II SA/Ke 755/23

II SA/Ke 755/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Krzysztof Armański
Renata Detka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 1 i 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 16 listopada 2023 r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji w części, w jakiej orzekają o odmowie przyznania W. N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja do 29 października 2023 r.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 16 listopada 2023 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania W. N. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Moskorzew z 19 czerwca 2023 r., odmawiającej stronie przyznania prawa do świadczenia w formie: 1. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4; 2. składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia łub innej pracy w związku z opieką nad ojcem; 3. składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad ojcem, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 kpa, uchyliło decyzję organu I instancji w całości i w to miejsce orzekło o:
1. odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem od 1 maja 2023 r. do 29 października 2023 r.
2. przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem od 30 października 2023 r. na czas nieokreślony.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym W. N. złożył jego syn W. . W. N. jest wdowcem, legitymuje się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy stwierdzającym trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od 23 sierpnia 2016 r. oraz orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności do 28 lutego 2027 r. W orzeczeniu tym wskazano, iż niepełnosprawność istnieje od 36-go roku życia. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie pracuje i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Wcześniej pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką.
Odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ I instancji oparł na treści art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), zwanej dalej: "u.ś.r." Nie akceptując takiej motywacji organ II instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 i podniósł, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Okoliczność, że niepełnosprawność nie powstała przed 18 rokiem życia nie wyklucza możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie ma znaczenia wiek, w którym ta niepełnosprawność powstała, istotne zaś jest, że występuje ona w stopniu znacznym.
Niezależnie od powyższego Kolegium podniosło, że w sytuacji kiedy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, zgodnie z art. 17b. ust. 1 i ust. 2 u.ś.r., są oni zobowiązani do złożenia oświadczenia o rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym. Oświadczenie to składane jest pod odpowiedzialnością karną. Z wniosku z 22 maja 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Kolegium dodało, że na etapie postępowania odwoławczego wpłynęła decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z 30 października 2023 r. o wykreśleniu wnioskodawcy z ewidencji producentów oraz uchyleniu numeru identyfikacyjnego.
W związku z powyższym Kolegium, powołując się na wyrok WSA w Kielcach z 30 maja 2023 r., sygn. II SA/ke 260/23 wskazało, że dopóki rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Wpis do ewidencji oznacza bowiem stałą gotowość do ubiegania się o płatności bezpośrednie, które może uzyskać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1, nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne.
Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium stwierdziło, że skoro skarżący został wykreślony z ewidencji producentów rolnych decyzją z 30 października 2023 r., to od tego dnia zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 22 maja 2023 r., a zatem świadczenie to winno przysługiwać mu od 1 maja 2023 r. Jednak z uwagi na fakt, że wykreślenie z ewidencji producentów oraz uchylenie numeru identyfikacyjnego nastąpiło na mocy decyzji 30 października 2023 r., to dopiero z chwilą zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego możliwe było przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, o ile nie posiadają innego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego - art. 66 ust. 1 pkt 28a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.Dz.U.2022.2561). Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego obejmuje okres od dnia przyznania świadczenia do dnia utraty prawa do jego pobierania (art. 73 pkt 10). Obowiązek zgłoszenia świadczeniobiorcy spoczywa na wójcie, burmistrzu lub prezydencie miasta (art. 75 ust. 11). Wysokość składki określa art. 79 wyżej cytowanej ustawy. Podstawę wymiaru składki stanowi kwota świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie zaś do art. 6 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U.2023.1230), za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio: świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych - przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) odpowiednio 20-letniego przez kobietę i 25-letniego przez mężczyznę. W związku z powyższym, obowiązek zgłoszenia wnioskodawcy do ubezpieczenia ciąży na ww. organie z mocy prawa. Nie ma zatem podstaw prawnych do orzekania w tym zakresie w trybie administracyjnym.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję W. N. wskazał, że nie zgadza się z orzeczeniem z punktu 1 tej decyzji, czyli odmową przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres 1 maja – 29 października 2023 r. Skarżący podniósł w szczególności, że producentem rolnym jest jego córka i ona stara się o płatności, a on nie starał się o żadne płatności. Podkreślił, że nie wyrejestrował wcześniej numeru producenta rolnego, bo o tym nie wiedział – jak starał się o świadczenie pielęgnacyjne na mamę w listopadzie 2021 r. takiego obowiązku nie było. Skarżący wniósł o przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego od maja 2023 r. i odprowadzenie składek do ZUS.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej skarżący podał, że zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym od kiedy zaczął opiekować się mamą, to znaczy od października 2021 r. Umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego spisał 27 czerwca 2023 r., ale faktycznie jest ono dzierżawione od pięciu lat przez obcą w stosunku do niego B. J..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że trafnie Kolegium przyjęło, że dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Przywołany w decyzji organu pierwszej instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji, jak słusznie przyjęło Kolegium, niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19; z 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wyrażony wyżej pogląd Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako własny.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Bezspornym jest, że skarżący sprawuje opiekę nad ojcem - wdowcem, który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Nie ulega więc wątpliwości, że w stanie faktycznym sprawy skarżący spełnia te przesłanki uprawniające do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W ocenie Kolegium, skarżący nie spełnił natomiast przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, co było bezpośrednią przyczyną wydania decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i orzekającej w punkcie 1 o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2023 r. do 29 października 2023 r. Rozstrzygnięcie takie wynikało wyłącznie z faktu figurowania przez skarżącego w tym okresie w ewidencji producentów rolnych ARiMR, na co wskazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).
W niniejszej sprawie skarżący zawarł takie oświadczenie we wniosku z 22 maja 2023 r.
Co do zasady nie ma obowiązku badania treści tego oświadczenia (tj. co do faktów) przez organy orzekające w sprawie, co jednak nie wyklucza możliwości oceny prawdziwości oświadczenia jako dowodu w sprawie. Ocena ta powinna się przy tym następować z poszanowaniem ogólnych reguł swobodnej oceny dowodów, tym bardziej, że oświadczenie jest składane właśnie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność za złożenie oświadczenia przerzucana jest na osobę, która dane oświadczenie składa. Tego rodzaju ułatwienie dowodowe nie oznacza, że oświadczenie rolnika nie może podlegać weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 30 marca 2022 r., sygn. II SA/Lu 99/22, wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2022 r., sygn. III SA/Kr 1600/21, wyrok WSA w Lublinie z 9 grudnia 2021 r., sygn. II SA/Lu 773/21). Skoro jednak ustawa wprowadza taki rodzaj dowodu, tj. oświadczenie, i to składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, przeciwne jego treści ustalenie organu musi opierać się na jednoznacznym wykazaniu, że oświadczenie to nie polega na prawdzie.
W tym miejscu należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest więc skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą tego świadczenia jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. m.in. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. I OSK 1124/18).
Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r., poz. 885), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115.
Art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR)
i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG)
i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 -Dz.U.UE.L.2021.435.1 z dnia 2021.12.06) stanowi natomiast, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Przepis ten "działalność rolniczą" definiuje w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań:
a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji;
b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
Z kolei ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm.), utraciła moc 15 marca 2023 r. (art. 168 ustawy z dnia 8 lutego 2023r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, Dz. U. poz. 412 ze zm.).
Przytoczone wyżej przepisy wskazują na to, że warunkiem bycia rolnikiem/ producentem rolnym jest po pierwsze posiadanie gospodarstwa rolnego, a po drugie prowadzenie działalności rolniczej, polegającej na wytwarzaniu produktów rolnych powstających z uprawy lub chowu zwierząt bądź utrzymywaniu użytków rolnych
w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że nie można być rolnikiem nie posiadając gospodarstwa rolnego.
Nie kwestionując wywodów SKO dotyczących tego, że wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się w drodze decyzji administracyjnej, która zawiera również informację o nadanym numerze identyfikacyjnym i w konsekwencji uprawnia do ubiegania się o uzyskanie płatności, trzeba zaakcentować, że skarżący mimo zarejestrowania w krajowym systemie producentów jako producent rolny, do 30 października 2023 r. nie był stroną w żadnym postępowaniu, w którym właściwym był Kierownik Biura Powiatowego ARMiR we Włoszczowie. Ponadto na rozprawie sądowej przedstawił zaświadczenie tego organu z 23 listopada 2023 r., w którym wskazano, że skarżący nie wnioskował w Biurze Powiatowym ARiMR we Włoszczowie o jakiekolwiek płatności oraz nie pobierał żadnej pomocy finansowej. Co więcej w skardze jej autor poniósł, że nie starał się o jakiekolwiek płatności. Z kolei z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżący nie ubiegał się w sierpniu 2023 r. o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej oraz, że wydzierżawił gospodarstwo rolne na okres 10 lat, co potwierdza umowa dzierżawy z 27 czerwca 2023 r. Należy także podkreślić, że decyzję z 30 października 2023 r. Kierownika Biura Powiatowego ARMiR we Włoszczowie o wyrejestrowaniu z ewidencji producentów rolnych skarżący przedłożył niezwłocznie po tym, gdy został o tym pouczony, oraz, że złożył pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczenie, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Sąd zauważa, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, czy skarżący ubiegał się w o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej za maj – lipiec oraz wrzesień i październik 2023 r. Wynika z niego natomiast, że umowa dzierżawy została zawarta 27 czerwca 2023 r., a więc po złożeniu wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz, że w oświadczeniu zawartym we wniosku z 22 maja 2023 r. skarżący nie wskazał, w jakiej dacie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Okoliczności tej organy jednak nie ustaliły, choć w piśmie SKO w Kielcach z dnia 26 października 2023 r. zlecającym w trybie art. 136 k.p.a. organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego (k. 24 akt administracyjnych), organ II instancji dostrzegł fakt wpisania we wniosku strony daty zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego ołówkiem, a więc w sposób wywołujący wątpliwości co do autentyczności i trwałości takiego oświadczenia. Z oświadczenia złożonego przez W. N. na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. wynika natomiast, że choć umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego spisał 27 czerwca 2023 r., to faktycznie było ono wydzierżawione od pięciu lat osobie obcej. Jak z tego widać, w sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości co do tego, czy skarżący faktycznie w spornym okresie od 1 maja 2023 r. do 29 października 2023 r. prowadził gospodarstwo rolne, a tym bardziej czy osiągnął jakiekolwiek korzyści z tym związane. Zdaniem Sądu mając na uwadze wskazany wyżej cel świadczenia pielęgnacyjnego, tj. zastąpienie dochodu uzyskiwanego dotychczas z wykonywanej pracy (w tym przypadku w rolnictwie), nie można traktować jako czynnika decydującego o niemożliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie faktu zarejestrowania w systemie ARiMR w charakterze producenta rolnego – w sytuacji gdy dana osoba nie korzysta ze świadczeń finansowych z tym związanych, a nadto jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ II instancji uzyskała i złożyła do akt sprawy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wykreśleniu z ewidencji producentów wpisu dotyczącego W. N. i uchyleniu jego numeru identyfikacyjnego. Dlatego też powoływanie się przez Kolegium na stanowisko wyrażone w wyroku tutejszego Sądu z 30 maja 2023 r., sygn. II SA/Ke 260/23, jest co najmniej przedwczesne, zwłaszcza że w stanie faktycznym sprawy sygn. II SA/Ke 260/23 osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne po zadeklarowanym dniu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego pobierała płatności unijne, a w niniejszym przypadku strona, w okresie objętym skargą, najprawdopodobniej nie uzyskała żadnego dochodu związanego z pracą w rolnictwie. Natomiast obowiązkiem organu było dokonanie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i kompletnych ustaleń w zakresie daty zaprzestania posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego, ubiegania się o dopłaty i o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej oraz oceny zawartej przez skarżącego umowy dzierżawy z 27 czerwca 2023 r. w kontekście bycia przez niego producentem rolnym. Przy ocenie tych okoliczności w kontekście wyrejestrowania przez skarżącego działalności rolniczej konieczne, zdaniem Sądu, jest również uwzględnienie, że W. N. przez okres ponad 5 miesięcy, na podstawie decyzji z 12 stycznia 2023 r., uchylonej decyzją Wójta Gminy Moskorzew z 18 maja 2023 r. (k. 29 akt administracyjnych), pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, choć aż do jej śmierci był zarejestrowany w systemie ARiMR w charakterze producenta rolnego i nie przedstawił wówczas organom umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego. Miał więc podstawy by przypuszczać, że po śmierci matki obie te okoliczności nie będą przeszkodą w przyznaniu takiego samego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Tymczasem o znaczeniu tych okoliczności dowiedział się dopiero z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji nie można skarżącemu stawiać zarzutu, że nie dopełnił obu tych formalności wcześniej oraz dokonywać ustalenia co do faktu i daty zaprzestania prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego tylko na podstawie decyzji z 30 października 2023 r. o wykreśleniu go z ewidencji producentów rolnych.
Ze względu na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., który przewiduje negatywną przesłankę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, polegającą na posiadaniu przez sprawującego opiekę wnioskodawcę ustalonego wcześniej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy było również ustalenie, do kiedy skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne przyznane mu na zmarłą 14 maja 2023 r. matkę decyzją z 12 stycznia 2023 r. W razie potwierdzenia, że w okresie objętym niniejszą sprawą takie świadczenie pielęgnacyjne było przez skarżącego pobierane (co potwierdza ustalenie pracownika socjalnego dokonane w czasie rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 2 czerwca 2023 r. - k. 6 akt administracyjnych), ta okoliczność będzie podstawą do ewentualnej odmowy przyznania tego świadczenia za ten okres.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że decyzja Kolegium w punkcie I, w którym orzeka o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2023 r. do 29 października 2023 r. narusza przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz narusza wskazane wyżej przepisy prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 i art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawione wyżej uwagi i poczyni w związku z tym jednoznaczne ustalenia we wskazanym kierunku. Następnie rozstrzygnie o uprawnieniu strony do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja do 29 października 2023 r. Organ będzie miał również na uwadze, że zaskarżona decyzja z 16 listopada 2023 r., jest w niezaskarżonej części obejmującej punkt 2 decyzji - prawomocna.