II SA/Ke 740/18

II SA/Ke 740/18 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2019-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /sprawozdawca/
Dorota Chobian /przewodniczący/
Krzysztof Armański
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 1481/21 - Wyrok NSA z 2022-12-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 519
art. 273 ust. 1 pkt 4, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 2, art. 286 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1-2, art. 281 ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Dz.U. 2017 poz 201
art. 23 par. 3-4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2019 r. sprawy ze skargi "E." Spółka Jawna na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 września 2018 r. znak: [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Ke 740/18
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 września 2018 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Marszałka Województwa z dnia 28 maja 2018 r., znak: [...], wymierzającą E. Spółka Jawna opłatę na korzystanie ze środowiska (składowanie odpadów) za 2015 rok stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu złożonego w dniu 1 kwietnia 2016 r. w kwocie 51.883,20 zł.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniach 4-18 września 2015 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (WIOŚ) przeprowadził kontrolę na składowisku odpadów w S., gm. S., zarządzanym przez ww. Spółkę. Z ewidencji prowadzonej przez Spółkę (ewidencja odpadów za 2015 r. "Zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów: za 2015 rok, wykaz zawierający informacje o składowanych odpadach oraz o wysokości należnych opłat za 2015 r.) wynikało, że łączna masa odpadów zdeponowanych w 2015 roku na kontrolowanym składowisku, na dzień przeprowadzenia kontroli, wynosiła 792,29 Mg, z czego 480 Mg stanowiły odpady o kodzie 20 02 02 (gleba i ziemia, w tym kamienie). WIOŚ zakwestionował dane w odniesieniu do kwalifikacji odpadów o kodzie 20 02 02. Stwierdził, bowiem, że na składowisku odpadów nie znajdowały się odpady o kodzie 20 02 02, lecz tworzywa sztuczne, za które Spółka nie uiściła opłaty. Wyniki kontroli ujęto w protokole kontroli z dnia 22 września 2015 r., nr [...]. Stanowiły one w zestawieniu z treścią złożonego w dniu 1 kwietnia 2016 r. przez Spółkę E. wykazu zawierającego informację o składowanych odpadach oraz o wysokości należnych opłat za 2015 r. podstawę do stwierdzenia, że wykaz ten zawiera dane sprzeczne ze stanem rzeczywistym. Zastrzeżenia dotyczyły rodzaju składowanych odpadów, a nie ich masy, która zgodnie z ujawnioną w ewidencji odpadów w odniesieniu do odpadów o kodzie 20 02 02 wynosiła 480 Mg.
W oparciu o wyniki ww. kontroli Marszałek Województwa wszczął postępowanie w trybie art. 288 ustawy z dnia 27 kwietnia 2002 r. Prawo ochrony środowiska ("Poś"). Rodzaj odpadów zdeponowanych na składowisku w S. w 2015 r. organ ustalił na podstawie oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w tym, protokołu nr [...], dokumentacji fotograficznej WIOŚ znak: [...], zeznań kontrolujących, pisma WIOŚ z dnia 28 lipca 2017 r., zawierającego dodatkowe wyjaśnienia dotyczące kontroli, a także opinii biegłego z zakresu gospodarki odpadami. Ustalając masę odpadów uwzględniono informacje zawarte w zbiorczym zestawieniu danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów za 2015 r., złożonym przez E. Sp. Jawna tyle, że uznano, iż dotyczy ona tworzyw sztucznych, a nie ziemi, gleby, kamieni. Brak możliwości weryfikacji masy odpadów unieszkodliwionych na składowisku odpadów w 2015 r., w tym o kodzie 20 02 02, które wskazała Spółka, organ uzasadnił powołując się na fakt, że waga nie była użytkowana ze względu na budzący zastrzeżenia stan techniczny, nie posiadała legalizacji a ponadto dojazd był zasypany nagromadzonymi odpadami.
Mając na uwadze powyższe Marszałek Województwa decyzją z dnia 28 maja 2018 r. znak: [...], określił E. Spółka Jawna wysokość zobowiązania z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska (składowanie odpadów) za 2015 rok w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu złożonego w dniu 1 kwietnia 2016 r. w kwocie 51.883,20 zł. Ponadto organ zobowiązał stronę do: naliczenia odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie opłaty za okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. tj. od dnia następnego po dniu w którym przypadał termin płatności opłaty, do dnia rzeczywistej zapłaty, a także do wpłaty należnych kwot, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W podstawie prawnej powołano art. 281 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 519 ze zm.), dalej jako Poś, art. 21 § 3, art. 53 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), dalej jako Op, oraz art. 104 Kpa.
W odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 281 ust. 1 w zw. z art. 288 ust. 1 pkt 2 Poś oraz art. 21 § 3 w zw. z art. 53 § 3 Op, a nadto naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 Kpa; art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 76 § 1 w zw. z art. 85 § 1 Kpa; art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa; art. 107 § 3 Kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, podzieliło w całości przedstawione ustalenia faktyczne i dokonaną przez organ I instancji ocenę prawną rozstrzygnięcia.
Zdaniem organu odwoławczego, z zebranego przez WIOŚ materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że na składowisku w S. składowano tworzywa sztuczne. Potwierdzają to zdjęcia załączone do protokołu. Widoczne na nich pryzmy odpadów należało zakwalifikować jako odpady o kodzie 15 01 02 (opakowania z tworzyw sztucznych) zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji odpadów.
W toku postępowania przesłuchano świadków K. G. i T. W. (pracowników spółki E.) oraz Z. S., nadzorujących prace inwestycyjne na działce nr 123/3 w S., którzy zeznali, że podczas prac inwestycyjnych prowadzonych na ww. działce wytworzono odpad o kodzie 20 02 02 (gleba i ziemia w tym kamienie), który następnie transportowano na składowisko odpadów w S. Odpad transportowano samochodami ciężarowymi typu hakowo-kontenerowego o ładowności od 3 do 5 t, a następnie składowano na końcu składowiska, po jego prawej stronie względem bramy wjazdowej, po uprzednim przejechaniu po czaszy składowiska.
Organ ocenił powyższe zeznania za niewiarygodne. K. G. i T. W. są pracownikami Spółki, natomiast Z. S. nadzorował prace inwestycyjne na działce nr 123/3, należącej do Spółki. K. G. zeznał, że odpad składowano na końcu składowiska, po jego prawej stronie względem bramy wjazdowej. Z kolei T. W. zeznał, że odpad składowano na końcu składowiska, na wprost bramy wjazdowej. Świadkowie nie potrafili określić, co działo się z odpadem pozostawionym na składowisku, ich zdaniem prawdopodobnie został rozplantowany. Zeznania K. G. są również rozbieżne z danymi wskazanymi przez Spółkę, która w piśmie z dnia 17.10.2016 r. stwierdziła, iż odpady o kodzie 20 02 02 pochodzące z działki nr 123/3 zostały złożone na stronie północno-zachodniej i są porośnięte roślinnością, a nie jak stwierdził świadek na końcu składowiska, na wprost bramy wjazdowej.
Ponadto, z zeznań Z. S. wynika, że ww. odpad przekazany został na składowisko pod koniec 2015 i na przełomie 2015/2016 roku, natomiast z zeznań K. G. wynika, iż był to "chyba styczeń i grudzień 2015 r." oraz zima 2016 r. Tymczasem zgodnie z kartą ewidencji odpadów, w roku 2015 odpad o kodzie 20 02 02 w postaci gleby i ziemi w tym kamieni przyjęto na składowisko w: styczniu (w ilości 70 Mg), marcu (w ilości 310 Mg) oraz kwietniu (w ilości 100 Mg). Dodatkowo, terminy przekazania odpadu na składowisko wskazane przez świadków i zadeklarowane przez Spółkę nie pokrywają się z faktycznym terminem wytworzenia tych odpadów podczas prac inwestycyjnych prowadzonych na działce Nr 123/3. Z informacji uzyskanej w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego wynika bowiem, że na działkach nr 123/3 i 123/4 został wybudowany obiekt budowlany pn. "Kompostownia na terenie składowiska odpadów w S.", na użytkowanie którego Spółka E. uzyskała pozwolenie - decyzję z dnia 12 grudnia 2014 r. Roboty budowlane, związane z budową tego obiektu realizowane były w 2014 r: w okresie od 16 stycznia do 12 grudnia 2014 r. W roku 2015 nie były więc prowadzone roboty budowlane na działce nr 123/3, a zatem nie mogły wówczas powstać odpady w postaci ziemi i gleby, w tym kamieni, z robót budowlanych, które zdeponowano na składowisku odpadów. Przemieszczanie i zagospodarowanie w roku 2015 odpadów w postaci ziemi i gleby, w tym kamieni powstałych w wyniku z robót budowlanych prowadzonych w roku 2014, po ich uprzednim magazynowaniu przeczy dobrej praktyce i ekonomice. Takie stanowisko w sposób pośredni potwierdzają zeznania M. B., w części w której stwierdza, iż roboty budowlane przy kompostowni prowadzone były w 2014 roku, a do połowy stycznia 2015 r. wykonywano jedynie prace związane z budową ogrodzenia. Organ uznał ponadto za nieprawdopodobny fakt transportowania odpadów o kodzie 20 02 02 drogą prowadzącą przez czaszę składowiska odpadów, jak twierdzą K. G. i T. W., biorąc pod uwagę masę własną pojazdu hakowo-kontenerowego zsumowaną z masą transportowanego odpadu dochodzącą do 5 t oraz miąższość odpadów na czaszy składowiska.
Dodatkowo wskazano, że Z. S. podał nieprawdę oświadczając, iż podczas prac prowadzonych na działce nr 123/3 pełnił funkcję kierownika albo inspektora. Obowiązki kierownika budowy pełnił bowiem M. B., a inwestor nie powołał inspektora nadzoru. Ponadto, Z. S. zeznał, że ww. odpad przekazany został na składowisko pod koniec roku 2014 i na przełomie 2015/2016. Ale już w oświadczeniu – załączniku do pisma E. z dnia 22 września 2015 r. stwierdził, że odpad wywieziono na składowisko w okresie od stycznia do kwietnia 2015 r.
W rezultacie, organ doszedł do przekonania, że omawiane zeznania, pochodzące od osób powiązanych ze Spółką E. jako pracownicy lub zleceniobiorcy, w świetle wskazanych rozbieżności z zebranym materiałem dowodowym są niewiarygodne. Na wniosek Spółki organ dopuścił dowód z zeznań M. B., z których wynika, że w okresie od kwietnia do końca 2014 r. pełnił on funkcję kierownika budowy kompostowni, a potem do połowy stycznia 2015 r. wykonywał inne prace takie jak budowa ogrodzenia. Miał za zadanie przygotowywanie wykopów oraz złożenie urobku we wskazanym przez inwestora miejscu - na terenie przyobiektowym od strony północno-wschodniej. Zgodnie z opisem technicznym do projektu zagospodarowania działek nr 123/3 i 123/4 z września 2013 r., ziemię uzyskaną z prowadzonych robót ziemnych należało zagospodarować poprzez wyrównanie terenu wokół budynku. Z zeznań świadka wynika, że gleba i ziemia, w tym kamienie pochodzące z terenu budowy były zagospodarowywane przez inwestora w miarę możliwości, w tym warunków pogodowych, w tracie realizacji budowy kompostowni, tj. w 2014 roku oraz najpóźniej do połowy stycznia 2015 r. Inwestor wywoził glebę i ziemię, w tym kamienie z terenu budowy, jednak świadek nie był w stanie określić gdzie i co dalej się z nią stało. W momencie opuszczania przez świadka budowy, tj. w połowie stycznia 2015 r. część gleby i ziemi, w tym kamieni znajdowała się w miejscu w którym została złożona.
W dniu 4 listopada 2016 r. organ I instancji przeprowadził oględziny na działce nr 123/3, w toku których stwierdzono występowanie na działce hałd ziemi oraz znacznych ilości odpadów zapakowanych w plastikowe worki. Powyższy stan działki, a przede wszystkim fakt występowania hałd ziemi, zdaniem organu, czyni niewiarygodnym twierdzenie Spółki, że ziemia, gleba i kamienie z tej działki wywożono i składowano na sąsiadującym składowisku. Zalegające na działce nr 123/3 hałdy ziemi wskazywałyby, że odpad ten nie opuścił nieruchomości.
Organ podkreślił, że obowiązkiem inwestora w świetle wydanego pozwolenia i prawidłowej realizacji robót było rozplantowanie gleby i ziemi, w tym kamieni na działkach nr 123/3 i 123/4. W tej sytuacji, ponieważ proces inwestycyjny na ww. działkach został zakończony w grudniu 2014 r., zachodzi domniemanie, iż ten warunek inwestor spełnił i ziemię rozplantował zgodnie z projektem zagospodarowania działek (lub też częściowo rozplantował a częściowo zagospodarował w inny sposób - gdzieś wywiózł jak zeznał M. B.). Ponadto, z warunków geotechnicznych gruntu wynika, iż wierzchnią warstwę ziemi na działkach nr 123/3 i 123/4 stanowił humus, którego umieszczenie na składowisku nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Zeznania M. B. potwierdzają występowanie na terenie budowy urodzajnych gruntów ("do ok. 1 m głębokości były grunty rodzime, urodzajne, pszenno-buraczane").
Dodatkowo organ wskazał, że wg Karty informacyjnej przedsięwzięcia, wyszczególniono w fazie realizacji kompostowni, wytwarzanie odpadów o kodzie 17 05 04 - gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03. Zagospodarowanie tego odpadu przewidziano w procesie R-14 (w myśl ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. odpadach). Odpady z robót ziemnych z fazy realizacji przedmiotowej budowy na działce nr 123/3 należało więc zakwalifikować jako odpady o kodzie 17 05 04. Odpady o kodzie 20 02 02 nie występują. Ewentualny odpad o kodzie 20 02 02 w postaci gleby i ziemi, w tym kamieni (tj. odpad komunalny) nie mógł więc pochodzić z prac ziemnych prowadzony na działce nr 123/3, bowiem gleba i zmienia, w tym kamienie w takim przypadku są klasyfikowane jako odpad pochodzący z budowy - kod 17 05 04.
Dalej organ wskazał, że w toku postepowania odebrano zeznania od D. B. i A. M. – pracowników WIOŚ, z których wynika, że na czaszy składowiska nie stwierdzono obecności odpadów o kodzie 20 02 02, stwierdzono natomiast składowanie odpadów z tworzyw sztucznych. Podczas kontroli nie ustalono masy tworzyw sztucznych zdeponowanych na składowisku w 2015 roku, gdyż nie było i nie jest możliwe wykonanie jakichkolwiek pomiarów. Masę odpadów zdeponowanych na składowisku - 480 Mg ustalił sam zarządzający składowiskiem, tyle że błędnie określił rodzaj odpadów, tj. 20 02 02.
Organ podkreślił, że Spółka w "Zbiorczym zestawieniu danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów" za lata 2014 i 2015, przesłanym do Marszałka Województwa nie wykazała wytwarzania odpadów w postaci gleby i ziemi, w tym kamieni o kodzie 20 02 02 lub 17 05 04. Ponadto, w piśmie z dnia 12 marca 2018 r. wskazała, że z prowadzonych prac ziemnych uzyskano 875 m³ ziemi, co daje ok. 1400 t przy założeniu, że m³ waży 1,6 t. Ziemię uzyskaną z wykopów wykorzystano na zasypanie nierówności terenu, ukształtowanie skarpy, a resztę wywieziono na przylegające do budowy składowisko odpadów (480 ton). Powyższe jest zdaniem organu sprzeczne z wynikami oględzin na działce nr 123/3, podczas których stwierdzono, że na działce tej znajdowały się dwie hałdy ziemi, co wskazywałoby, że ww. odpad nie został usunięty.
Organ ocenił ponadto fakt odmowy wyjaśnienia przez Spółkę okoliczności związanych z procesem inwestycyjnym na działce nr 123/3. Pismem z dnia 6 października 2016 r. organ I instancji wezwał Spółkę do wskazania źródła pochodzenia odpadu o kodzie 20 02 02, wyjaśnienia okoliczności jego powstania oraz przyczyn złożenia na składowisku w celu unieszkodliwienia, co jest niezgodne z hierarchią postępowania z odpadami. W odpowiedzi Spółka wyjaśniła, iż odpad o kodzie 20 02 02 powstał podczas prac inwestycyjnych prowadzonych na działce nr 123/3, którą Spółka nabyła od gminy. W piśmie nie udzielono jednak odpowiedzi na pytanie, dlaczego odpad o kodzie 20 02 02 został unieszkodliwiony na składowisku odpadów wbrew obowiązującym przepisom.
Odnosząc się do twierdzeń strony o nieustaleniu ilości złożonych na wysypisku odpadów organ wyjaśnił, że wg protokołu kontroli WIOŚ na składowisku nie działały urządzenia, na podstawie których możliwe było dokonanie obiektywnej weryfikacji masy odpadów unieszkodliwianych na składowisku odpadów w 2015 roku (waga była niesprawna, nie posiadała legalizacji i nie była użytkowana). Należy więc uznać za prawidłową masę odpadów zdeponowanych na składowisku zadeklarowaną przez Spółkę w zestawieniu przesłanym do Marszałka Województwa, tj. 480 Mg. W toku kontroli oraz postępowania administracyjnego Spółka nie kwestionowała wykazanych mas odpadów.
Organ odwoławczy stwierdził, że masę odpadów ustalił sam zarządzający składowiskiem, tyle że błędnie określił rodzaj odpadów, tj. 20 02 02 (gleba i ziemia, w tym kamienie), gdyż w istocie były to tworzywa sztuczne. Z tego też względu Marszałek Województwa prawidłowo uznał, że odpady, które Spółka winna uwzględnić w wykazie za 2015 rok o masie 480 Mg stanowią odpady o kodzie 15 01 02 i za takie odpady winna być uiszczona opłata, wg stawki wynikającej z obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 11 sierpnia 2014 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2015.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. Sp. Jawna zarzuciła powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie:
1) prawa materialnego, tj.:
a) art. 281 ust. 1 w zw. z art. 288 ust. 1 pkt 2 Poś oraz art. 21 § 3 w zw. z art. 53 § 3 Op poprzez błędne zastosowanie w sprawie i w efekcie bezpodstawne wymierzenie opłaty za korzystanie ze środowiska (składowanie odpadów) za 2015 rok stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu złożonego w dniu 1 kwietnia 2016 roku, podczas gdy zarówno wyniki kontroli (de facto brak wyników) wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, jak i ustalenia własne organu nie mogą prowadzić do wniosku, że skarżąca zeskładowała na składowisku 480 Mg tworzyw sztucznych, za które winna uiścić opłatę w łącznej wysokości 51 883,20 zł;
2) przepisów postępowania, tj.:
b) art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, a w konsekwencji zupełnie bezpodstawne przyjęcie, że wykazana przez Spółkę masa odpadów wynosząca 480 Mg winna dotyczyć odpadów z tworzyw sztucznych, a nie gleby, ziemi, w tym kamieni, podczas gdy zebrany przez organ materiał dowodowy w sprawie nie potwierdza, że Spółka gromadziła odpady z tworzyw sztucznych, nie podaje żadnych ilości (Mg) tych odpadów, nadto fakt, że Spółka gromadziła glebę na wysypisku potwierdzili świadkowie przesłuchiwani przez organ, którym w sposób niczym nieuprawniony i bezpodstawny odmówiono w całości wiarygodności;
c) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa poprzez brak rzetelnej oraz wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a polegający na:
– zupełnej odmowie wiarygodności dowodów z zeznań świadków Z. S., K. G. oraz T. W., podczas gdy zeznania te w przeważającej mierze były spójne, w szczególności w zakresie źródła pochodzenia odpadów o kodzie 20 02 02 oraz miejsca ich gromadzenia, tj. na wysypisku oraz czasokresu w którym były składowane;
– dokonaniu sprzecznej z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego oceny zeznań pracowników WIOŚ, poprzez uznanie, że 480 Mg odpadów o kodzie 20 02 02 winno być uznane za tworzywa sztuczne, podczas gdy świadkowie ci sami zeznali, że nie przeprowadzali jakichkolwiek czynności na okoliczność ustalenia masy i rodzaju odpadów znajdujących się na składowisku w dniu kontroli składowiska;
– bezpodstawnym uznaniu zeznań świadków wskazanych przez skarżącą jako niewiarygodnych z uwagi na fakt, że świadkowie są pracownikami Spółki, w ogóle nie wykazując wpływu tego faktu na treść złożonych zeznań, tym bardziej, że przepisy prawa w tym zakresie nie nakazują różnicowania świadków ze względu na powiązania służbowe, zawodowe itp.,
– błędnym ustaleniu, że Z. S. nie pełnił funkcji inspektora nadzoru inwestorskiego co pozostaje w zupełnej sprzeczności z treścią dokumentów (dziennika budowy) oraz zeznań świadka M. B. (kierownika budowy), a w konsekwencji tego uznanie, że zeznania świadka są w całości niewiarygodne, podczas gdy z uwagi na pełnioną funkcję, zeznania świadka Z. S. mają istotne znaczenie dla sprawy;
– sprzeczności ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a polegających na twierdzeniu, że ziemia pochodząca z inwestycji na działce sąsiedniej nie mogła być wywożona w 2015 roku na składowisko, skoro inwestycja została zakończona w 2014 roku, zupełnie pomijając, że organ sam w drodze oględzin ustalił, że jeszcze 2016 roku na działce tej znajdowały się dwie hałdy ziemi, co więcej świadek M. B. jednoznacznie stwierdził, że z chwilą opuszczenia placu budowy w połowie stycznia 2015 roku na działce znajdowały się hałdy ziemi;
– wadliwym uznaniu w oparciu o sporządzoną opinię biegłego, że na składowisku w 2015 roku zeskładowano 480 Mg odpadów z tworzyw sztucznych, a nie odpadów w postaci, ziemi, gleby w tym kamieni, podczas gdy biegły w oparciu o wiadomości specjalne nie wykazał w sposób jednoznaczny, logiczny i spójny, że Spółka faktycznie zeskładowała na składowisku 480 Mg odpadów tworzyw sztucznych, tym bardziej, że biegły nie dokonał jakiejkolwiek własnej oceny, analizy, badań składowiska, a jedynie poparł dotychczasowe ustalenia organu w tym zakresie;
d) art. 84 § 1 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, a polegające na:
– powołaniu biegłego z zakresu sporządzania ocen oddziaływania na środowisko, który nie przedstawił jakichkolwiek wiadomości specjalnych związanych z ilością i rodzajem odpadów jakie zostały zeskładowane na składowisku w 2015 roku, skupiając swoją uwagę na ocenie już zebranego w sprawie materiału dowodowego, który w przeważającej mierze dotyczy zupełnie innego obiektu (innej działki), a nie samego składowiska;
– powołaniu biegłego z zakresu sporządzenia ocen oddziaływania na środowisko, którego opinia dotyczy tak naprawdę analizy procesu budowlanego zachodzącego na zupełnie innej działce, gdzie w ocenie odwołującej wymagana jest wiedza specjalna z zakresu budownictwa, której biegły nie wykazał;
e) art. 107 § 3 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, a polegające na:
– zupełnym braku uzasadnienia, w jaki sposób organ przyjął, że masa odpadów na składowisku wynosząca 480 Mg winna dotyczyć odpadów z tworzyw sztucznych, a nie gleby i ziemi w tym kamieni, ograniczając się w tym zakresie do wmówienia skarżącej, że dokonała pomyłki w ustaleniu kodu odpadu;
– niewyjaśnieniu w oparciu o jakie dowody (a nie przypuszczenia, domniemania) ustalono ilość odpadów tworzyw sztucznych w łącznej ilości 480 Mg;
– braku uzasadnienia jaki wpływ na ocenę i wiarygodność dowodu z zeznań świadków wskazanych przez Spółkę miał fakt, że świadkowie są osobami powiązanymi ze Spółką jako pracownicy lub zleceniobiorcy,
co w konsekwencji uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów.
