II SA/Ke 759/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą stwierdzenia nieważności zezwolenia na przewóz osób, wskazując na istotne naruszenie przepisów proceduralnych w zakresie wyjaśnienia statusu strony wnioskującej o stwierdzenie nieważności.
Skarżący M. K. wniósł o stwierdzenie nieważności zezwolenia na przewóz osób wydanego przez Marszałka Województwa, powołując się na rażące naruszenie prawa przy jego wydaniu, w tym brak prawidłowej analizy rynkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności. WSA w Kielcach uchylił decyzję SKO, uznając, że organ nie wyjaśnił w sposób należyty statusu strony skarżącej w postępowaniu nieważnościowym, co stanowiło istotne naruszenie przepisów proceduralnych.
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, która odmówiła stwierdzenia nieważności zezwolenia nr 2320 wydanego przez Marszałka Województwa Świętokrzyskiego dla firmy [...] Sp. z o.o. na wykonywanie regularnych przewozów osób na linii Jędrzejów - Kielce. Skarżący argumentował, że pierwotna decyzja zezwalająca została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tym z powodu braku prawidłowej analizy sytuacji rynkowej, co zostało potwierdzone w poprzednich orzeczeniach NSA. Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że zarzuty skarżącego dotyczą wad postępowania wyjaśniającego, a nie rażącego naruszenia prawa uzasadniającego nieważność decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Sąd uznał, że kluczowym naruszeniem było nieprawidłowe wyjaśnienie przez SKO statusu prawnego skarżącego jako strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Sąd podkreślił, że brak wystarczającego uzasadnienia przyznania lub odmowy przyznania statusu strony w postępowaniu nadzwyczajnym stanowi istotne naruszenie przepisów proceduralnych (art. 8, 9, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a.), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że kwestia posiadania przez M. K. interesu prawnego do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie została przesądzona w poprzednich orzeczeniach NSA i wymaga ponownego zbadania przez organ.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, brak wyjaśnienia statusu strony wnioskującej o stwierdzenie nieważności stanowi istotne naruszenie przepisów prawa procesowego, które może mieć wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wystarczający, dlaczego skarżący posiada status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, co jest naruszeniem zasad postępowania administracyjnego (art. 8, 9, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a.).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.t.d. art. 22a § 1
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 22a § 3
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 22a § 5
Ustawa o transporcie drogowym
Pomocnicze
k.p.a. art. 157 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów proceduralnych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zakresie niewystarczającego wyjaśnienia statusu prawnego skarżącego jako strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, a jego przedmiotem nie jest sprawa administracyjna, lecz ostateczna decyzja administracyjna. Pojęcie 'interesu prawnego', na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego odróżnia się natomiast interes faktyczny, polegający na tym, że dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa... Brak przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach powodów przyznania skarżącemu statusu strony postępowania... stanowi o istotnym naruszeniu przepisów prawa procesowego...
Skład orzekający
Agnieszka Banach
sprawozdawca
Beata Ziomek
przewodniczący
Jacek Kuza
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, znaczenie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, wymogi proceduralne przy wydawaniu zezwoleń na przewóz osób."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z transportem drogowym i postępowaniem nieważnościowym, ale zasady dotyczące statusu strony i interesu prawnego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur administracyjnych, nawet w postępowaniach nadzwyczajnych, a także jak ważne jest prawidłowe ustalenie statusu strony. Pokazuje też, że nawet po wcześniejszych wyrokach NSA, kwestie proceduralne mogą zadecydować o wyniku sprawy.
“Proceduralna pułapka: Jak błąd w ustaleniu strony uchylił decyzję administracyjną?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 759/20 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2020-11-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Agnieszka Banach /sprawozdawca/ Beata Ziomek /przewodniczący/ Jacek Kuza Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Transport Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II GSK 213/21 - Wyrok NSA z 2024-06-20 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Zasądzono zwrot kosztów postępowania Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art. 157 par. 2, art. 8 art. 9 i art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2019 poz 58 art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a, Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 200. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2020 r.. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 26 czerwca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wydania zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 26 czerwca 2020 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, na podstawie art. 157 § 1 oraz art. 156 k.p.a. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 9 sierpnia 2018 r. w sprawie wydania zezwolenia nr 2230 na rzecz przedsiębiorcy [...] Sp. z o.o. na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej Jędrzejów - Kielce. Uzasadniając powyższą decyzję, Kolegium wskazało, że w dnia 18 maja 2020 r. M. K. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji podnosząc, że w wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej przez niego wniesionej, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt II GSK 1174/19 uchylił wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 304/19, decyzję SKO w Kielcach znak: SKO.RD-52/416/29/2019 z dnia 8 marca 2019 r. oraz decyzję Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 14 grudnia 2018 r. znak: WZT-I.8070.342.9. 2018, o odmowie uchylenia decyzji własnej z 9 sierpnia 2018 r. w sprawie wydania na rzecz [...] Sp. z o.o. zezwolenia nr 2320 na wykonywanie regularnych przewozów w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej Jędrzejów - Kielce. Powodem uchylenia tych wszystkich rozstrzygnięć organów administracji oraz Sądu było dostrzeżone przez NSA pominięcie przez organy danych dotyczących sprzedaży biletów z kas fiskalnych, a oparcie się jedynie na danych dotyczących sprzedaży biletów ulgowych. W oparciu o powyższe skarżący uznał, że zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium, po zawiadomieniu stron o wszczęciu na wniosek postępowania w sprawie podkreśliło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, a jego przedmiotem nie jest sprawa administracyjna, lecz ostateczna decyzja administracyjna. Organ odwoławczy powołał przepisy art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. f, art. 22a ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 t. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 58, zwanej dalej "u.t.d") i wskazał, że decyzją z dnia 9 sierpnia 2018 r. nr 2320 Marszałek Województwa Świętokrzyskiego zezwolił przedsiębiorcy – [...] Sp. z o.o. na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej Kielce - Jędrzejów. Na potrzeby prowadzonego postępowania w sprawie wydania dla [...] Sp. z o.o. zezwolenia na przewóz osób na linii Jędrzejów - Kielce, Marszałek Województwa Świętokrzyskiego przeprowadził stosowną analizę sytuacji rynkowej. Analiza ta zawiera m.in. porównanie kursów [...] Sp. z o.o. i M. K., wskaźnik zapełnienia autobusów, a także analizę zestawienia sprzedaży biletów ulgowych. Jak wskazało Kolegium, wniosek dotyczący stwierdzenia nieważności powyższej decyzji dotyczącej wydania zezwolenia nr 2320 z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. M. K. oparł na pominięciu przez organ danych dotyczących sprzedaży biletów z kas fiskalnych, a posłużenie się jedynie danymi dotyczącymi sprzedaży biletów ulgowych. Zdaniem organu odwoławczego, podniesione zarzuty uzasadniające stwierdzenie nieważności rzeczowej dotyczą zatem przeprowadzenia niepełnej analizy sytuacji rynkowej przewoźników, a więc związane są z naruszeniem zasad postępowania dotyczących prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, znajdujących w szczególności oparcie w art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Kolegium wskazało, że pogwałcenie ogólnych zasad postępowania (art. 7, art. 77 § 1 kpa) ma charakter rażącego naruszenia prawa wtedy, gdy jest to oczywiste i niewątpliwe, kiedy nie budzi wątpliwości, że nie zastosowano ich w ogóle w trakcie prowadzonego postępowania. Zastosowanie sankcji nieważności nie można też wyprowadzić z odmiennej oceny mocy dowodowej, na której organy orzekające w sprawie oparły ustalenia stanu faktycznego. Za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie. Nierzetelne wyjaśnienie sprawy, czy też błąd w ustaleniach faktycznych, nie stanowią o kwalifikowanej wadzie decyzji. Inaczej mówiąc, naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie świadczy o wadliwości decyzji, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest dopuszczalne również prowadzenie nowych dowodów. Oparcie stosowania sankcji nieważności decyzji na różnicy w ocenie mocy dowodowej materiału dowodowego byłoby sprzeczne z zasadą ogólną trwałości decyzji administracyjnej. W świetle tak zarysowanych podstaw do stwierdzenia nieważności Kolegium nie zgodziło się z argumentacją skarżącego, że Marszałek Województwa Świętokrzyskiego, prowadząc postępowanie, rażąco naruszył art. 22a ust. 3 i 5 u.t.d. poprzez wydanie decyzji zezwalającej [...] Sp. z o.o. na przewóz osób w oparciu o niepełną analizę sytuacji rynkowej. W ocenie Kolegium, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Dlatego Kolegium uznało, że kwestionowana w trybie nadzoru decyzja nie narusza art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, ani nie zawiera innych wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów: - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.d. poprzez błędne uznanie, że kontrolowana decyzja nie zawiera kwalifikowanych wad świadczących o rażącym naruszeniu prawa, podczas gdy owe kwalifikowane wady zostały wręcz stwierdzone w wyroku NSA, sygn. II GSK 1174/19; - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 22a ust. 3 i 5 u.t.d. poprzez błędne uznanie, że organ pierwszej instancji poprzedził wydanie zezwolenia nr 2320 stosowną analizą sytuacji rynkowej zawierającą ustawowe elementy, podczas gdy zalegający w aktach sprawy "dokument" o nazwie "analiza sytuacji rynkowej" sporządzony w dniu 24 lipca 2018 r., poprzedzający wydanie zezwolenia nr 2320 dla [...] Sp. z o.o., nie stanowił prawidłowo przeprowadzonej analizy sytuacji rynkowej w zakresie przewozów osób w rozumieniu art. 22a ust 3 i 5 utd, co podkreślił NSA w zapadłych wyrokach sygn. akt II GSK 1174/19 i II GSK 1253/19; - art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nieodniesienie się i pominięcie w postępowaniu nieważnościowym zarzutu, polegającego na fakcie, że organ w toku postępowania wznowieniowego zmienił zezwolenie nr 2320 z rażącym naruszeniem prawa, stosując instytucję sprostowania również z rażącym naruszeniem art. 113 k.p.a., dokonując zmiany merytorycznej kontrolowanej decyzji, co świadczy o tym, że kontrolowana decyzja wydana została z oczywistym i niewątpliwym pogwałceniem zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem wymagała naprawiania poprzez nielegalne zastosowanie instytucji sprostowania, natomiast sporządzona przez organ "quasi analiza" nie jest dowodem, co stwierdził NSA w wyroku sygn. akt II GSK 1174/19, uchylając m.in. decyzję organu I instancji z powodu braku analizy sytuacji rynkowej niezbędnej w zakresie przewozu osób, niezbędnej dla zastosowania prawa materialnego. W obszernym uzasadnieniu skargi, jej autor wskazał w szczególności, że z postawionego zarzutu braku analizy sytuacji rynkowej w zakresie przewozu osób (co już zostało prawomocnie przesądzone), stanowiącej obligatoryjny element w postępowaniu o wydanie lub zmianę zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób, Kolegium "stworzyło" własny zarzut (nieuwzględnienia w analizie sytuacji rynkowej zestawień sprzedaży biletów) i jedynie na tej podstawie organ uznał, że skarżący stwierdził zaistnienie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie art. 156 ust. 1 pkt 2 k.p.a. Z uwagi na całkowite niezrozumienie przez organ orzekający zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności, skarżący podkreślił, że zalegający w aktach sprawy dokument o nazwie "analiza sytuacji rynkowej" sporządzona w dniu 24 lipca 2018 r., poprzedzająca wydanie zezwolenia nr 2320 dla [...] Sp. z.o.o., nie stanowił prawidłowo przeprowadzonej analizy sytuacji rynkowej w zakresie przewozów osób w rozumieniu art. 22a ust 3 i 5 u.t.d., co podkreślił przede wszystkim NSA w treści zapadłych wyroków. Analiza nie zawierała obligatoryjnych elementów, wynikających wprost z przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak również nie została poparta jakimkolwiek materiałem dowodowym. Tak więc ustalenia organu pierwszej instancji, zawarte w analizie poprzedzającej wydanie zezwolenia dla [...] Sp. z.o.o., że projektowana linia regularna PKS-u nie będzie stanowić zagrożenia dla już istniejących linii regularnych, nie mogą zostać uznane za prawidłowo poczynione ustalenia, gdyż nie zostały one poparte żadnym materiałem dowodowym, na podstawie którego organ mógłby wysnuwać jakiekolwiek wnioski. Tak przeprowadzone postępowanie, na mocy którego wydana została decyzja z dnia 9 sierpnia 2018 r., stanowi rażące naruszenie art. 22a ust 3 i 5 u.t.d., art. 22a ust. 1 pkt 2 lit a u.t.d., jak również pogwałcenie ogólnych zasad postępowania art. 7, art. 77 ust. 1 k.p.a. A zatem kontrolowana decyzja wydana została z oczywistym i niewątpliwym pogwałceniem zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 7 i art. 77 k.p.a., a ponadto wydana została z rażącym naruszaniem prawa materialnego art. 22a ust. 1 pkt 2 lit a u.t.d. bez przeprowadzenia analizy sytuacji rynkowej niezbędnej dla zastosowania prawa materialnego. Ponieważ Kolegium w jakikolwiek sposób nie odniosło się do zarzutu niedopuszczalności zastosowania instytucji sprostowania w zezwoleniu nr 2320 przedstawionego we wniosku o stwierdzenie nieważności, skarżący zarzut ten pozostawił ocenie Sądu. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 9 sierpnia 2018 r. w sprawie wydania zezwolenia nr 2230 na rzecz przedsiębiorcy [...] Sp. z o.o. na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej Jędrzejów-Kielce; - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych; - wstrzymanie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wykonalności decyzji Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 9 sierpnia 2018 r. wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie procesowym z dnia 2 września 2020 r. uczestnik postępowania – [...] Sp. z o.o. wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że wbrew twierdzeniom skarżącego, nie dysponował on statusem strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem przez Marszałka Województwa Świętokrzyskiego decyzji w sprawie wydania zezwolenia nr 2320 na rzecz przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. z uwagi na fakt, że projektowana linia nie niosła za sobą implikacji w postaci zagrożenia dla już istniejących linii regularnych, w tym linii regularnej obsługiwanej przez skarżącego. Zdaniem uczestnika postępowania, właściwym jest stanowisko organu drugiej instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania podniósł, że analiza sytuacji rynkowej nie wykazała, aby projektowana linia na trasie Jędrzejów - Kielce (określona w treści zezwolenia nr 2320) stanowiła zagrożenie dla już istniejących linii regularnych, w tym linii regularnej obsługiwanej przez skarżącego. W ocenie Spółki, skarżący nie miał interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem przez Marszałka Województwa Świętokrzyskiego ww. zezwolenia, mający na celu niedopuszczenie konkurencji do działalności na danym polu gospodarczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Mając na względzie powyższe regulacje, w ocenie Sądu, skarga M. K. zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 9 sierpnia 2018 r. udzielającej zezwolenia nr 2320 dla [...] Sp. z o.o. na wykonywanie przewozów regularnych osób w krajowym transporcie drogowym. Zatem zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu nieważnościowym. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek M. K. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony bądź z urzędu. Zatem żądanie, które może skutecznie zainicjować postępowanie nieważnościowe, musi pochodzić od strony. W przypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zasadą jest, że stroną, a zarazem podmiotem, który może żądać jego wszczęcia jest - co do zasady - osoba, która była uznana za taką stronę w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym. Zdarzyć się może, że podmiot, który nie był uznany za stronę w postępowaniu zwykłym, będzie miał taki status w postępowaniu nadzwyczajnym. Kwestię tę należy zatem badać zawsze indywidualnie, odpowiadając na pytanie, jakiego interesu - prawnego czy faktycznego - mogą dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 25 maja 2011r., II GSK 585/10, Lex nr 1081597). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za ugruntowane uznać należy stanowisko, że pojęcie "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego. Interes prawny strony musi wynikać z przepisu prawa materialnego, czyli z normy prawa, stanowiącego podstawę ustalenia praw lub obowiązków. Musi więc istnieć norma prawa, przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu, możliwość wydania decyzji. Od tak pojmowanego interesu prawnego odróżnia się natomiast interes faktyczny, polegający na tym, że dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., II GSK 1253/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl i tam wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., I OSK 982/17). Zatem istotne jest, aby organ, do którego skierowane zostało żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, skontrolował, czy podmiot formułujący takie żądanie był stroną postępowania zwykłego, w którym wydana została ta decyzja, bądź czy swoją legitymację do występowania jako strona postępowania opiera o interes prawny wywodzony z normy prawa materialnego. Taka kontrola żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego jest niezwykle istotna z punktu widzenia zasady trwałości decyzji ostatecznej jako podstawowej wartości demokratycznego państwa prawnego (art. 16 k.p.a.). Jak wynika ze zdania drugiego art. 16 § 1 k.p.a., uchylenie lub zmiana ostatecznych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Rzecz jasna w sytuacji przyjęcia przez organ, że żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji pochodzi od podmiotu, którego należy uznać za stronę postępowania, wyjaśnienie motywów takiej weryfikacji powinno zostać przedstawione w decyzji stwierdzającej nieważność bądź odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji, której żądanie to dotyczyło. Jest to istotne z punktu widzenia zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), zwłaszcza w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego pochodziło od osoby (podmiotu), która nie była stroną postępowania zwykłego. Należy przypomnieć, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.). W przeciwnym wypadku organ przy wydawaniu decyzji w postępowaniu nieważnościowym naraża się skutecznie na zarzut naruszenia art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. M. K. nie był stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji – udzielającej zezwolenia nr 2320 udzielonego [...] Sp. z o.o. na wykonywanie przewozów regularnych osób w krajowym transporcie drogowym na linii regularnej Jędrzejów-Kielce. Swój interes prawny do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. zezwolenia, co zdaje się akceptuje Kolegium, wywodzi on z faktu wykonywania regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na tej samej linii, jakiej dotyczy ww. zezwolenie oraz treści i motywów wyroków wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 17 grudnia 2019 r. (sygn. akt II GSK 1174/19) i w dniu 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt II GSK 1253/19). Niemniej wnikliwa analiza tych orzeczeń sądowych prowadzi do wniosku, że sam fakt wykonywania regularnych przewozów w krajowym transporcie drogowym na tej samej linii przez kilku przewoźników nie świadczy o posiadaniu interesu prawnego do wzruszania zezwoleń udzielonych na takie przewozy innym przewoźnikom. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyrok w sprawie II GSK 1174/19), uregulowanie zawarte w art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a) u.t.d. (ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym), stanowi podstawę do wywiedzenia interesu prawnego podmiotów, które znalazły się w określonej w nim sytuacji. Jest on powszechnie obowiązującym przepisem prawa, na podstawie którego podmioty te mogą skutecznie żądać ochrony swego interesu w postępowaniu administracyjnym, zyskując tym samym status strony postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 25 maja 2011r., sygn. akt II GSK 585/10; z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 3242/17, opubl. na orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocenić należy jednak, czy nowe lub zmienione zezwolenia dla innych przewoźników mogły stanowić zagrożenie dla istniejących linii w rozumieniu art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a) u.t.d. (por. wyrok II GSK 1174/19). Podstawę analizy rynkowej przy udzielaniu czy zmianach zezwoleń stanowi zatem to, czy zgodnie z art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a) u.t.d. projektowana linia regularna nie będzie stanowić zagrożenia dla już istniejących linii regularnych. Analiza sytuacji ekonomicznej przewoźnika już działającego na danej linii w kontekście potencjalnego wpływu zmian w rozkładach jazdy konkurencyjnych przewoźników na tę sytuację ekonomiczną powinna być przedmiotem analizy (zob. cyt. wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1174/19). Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach sygn. akt II GSK 1174/19 i sygn. akt II GSK 1253/19, o których mowa wyżej, zarzucił, że zabrakło w nich wystarczająco pogłębionej analizy sytuacji rynkowej skarżącego, by ocenić, czy M. K. ma interes prawny do występowania jako strona w kontrolowanych postępowaniach administracyjnych. Kwestia posiadania przez M. K. interesu prawnego wywodzonego z regulacji zawartej w art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a) u.t.d. nie została przesądzona w tych sprawach. W kontekście całości powyższych rozważań brak przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach powodów przyznania skarżącemu statusu strony postępowania, w sytuacji uznania, że może on skutecznie żądać wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej ww. zezwolenia nr 2320, stanowi o istotnym naruszeniu przepisów prawa procesowego (art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest wystarczające w tym zakresie wyjaśnienie - zawarte w zawiadomieniu Kolegium z dnia 4 czerwca 2020 r. o wszczęciu na wniosek M. K. postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa Świętokrzyskiego - odwołujące się lakonicznie do treści uzasadnienia ww. wniosku o stwierdzenie nieważności. Zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej zezwolenia nr 2320, dlatego przedwczesna jest ocena powodów odmowy stwierdzenia nieważności przedstawionych w uzasadnieniu tej decyzji. Uchylenie zaskarżonej decyzji okazało się w powyższych okolicznościach konieczne, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (pkt I wyroku). O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a złożyły się na nie wpis od skargi w kwocie 200 zł (pkt II wyroku). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nastąpić powinno wyjaśnienie kwestii interesu prawnego wnioskodawcy uprawniającego go do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia 9 sierpnia 2018r. w sprawie wydania zezwolenia nr 2230, z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych powyżej (art. 153 p.p.s.a.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI