II SA/Ke 85/24

II SA/Ke 85/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Kuza
Krzysztof Armański
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 i ust. 1b, art. 17b ust. 1-2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 885
art. 3 pkt 3 lit. b
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1133
art. 6 ust. 1, art. 7, art. 18
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 4 grudnia 2023 r. znak: SKO.PS-80/5329/3087/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej odmawia przyznania I. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 23 kwietnia 2023 r. do 26 listopada 2023 r.; II. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
II SA/Ke 85/24
Uzasadnienie
Decyzją z 4 grudnia 2023 r., znak: SKO.PS-80/5329/3087/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania I. G. od wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Kije decyzji z 18 maja 2023 r., znak: GOPS.5211.SP.000166.05.2023, o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na K. G.
- na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w to miejsce orzekło o:
1) odmowie przyznania I. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką K. G. na okres od 1.04.2023 r. do 26.11.2023 r.;
2) przyznaniu I. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką K. G. na okres od 27.11.2023 r. na czas nieokreślony.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Po rozpatrzeniu wniosku I. G. organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 18 maja 2023 r. W odwołaniu wnioskodawca podniósł, że musi się opiekować matką, z którą wspólnie zamieszkuje, ponieważ wymaga ona stałej opieki i pomocy. Z tego powodu nie może podjąć pracy.
Organ odwoławczy ustalił, że K. G. jest wdową, zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Pińczowie z 4 listopada 2015 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, przy czym niepełnosprawność istnieje od 68 roku życia, a ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się od czerwca 2009 r. Została więc spełniona pierwsza z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dotycząca osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1 uśr). Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 oraz stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych, organ wyjaśnił, że nie jest też dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej podstawie, że niepełnosprawność nie powstała przed 18 lub 25 rokiem życia, tj. w wieku określonym w art. 17 ust. 1b uśr.
Zgodnie ze stanowiskiem organu, wnioskodawca nie wykazał, aby zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z zaświadczenia Wójta Gminy Kije z 12 maja 2023 r. wynika, że wnioskodawca jest podatnikiem podatku rolnego z gruntów stanowiących gospodarstwo rolne. Z zaświadczenia Dyrektora Świętokrzyskiego oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z 15 maja 2023 r. wynika zaś, że jest zarejestrowany jako producent rolny w krajowym systemie ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności i w latach 2020-2022 pobierał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W tej sytuacji Kolegium w piśmie z 10 listopada 2023 r. poinformowało stronę, że nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 uśr – rezygnacji z aktywności zawodowej, wyznaczając termin 14 dni do przedłożenia decyzji ARiMR o wyrejestrowaniu z ewidencji producentów rolnych. W dniu 27 listopada 2023 r. wnioskodawca przedłożył decyzję Kierownika Biura powiatowego ARiMR w Pińczowie z 27 listopada 2023 r. o wykreśleniu jego wpisu z przedmiotowej ewidencji oraz uchyleniu numeru identyfikacyjnego.
Organ, powołując się na wyrok tut. Sądu w sprawie II SA/Ke 260/23, stwierdził, że dopóki rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 uśr. Skoro wnioskodawca został wykreślony z ewidencji producentów rolnych decyzją z 27 listopada 2023 r., to od tego dnia zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Dodatkowo organ ustalił, że wnioskodawca w okresie od 31 stycznia 2022 r. do 24 maja 2022 r. pracował w firmie L. sp. z o.o. W zaświadczeniu ZUS Oddział w Kielcach z 24 kwietnia 2023 r. wskazano, że w okresie od 27 maja 2022 r. do 25 sierpnia 2022 r. przebywał na zasiłku chorobowym, natomiast w okresie od 26 sierpnia 2022 r. do 22 kwietnia 2023 r. na świadczeniu rehabilitacyjnym. Oba te świadczenia organ uznał za związane z wykonywaniem pracy zarobkowej.
W konsekwencji, stosownie o dyspozycji art. 24 ust. 2 i 4 uśr, w sytuacji gdy wniosek został złożony 24 kwietnia 2023 r., zdaniem Kolegium należało odmówić świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 kwietnia 2023 r. do 26 listopada 2023 r., natomiast przyznać je począwszy od 27 listopada 2023 r.
W skardze do tut. Sądu I. G. zaskarżył decyzję Kolegium w pkt. 1 odmawiającym przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 kwietnia 2023 r. do 26 listopada 2023 r., zarzucając naruszenie:
I. prawa materialnego, a to:
1. art. 17b ust. 1 uśr poprzez jego wadliwą wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że brak wykreślenia z rejestru producentów rolnych stanowi o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, w sytuacji gdy skarżący na datę złożenia wniosku nie był właścicielem prowadzonego uprzednio gospodarstwa rolnego, gdyż zbył je na rzecz syna i jego żony umową zawartą w formie aktu notarialnego z 9 września 2022 r.;
2. art. 24 ust. 2 uśr poprzez jego wadliwą wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że regulacja powyższa nie znajduje zastosowania, gdy w miesiącu, w którym został złożony wniosek uprawniony otrzymał za jego część inne świadczenie
II. przepisów postępowania, a to art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie za niewiarygodne oświadczenia skarżącego o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej, w sytuacji gdy gospodarstwo rolne zostało zbyte, a wniosek został złożony niezwłocznie po ustaniu prawa do zasiłku rehabilitacyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt. 1 i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Kolegium.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że skarżący mimo sprzedaży 9 września 2022 r. gospodarstwa rolnego, wnioskował w 2023 r. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Na rozprawie 10 kwietnia 2024 r. skarżący wyjaśnił, że złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich za 2023 r., zostały one przyznane, ale w rzeczywistości ich nie otrzymał, ponieważ z nich zrezygnował.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zarówno prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa), jak i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), dalej "uśr", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 1b uśr świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Warunek powstania niepełnosprawności w określonym wieku sformułowany w art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 za niekonstytucyjny i w związku z tym utrwalił się pogląd, że pomimo braku właściwych zmian ustawowych w tym zakresie, przy przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego warunek wieku należy pomijać (por. wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16). Podzielić w tym miejscu należy ocenę Kolegium, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, bez znaczenia pozostaje wiek, w którym niepełnosprawność matki skarżącej powstała, a istotne jest, że występuje ona w stopniu znacznym. Dokonaną przez organ I instancji wykładnię przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. należało zatem uznać za wadliwą.
Została zatem spełniona pierwsza z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, dotycząca sytuacji osoby wymagającej opieki.
Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się natomiast do oceny, czy zgodna z prawem była odmowa przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 kwietnia 2023 r. (początku miesiąca, w którym złożono wniosek) do 26 listopada 2023 r. (ostatniego dnia przed wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pińczowie decyzji z 27 listopada 2023 r. o wykreśleniu skarżącego z ewidencji producentów i uchyleniu numeru identyfikacyjnego). W sprawie bezsporne jest, że skarżący sprawuje opiekę nad matką, która jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia za okres od 1 kwietnia 2023 r. do 26 listopada 2023 r. umotywowana jest tym, że skarżący w ww. okresie figurował w ewidencji producentów rolnych ARiMR , a nadto do 22 kwietnia 2023 r. pobierał świadczenie rehabilitacyjne.
Na gruncie niniejszej sprawy Sąd nie akceptuje częściowo tak wyrażonego stanowiska organu.
Zgodnie z art. 17b ust. 1 uśr, w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2).
Skarżący złożył we wniosku oświadczenie, z którego wynika, że nie jest rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika. Co do zasady nie ma obowiązku badania treści tego oświadczenia (tj. co do faktów) przez organy orzekające w sprawie, co jednak nie wyklucza możliwości oceny prawdziwości oświadczenia jako dowodu w sprawie. Ocena ta powinna się przy tym odbywać z poszanowaniem ogólnych reguł swobodnej oceny dowodów, tym bardziej, że oświadczenie jest składane właśnie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność za złożenie oświadczenia przerzucana jest na osobę, która dane oświadczenie składa. Tego rodzaju ułatwienie dowodowe nie oznacza, że oświadczenie rolnika nie może podlegać weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 30 marca 2022 r., sygn. II SA/Lu 99/22, wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2022 r., sygn. III SA/Kr 1600/21, wyrok WSA w Lublinie z 9 grudnia 2021 r., sygn. II SA/Lu 773/21). Skoro jednak ustawa wprowadza taki rodzaj dowodu, tj. oświadczenie, i to składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, przeciwne jego treści ustalenie organu musi opierać się na jednoznacznym wykazaniu, że oświadczenie to jest niezgodne z prawdą.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2023 r., poz. 885), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115. Przepis art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 -Dz.U.UE.L.2021.435.1 z dnia 2021.12.06) stanowi natomiast, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Przepis ten "działalność rolniczą" definiuje się w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań: a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji; b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
Przytoczone wyżej przepisy wskazują, że warunkiem bycia rolnikiem/ producentem rolnym jest po pierwsze posiadanie gospodarstwa rolnego, a po drugie prowadzenie działalności rolniczej, polegającej na wytwarzaniu produktów rolnych powstających z uprawy lub chowu zwierząt bądź utrzymywaniu użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że nie można być rolnikiem nie posiadając gospodarstwa rolnego.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie kwestionuje faktu wystąpienia o dopłaty bezpośrednie na rok 2023, twierdzi jednak, że z nich zrezygnował. Do skargi dołączył akt notarialny z 9 września 2022 r., na mocy którego sprzedał D. i K. G. działkę nr [...] w C., gm. Kije, oświadczając, że tym samym zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organ w toku postępowania, dysponując zawartym we wniosku oświadczeniem o nieprowadzeniu działalności rolniczej, zawiadomieniem z 10 listopada 2023 r. poinformował wnioskodawcę, że dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 uśr konieczne jest wyrejestrowanie z ewidencji producentów rolnych. Nie czynił natomiast ustaleń, czy za sporny okres, tj. od kwietnia 2023 r. do 26 listopada 2023 r., skarżący osiągnął jakiekolwiek korzyści z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego i czy w istocie takie gospodarstwo rolne posiadał. Dokonanie w tym zakresie ustaleń należy uznać za niezbędne w toku ponownie prowadzonego postępowania. Nie można bowiem postawić generalnej tezy, że wyłącznie wpis do ewidencji producentów rolnych przesądza o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Obowiązkiem organu na każdym etapie postępowania administracyjnego jest dokonanie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń w zakresie posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego, ubiegania się o dopłaty, o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej itp. Organ powinien więc ustosunkować się do podniesionej przez skarżącego argumentacji odnośnie kwestii dopłat za 2023 r.
Mając na uwadze cel świadczenia pielęgnacyjnego, tj. zastąpienie dochodu uzyskiwanego dotychczas z wykonywanej pracy (w tym przypadku w rolnictwie), w ocenie Sądu nie można traktować jako czynnika decydującego o wyłączeniu możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie faktu zarejestrowania w systemie ARiMR w charakterze producenta rolnego, w sytuacji gdy dana osoba nie korzysta ze świadczeń finansowych z tym związanych. Za rok 2023 organ ustalił jedynie, że skarżący wystąpił o dopłaty, nie wykazał jednak, aby osiągnął z tego tytułu jakiekolwiek korzyści. W tej sytuacji, Kolegium dokonało nadinterpretacji stanowiska wyrażonego w wyroku tut. Sądu z 30 maja 2023 r., sygn. II SA/Ke 260/23, zwłaszcza że w stanie faktycznym tej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne po zadeklarowanym dniu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego pobierała płatności unijne.
Sąd podziela natomiast pogląd organu, zgodnie z którym pobieranie świadczenia rehabilitacyjnego z ZUS stanowi przesłankę negatywną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter świadczenia zasiłkowego, które miało zastąpić instytucję zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. W konsekwencji, zaprzestanie aktywności zawodowej czy naukowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Osoba, która stała się niezdolna do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego (w tym w okresie zatrudnienia) lub po ustaniu tego ubezpieczenia ma prawo do zasiłku chorobowego (art. 6 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. z 2022, poz. 1732 ze zm.), a świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, zaś dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy (art. 18 ust. 1 cyt. ustawy). Tym samym należy przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do zasiłku chorobowego, a następnie świadczenia rehabilitacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje przez cały okres pobierania obu świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Osoba pobierająca tego rodzaju świadczenia nie może podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu niezdolności do pracy, a konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną jako przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego musi być wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem osobą zdrową i w pełni zdolną do podjęcia zatrudnienia. W niniejszej sprawie skarżący pobierał do 22 kwietnia 2023 r. świadczenie rehabilitacyjne. Nie może więc uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 do 22 kwietnia 2023 r. Kwestią otwartą natomiast pozostaje, czy przysługuje mu to prawo za okres od 23 kwietnia 2023 r.
W świetle przedstawionej wyżej argumentacji, decyzja Kolegium w części w jakiej orzeka o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 23 kwietnia 2023 r. do 26 listopada 2023 r., narusza przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisy prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 i art. 17b ust. 1 i 2 uśr w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa uchylić decyzję Kolegium w części pkt. I wyroku i oddalić skargę w pozostałym zakresie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawione wyżej uwagi i wyda w związku z tym stosowne rozstrzygnięcie (art. 153 Ppsa), mając nadto na uwadze treść art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. W szczególności ustali czy skarżący prowadził gospodarstwo rolne, a w przypadku niepotwierdzenia tej okoliczności - od kiedy zaprzestał je prowadzić. W tym kontekście zwróci szczególną uwagę na kwestię ewentualnych dopłat i oceni wyjaśnienia skarżącego, że z dopłat tych zrezygnował. W razie potrzeby przeprowadzi dodatkowe postępowanie dowodowe.