II SA/Ke 778/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2014-10-22
NSAnieruchomościWysokawsa
ewidencja gruntówksięgi wieczysteprawo rzeczowenieruchomościzmiana wpisuakt własności ziemisąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę dotyczącą zmiany wpisu w operacie ewidencji gruntów, uznając, że wpis w księdze wieczystej, mimo ujawnienia skarżącego jako właściciela, został obarczony ostrzeżeniem o niezgodności ze stanem prawnym, co uniemożliwiało dokonanie żądanej zmiany bez prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego.

Skarżący A. J. domagał się wpisania go jako właściciela nieruchomości w operacie ewidencji gruntów, powołując się na wpis w księdze wieczystej. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odmawiającą tej zmiany, wskazując na ostrzeżenie w księdze wieczystej o niezgodności stanu prawnego z rzeczywistością oraz na uchylenie aktu własności ziemi, który stanowił podstawę wpisu. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że brak jest podstaw do dokonania żądanej zmiany w ewidencji bez prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego ustalającego stan prawny nieruchomości, zwłaszcza gdy rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych została wyłączona.

Sprawa dotyczyła skargi A. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. Skarżący domagał się wykreślenia jego ojca A. J. s. F. i wpisania w jego miejsce siebie jako właściciela nieruchomości, zgodnie z zapisem w księdze wieczystej. Organy administracji odmówiły tej zmiany, wskazując na uchylenie aktu własności ziemi, który stanowił podstawę wpisu skarżącego do księgi wieczystej, oraz na wpis ostrzeżenia w dziale III księgi wieczystej o niezgodności stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę. Sąd uznał, że choć skarżący jest ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel, to wpis ten został obarczony ostrzeżeniem o niezgodności ze stanem prawnym, co wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. W tej sytuacji, organy ewidencyjne nie są uprawnione do samodzielnego rozstrzygania sporów własnościowych. Brak było podstaw do dokonania żądanej zmiany w ewidencji bez przedstawienia przez skarżącego prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub innego tytułu prawnego potwierdzającego jego własność po uchyleniu wcześniejszych dokumentów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ ewidencyjny nie może dokonać żądanej zmiany w ewidencji gruntów na podstawie wpisu w księdze wieczystej, jeśli wpis ten został obarczony ostrzeżeniem o niezgodności ze stanem prawnym, ponieważ wyłącza to rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych i wymaga prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wpis w księdze wieczystej, nawet jeśli wskazuje skarżącego jako właściciela, nie stanowi wystarczającej podstawy do zmiany w ewidencji gruntów, gdy w tej samej księdze znajduje się ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych jest w takim przypadku wyłączona, a ustalenie stanu prawnego nieruchomości leży w gestii sądów powszechnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

rozp. MRRiB art. 10 § ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. MRRiB art. 11 § ust. 1 pkt 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. MRRiB art. 44 § pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

u.k.w.h. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest jedynym sposobem wzruszenia domniemania prawnego wynikającego z wpisu w księdze.

u.k.w.h. art. 3

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Wynika z niej domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

u.k.w.h. art. 5

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Określa rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych.

u.k.w.h. art. 8

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Wymienia przypadki wyłączenia rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, w tym wzmiankę o ostrzeżeniu dotyczącym niezgodności stanu ujawnionego w księdze z rzeczywistym stanem prawnym.

p.g.k. art. 20 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw do zmiany wpisu w ewidencji gruntów bez prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, gdy wpis w księdze wieczystej jest obarczony ostrzeżeniem o niezgodności ze stanem prawnym.

Odrzucone argumenty

Dane dotyczące osoby właściciela wskazane w dziale II księgi wieczystej stanowią podstawę do wpisu praw podmiotowych do ewidencji gruntów i budynków, nawet jeśli istnieją inne dokumenty wskazujące na odmienny stan prawny. Organ ewidencyjny jest obowiązany ustalać stan władania nieruchomością w pierwszej kolejności na podstawie zapisów w księdze wieczystej. Organ ewidencyjny nie może samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu i jest związany wpisem w księdze wieczystej, dopóki nie zostanie ona uzgodniona z rzeczywistym stanem prawnym w trybie sądowym. Organ ewidencyjny naruszył przepisy dotyczące aktualizacji operatu ewidencyjnego poprzez nie dokonanie zmian niezwłocznie po uzyskaniu dokumentów, w tym odpisu księgi wieczystej.