W uzasadnieniu Spółka potwierdziła, że na składowisku znajdują się odpady z tworzyw sztucznych, jednakże odpady te były składowane we wcześniejszym okresie, tj. przed 2015 rokiem. Organ nie zbadał zaś okresu, w którym odpady z tworzyw sztucznych zostały zeskładowane na składowisku. Organ w trakcie oględzin zaniechał również sprawdzenia stanu składowiska na dzień oględzin, skupiając swoją uwagę jedynie na działce sąsiedniej. Kontrola WIOŚ miała miejsce na kilka miesięcy po zeskładowaniu gleby, która była składowana zimą i wczesną wiosną 2015 r. W trakcie sezonu letniego gleba zdążyła zarosnąć zielenią (w tym trawą, chwastami). Następowało również przemieszczanie samych odpadów na składowisku. Być może dlatego trudno byłą ją w sposób organoleptyczny zlokalizować w trakcie kontroli.
W ocenie Spółki ustalenie, że na składowisku nie zostały zeskładowane odpady o kodzie 20 02 02 (gleba, ziemia, kamienie) w ilości 480 Mg nie może automatycznie prowadzić do wniosku, że należy tą ilość zakwalifikować jako odpady z tworzyw sztucznych. Pracownicy ŚWIOŚ nie przeprowadzili zaś jakichkolwiek czynności na ustalenie rodzajów i mas odpadów zdeponowanych na składowisku w 2015 roku.
W kwestii zeznań K. G., T. W. - kierowców oraz Z. S. - pełniącego funkcję inspektora nadzoru inwestorskiego, zdaniem skarżącej rozbieżności co do czasu i dokładnego miejsca ich składowania mogą wynikać tylko z tego, że ww. świadkowie na co dzień nie pracowali na składowisku odpadów. Ponadto, pomiędzy czynnością składowania odpadów a składaniem zeznań upłynął prawie rok czasu. Organ zupełnie pominął również zeznania T. W. w zakresie, w którym w pełni pokrywają się z wyjaśnieniami Spółki co do miejsca i czasu składowania ziemi, gleby, kamieni w 2015 roku. Jeśli zaś chodzi o funkcję Z. S., to z dziennika budowy jednoznacznie wynika jaką wówczas pełnił funkcję. Jego zeznania, w których stwierdził, że ziemia, gleba były wożone na składowisko pod koniec 2015 oraz na przełomie 2015/2016 roku nie oznacza jeszcze, że pozostają w zupełnej sprzeczności z wyjaśnieniami złożonymi przez samą stronę. Świadkowi mogły bowiem pomylić się lata wykonywanych robót.
Zdaniem Spółki, wobec ustalenia, że podczas oględzin działki nr 123/3 część ziemi z robót nadal zalegała na działce, stwierdzić należy, że odpad ten nie był na bieżąco wywożony z terenu budowy w 2014 roku i mógł on być wywożony w terminie późniejszym. Skarżąca mogła więc fizycznie wywozić ww. odpad na składowisko nie tylko w styczniu 2015 r., ale również w okresie późniejszym, tj. marcu i kwietniu 2015 roku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).
Na wstępie należy podnieść, że przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia opłat należnych za korzystanie ze środowiska polegające na składowaniu przez skarżącą "E." Sp. Jawna odpadów w S. gmina S. w 2015 r. Opłatę za korzystanie ze środowiska za składowanie odpadów przewiduje wprost art. 273 ust. 1 pkt 4 Poś. Wysokość należnej opłaty ustala podmiot korzystający ze środowiska we własnym zakresie według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce i wnosi na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku (art. 284 ust. 1 i art. 285 ust. 2 Poś). Równocześnie podmiot korzystający ze środowiska przedkłada wykaz zawierający informacje i dane wykorzystane do ustalenia wysokości tych opłat (art. 286 ust. 1 Poś). Jeżeli informacje i dane zamieszczone w tym wykazie dotyczące zakresu korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat nasuwają zastrzeżenia, marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu, o czym stanowi art. 288 ust. 1 pkt 2 Poś. Marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat; innych danych technicznych i technologicznych (ust. 2 pkt 1-2 art. 288). Dokonując własnych ustaleń organ ma obowiązek stosować wszelkie reguły i zasady określone przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 75 kpa nakazujący jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska na mocy art. 281 ust. 1 Poś stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa. Przepis art. 23 § 3 określa metody oszacowania podstawy wymierzanych opłat zaś § 4 przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy nie można zastosować metod, o których mowa w § 3, organ podatkowy może w inny sposób oszacować podstawę opodatkowania.
Oceniając zastosowanie przez organy obu instancji przytoczonych wyżej przepisów, Sąd stwierdził, że nie zostały one naruszone w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że dane i informacje zamieszczone w przedstawionym przez skarżącą spółkę wykazie w dniu 1 kwietnia 2016 r. zawierającym informacje o składowanych odpadach oraz o wysokości należnych opłat za 2015 r. nasuwały zastrzeżenia. Świadczą o tym wyniki kontroli przeprowadzonej na składowisku odpadów w S. a także opinia biegłego z listy Wojewody w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko dr inż. S. Z. wykonana na zlecenie organu I instancji wraz z uzupełnieniem dotyczącym zgłoszonych zastrzeżeń z dnia 16 marca 2018 r.
W ocenie Sądu, twierdzenia skarżącej, że w 2015 roku na składowisku deponowano odpady o kodzie 20 02 02, tj. glebę i ziemię, w tym kamienie, pochodzące z terenu działki sąsiedniej, nr 123/3, na której w roku 2014 budowano kompostownię, nie deponowano zaś odpadów o kodzie 15 01 02, tj. tworzyw sztucznych, trafnie zostały ocenione jako niewiarygodne, w świetle całokształtu materiału dowodowego. W szczególności ustaleń organu nie podważyły zeznania K. G., T. W. i Z. S.. Okoliczność, że osoby te są powiązane ze spółką E. jako jej pracownicy lub zleceniobiorcy nie mogła rzutować na ocenę ich zeznań, co zdaje się sugerować organ. Ponadto, okoliczność, że wymienieni świadkowie podają rozbieżne dane co do dat i konkretnych miejsc deponowania gleby i ziemi wywożonej z działki nr 123/3 na kontrolowanym składowisku ma przy tym w ocenie Sądu znaczenie drugorzędne. Z uwagi na upływ czas świadek może bowiem nie pamiętać wszystkich szczegółów, ale pamięta istotne elementy danego zdarzenia i w konsekwencji jego zeznaniom nie można odmówić wiarygodności. Tym niemniej, w świetle całokształtu materiału dowodowego zeznania świadków nie mogły rozstrzygnąć o przyjęciu wersji skarżącej. W rozpoznawanej sprawie fakt deponowania ziemi i gleby z działki nr 123/3 na kontrolowanym składowisku nie został bowiem udowodniony w świetle bezspornych następujących ustaleń:
1) roboty budowlane związane z realizacją kompostowni zostały zakończone w dniu 12 grudnia 2014 r., a zatem w 2015 roku nie powstawały odpady w postaci gleby i ziemi związane z tymi robotami budowlanymi;
2) nieprawdopodobny jest fakt transportu odpadów o kodzie 20 02 02 pojazdami o masie dochodzącej do 5 ton (po zsumowaniu masy własnej i odpadu) po czaszy składowiska, biorąc pod uwagę miąższość odpadów na czaszy;
3) w toku kontroli przeprowadzonej w dniu 4 listopada 2016 r. na działce 123/3 w dalszym ciągu znajdowały się hałdy ziemi, co nasuwa wątpliwości, czy rzeczywiście ziemia ta była wywożona na teren składowiska;
4) wg projektu budowlanego dla budowy kompostowni obowiązkiem inwestora było rozplantowanie ziemi uzyskanej z robót ziemnych na posesji inwestora, tj. na działkach nr 123/3 i 123/4, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że ww. odpad, wbrew zobowiązaniu wynikającemu z projektu budowlanego, został wywieziony na kontrolowane składowisko;
5) wg Karty informacyjnej przedsięwzięcia – załącznika do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy przedmiotowej kompostowni wyszczególniono w fazie realizacji inwestycji wytwarzanie odpadów o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03), a zatem w związku z budową kompostowni nie wytwarzano odpadu w postaci gleby i ziemi o kodzie 20 02 02. Ponadto usunięty z powierzchni obejmującej projektowaną zabudowę, place wewnętrzne i komunikację wewnętrzną humus (warstwa ziemi roślinnej), miał być wykorzystany do rekultywacji biologicznej zamkniętego składowiska lub jego części.
Skarżąca Spółka powyższych okoliczności, wskazujących na prawidłowość ustaleń organu, przekonująco nie zakwestionowała. W piśmie z dnia 12 marca 2018 r. podała, że z prowadzonych prac ziemnych (przy kompostowni) uzyskano 875 m³ ziemi, co daje ok. 1400 t, przy założeniu że 1 m³ waży 1,6 t; ziemię uzyskaną z wykopów wykorzystano na zasypanie nierówności terenu, ukształtowanie skarpy, a resztę wywieziono na składowisko odpadów (480 Mg). Tymczasem podczas oględzin w dniu 4 listopada 2016 r. stwierdzono na działce nr 123/3 dwie hałdy ziemi, co jest wyraźnie sprzeczne z twierdzeniami zawartymi w ww. piśmie. W tej sytuacji organ trafnie przyjął, że przedmiotowy odpad w roku 2015 nie został z działki nr 123/3 usunięty.
