II SA/KE 772/21

II SA/Ke 772/21 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2021-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Beata Ziomek /przewodniczący/
Dorota Pędziwilk-Moskal /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Rozgraniczenie nieruchomości
Koszty postępowania
Sygn. powiązane
I OSK 741/22 - Wyrok NSA z 2023-04-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 262 - 265
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 276
art. 29 - 39
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 119 pkt 3.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2021 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "Kolegium"), po rozpoznaniu zażalenia S. B., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza [...] i Gminy Ł. z dnia 31 maja 2021 r. znak: [...], którym ustalono koszty postępowania w sprawie
zakończonej decyzją o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości L., gm. Ł., tj. nieruchomości nr [...] z nieruchomością sąsiednią nr [...] w kwocie [...]zł i zobowiązano do ich uiszczenia:
- S. B., współwłaściciela działki nr [...], udział [...] - [...] zł;
- A. G., współwłaściciela działki nr [...], udział [...] - [...] zł;
- J. G., współwłaściciela działki nr [...], udział [...] - [...] zł;
- W. G., współwłaściciela działki nr [...], udział [...] - [...] zł;
- P. K., współwłaściciela działki nr [...], udział [...] - [...] zł;
- Gminę Ł. , właściciela działki nr [...] - [...] zł.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Kolegium podniosło, że ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określa zasad ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Do ustalania wysokości kosztów postępowania oraz osób zobowiązanych do ich poniesienia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 262 do art. 265 k.p.a. (dotyczące opłat i kosztów postępowania).
Kolegium wyjaśniło także, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Pojęcia interesu w poniesieniu kosztów postępowania w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. nie należy, zdaniem Kolegium, ograniczać jedynie do wąsko pojmowanych bezpośrednich korzyści w przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, wyrażających się w inicjatywie wszczęcia tego postępowania. Pojęcie to dotyczy również interesu prawnego wynikającego z przepisów ustawy, w tym z art. 152 i 153 k.c., polegającego na ustaleniu stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami dla obu stron, właścicieli tych nieruchomości. Organ odwoławczy powołał się przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS [...] i wskazał, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Zatem zarówno w stadium administracyjnym jak i sądowym koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości (z uwagi na ich interes w postępowaniu - art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), według zasady wyrażonej w art. 152 k.c., tj. w częściach równych.
Jak ustaliło Kolegium, w niniejszej sprawie S. B. wystąpił do organu pierwszej instancji z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości nr [...] z nieruchomością sąsiednią nr [...] położonymi w miejscowości L. gm. Ł.. Zgodnie z informacją z ewidencji gruntów działka nr [...] stanowi własność Gminy Ł., zaś działka nr [...] stanowi współwłasność S. B. - udział [...], A. G. - udział [...], J. G. - udział [...], W. G. - udział [...] i P. K. - udział [...].
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2020 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie rozgraniczeniowe na wniosek S. B.. W wyniku zapytania ofertowego jako najkorzystniejsza wybrana została oferta Ł. B.. Z geodetą tym w dniu 31 sierpnia 2020 r. podpisano umowę, w której wynagrodzenie ustalono na kwotę [...]zł, a termin wykonania umowy na dzień 31 stycznia 2021 r. Aneksem nr [...] do umowy podpisanym w dniu 16 kwietnia 2021 r. przedłużono termin jej realizacji do dnia 30 kwietnia 2021 r. W dniu 11 maja 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła faktura VAT nr [...] na kwotę [...]zł., która została w całości opłacona przez ten organ w dniu 14 maja 2021 r.
Zdaniem Kolegium, z uwagi na wykonanie umowy w całości i uiszczenie przez organ pierwszej instancji wynagrodzenia geodety bez potrąceń, zasadnie organ ten zaliczył powyższą kwotę do kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz prawidłowo orzekł o wysokości ich ponoszenia przez strony tego postępowania.
Skargę na powyższe postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł S. B., podnosząc zarzuty dotyczące czynności podejmowanych przez geodetę w trakcie postępowania rozgraniczeniowego, kwestii sposobu i terminu wykonania umowy oraz rozliczenia
z wykonawcą prac geodezyjnych. Z treści skargi wynika, że skarżący nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem i wnosi o jego uchylenie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Jednocześnie, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym.
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji sądu administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Ustalony w sprawie stan faktyczny jest niesporny.
Z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy wynika, że Burmistrz [...] i Gminy Ł. wszczął na wniosek skarżącego postępowanie rozgraniczeniowe odnośnie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] położonymi w miejscowości L., gm. Ł.. Działka nr [...] stanowi współwłasność skarżącego S. B. - udział [...], A. G. - udział [...], J. G. - udział [...], W. G. - udział [...] i P. K. - udział [...] (wypis z rejestru gruntów - k. 5 akt adm.), natomiast działka nr [...] stanowi własność Gminy Ł. (wypis z rejestru gruntów - mienie gminne k. 3 akt adm.).
Decyzją z dnia 31 maja 2021 r. znak: [...] Burmistrz [...] i Gminy Ł. orzekł o rozgraniczeniu powyższych nieruchomości – zgodnie z protokołem oraz szkicem granicznym sporządzonym w dniu 23 lutego 2021 r. przez geodetę uprawnionego Ł. B.. Dokumentacja opracowana w wyniku prac geodezyjnych została przyjęta do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego prowadzonego przez Starostę Kieleckiego w dniu 23 kwietnia 2021 r. pod numerem ewidencyjnym [...] (k. 132 - 123 akt adm.).
Za wykonanie czynności związanych z rozgraniczeniem przedmiotowych nieruchomości, w tym przygotowanie dokumentacji rozgraniczeniowej Gmina Ł. uiściła wynagrodzenie wykonawcy prac geodezyjnych w dniu 14 maja 2021 r. w kwocie [...]zł (bankowe potwierdzenie przelewu k. 118 akt adm.).
Rozgraniczenie nieruchomości uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 276) dalej jako "p.g.k." obejmuje co do zasady dwa stadia postępowania: administracyjne i przed sądem powszechnym (art. 29-39 tej ustawy). Zgodnie z art. 29 ust. 3 p.g.k. rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz sądy - w wypadkach określonych w ustawie. Z mocy art. 30 ust. 1 p.g.k. organ przeprowadza rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Stosownie zaś do art. 31 p.g.k., czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (art. 33 ust. 1 p.g.k.).
W sprawie niniejszej Kolegium słusznie podniosło, że p.g.k. nie określa zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w związku z tym do ustalania wysokości tych kosztów oraz zasad obciążania nimi stron tego postępowania stosuje się przepisy k.p.a. tj. art. 262 - 265 tej ustawy. Stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Przy czym - zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.
Przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 k.c., o czym jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS [...] (dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z art. 152 k.c. właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.
W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" dotyczy interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Zatem uznać należy, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne.
W realiach kontrolowanej sprawy Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa, w szczególności art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosował. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie geodety upoważnionego do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych, poniesione zostały w interesie stron tego postępowania. Dlatego obowiązkiem ich uiszczenia zasadnie obciążono po połowie zarówno współwłaścicieli działki nr [...] proporcjonalnie do ich udziałów, jak i właściciela działki nr [...]. W konsekwencji prawidłowo obciążono kosztami rozgraniczenia współwłaścicieli działki nr [...] proporcjonalnie do udziałów, tj.: S. B. - udział [...] w kwocie [...]zł; A. G. - udział [...] w kwocie [...]zł; J. G. - udział [...] w kwocie [...]zł; W. G. - udział [...] w kwocie [...]zł; P. K. - udział [...] w kwocie [...]zł oraz właściciela działki nr [...] - Gminę Ł. w kwocie [...]zł.
Sumując powyższe należy stwierdzić, że:
po pierwsze, organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe dokonał wyboru wykonawcy prac geodezyjnych w trybie zamówień publicznych i spośród kilku ofert, które wpłynęły do organu, wybrana została oferta przedstawiająca korzystną propozycję cenową (k. 43 akt adm.);
po drugie, na etapie administracyjnym przeprowadzone zostało postępowanie rozgraniczeniowe i wydana została decyzja w sprawie rozgraniczenia nieruchomości;
po trzecie, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały prawidłowo rozliczone przez organ pomiędzy stronami tego postepowania.
Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśnić należy, że w sprawie niniejszej Sąd nie kontroluje zgodności z prawem postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, w tym również decyzji orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości. Przedmiotem kontroli Sądu jest bowiem postanowienie wydane w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia i zobowiązania do ich uiszczenia.
W tym stanie rzeczy, kwestie podnoszone w skardze pozostają bez wpływu na wynik kontrolowanej sprawy.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.