II SA/KE 82/25

II SA/Ke 82/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Krzysztof Armański /sprawozdawca/
Renata Detka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 73 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 10 grudnia 2024 r. znak: IR.I.7840.14.27.2024 w przedmiocie odmowy wydania dokumentów z akt sprawy oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 10.12.2024 r. znak: IR.I.7840.14.27.2024 Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Kielce z 1 października 2024 r. znak: IA-V.6740.1.58.2024.KK (UA-IV.6740.1.43.2024.KK) w przedmiocie odmowy wydania dokumentów z akt sprawy.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił, że Prezydent Miasta Kielce, po rozpatrzeniu wniosku E. K. z 18.09.2024 r. (data wpływu 20.09.2024 r.) o sporządzenie i wydanie poświadczonych kopii wniosku oraz dokumentacji projektowej, odmówił wykonania i wydania kserokopii wniosku i projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, złożonego w sprawie dotyczącej zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z podziemną częścią garażową na terenie obejmującym działkę nr ewid. [...]. Na powyższe postanowienie E. K. wniosła zażalenie do Wojewody Świętokrzyskiego.
Przywołując treść art. 73 § 1 i § 2 K.p.a. oraz powołując się na orzecznictwo sądów organ odwoławczy podniósł, że unormowania powyższe ustanawiają zasadę względnej jawności akt sprawy administracyjnej, przyznając stronie prawo ich przeglądania w każdym stadium postępowania. Obejmuje ona również prawo do utrwalania na własny użytek wiadomości zawartych w aktach administracyjnych przez ich notowanie, wykonanie odpisów oraz kserokopii dokumentów. Obowiązek umożliwienia stronom w każdym stadium postępowania przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów nie oznacza jednocześnie, że strona może żądać, aby organ sporządził i przesłał kopie dokumentów, gdyż sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania ustawodawca pozostawił stronie, niezależnie od użytych środków technicznych. Rola organu administracji kończy się tu na zapewnieniu stronom możliwości skorzystania z tych uprawnień, w tym utrwalenia na własny użytek wiadomości (materiałów) zawartych w aktach sprawy przez ich notowanie, wykonywanie odpisów (obrysów).
Dalej Wojewoda wskazał, że E. K. miała prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii, odpisów lub zdjęć i z przysługującego jej prawa skorzystała poprzez upoważnione przez nią osoby (tj. J. I. oraz K. I.) w dniach 10.04.2024 r., 26.08.2024 oraz 17.09.2024 r. Notatka służbowa z dnia 17.09.2024 r., postanowienie Prezydenta Miasta Kielce z dnia 1.10.2024r. oraz treść zażalenia potwierdzają, iż pełnomocnicy strony dokonali fotografii akt sprawy. Twierdzenia o utrudnianiu lub uniemożliwianiu przedstawicielowi skarżącej wglądu do części dokumentacji znajdującej się w aktach nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy, ponieważ każdorazowo przedstawiciele strony potwierdzali pisemnie, własnoręcznym podpisem, wgląd do akt sprawy nie wnosząc żadnych uwag co do sposobu lub zakresu udostępnianej dokumentacji.
Organ przeanalizował także przytoczony w zażaleniu art. 73 § 2 K.p.a. podkreślając, że podstawową formą uzyskiwania kopii lub odpisów z akt sprawy administracyjnej jest ich samodzielne wykonywanie przez stronę postępowania (art. 73 § 1 K.p.a.), natomiast wydanie stronie uwierzytelnionych odpisów lub uwierzytelnionych kopii z akt sprawy ma charakter wyjątkowy, przy czym realizacja tego uprawnienia uzależniona jest od legitymowania się przez stronę ważnym interesem. To na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że jej żądanie jest uzasadnione takim interesem. Zdaniem Wojewody strona we wniosku z dnia 18.09.2024 r. nie wykazała, że jej żądanie jest uzasadnione ważnym interesem, ograniczając się do twierdzenia: "dokumenty te są mi niezbędne dla zawiadomienia organów właściwych do dokonania oceny i wyciągnięcia konsekwencji wobec takiego postępowania autora wniosku oraz projektu, skoro Urząd pomimo pozyskania takiej wiedzy nie podjął żądanych działań".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. K. zarzuciła postanowieniu organu II instancji naruszenie art. 73 K.p.a. oraz konstytucyjnych zasad legalizmu, równości obywateli i praworządności (art. 7, 32 i 83 Konstytucji RP), wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając swe stanowisko skarżąca podniosła, że przyczyną złożenia przez nią wniosku o wydanie poświadczonych odpisów wniosku o wydanie pozwolenia na budowę była bezczynność Urzędu Miasta wobec zaistnienia faktu wprowadzenia przez jego autora fałszywych danych do złożonej dokumentacji, o czym skarżąca informowała prowadzący postępowanie administracyjne organ. Poświadczenie nieprawdy w dokumencie stanowi przestępstwo z art. 271 K.k., jednak organ, działając contra legem art. 304 K.p.k., nie zawiadomił o nim organów ścigania. Organ nie podjął również z urzędu w toku postępowania administracyjnego żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, pomimo posiadania wynikającej z zapisów K.p.a. prerogatywy i obowiązku zbadania przedmiotowego dokumentu oraz dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ odrzucił lub pozostawił bez rozpatrzenia również wszystkie wnioski dowodowe stron postępowania i nie zareagował na otrzymane od stron postępowania informacje o obecności w badanej dokumentacji fałszywych danych.
Skarżąca podniosła również, że Wojewoda Świętokrzyski, rozpatrując zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta Kielce, nie uznał za ważny interes strony postępowania administracyjnego konieczności złożenia przez skarżącą do organów ścigania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu. Zdaniem skarżącej Wojewoda mylnie przy tym zinterpretował treść uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.10.2018 r. (sygn. I OPS 1/18). W rzeczywistości bowiem NSA stwierdził w niej, że odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić jedynie gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Ponieważ zaś Prezydent Miasta Kielce w postanowieniu z dnia 1 października 2024 r. nie wskazał obecności jakichkolwiek technicznych ograniczeń, które mogłyby uzasadnić odmowę uwzględnienia wniosku skarżącej, argument podniesiony przez organ drugiej instancji nie znajduje w danym wypadku zastosowania. Zdaniem skarżącej postanowienie organu administracji publicznej, którego bezpośrednią konsekwencją jest uniemożliwienie wypełnienia przez obywatela RP obowiązku społecznego i uprawdopodobnienie uniknięcia odpowiedzialności karnej przez sprawcę czynu zabronionego, przeczy zasadom wynikającym z art. 7 i 8 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie zostało objęte postanowienie o odmowie wykonania i wydania poświadczonych kserokopii wniosku i projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego. Wniosek w tym przedmiocie został złożony w dniu 18.09.2024 r. (data nadania) przez E. K. w sprawie dotyczącej zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z podziemną częścią garażową na terenie obejmującym działkę nr ewid. [...]. E. K., będąca stroną ww. postępowania, w złożonym wniosku podniosła że: "W związku z brakiem reakcji Urzędu na wskazane przeze mnie przekłamania i nieprawdziwe dane, w tym stwarzające w konsekwencji potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi, w złożonym przez inwestora wniosku o wydanie pozwolenia na budowę oraz poczynionym podczas wizyty w Urzędzie w dniu 17 września 2024 r. spostrzeżeniu, że autor projektu dokonuje wymiany złożonych do Urzędu dokumentów, wnoszę o sporządzenie i wydanie mi poświadczonych kopii wniosku i dokumentacji projektowej w wersji oryginalnej, która została przedstawiona mi dnia 10.04.2024 r., oraz ich kolejnych wersji. Dokumenty te są mi niezbędne dla zawiadomienia organów właściwych do dokonania oceny i wyciągnięcia konsekwencji wobec takiego postępowania autora wniosku oraz projektu, skoro Urząd pomimo pozyskania takiej wiedzy nie podjął żadnych działań".
Zgodnie z art. 73 § 1 i 1a K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Z kolei art. 73 § 2 K.p.a. stanowi, że strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
Jak podniósł NSA w przywołanym w zaskarżonej decyzji wyroku z 23.04.2021 r., sygn. II GSK 891/18, w art. 73 K.p.a. ustawodawca skonkretyzował prawo dostępu do akt, zagwarantowane w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Prawo dostępu do akt sprawy w postępowaniu administracyjnym może przybierać postać dwóch odrębnych uprawnień. Pierwsze zostało uregulowane w art. 73 § 1 K.p.a. Uprawnienie do zaznajomienia się z aktami sprawy oraz samodzielnego utrwalenia zawartych tam treści na własny użytek nie wymaga przy tym spełnienia przez stronę żadnych warunków, a organ nie może co do zasady ograniczać dostępu do akt. Uprawnienie innego rodzaju zostało ustanowione w art. 73 § 2 K.p.a. Dotyczy ono szczególnej formy zapoznania się z aktami sprawy i w tym przypadku na stronie spoczywa obowiązek wykazania "ważnego interesu" w uzyskaniu uwierzytelnionych dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Należy przy tym podkreślić, że podstawową formą uzyskiwania kopii lub odpisów z akt sprawy administracyjnej jest ich samodzielne wykonywanie przez stronę postępowania (art. 73 § 1 K.p.a.), natomiast wydanie stronie uwierzytelnionych odpisów lub uwierzytelnionych kopii z akt sprawy ma charakter wyjątkowy, przy czym realizacja tego uprawnienia uzależniona jest od legitymowania się przez stronę ważnym interesem. Pojęcie "ważny interes strony", o którym mowa w art. 73 § 2 K.p.a., jest pojęciem nieostrym, co zobowiązuje organ rozpatrujący podanie wniesione na podstawie powołanego przepisu, by dokonał oceny, czy w danej sprawie, ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub potrzeby strony, została spełniona przesłanka "ważnego interesu strony". Nie ulega przy tym wątpliwości, że na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że jej żądanie jest uzasadnione ważnym interesem.
W ocenie Sądu w rozpatrywanym przypadku organy zasadnie odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącej. Jak słusznie wskazały, E. K. miała prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów i z prawa tego korzystała przez upoważnione m.in. w tym celu osoby (k. K.I.11). Organ odwoławczy trafnie zwrócił uwagę na konieczność odczytywania treści uchwały NSA z 8.10.2018 r., sygn. I OPS 1/18, w całości, tj. wraz z jej uzasadnieniem, gdzie podniesiono m.in., że "(...) nie każda ze stron ma możliwość samodzielnego zapisania zawartości akt za pomocą najnowocześniejszych urządzeń technicznych, czy to ze względu na to, że ich nie posiada, czy to z uwagi na nieumiejętność posługiwania się nimi. W takiej sytuacji, odmowa wykonania kopii za pomocą dostępnych w biurze organu urządzeń prowadziłaby w istocie do nierówności pomiędzy stronami ze względu na dostępność nowych technologii, co nie może znaleźć akceptacji w demokratycznym państwie prawym. Powszechna dostępność np. kserokopiarek w urzędach i łatwość z jaką można w ten sposób uzyskać choćby kserokopię żądanego materiału z akt, powinna pozwolić rozwiązać tę sytuację w zgodzie z gwarancjami z art. 51 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP. Oznaczać to może jedynie odczytanie przepisu art. 73 § 1 K.p.a. jako dopuszczającego sporządzenie na wniosek strony kopii z akt, przy użyciu dostępnych w organie urządzeń (...)". Zdaniem NSA to na organie ciąży obowiązek stworzenia warunków gwarantujących stronie realną możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych i jego wykorzystania w ramach uprawnień procesowych. Z tego też względu nie może w sposób dowolny ograniczać możliwości sporządzania kserokopii dokumentów przy użyciu sprzętu będącego w posiadaniu organu.
Jeśli chodzi o drugi rodzaj uprawnienia, przewidziany w art. 73 § 2 K.p.a., skarżąca nie wykazała istnienia po jej stronie "ważnego interesu" w rozumieniu tego przepisu. Jak podnosi się w orzecznictwie, uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Sama potrzeba (chęć) posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, czy też chęć ich weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodami, nie stanowi o ważnym interesie. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienie uprawnienia strony do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii dokumentów lub wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy od samej potrzeby ich posiadania przez stronę, to zbędne byłoby ustalenie dodatkowego wymogu uzasadnienia przez stronę, że ma "ważny interes" w ich uzyskaniu. W takim przypadku wystarczającym rozwiązaniem byłoby ustanowienie w art. 73 § 2 K.p.a. samego uprawnienia strony do posiadania uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów, bez wprowadzania jakichkolwiek ograniczeń w możliwości ich żądania (por. m.in. wyrok NSA z 12.12.2024 r., sygn. II OSK 800/22).
W ocenie Sądu sam zamiar złożenia zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa nie oznacza istnienia ważnego interesu. Organy ścigania dysponują bowiem możliwością żądania udostępnienia akt postępowania w celu ich samodzielnej analizy. Potrzeba złożenia zawiadomienia jest poza tym w sposób wystarczający zabezpieczona przewidzianą w art. 73 § 1 K.p.a. możliwością wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. W tej sytuacji odmowę sporządzenia i wydania żądanych przez stronę poświadczonych kserokopii dokumentów należy uznać za prawidłową.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.