Ustalenia powyższe znajdują potwierdzenie w opinii biegłego w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko, którego zadaniem było ustalenie rodzaju i masy odpadów zdeponowanych w 2015 roku na składowisku prowadzonym przez spółkę E. Opinia została sporządzona na zlecenie organu I instancji, zgodnie z wytycznymi Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartymi w decyzji z dnia 5 stycznia 2018 r. znak: [...]. Zgodzić należy się z wyrażonym poglądem jej autora, że oględziny wierzchowiny składowiska odpadów w 2018 r. nie pozwoliłyby na określenie znajdujących się na niej odpadów w 2015 r. Z tego względu przeprowadzenie oględzin byłoby bezcelowe. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej oświadczył, że formalne zamknięcie składowiska nastąpiło w maju 2016 r.
W realiach niniejszej sprawy biegły sporządził opinię na podstawie zebranego materiału dowodowego, a wyciągnięte wnioski oparł na wiedzy technicznej, wskazując, że z uwagi na klasyfikację odpadów z uwzględnieniem źródeł ich powstania, odpady pochodzące z robót budowlanych nie mogły być sklasyfikowane w grupie 20 - odpady komunalne, jak wykazała skarżąca, tylko w grupie 17. Biegły zasadnie przyjął że, błędna klasyfikacja nie ma waloru rozstrzygającego, albowiem odpady składowane na składowisku powinny być sklasyfikowane w grupie 15 kod 15 01 02. Występowanie tych odpadów na składowisku wynika z protokołów oględzin z dnia 4 i 15 września 2015 r. stanowiących załącznik do protokołu kontroli nr [...] (w tym dokumentacji fotograficznej). Wprawdzie biegły w tej części opinii, w której ocenia zeznania świadków wychodzi poza zakres swojej kompetencji, jednakże to nie dyskredytuje tej części opinii, w której wypowiada się jako fachowiec. Z materiału dowodowego wynika, że w roku poprzedzającym kontrolę, zgodnie ze złożonym przez Spółkę wykazem na składowisku nie unieszkodliwiano odpadów o kodzie 15 01 02 jak twierdziła skarżąca, która ponad będące w posiadaniu organu wykazy nie przedstawiła dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
Wyrażona w art. 7 i art. 77 § 1 Kpa zasada prawdy obiektywnej implikuje aktywną rolę organu w toku postępowania dowodowego, i za jej przyczyną przyjmuje się, że na organie spoczywa tzw. ciężar dowodu. Nie negując tych generalnych założeń, wskazuje się także na potrzebę inicjatywny dowodowej strony, zwłaszcza w określonych kategoriach spraw. W sytuacji gdy na składowisku w toku typowych czynności kontrolnych, nie stwierdzono odpadów wykazanych przez podmiot prowadzący składowisko w jego sprawozdaniach, a stwierdzono odpady w postaci tworzyw sztucznych - nie wykazywane, powinność współdziałania w ustalaniu stanu faktycznego nabiera szczególnego znaczenia. Strona chcąc zakwestionować ustalenia organu, które w świetle okoliczności sprawy, tj. kontroli na składowisku, jawią się jako racjonalne i uzasadnione, powinna wskazać dowody pozwalające na poczynienie odmiennych ustaleń. Jak już wyżej podniesiono, Spółka takich dowodów nie przedstawiła.
Sąd podzielił ustalenia organu co do masy składowanych odpadów o kodzie 15 01 02 zdeponowanych na kontrolowanym składowisku w 2015 roku. Skarżący nie kwestionuje ustalenia, że na składowisku w S. nie było sprawnej wagi. Z uwagi na jej stan techniczny, brak legalizacji wagi oraz dojazdu (zasypanego odpadami) niemożliwe było ustalenie ilości odpadów w tym okresie. Trafnie więc organ masę wskazaną przez Spółkę w deklaracji dla kodu 20 02 02 uznał za masę odpadów rzeczywiście zdeponowanych. Skoro bowiem odpadów o tym kodzie nie stwierdzono, a stwierdzono odpady o kodzie 15 01 02, w pełni uzasadnione było przyjęcie, że Spółka sama wskazała masę tyle, że błędnie określiła rodzaj odpadów.
Podsumowując, nietrafne okazały się zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 i art. 107 § 3 Kpa mające na celu podważanie dokonanych przez organ ustaleń faktycznych. Konsekwencją tych ustaleń był obowiązek zastosowania art. 288 ust. 1 pkt 2 Poś, tj. naliczenia opłaty za składowanie odpadu o kodzie 15 01 02 w oparciu o stawki określone w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 11 sierpnia 2014 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2015 (M.P. nr 10, poz. 790).
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.