Godne uwagi sformułowania

organy ewidencyjne nie mogą bowiem samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu Dopóki zatem w dziale II księgi wieczystej KI11/00080485/4 jako właściciel ujawniony jest A.J. s. A. w ewidencji gruntów winien figurować zgodny z tym stanem zapis. Fakt wpisania do księgi wieczystej ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym ma znaczenie tylko dla potencjalnych nabywców nieruchomości, nie ma jednak wpływu dla treści ewidencji gruntów. Dopóki nie przeprowadzono sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i w wyniku tego postępowania nie uległa zmianie treść wpisu w księdze wieczystej, dane zawarte w księdze wieczystej są wiążące dla organu ewidencyjnego. Rozstrzygnięcie w zakresie prawa własności do nieruchomości objęte jest kognicją sądów powszechnych i nie powinno być przedmiotem badania organu ewidencyjnego. Z art. 3 tej ustawy wynika domniemanie, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Wpis dotyczący prawa własności jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest w zasadzie jedynym sposobem wzruszenia opisanego domniemania prawnego Organ ewidencyjny jest bez wątpienia związany domniemaniem prawdziwości wpisu w księdze wieczystej i nie może w tym zakresie czynić własnych ustaleń. rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości.

Skład orzekający

Sylwester Miziołek

przewodniczący

Dorota Chobian

sprawozdawca

Dorota Pędziwilk-Moskal

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że wpis w księdze wieczystej obarczony ostrzeżeniem o niezgodności ze stanem prawnym nie stanowi podstawy do zmiany w ewidencji gruntów bez prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy istnieje sprzeczność między wpisem w księdze wieczystej a innymi dokumentami prawnymi, a rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych została wyłączona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność prawną związaną z ewidencją gruntów i księgami wieczystymi, gdzie formalny wpis nie zawsze odzwierciedla rzeczywisty stan prawny, a rozstrzygnięcie sporu wymaga interwencji sądu powszechnego.

Księga wieczysta nie zawsze jest wyrocznią: kiedy wpis o właścicielu nie wystarcza do zmiany w ewidencji gruntów?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 778/14 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2014-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Chobian /sprawozdawca/
Dorota Pędziwilk-Moskal
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
I OSK 151/15 - Wyrok NSA z 2016-11-30
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
par. 10 ust. 1 pkt 2, par. 11 ust. 1 pkt 1 i 2, par. 44 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2014r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania A. J. od decyzji Prezydenta Miasta
z dnia [...] o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków m. K. [...] w jednostce rejestrowej [...], polegającej na wykreśleniu A.J. s. F. wykazanego jako właściciel nieruchomości oznaczonej numerami działek: [...] i wpisanie w jego miejsce A.J. s. A., zgodnie z księgą wieczystą [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia 5 lutego 2014 r. A.J. s. A. zwrócił się o aktualizację ewidencji gruntów i budynków, poprzez dokonanie zmiany zapisu dotyczącego stanu prawnego nieruchomości składającej się z działek o numerach: [...] o powierzchni 3973 m2, aktualnie oznaczonej numerami: [...] i ujawnienie jego jako właściciela, zgodnie z zapisem w dziale II księgi wieczystej Kw nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych.
Prezydent Miasta pismem z 3 marca 2014 r. zwrócił się do wnioskodawcy o przedłożenie rozstrzygnięcia sądowego, co do praw do gruntu. Prezydent podał, że w dziale III księgi wieczystej Kw nr [...] wpisane zostało ostrzeżenie, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia [...] sygn. akt. [...] stwierdzono, że A.J. s. A. i M. nie stał się z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r., właścicielem nieruchomości rolnej położonej w K., składającej się z działek
o numerach [...]. Dlatego bez przedstawienia nowego tytułu prawnego do tej nieruchomości brak jest podstaw do wprowadzenia żądanych zmian.
Wnioskodawca w zakreślonym terminie nie przedłożył wymaganego dokumentu, natomiast przedstawił aktualny wypis z księgi wieczystej Kw nr [...] . Po przeanalizowaniu dokumentacji zebranej w sprawie, Prezydent Miasta wydał decyzję będącą przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego. Dalej organ II instancji podał, że ewidencja gruntów dla obrębu VIII m. K. została założona w 1968 r., operat z założenia ewidencji gruntów został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr 293/68. W rejestrze gruntów z 1968 r., w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciel nieruchomości położonych przy [...], oznaczonych numerami działek [...] o łącznej powierzchni 0.9830 ha, został wykazany A.J. s. F. i Z. na podstawie księgi hipotecznej Hip.[...], natomiast jako władający gruntem wykazany został A. J.
W dniu 2 grudnia 1974 r., Naczelnik Powiatu wydał akt własności ziemi Nr [...] dla A.J. s. A. i M. na nieruchomość o pow. 0,9830 ha, położoną przy ul. [...], oznaczoną numerami działek [...]. Wojewódzka Komisja ds. Uwłaszczenia decyzją z dnia [...], nr [...] uchyliła ww. akt. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta w dniu [...], wydał akt własności ziemi Nr [...] dla A.J. s. A.
i M. na nieruchomość o pow. 0,9830 ha, położoną w K. przy ul. [...], oznaczoną numerami działek [...]. Na podstawie ww. aktu własności ziemi, na wniosek A. J. s. A. dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w K., założona została księga wieczysta Kw Nr [...], aktualny numer [...] .
W lipcu 1984 r. o wydaniu aktu własności ziemi z dnia [...], dowiedział się J, J., który wraz z rodzeństwem: J. S., S. P., D. K. w dniu 16 lipca 1984 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego wydania tego aktu. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Urząd Miejski Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami uchylił w całości akt własności ziemi wydany w dniu [...] dla A.J. s. A. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Pomimo uchylenia w całości aktu własności ziemi z dni [...], zapis w księdze wieczystej Kw nr [...] (aktualny numer [...] ), nie uległ zmianie i w dalszym ciągu w dziale II jako właściciel nieruchomości oznaczonej numerami działek [...] figurował A.J. s. A. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...], A.J. s. A., na podstawie księgi wieczystej Kw nr [...], sprzedał działki o numerach [...] o łącznej powierzchni 0,5857 ha, na rzecz Skarbu Państwa.
W rejestrze ewidencyjnym z 1968 r. na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...] wprowadzano zmianę nr [...], polegającą na tym, że z jednostki rejestrowej nr [...] wykreślono działki o numerach [...], a dopisano działkę nr [...]. Z kolei działki o numerach [...] dopisano do jednostki rejestrowej [...], w której jako właściciel wykazany jest Skarb Państwa. W następstwie powyższej zmiany w jednostce rejestrowej nr [...], gdzie jako właściciel ujawniony był A.J. s. F. i Z., pozostały działki numer [...] o łącznej powierzchni 0,3973 ha.
Postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny orzekł, że A.J. s. A. i M. nie stał się z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r., właścicielem nieruchomości rolnej położonej w Kielcach, składającej się z działek oznaczonych numerami: [...].
W 1993 r. na terenie obrębu VIII m. K. przeprowadzona została aktualizacja ewidencji gruntów, w wyniku której uległa zmianie numeracja działek,
w tym działek o numerach [...], które otrzymały numery [...]. Po przeprowadzonej aktualizacji, w jednostce rejestrowej nr [...], A.J. s. A. i M. został ujawniony jako właściciel nieruchomości oznaczonej numerami działek [...] o łącznej powierzchni 0,3972 ha, a jako podstawę prawną wpisu wykazano księgę wieczystą Kw nr [...].
Prezydent Miasta Kielce po rozpatrzeniu wniosku D. K. dokonał
w dniu 17 marca 1999 r. w ewidencji gruntów i budynków zamiany nr [...] i na podstawie postanowienia Sądu Ns [...] wykreślił z ewidencji gruntów A. J. s. A. i M. jako właściciela działek o numerach [...], ujawniając w jego miejsce A. J. s. F. i Z., który w ewidencji gruntów założonej w 1968 r., wykazany był jako właściciel tych nieruchomości na podstawie księgi hipotecznej Hip. [...].
Następnie Inspektor Wojewódzki wskazał, że wniosek A.J. s. A. dotyczył ujawnienia go w ewidencji gruntów i budynków jako właściciela działek oznaczonych numerami: [...]. Jednak załączone do akt sprawy dokumenty, w tym decyzja Urzędu Miejskiego Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...]. uchylająca w całości akt własności ziemi wydany w dniu [...] dla A. J. s. A. na nieruchomość położoną w Kielcach oznaczoną numerami działek: [...] i utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia [...] Ns [...] wskazują jednoznacznie, że A.J. s. A. nie jest właścicielem ww. działek. Dlatego Prezydent Miasta jako organ prowadzący ewidencję gruntów
i budynków, odnotował zmiany wynikające z opisanych wyżej dokumentów.
Organ odwoławczy podkreślił, że fakt, że zapis w księdze wieczystej Kw nr [...] nie został zaktualizowany i w dziale II jako właściciel nieruchomości oznaczonej numerami działek [...], ujawniony jest nadal A.J. s. A. na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...], który został uchylony, nie zwalnia organu od wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków na podstawie innych dokumentów. Wpisanie w 2001 r. w dziale III księgi wieczystej Kw nr [...]ostrzeżenia, iż postanowieniem z dnia [...] Sądu Rejonowego [...] stwierdzono, że A.J. s. A. i M. nie stał się z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r., właścicielem nieruchomości rolnej położonej w [...], składającej się z działek o numerach [...], dodatkowo potwierdza zasadność dokonanych zmian w ewidencji gruntów i budynków.
W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do wprowadzenia przez Prezydenta Miasta żądanej przez wnioskodawcę zmiany podmiotowej w ewidencji gruntów i budynków. Wprawdzie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków w jedn. rejestrowej G.521 organ nieprawidłowo powołał księgę wieczystą Kw nr [...] jako podstawę prawną do ujawnienia A.J. s. F. i Z., ale błąd ten nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Prezydent Miasta winien usunąć powyższy błąd z urzędu. Ewentualnie kolejne rozstrzygnięcie sądu dotyczące ustalenia tytułu własności dla przedmiotowej nieruchomości będzie stanowiło podstawę do wprowadzenia przez organ ewidencyjny następnej zmiany w ewidencji w odniesieniu do tych działek.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję reprezentowany przez adwokata A. J., domagając się jej uchylenia, zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego - § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów
i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454 ze zm.), dalej w skrócie rozporządzenia, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że dane dotyczące osoby właściciela wskazane w dziele II księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kielcach o numerze [...]nie stanowią podstawy do wpisu praw podmiotowych do ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy taką podstawę wyraźnie wskazuje § 12 ust. 1 pkt 1, a orzekające w postępowaniu ewidencyjnym organy obowiązane są ustalać stan władania nieruchomością w pierwszym rzędzie na podstawie zapisów w księdze wieczystej, jeżeli księga taka została dla podlegającej wpisowi nieruchomości założona;
- naruszenie prawa materialnego - § 44 pkt 2 w zw. z § 47 ust. 1 rozporządzenia
poprzez błędne zastosowanie i nie dokonanie aktualizacji operatu ewidencyjnego niezwłocznie po uzyskaniu przez organ odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych w postaci odpisu księgi wieczystej [...] , podczas gdy taki obowiązek przewidują wskazane wyżej przepisy.
W uzasadnieniu wnoszący skargę cytując art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U.2010.193.1287 j.t.), a także orzeczenia sądowe: wyrok NSA z dnia 10 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 1907/01, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2007 r. II SA/G1 167/07, wyrok WSA
w Białymstoku z dnia 5 lutego 2009 r. II SA/Bk 692/08 stwierdził, że organ bezzasadnie odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów
i budynków, w sytuacji gdy zmiany te byłyby zgodne z księgą wieczystą KI 11/00080485/4. Organy ewidencyjne nie mogą bowiem samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu. Dopóki zatem w dziale II księgi wieczystej KI11/00080485/4 jako właściciel ujawniony jest A.J. s. A.
w ewidencji gruntów winien figurować zgodny z tym stanem zapis. Fakt wpisania do księgi wieczystej ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym ma znaczenie tylko dla potencjalnych nabywców nieruchomości, nie ma jednak wpływu dla treści ewidencji gruntów. Dopóki nie przeprowadzono sprawy
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i w wyniku tego postępowania nie uległa zmianie treść wpisu w księdze wieczystej, dane zawarte w księdze wieczystej są wiążące dla organu ewidencyjnego.
W postępowaniu administracyjnym nie jest dopuszczalne rozstrzyganie w zakresie prawa własności, gdyż kwestie te rozstrzygają sądy powszechne. W niniejszym postępowaniu organ ewidencyjny w sposób nieuprawniony dokonał oceny księgi wieczystej i orzeczeń sądu powszechnego, a w konsekwencji niezasadnie uzależnił zmiany w ewidencji od dokonania takiej oceny. Wnoszący skargę zauważył, że Prezydent Miasta bezpodstawnie uwzględnił wniosek D. K. z dnia [...] o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków, w tym m. in. zmiany polegającej na wykreśleniu A.J. s. A. jako właściciela działek [...] i wpisaniu w jego miejsce A.J. s. F. Zmiana nr [...] z dnia [...]. została bowiem wprowadzona na podstawie interpretacji załączonych do wniosku dokumentów,
w tym postanowienia Sądu Rejonowego w sprawie [...]. Takie badanie stanu prawnego nieruchomości leży poza zakresem uprawnień organu ewidencyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (strony 6 i 7) jednoznacznie wynika, że organ ewidencyjny czynił ustalenia w przedmiocie stanu prawnego nieruchomości, do czego nie jest upoważniony. Rozstrzygnięcie w zakresie prawa własności do nieruchomości objęte jest kognicją sądów powszechnych i nie powinno być przedmiotem badania organu ewidencyjnego. W sytuacji, gdy D. K. bądź inne osoby kwestionują stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej nr [...], mogą wytoczyć przeciwko A. J. ujawnionemu jako właściciel, powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w trybie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U.2013.707j.t.). Ewentualny wyrok sądu zapadły w takiej sprawie mógłby stanowić podstawę zmiany w ewidencji gruntów
i budynków. Zmiany takie nie mogą natomiast być dokonywane w drodze postępowania ewidencyjnego. Z art. 3 tej ustawy wynika domniemanie, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Wpis dotyczący prawa własności jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest w zasadzie jedynym sposobem wzruszenia opisanego domniemania prawnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2013 r., V CSK 450/12, LEX nr 1415129). Organ ewidencyjny jest bez wątpienia związany domniemaniem prawdziwości wpisu
w księdze wieczystej i nie może w tym zakresie czynić własnych ustaleń.
Kończąc autor skargi podał, że A.J. w przeciwieństwie do jego rodzeństwa nie ma możliwości wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ponieważ jako ujawniony w księdze właściciel nie ma interesu prawnego w tym, aby zmienić jej treść. Powództwo
o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym może bowiem wytoczyć wyłącznie osoba, która kwestionuje stan ujawniony w księdze, domagając się wpisu swojego prawa w miejsce osoby tam ujawnionej. Rozbieżność pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji gruntów a ujawnionymi w księdze wieczystej uniemożliwia skarżącemu rozporządzanie nieruchomością, chociażby na cele budowlane, a stan taki jest niepożądany w świetle racjonalnego gospodarowania gruntami.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jej przedmiotem jest decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku skarżącego o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów polegającej na wpisaniu jego jako właściciela nieruchomości w miejsce jego ojca A.J. syna F. Dlatego też w niniejszym postępowaniu nie podlega badaniu to, czy dokonana w ewidencji gruntów w 1999 r. zmiana, polegająca na wykreśleniu z niej skarżącego i wpisaniu jego ojca była prawidłowa czy też nie. To zaś skutkuje tym, zawarte w skardze zarzuty dotyczące poprzednio dokonanej w 1999 r. zmiany w ewidencji gruntów nie będą przedmiotem rozpoznania.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie był i jest niesporny. Mianowicie skarżący został ujawniony w założonej w 1984 r. księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [..] na podstawie aktu własności ziemi z [...], stwierdzającego, że z dniem 4 listopada 1971 r. z mocy prawa stał się właścicielem tej nieruchomości. Powyższy AWZ został uchylony i ostatecznie prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] w sprawie [...] stwierdzono, że skarżący nie stał się z dniem 4 listopada 1971 r. właścicielem wyżej opisanej nieruchomości. Treść tego postanowienia została ujawniona w 2001 r. w księdze wieczystej w jej dziale III jako ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego wynikającego z wpisu w dziale II ze stanem rzeczywistym. Wcześniej, bo w 1999 r. dokonano zmiany w ewidencji gruntów, wykreślając z niej jako właściciela skarżącego i wpisując jako właściciela A. J., syna F.
Skarżący we wniosku z 5 lutego 2014 r. domagał się dokonania zmiany w ewidencji gruntów polegającej na wpisaniu jego jako właściciela działek na [...] (aktualnie działek nr ...) na podstawie zapisu w księdze wieczystej, z powołaniem się na § 12 rozporządzenia. Zgodnie z jego ustępem pierwszym prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie:
1)wpisów dokonanych w księgach wieczystych,
2)prawomocnych orzeczeń sądowych
3)umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,
4)ostatecznych decyzji administracyjnych,
5)dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,
6)umów dzierżawy, o których mowa w §11 ust. 1 pkt 2.
Jak wcześniej wskazano, skarżący cały czas jest ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości. Jednakże w tej samej księdze, w jej dziale III znajduje się wpis, z którego wynika, że podstawa ujawnienia go jako właściciela w tej księdze nie istnieje.
Zgodzić się należy z wyrażonym w skardze stanowiskiem, że organy ewidencyjne nie mogą same rozstrzygać uprawnień do gruntów. Zgodzić się jednak także należy ze stanowiskiem organu, że przytoczony wyżej § 12 rozporządzenia nie wskazuje, że w pierwszej kolejności zmian w ewidencji należy dokonywać na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, a dopiero gdy nie ma takiego wpisu podstawą zmiany może być prawomocne orzeczenie sądu i kolejno, gdy takiego brak umowa. Zresztą nawet gdyby przyjąć, że w pierwszej kolejności w ewidencji powinno być uwidocznione prawo w oparciu o wpis dokonany w księdze wieczystej to niewątpliwie chodzi o wpis objęty rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, o jakiej mowa w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U z 2013 r., poz. 707 ze zmianami). Zgodnie z art. 8 tej samej ustawy rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie w księdze wieczystej są dwa wykluczające się wzajemnie wpisy: jeden wskazujący, że właścicielem na podstawie AWZ jest A.J. syn A. i drugi wskazujący, że prawomocnym postanowieniem sądu stwierdzono, że A.J. syn A. nie stał się właścicielem nieruchomości z dniem 4 listopada 1971 r. Tak więc nawet wpisy w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości nie pozwalają na stwierdzenie, że właścicielem nieruchomości jest skarżący, tym bardziej więc brak podstaw do uznania, aby z tych wpisów wynikał bezsporny stan prawny nieruchomości. Skoro zaś organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów własnościowych i ustalania kto jest właścicielem nieruchomości, brak było w sprawie podstaw do dokonania w ewidencji gruntów żądanej zmiany. A.J. nie przedstawił bowiem żadnego późniejszego - w stosunku do wpisanego w 2001 r. ostrzeżenia w księdze wieczystej - orzeczenia sądu bądź innego tytułu prawnego, który pozwoliłby na ponowne ujawnienie go w ewidencji gruntów jako właściciela nieruchomości położonych w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...].
Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 44 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którym do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi w związku z § 47 ust. 1 rozporządzenia, w myśl którego aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych, to ponownie zauważyć należy, że skarżący występując z wnioskiem o ujawnienie go w ewidencji jako właściciela nieruchomości nie przedstawił żadnego aktualnego dokumentu potwierdzającego swój tytuł własności do nieruchomości. Z dostępnych organowi dokumentów i materiałów źródłowych wynika, że właścicielem tej nieruchomości był A.J. syn F. Ojciec skarżącego nie żyje. Z przywołanych wyżej przepisów § 44 pkt 2 w zw. z § 47 ust. 1 rozporządzenia nie wynika, aby to na staroście – w tym wypadku Prezydencie Miasta - ciążył obowiązek wystąpienia z wnioskiem do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po A. J. synu F. i dalej o dział spadku po nim. Dopiero gdyby taki dokument w postaci postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, poświadczenia dziedziczenia, postanowienia lub umowy dokonującej działu spadku został złożony organowi, a pomimo tego Prezydent nie wprowadziłby stosownej zmiany, zasadne byłoby zarzucanie organowi naruszenia powyższych przepisów. Również gdyby skarżący dostarczył organowi dokument, z górnego wynikałoby, że stał się właścicielem tej nieruchomości, taki zarzut byłby uzasadniony. W sytuacji, gdy A.J. jedynie odwołuje się do wpisu w dziale II księgi wieczystej, co do którego wyłączona została rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych poprzez wpisanie ostrzeżenia, że wpis ten jest niezgodny ze stanie prawnym nieruchomości, zarzut naruszenia powołanych przepisów rozporządzenia nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI