III SA/Łd 483/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-11-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
stypendium socjalneprawo o szkolnictwie wyższympostępowanie administracyjnedokumentacja dochodowazaświadczenie MOPStrudna sytuacja materialnastudent

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania stypendium socjalnego studentce, uznając, że prawidłowo udokumentowała swoją sytuację materialną i uzasadniła brak zaświadczenia z MOPS.

Studentka K.F. złożyła wniosek o stypendium socjalne, dołączając zaświadczenie z GOPS o niekorzystaniu z pomocy społecznej. Komisje stypendialne odmówiły przyznania świadczenia, uznając brak wymaganego zaświadczenia z MOPS o sytuacji dochodowej i majątkowej oraz niewystarczające udokumentowanie źródeł utrzymania rodziny. WSA w Łodzi uchylił obie decyzje, stwierdzając, że brak zaświadczenia z MOPS był uzasadniony, a studentka prawidłowo udokumentowała dochody rodziny, co wypełnia przesłanki z art. 88 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania stypendium socjalnego studentce K.F. przez Uczelnianą Komisję Stypendialną oraz Uczelnianą Odwoławczą Komisję Stypendialną. Organy uznały, że studentka nie spełniła wymogów formalnych, ponieważ nie dołączyła do wniosku zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny, a także nie udokumentowała wystarczająco źródeł utrzymania rodziny. Studentka argumentowała, że zaświadczenie z GOPS o niekorzystaniu z pomocy społecznej jest wystarczające, a jej trudna sytuacja materialna została wykazana innymi dokumentami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone decyzje, uznając skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz regulamin świadczeń dla studentów. W ocenie Sądu, niedołączenie zaświadczenia z MOPS było uzasadnione, ponieważ rodzina studentki nie korzystała z pomocy społecznej, a samo zaświadczenie o niekorzystaniu z pomocy nie jest równoznaczne z brakiem dokumentacji. Ponadto, Sąd uznał, że studentka prawidłowo udokumentowała dochody rodziny, co wypełnia przesłanki do przyznania stypendium socjalnego na podstawie art. 88 ust. 5 ustawy. Sąd wskazał również na naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 8, 75 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i wadliwe uzasadnienie decyzji. W konsekwencji Sąd uchylił decyzje obu instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli brak zaświadczenia z MOPS jest uzasadniony, a student udokumentował inne źródła utrzymania rodziny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że niedołączenie zaświadczenia z MOPS o sytuacji dochodowej i majątkowej było uzasadnione, gdy rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. W takich przypadkach zaświadczenie o niekorzystaniu z pomocy jest wystarczające, a student powinien mieć możliwość udokumentowania dochodów innymi środkami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s.n. art. 86 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.p.s.n. art. 87

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.p.s.n. art. 88 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.p.s.n. art. 88 § 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.s. art. 8 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.ś.r. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 6 § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.r.u.s.c.u.s.

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych

u.p.s.n. art. 95 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niedołączenie zaświadczenia z MOPS o sytuacji dochodowej i majątkowej było uzasadnione, ponieważ rodzina studentki nie korzystała z pomocy społecznej. Studentka prawidłowo udokumentowała źródła utrzymania rodziny innymi dokumentami. Regulamin świadczeń dla studentów nie może rozszerzać negatywnych skutków prawnych wynikających z ustawy. Organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 8, 75 § 1, 80 k.p.a.) poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i dowolne ustalenia. Uzasadnienia decyzji były wadliwe i nie spełniały wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Studentka nie dołączyła wymaganego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej. Studentka nie udokumentowała wystarczająco źródeł utrzymania rodziny.

Godne uwagi sformułowania

trudno oczekiwać od właściwego organu pomocy społecznej wydania zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny, która z pomocy tego ośrodka nie korzysta. sama regulacja tego przepisu budzi zasadnicze wątpliwości, co do jej zgodności z ustawą. akt podustawowy nie może ingerować w treść zapisów ustawy, a tym bardziej ich modyfikować. nie jest przecież możliwe wydanie zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny studentki, gdy organ pomocy społecznej nie zna sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, a przy tym nie ma nawet prawnego obowiązku jej badania. przyznanie stypendium niewątpliwie stanowiłoby przekroczenie uprawnień organu uczelni.

Skład orzekający

Joanna Wyporska-Frankiewicz

przewodniczący

Paweł Dańczak

sprawozdawca

Krzysztof Szczygielski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dokumentowania sytuacji materialnej studenta przy ubieganiu się o stypendium socjalne, zwłaszcza w kontekście braku zaświadczenia z MOPS oraz zgodności regulaminów uczelnianych z ustawą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji studentów, którzy nie korzystają z pomocy społecznej, ale mają trudną sytuację materialną i napotykają problemy z uzyskaniem wymaganych dokumentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozumienie przepisów i procedur administracyjnych, a także jak sądowa kontrola może chronić prawa obywateli w sytuacjach, gdy organy stosują przepisy w sposób zbyt formalistyczny lub niezgodny z ich celem.

Studentka wygrała walkę o stypendium: sąd stanął po jej stronie przeciwko uczelni.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 483/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Krzysztof Szczygielski
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 574
art. 86 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Dnia 17 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 roku sprawy ze skargi K. F. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w Ł. z dnia 27 kwietnia 2022 roku w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzają ją decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej [...] w Ł. z dnia 24 stycznia 2022 roku; 2. zasądza od Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w Ł. na rzecz skarżącej K. F. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 27 kwietnia 2022 r. Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły [...], działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 574) oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), w związku z § 15-21 Regulaminu świadczeń dla studentów, utrzymała w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły [...] z 24 stycznia 2022 r. odmawiającą przyznania K.F. stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
28 października 2021 r. K.F. - studentka Instytutu Kosmetologii semestru 4 studiów stacjonarnych złożyła do Uczelnianej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły [...] wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2021/2022. Do wniosku załączyła m.in. zaświadczenie wydane przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. z 20 października 2021 r. wskazujące, że jej rodzina nie korzysta z pomocy ośrodka.
3 grudnia 2021 r. pracownik Wyższej Szkoły [...] wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia braku złożonego wniosku, poprzez udokumentowanie źródeł finasowania i utrzymania rodziny.
W odpowiedzi na otrzymane wezwanie studentka złożyła pisemne oświadczenie o źródłach utrzymania rodziny, w którym potwierdziła dochody, jakie zostały wykazane we wniosku, oraz dodatkowo wskazała na uzyskiwanie środków finansowych od własnej babki w wysokości 800 zł miesięcznie.
Decyzją z 24 stycznia 2022 r. Uczelniana Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły [...] odmówiła przyznania K.F. stypendium socjalnego z uwagi na niespełnienie przesłanki zawartej w art. 88 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Uczelniana Komisja Stypendialna podała, że miesięczny dochód netto na jednego członka rodziny wnioskodawczyni wynosi 519 zł. Studentka nie dostarczyła zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej oraz nie zostały udokumentowane źródła utrzymania rodziny.
W odwołaniu od powyższej decyzji K.F. podniosła, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest poprawne wyłącznie formalnie, lecz nie uwzględnia kontekstu celowościowego świadczenia, którego celem jest pomoc studentom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej. Odwołująca wskazała również, że jej rodzina nie korzysta z systemu wsparcia pomocy społecznej i dlatego nie przedstawiła zaświadczenia, o którym mowa w art. 88 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Brak wymienionego zaświadczenia nie powinien stanowić przesłanki odmowy przyznania stypendium. Przyznanie świadczenia winno być powiązane z pozostałymi dokumentami i informacjami dostarczonymi w sprawie. Dochód rodziny wnosi 519 zł miesięcznie na jednego członka rodziny, przy czym dochód ten pochodzi od matki, która prowadzi małą działalność gospodarczą na terenach wiejskich, natomiast ojciec zajmuje się gospodarstwem rolnym i nie uzyskuje realnego dochodu. K.F. podkreśliła, że rodziców nie stać na udzielenie jej wsparcia finansowego, w związku z czym wystąpiła o przyznanie stypendium socjalnego, które ułatwi jej dojazdy na uczelnię, umożliwi krótkotrwałe zakwaterowanie i wspomoże zakup materiałów niezbędnych do nauki.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku i weryfikacji przesłanek przyznania świadczenia stypendialnego, Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach rozstrzygnięcia organ uczelni wskazał, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminu świadczeń dla studentów Studiów [...], które miałoby wpływ na wynik sprawy. Wskazany Regulamin jest zgodny z zapisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Jeżeli istniałaby przesłanka, aby świadczenie socjalne przyznać i zostałyby udokumentowane źródła utrzymania, Uczelniana Komisja Stypendialna miałaby podstawę skorzystania z wyjątku wskazanego w art. 88 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W przedmiotowej sprawie studentka nie dostarczyła zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej. W źródłach utrzymania rodziny wskazała ponownie gospodarstwo rolne i świadczenie w postaci renty matki, nie są to jednak inne źródła finansowania niż zostały przedstawione we wniosku. W ocenie organu, zakładając tak niski dochód na jednego członka rodziny, przy kosztach jakie zostały nadmienione, jak choćby opłata czesnego, która wynosi 400 zł miesięcznie, rodzina nie jest w stanie się utrzymać. Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna uznała, iż przyczyny niedołączania do wniosku zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej były nieuzasadnione, a jednocześnie studentka nie udokumentowała źródeł utrzymania rodziny. Ze względu na uregulowania ustawowe i Regulamin świadczeń dla studentów przyznanie wnioskodawczyni stypendium stanowiłoby przekroczenie uprawień organu uczelni.
Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna podkreśliła, że Regulamin Studiów i Regulamin świadczeń dla studentów są przyjętymi w uczelni przepisami prawa materialnego kształtującymi prawa i obowiązki zarówno ogółu, jak i poszczególnych studentów wraz z przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Stosownie do tych przepisów stypendium socjalne może otrzymać student, którego próg dochodowy na jednego członka rodziny nie przekracza progu ustalonego na Uczelni na dany rok akademicki, w tym przypadku RA 2021/2022, dochód na jednego członka rodziny nie może być wyższy niż 1051,70 zł. W przypadku dochodów poniżej 528 zł na jednego członka rodziny (od stycznia 2022 r. kwota uległa zmianie i wynosi 600 zł na jednego członka rodziny) student zobowiązany jest przedstawić zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej o swojej sytuacji dochodowej i majątkowej lub wskazać inne źródła utrzymania rodziny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję K.F. zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
• art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 75 § 1 k.p.a. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności pominięcie znajdującego się w aktach sprawy w dniu wydania decyzji zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej z 20 października 2021 r. złożonego wraz z wnioskiem z 24 października 2021 r., co w konsekwencji doprowadziło Uczelnianą Odwoławczą Komisję Stypendialną do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych, rażących i niezgodnych z stanem faktycznym i prawnym ustaleń;
• art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne, powierzchowne i lakoniczne uzasadnienie faktyczne (merytoryczne) zaskarżonej decyzji uniemożliwiające jego prawną i merytoryczną kontrolę, w szczególności brak wskazania faktów, które Komisja uznała za udowodnione; dowodów, na których się oparła, oraz przyczyn z powodu których dowodom odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności dlaczego twierdzi, że skarżąca nie załączyła zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, podczas gdy takie zaświadczenie zostało przez nią złożone wraz z wnioskiem z 24 października 2021 r. oraz przyczyn nieuznania zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu od decyzji, co w konsekwencji spowodowało wydanie przez Komisję wadliwej decyzji;
2. prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
• art. 88 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z § 15-21 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że zachodzi przesłanka do odmowy przyznania skarżącej stypendium z uwagi na niedołączenie zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, podczas gdy takie zaświadczenie zostało przez skarżącą złożone wraz z wnioskiem o przyznanie stypendium z 24 października 2021 r., co ma odzwierciedlenie w złożonym formularzu wniosku o przyznanie stypendium socjalnego (pkt. V wniosku nr dok. 2);
• art. 88 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy przepis ten może być stosowany w przypadku niedołączenia zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, gdyż zaświadczenie zostało przez skarżącą złożone wraz z wnioskiem o przyznanie stypendium z 24 października 2021 r., co ma odzwierciedlenie w złożonym formularzu wniosku o przyznanie stypendium socjalnego (pkt. V wniosku nr dok. 2), tym samym stypendium powinno zostać przyznane zgodnie z treścią art. 88 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;
• art. 87 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego niezastosowanie, podczas gdyż wystąpiły przesłanki do jego zastosowania, bowiem stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, co w niniejszej sprawie ewidentnie ma miejsce i zostało przez skarżącą wykazane.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej z 24 stycznia 2022 r. oraz zasądzenie na swą rzecz kosztów postepowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznawana sprawa dotyczy stypendium socjalnego, o którą to pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa ubiegała się skarżąca - stosownie do art. 86 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm., dalej: ustawa).
Istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy studentka udokumentowała źródła utrzymania rodziny.
Odmowa stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022 nastąpiła - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - z uwagi na to, że zdaniem komisji stypendialnych obu instancji skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej, o którym mowa w art. 88 ust. 4 ustawy oraz nie udokumentowała źródeł utrzymania rodziny.
Powyższą ocenę organy oparły na treści art. 88 ust. 4 i 5 ustawy, zgodnie z którymi, rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium socjalnego studentowi, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jeżeli nie dołączy do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818) - z centrum usług społecznych, o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny. Ponadto, rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna może przyznać studentowi stypendium socjalne w przypadku, o którym mowa w ust. 4, jeżeli przyczyny niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - z centrum usług społecznych, o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta były uzasadnione oraz student udokumentował źródła utrzymania rodziny.
Zakwestionowane decyzje powołują się nadto w podstawie prawnej ich wydania na przepisy § 15-21 Regulaminu świadczeń dla studentów Wyższej [...] (dalej: Regulamin) stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora Nr 14/2021 z dnia 30 września 2021 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu świadczeń dla studentów [...]. Przy czym szczególnie adekwatnym z punktu widzenia niniejszej sprawy jest § 15 ust. 5 ww. aktu, zgodnie z którym: "Zaświadczenie, w którym zamiast danych na temat sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i jego rodziny, widnieje informacja, że rodzina nie ubiegała się lub nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, ma tożsame skutki jak nieprzedstawienie zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i jego rodziny.
Z kolei zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy, stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Stosownie do art. 87 ust. 2 ustawy, rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, która nie może być:
1) mniejsza niż 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 i 2270 oraz z 2022 r. poz. 1 i 66);
2) większa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981, 2105 i 2270).
W szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości (art. 87 ust. 3 ustawy).
Warunki przyznania stypendium socjalnego określa art. 88 ustawy. Przepis z ust. 1 art. 88 tej ustawy wskazuje, że wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, precyzując przy tym jakie dochody i świadczenia uwzględnia się, a jakich nie uwzględnia przy ustalaniu wysokości miesięcznego dochodu.
Rozpatrując niniejszą sprawę, organ odwoławczy, na podstawie analizy złożonych dokumentów przyjął, że dochód netto na członka rodziny skarżącej wynosił 519 zł. W tej sytuacji warunkiem przyznania skarżącej stypendium socjalnego było, stosownie do treści art. 88 ust. 4 ustawy, dołączenie do wniosku o przyznanie stypendium zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącego i jego rodziny. Z akt postępowania wynika, że skarżąca złożyła zaświadczenie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z 20 października 2020 r. o niekorzystaniu z pomocy finansowej tego Ośrodka.
Organy stypendialne obu instancji uznały, że z zaświadczenia tego nie wynika faktyczna sytuacja dochodowa i majątkowa rodziny studenta, co w świetle powołanego wcześnie § 15 ust. 5 Regulaminu było równoznaczne z niezłożeniem wymaganego zaświadczenia. Zauważyć jednak należy, że trudno oczekiwać od właściwego organu pomocy społecznej wydania zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny, która z pomocy tego ośrodka nie korzysta. Okoliczność tę potwierdzają zresztą przedstawione przez skarżącą zaświadczenie, jak również złożone na późniejszym etapie sprawy, na wezwanie organu, wyjaśnienia studentki. Nie jest przecież możliwe wydanie zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny studentki, gdy organ pomocy społecznej nie zna sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, a przy tym nie ma nawet prawnego obowiązku jej badania. W takim przypadku jedyne co może zrobić, to wydać zaświadczenie o niekorzystaniu lub korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej.
W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy zastosowanie znajdował art. 88 ust. 5 ustawy, ponieważ przyczyny niedołączenia przez skarżącą do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i jego rodziny, o którym mowa w art. 88 ust. 4 ustawy, były uzasadnione.
Niezależnie jednak od tego, że organ, ze wskazanych wyżej powodów miał podstawy do zastosowania § 15 ust. 5 Regulaminu, sama regulacja tego przepisu budzi zasadnicze wątpliwości, co do jej zgodności z ustawą. Zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy regulamin świadczeń dla studentów określa:
1) wysokość świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, lub sposób jej ustalania;
2) szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, oraz zakwaterowania i wyżywienia, o których mowa w art. 104, oraz sposób wypłacania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4;
3) sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta;
4) tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej.
W ramach tak zakreślonej delegacji regulamin, jako akt podustawowy nie może ingerować w treść zapisów ustawy, a tym bardziej ich modyfikować. Przepisy art. 88 ust. 4 i 5 ustawy wyraźnie stanowią o "niedołączeniu" do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej i o związanych z tym konsekwencjach. Omawiany przepis Regulaminu rozszerza dyspozycję tych przepisów - w sposób niekorzystny dla strony - nakazuje bowiem uznać za "nieprzedstawienie" zaświadczenia także przypadek, gdy zaświadczenie zostaje dołączone, ale nie ma oczekiwanej treści. Tym samym pozostawia organowi ocenę w tym zakresie, a w konsekwencji uzależnia od tej oceny zaistnienie skutków przewidzianych w art. 88 ust. 4 i 5 ustawy (por. m.in. wyrok WSA w Kielcach z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 1056/20).
Dobrze obrazuje to sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Rozstrzygnięcie organu opiera się bowiem na założeniu, że wykazane przez skarżącą (spełniającą, jak ustalił organ, kryterium dochodowe) dochody przy uwzględnieniu składu i sytuacji faktycznej jej rodziny, jawią się jako niewiarygodne. Stanowisko organu opiera sia na domniemaniu, że skarżąca posiada jeszcze inne dochody niż te wykazane w przedstawionych dokumentach, które w jego ocenie, zgodnie z art. 88 ust. 5 ustawy, powinna udokumentować, a tego nie uczyniła. Uprawnień do odmowy przyznania stypendium socjalnego na podstawie takiego domniemania ustawa jednak nie przewiduje. Przepisy art. 88 ust. 4 i 5 ustawy mogą mieć zastosowanie w przypadku niedołączenia do wniosku zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i jego rodziny, co miało miejsce w niniejszym przypadku.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że - jak wynika z akt sprawy - skarżąca nie uchylała się od udokumentowania sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i jej rodziny, czy też udzielania stosownych wyjaśnień. Akta zawierają jednoznaczną dokumentację dotyczącą powyższej kwestii.
Lektura akt administracyjnych sprawy wskazuje, że skarżąca złożyła stosowny wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022 wraz z kompletem wymaganych dokumentów. Do wniosku dołączyła liczne zaświadczenia, decyzje i deklaracje, w tym wystawione przez urząd skarbowy, właściwy urząd gminy oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto, na żądanie organu stypendialnego złożyła oświadczenie o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i jego rodziny, w którym wskazała: że nie dołączyła oczekiwanego przez organ zaświadczenia z OPS, ponieważ nie pobiera żadnych świadczeń z pomocy społecznej; nikt z członków jej rodziny nie figuruje w ewidencji OPS, ponieważ trudna sytuacja materialna była skutkiem pandemii i dużych obostrzeń, przez które dochody rodziny były bardzo niskie, ale studentka ma nadzieję na poprawę sytuacji; następujące źródła utrzymania rodziny wraz z kwotami – K.F. (pomoc babci w pracach domowych, za które babcia przekazuje studentce 800 zł), A.F. (matka studentki – renta + działalność gospodarcza – 1094,557 zł miesięcznie), T.F. (ojciec studentki – gospodarstwo rolne – 559 zł miesięcznie).
W wyniku analizy powyższych dokumentów organy obu instancji uznały, że w niniejszej sprawie studentka nie przedstawiła zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej oraz nie zostały udokumentowane źródła utrzymania rodziny. W konsekwencji organy przyjęły, iż skarżąca nie spełniła wymagań do przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska organów stypendialnych uczelni. Zdaniem Sądu, a wbrew stanowisku organów, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki przyznania studentce stypendium socjalnego, określone w art. 88 ust. 5 ustawy.
Po pierwsze, niedołączenie przez skarżącą zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej jej oraz rodziny z ośrodka pomocy społecznej było uzasadnione.
Po drugie, w przekonaniu Sądu, studentka udokumentowała źródła utrzymania rodziny. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem materiał dowodowy, który potwierdza wysokość dochodu studentki i jej rodziny. Tym samym wypełniła ona wymogi określone w art. 88 ust. 5 ustawy. Nadto zauważyć należy, iż w trakcie postępowania organy nie podważyły wiarygodności dokumentów załączonych przez skarżącą do wniosku, w tym składanych przez nią wyjaśnień i oświadczeń. Mimo to, zakwestionowane decyzji w praktyce nie zawierają oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co czyni zasadnym zarzuty skargi, iż ocena ta nie miała wszechstronnego charakteru, a ponadto nie była swobodna, lecz dowolna, przesądzając o naruszeniu przez organu art. 7, 8 75 § 1 i 80 k.p.a.
Po trzecie, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie także z uwagi na naruszenie przez organ art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienia decyzji obu instancji nie spełniają bowiem wymogów określonych w tym przepisie, w szczególności nie wyjaśniają podstawy prawnej zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, zwłaszcza w kontekście postanowień stosownego Regulaminu. Decyzja organu odwoławczego nie odnosi się także w sposób merytoryczny do kwestii podnoszonych w odwołaniu strony, powołując się jedynie, w kontrze do nich, na treść przepisów ustawowych, konstatując całość niewiele wnoszącym stwierdzeniem, że "przyznanie stypendium niewątpliwie stanowiłoby przekroczenie uprawnień organu uczelni".
W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., uchylając decyzje organów obu instancji.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce minimalnej 480 złotych.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ dokona analizy zgromadzonej dokumentacji w zakresie przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej stypendium socjalnego, mając przy tym na uwadze przedstawioną wyżej argumentację (art. 153 p.p.s.a.).
d.cz.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI