II SA/Ke 776/19

II SA/Ke 776/19 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2019-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Anna Żak /przewodniczący/
Dorota Chobian
Krzysztof Armański /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1096/20 - Wyrok NSA z 2022-12-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 169
art. 30 ust. 1 , 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Chobian, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] odmawiającej w/w umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione: [...] w łącznej kwocie 296.772,35 zł (w tym 219.557,03 zł należność główna oraz 77.215,32 zł - ustawowe odsetki wyliczone na dzień 1 lipca 2019 r.), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i w to miejsce orzekło o odmowie A. B. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione [...]. w łącznej kwocie 301.138,79 zl (w tym 221.557,03 zł należność główna oraz 79.581,76 zł - ustawowe odsetki wyliczone na dzień 26 sierpnia 2019 r.).
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że na dzień wydania tej decyzji zobowiązania A. B. względem organu wypłacającego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wynoszą 301.138,79 zł (w tym 221.557,03 zł należność główna oraz 79.581,76 zł - ustawowe odsetki). Co do zasady zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionymi do alimentów (t.j. Dz.U. z 2019 r poz. 670 ze zm.), zwanej dalej ustawą, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Obowiązek ten w określonych sytuacjach może być jednak ograniczony.
W niniejszym przypadku, mając na uwadze treść przepisu art. 30 ust. 1 ustawy oraz informację udzieloną przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 5 czerwca 2019 r., należało zdaniem organu stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie żaden z trzech wyżej wymienionych w w/w przepisie warunków nie może mieć zastosowania. A. B. na przełomie ostatnich 7 lat dokonywał bowiem sporadycznych wpłat w wysokości miesięcznej mniejszej niż wysokość zasądzonych alimentów. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania wobec niego umorzenia wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w trybie art. 30 ust. 1 ustawy.
Zdaniem organu brak jest także podstaw do umorzenia przedmiotowych należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, w którym ustawodawca jako podstawę do umorzenia wskazał sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Przepis ten ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ nie jest automatycznie zobligowany do umorzenia należności, przyznana organowi swoboda nie upoważnia go jednak do działania dowolnego.
Dalej SKO podniosło, że na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności - stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz. Istotną dla rozstrzygnięcia w kwestii umorzenia obowiązku zwrotu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest także ocena sytuacji materialnej i życiowej dłużnika alimentacyjnego z punktu widzenia jej trwałości. Chwilowe i przemijające trudności finansowe czy zdrowotne dłużnika, nie stanowią bowiem wystarczającej przesłanki do zaniechania obciążania go obowiązkiem zwrotu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.
Analizując zebrany materiał dowodowy Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji odmawiając A. B. umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Z materiału dowodowego sprawy, w tym wywiadu środowiskowego, wynika, iż A. B. ma 45 lat, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną [...] oraz czwórką ich wspólnych dzieci, tj. [...] jest w wieku aktywności zawodowej, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, jednakże nie pozostaje w zatrudnieniu z uwagi na sprawowanie opieki nad matką – [...] , z którego to tytułu pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 620 zł miesięcznie. Ponadto konkubina dłużnika pobiera zasiłek rodzinny w wysokości 686 zł, świadczenie wychowawcze w wysokości 2.000 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 263,48 zł. Zatem razem dochody w/w wynoszą 3.569,48 zł miesięcznie, przy czym stałe miesięczne obciążenia finansowe (tj. energia, mieszkanie, CO, woda, woda zimna, nieczystości, nieczystości płynne, gaz, spłata kredytu, zaległe alimenty) klarują się na poziomie ok. 1.029,00 zł. A. B. ma problemy psychologiczne - uczęszczał do poradni psychologicznej, zażywa leki uspokajające, lecz nie posiada udokumentowanych kosztów leczenia. Pozostali członkowie rodziny są zdrowi.
Zebrany materiał dowodowy, zdaniem Kolegium, świadczy o tym, że sytuacja materialno-bytowa A. B. nie jest na tyle trudna, aby uzasadniała zastosowanie najdalej idącej ulgi w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w postaci umorzenia tych należności. A. B. jest przede wszystkim osobą w wieku aktywności zawodowej (45 lat) - co prawda sprawującą opiekę nad niepełnosprawną matką, ale jednak nie bez obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia celem poprawy sytuacji finansowej. Podjęcie zatrudnienia nawet w okolicznościach, w których to matka zobowiązanego wymaga stałej opieki, pozwoliłoby A. B. na osiągnięcie wyższych dochodów niż dochód osiągany z tytułu specjalnego zasiłku opiekuńczego, a wówczas zapewnienie niepełnosprawnej matce np. płatnej opieki. Wiek zobowiązanego (45 lat), a także brak większych problemów zdrowotnych, są wskazaniem do tego, aby podjąć zatrudnienie gwarantujące stały dochód, który mógłby przyczynić się do poprawy sytuacji bytowej oraz spłaty zadłużenia.
Zdaniem SKO A. B. nie przedstawił miarodajnych dowodów świadczących o tym, że sytuacja zdrowotna, jak też dochodowa, zmuszają go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie, bowiem nie może on, z przyczyn obiektywnych, czynić starań, aby swój dług spłacić. Odwołujący posiada stałe źródło dochodu, nie ponosi wygórowanych kosztów utrzymania mieszkania. Po odjęciu od dochodu w wysokości 3.569,48 zł stałych miesięcznych obciążeń finansowych w wysokości 1.029,00 zł, pozostaje kwota 2.540,48 zł, przy czym zaznaczyć należy, że w wyżej wskazanych obciążeniach finansowych mieści się kwota 200 zł tytułem spłaty alimentów do komornika. Organ podkreślił, że - jak wyjaśnił A. B. do protokołu przesłuchania strony - w miarę możliwości finansowych stara się płacić alimenty za pośrednictwem komornika. Zatem, pomimo trudnej sytuacji finansowej zobowiązanego, istnieje realna możliwość stopniowego spłacania długu. Kolegium zauważyło również, że dług A. B. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci [...] już się nie powiększa, bowiem świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały uchylone od grudnia 2018 r.
Organ podkreślił ponadto, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego mają charakter wyjątkowy i z tego względu powinny być interpretowane w sposób ścisły, nie rozszerzający. Dłużnik alimentacyjny musi liczyć się bowiem z tym, że państwo będzie dochodzić zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powołując się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 406/09, SKO wskazało, że na rodzicach zasadniczo ciąży podstawowy obowiązek zapewnienia opieki i utrzymania dziecka. Z zasady subsydiarności, której wyraz daje art. 72 ust. 2 i Preambuła do Konstytucji RP wynika, że państwo udziela pomocy dopiero wówczas, gdy rodzice nie są w stanie zapewnić środków na utrzymanie dziecka. Uprawnionym do zaliczki alimentacyjnej - aktualnie do świadczeń z funduszu alimentacyjnego - jest samo dziecko, na które dłużnik obowiązany jest spełnić świadczenie alimentacyjne. We wstępie do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca wskazał, że: "Wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji".
W tym stanie faktycznym organ I instancji zasadnie, zdaniem Kolegium, uznał, że nie zachodzą przesłanki umożliwiające w chwili obecnej umorzenie A. B. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z fundusz alimentacyjnego. Z uwagi na zmianę kwoty należności głównej oraz kwoty odsetek ustawowych od dnia wydania zaskarżonej decyzji, konieczne stało się jedynie zreformowanie jej sentencji w powyższym zakresie. Kolegium zaznaczyło również, iż aktualna odmowa umorzenia należności z tytuł wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie wyklucza możliwości ubiegania się w przyszłości o takie umorzenie. Dopóki bowiem zobowiązanie i dług istnieje, dopóty strona zobowiązana może wnosić o umorzenie zaległości czy zastosowanie innych ulg w spłacie zadłużenia, tj. odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty kwoty należności.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję SKO A. B. zarzucił brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. W jego ocenie nie wzięto pod uwagę, że obecnie ma na utrzymaniu czworo dzieci z nowego związku, opiekuje się schorowaną mamą, co uniemożliwia mu podjęcie stałej pracy. Od wielu lat nie pije, wyszedł z nałogu, ma pozytywną opinię w środowisku. W swoim życiu popełnił wiele błędów i dziś zdaje sobie z tego sprawę. Przez wiele lat był uzależniony od alkoholu, co powodowało, że nie był w stanie płacić alimentów na najstarsze córki [....]. Dług alimentacyjny narastał i do dnia dzisiejszego urósł do astronomicznych dla niego rozmiarów. Przeszedł długą drogę w kierunku trzeźwości, pomogło mu w tym wiele osób. Niestety nie miał już powrotu do pierwszej rodziny, nie chcieli go znać. Posiada czworo dzieci z nowego związku. Razem z konkubiną starają się wychowywać je jak najlepiej. Najstarsze córki [...] są już pełnoletnie, nie chcą utrzymywać z nim żadnego kontaktu, nie chcą poznać rodzeństwa. Gdyby miał pieniądze, to spłaciłby zadłużenie, ale nie ma żadnych oszczędności. Jego dochód to zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad schorowaną mamą [...] w wysokości 620 zł miesięcznie. Nie ma żadnego majątku. Nie może podjąć stałej pracy, gdyż opiekuje się mamą oraz czwórką dzieci. Gdyby znalazł pracę musiałby zrezygnować z opieki nad mamą, a nie ma nikogo innego, kto mógłby się nią zająć. Mama chce żeby to on się nią opiekował gdyż wie jak to robić, a mama ma do niego zaufanie. W taki sposób odwdzięcza się jej za to co było w przeszłości. Kolegium Odwoławcze ustaliło, że razem z konkubiną dysponują kwotą 3.569,48 zł miesięcznie i że z tego tytułu stać go na spłatę zadłużenia. Jednak świadczenia pobierane przez konkubinę przeznaczone są na czworo najmłodszych dzieci. Nie jest uprawniony do rozporządzenia pieniędzmi pobieranymi przez konkubinę. Pieniądze, które sam otrzymuje przeznacza na utrzymanie najmłodszych dzieci i siebie, a jeżeli coś odłoży to stara się spłacać dług. Prawdopodobnie jego spłaty nie pokrywają nawet odsetek, stąd dług cały czas rośnie. W związku z tym popadł w problemy psychologiczne, gdyż nie daje mu spokoju fakt, że zadłużenie powiększa się i nie jest w stanie temu zapobiec. Chciałby pomagać dzieciom na ile może, jednak finansowo nie może im pomagać na tyle na ile by chciał. Zdaje sobie sprawę, że zadłużenia nie spłaci do końca życia, nawet jeżeli zakończy opiekę nad mamą i uda mu się znaleźć stałą pracę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej skarżący wyjaśnił, że mieszka z konkubiną, która nie pracuje, a właściwie konkubina już się od niego na jakiś czas wyprowadziła do siostry razem z dziećmi z uwagi na brak pieniędzy. Dzieci przychodzą do niego codziennie. Konkubina mieszka w tej samej miejscowości co on.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Podstawą prawną orzekania przez organy w niniejszym przypadku był przepis art. 30 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W świetle uzyskanej w toku postępowania informacji od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym na temat wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego nie było bowiem wątpliwości, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 30 ust. 1 ustawy, uzależniające możliwość umorzenia należności od skuteczności egzekucji przez określony czas, skarżący w ostatnich latach dokonywał bowiem sporadycznych wpłat w wysokości miesięcznej mniejszej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy zapada w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "organ może umorzyć". Oznacza to sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju ulgi. Istotne jest, iż działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jakiejkolwiek dowolności. Wręcz przeciwnie, działanie organu doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 k.p.a., jak również zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ winien wykazać, że nie ma podstaw do pozytywnego załatwienia podania strony, przy uwzględnieniu przesłanek stawianych przez przepis. Takimi są sytuacje dochodowa i rodzinna, gdyż te okoliczności art. 30 ust. 2 ustawy nakazuje uwzględnić przy rozpoznawaniu wniosku dłużnika alimentacyjnego o umorzenie jego należności z tytułu wpłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Uwzględnienie sytuacji dochodowej i rodzinnej musi polegać na ustaleniu czy i jakie dochody posiada dłużnik alimentacyjny, jakie ma możliwości uzyskiwania dochodów, jakie wydatki ma konieczne do poniesienia, jaka jest jego sytuacja rodzinna, czy prowadzi gospodarstwo domowe sam, czy z innymi członkami rodziny, czy i jaki ma to wpływ na budżet dłużnika, itp. Ustalenie tych okoliczności i poddanie ich analizie będzie pozwalało na załatwienie sprawy co do jej istoty - umorzenie, bądź nie umorzenie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2016r., sygn. I OSK 2311/14, wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. II SA/Ke 843/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 lipca 2016r., sygn. IV SA/Gl 168/16).
Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w wypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2007r., sygn. II SA/Wa 694/07).
W niniejszym przypadku Sąd nie stwierdził tego rodzaju uchybień. Organy
w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy i poddały go pełnej
i prawidłowej ocenie, nie naruszając granic uznania administracyjnego.
Podkreślenia wymaga, że umorzenie należności na podstawie art. 30 ust. 2 powołanej ustawy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego obowiązku alimentacyjnego. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone są "w zastępstwie" osoby zobowiązanej, która ze względu na aktualnie trudną sytuację życiową nie jest w stanie podołać ciążącemu na niej obowiązkowi alimentacyjnemu. Jednak pomoc państwa w opisanym zakresie zmierza przede wszystkim do ochrony dóbr osób uprawnionych do alimentacji tak aby, poprzez brak środków z tytułu alimentów, nie zostały pozbawione podstawowego zabezpieczenia materialnego. Pomoc ta nie zmierza do zwolnienia osoby zobowiązanej z obowiązku alimentacyjnego wobec osób uprawnionych, który to obowiązek wynika z przepisów prawa. Zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, które wynikają z art. 133 § 1 k.r.i.o., mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach (wyrok NSA z dnia 9 lutego 2016r., sygn. I OSK 1549/14).
Z istoty unormowania art. 30 ust. 2 ustawy wynika, że podmiotem aktywnym w ramach postępowania dowodowego prowadzonego w trakcie tego postępowania administracyjnego jest strona występująca z żądaniem kierowanym do organu administracji, ponieważ to wnioskodawca obowiązany jest wykazać występowanie sytuacji wyczerpujących przesłanki umorzenia ciążących na nim należności. Dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego (art. 30 ust. 2 ustawy) istotna jest przy tym nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (wyrok NSA z 22 czerwca 2016r., sygn. I OSK 2429/14).
W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżący nie wykazał istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem ciążącego na nim zobowiązania. Jest on zasadniczo osobą zdrową (nie wskazywał na żadne schorzenia uniemożliwiające podjęcie zatrudnienia), ma 45 lat, a zatem jest w wieku aktywności zawodowej. Należy podkreślić, że Sąd ocenia prawidłowość zaskarżonej decyzji według stanu na dzień jej wydania. Wówczas, jak wynikało z ustaleń organów, a także wyjaśnień skarżącego, mieszkał on wraz z dziećmi i konkubiną, która nie pracuje. Stwarzało to możliwość takiego zorganizowania opieki nad chorą matką, by skarżący mógł podjąć zatrudnienie i uzyskać dodatkowy dochód. Nie chodzi tu przecież o opiekę całodobową, ale o czas kilku godzin w ciągu dnia, kiedy to skarżący wykonywałby ewentualne czynności zarobkowe. Aktualnie, jak wyjaśnił skarżący, konkubina nadal mieszka w tej samej miejscowości, a wyprowadziła się jedynie z powodu braku pieniędzy. Niezależnie od tego słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że skarżący posiada stałe źródło dochodu, nie ponosi wygórowanych kosztów utrzymania mieszkania. Jak sam podnosi w skardze, udaje mu się odkładać drobne kwoty na spłatę zadłużenia. Jakkolwiek docenić należy obecną postawę skarżącego, który wyszedł z nałogu, opiekuje się dziećmi i matką, jak również nie można nie dostrzec znacznej wysokości ciążącego na skarżącym zadłużenia, niemniej jednak umorzenie przedmiotowych należności, jak wspomniano, ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Jak zaś wykazano w rozpatrywanej sprawie, przynajmniej na datę orzekania przez organ odwoławczy, okoliczności takie nie zachodziły.
Trzeba także podnieść, że w razie trudności ze spłatą zadłużenia nie jest wykluczone wnioskowanie przez skarżącego w pierwszej kolejności o odroczenie terminu spłaty należności bądź rozłożenie jej na raty. W razie zaś zmiany okoliczności może on ponowić wniosek o umorzenie zobowiązań.
Ponieważ zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w pkt II wyroku – na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019r. poz. 18), w związku z art. 250 p.p.s.a.