II SA/Ke 729/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że nabycie tej części nastąpiło na wniosek właściciela w trybie cywilnoprawnym, a nie w drodze wywłaszczenia, co wyklucza możliwość jej zwrotu na podstawie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.
Skarga dotyczyła odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która została nabyta przez Skarb Państwa na wniosek właścicielki w trybie umowy sprzedaży, a nie w drodze decyzji wywłaszczeniowej. Sąd uznał, że nabycie to nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, co oznaczało, że nieruchomość nie była niezbędna na cel wywłaszczenia, ale została nabyta dobrowolnie przez Skarb Państwa. Sąd podkreślił, że przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości (art. 136 i 137 u.g.n.) stosuje się do nieruchomości faktycznie wywłaszczonych, a nie tych nabytych na wniosek właściciela, nawet jeśli nastąpiło to w ramach szerszego postępowania wywłaszczeniowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę A. K. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w Kielcach, która pierwotnie stanowiła działkę nr 615/2. Nieruchomość ta została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży z 1977 r., zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, po tym jak właścicielka zwróciła się o jej wykupienie, wskazując na brak możliwości racjonalnego wykorzystania jej na cele dotychczasowe po wywłaszczeniu sąsiednich działek pod ogródki działkowe. Sąd, analizując stan faktyczny i prawny, stwierdził, że nabycie tej części nieruchomości nastąpiło na wniosek właścicielki, co odpowiadało sytuacji przewidzianej w art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. (wywłaszczenie powinno objąć całą nieruchomość, jeżeli pozostała część nie nadaje się do racjonalnego użytkowania). Sąd podkreślił, że w takiej sytuacji, gdy nieruchomość została nabyta dobrowolnie na wniosek właściciela, nie można stosować przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości (art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami), ponieważ nie można ocenić, czy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zbędność można oceniać tylko w stosunku do nieruchomości potrzebnych organowi wywłaszczającemu, a nie tych nabytych na wniosek właściciela. Ponadto, sąd wskazał, że nawet jeśli część nieruchomości została wywłaszczona na cele ogródków działkowych, to działka nr 615/2 nie była objęta planem realizacyjnym ani decyzją o przekazaniu w użytkowanie, co potwierdzało jej nabycie w trybie cywilnoprawnym. W związku z tym, sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nieruchomość nabyta na wniosek właściciela w trybie cywilnoprawnym, nawet jeśli nastąpiło to w kontekście wywłaszczenia, nie podlega zwrotowi na podstawie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, ponieważ nie można ocenić jej zbędności na cel wywłaszczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nabycie nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. (na wniosek właściciela, gdy pozostała część nie nadaje się do użytkowania) jest nabyciem w trybie cywilnoprawnym, a nie wywłaszczeniem w rozumieniu przepisów o zwrocie. Zbędność nieruchomości można oceniać tylko w stosunku do celu wywłaszczenia przez organ, a nie w stosunku do nieruchomości nabytej na wniosek właściciela.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 5 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6 § ust. 1
Pomocnicze
u.g.n. art. 216
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § ust. 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 111 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość nabyta na wniosek właściciela w trybie umowy sprzedaży, nawet w kontekście wywłaszczenia, nie podlega zwrotowi na podstawie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia można oceniać tylko w stosunku do nieruchomości potrzebnych organowi wywłaszczającemu, a nie tych nabytych na wniosek właściciela. Część nieruchomości nabyta dobrowolnie na wniosek właściciela (art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r.) nie może być przedmiotem odrębnego postępowania o zwrot na podstawie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, jeśli wywłaszczona część została zagospodarowana zgodnie z celem.
Odrzucone argumenty
Podstawa prawna w akcie notarialnym (art. 6 ust. 1 ustawy z 1958 r.) została podana pomyłkowo zamiast art. 5 ust. 1. Wniosek o wykup nieruchomości nie zawierał daty sporządzenia ani przyjęcia, a adres A. K. był inny niż ten z 1977 r. Działka 615/2 została włączona do obszaru przeznaczonego pod ogródki działkowe, co potwierdza treść aktu notarialnego i wykorzystanie części działki na ogródki. Obecnie wniosek o zwrot nieruchomości może zostać zrealizowany w części faktycznie nie zajętej pod ogródki działkowe.
Godne uwagi sformułowania
Zbędność można oceniać tylko w stosunku do tego, czego potrzebował do realizacji celu organ wywłaszczający, a nie w stosunku do tego, co zostało nabyte na wniosek samego właściciela. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której właściciel, na którego żądanie nabyto na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości, zbędną dla celu wywłaszczenia (art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r.), mógłby w każdym czasie bez żadnych ograniczeń żądać zwrotu tej części nieruchomości.
Skład orzekający
Teresa Kobylecka
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Chobian
członek
Sylwester Miziołek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w sytuacjach, gdy nabycie części nieruchomości nastąpiło na wniosek właściciela w trybie cywilnoprawnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości na wniosek właściciela w ramach szerszego postępowania wywłaszczeniowego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w 1977 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów o wywłaszczeniu i zwrocie nieruchomości, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Pokazuje subtelne różnice między wywłaszczeniem a dobrowolnym nabyciem.
“Czy nieruchomość kupiona od Ciebie przez państwo zawsze może być zwrócona?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 729/09 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2010-02-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2009-12-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Dorota Chobian Sylwester Miziołek Teresa Kobylecka /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603 art. 136, art. 137, art. 216 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Dz.U. 1974 nr 10 poz 64 art. 5 ust.3, art.6 Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 111 ust. 2, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2010r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...], orzekającą o odmowie zwrotu na rzecz A. K. i E. K. części nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. Ś., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr 615/2 o pow. 0,1315 ha, która obecnie wg ewidencji gruntów m. Ki. obr. 0030, stanowi działkę nr 636/14 o powierzchni 0,0402 ha, uregulowaną w księdze wieczystej Nr [..]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał następujący stan faktyczny: Aktem notarialnym z dnia 23 czerwca 1977r. Rep. A Nr [...] zostały wywłaszczone działki A. K. oznaczone nr nr 615/1, 616/1, 616/2 i 616/3 o łącznej powierzchni 1,4085 ha, które następnie zostały przekazane w użytkowanie Wojewódzkiemu Zarządowi Pracowniczych Ogrodów Działkowych. Po wywłaszczeniu tych działek A. K. zwróciła się pisemnie do Zarządu Gospodarki Terenami o wykupienie od niej działki nr 615/2 z uwagi na brak możliwości prawidłowego jej wykorzystania na cele dotychczasowe. Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 16 września 1977r. Nr [...] A. K. sprzedała na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działka 615/2 o powierzchni 0,1315 ha. Z treści tego aktu notarialnego wynika, że działka nr 615/2, zgodnie z decyzją z dnia [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji nabyta została pod budowę ogródków działkowych dla Wojewódzkiego Zarządu Ogródków Działkowych, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Organ orzekający zauważył, że z analizy planu realizacyjnego, stanowiącego załącznik graficzny do decyzji z dnia [...] znak: [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wynika, że nieruchomość nr 615/2 znajdowała się poza granicami opracowania terenu ogródków działkowych. Ponadto z decyzji Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] nr [...], przekazującej Wojewódzkiemu Zarządowi Pracowniczych Ogrodów Działkowych w bezpłatne użytkowanie teren Skarbu Państwa położony w D. gm. M. o łącznej pow. 31,1223 ha, a szczególnie z wykazu działek objętych tą decyzją wynika, że działka nr 615/2 tam nie figuruje. Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] spadek po A. K. nabyli E. K. i A. K. po ½ części każde z nich. Wnioskiem z dnia 16 marca 2009r. A. K. i E. K. wystąpili do Prezydenta Miasta o zwrot nieruchomości położonej w K. przy ul. Ś., oznaczonej w dacie nabycia przez Skarb Państwa jako działka nr 615/2 o powierzchni 0,3115 ha, która nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Bezspornym jest, że w chwili obecnej działka nr 615/2 o powierzchni 0,1315 ha stanowi w ewidencji gruntów m. K. obr. 0030 działkę nr 636/14 o pow. 0,0402 ha oraz część działki nr 636/12. Działka nr 636/12 stanowi obecnie własność Gminy w użytkowaniu Polskiego Związku Działkowców, a stan prawny tej nieruchomości uregulowany jest w księdze wieczystej KW Nr [...]. W związku z tym, że działka nr 636/12 stanowi własność Gminy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w części dotyczącej tej działki został przekazany do Wojewody celem wyznaczenia innego organu do jego rozpatrzenia i pismem z dnia 14 maja 2009r. Wojewoda wyznaczył Starostę. Organ ten decyzją z dnia [...] znak [...] odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej w dacie nabycia jako działka nr 615/2, która obecnie stanowi część działki nr 636/12, a Wojewoda decyzją z dnia [...] utrzymał tę decyzję w mocy. Natomiast działka nr 636/14, będąca przedmiotem niniejszego postępowania, zgodnie z treścią działu II księgi wieczystej KW Nr [...] jest własnością Skarbu Państwa i na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] znak [...] znajduje się w trwałym Zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg. Organ odwoławczy, rozpoznając w sprawie niniejszej odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia z dnia [...], odmawiającej zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej obecnie nr 626/14 wskazał, że z ustaleń dokonanych w toku postępowania przed organem I instancji, a w szczególności z analizy planu realizacyjnego, który stanowi załącznik graficzny do decyzji z dnia [...] wynika, że nieruchomość objęta roszczeniem o zwrot znajdowała się poza granicami opracowania terenu ogródków działkowych. Plan realizacyjny nie przewidywał na działce stanowiącej przedmiot wniosku o zwrot urządzenia pracowniczych ogródków działkowych. Zatem, zdaniem organu już w dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość nie była konieczna do realizacji celu wywłaszczenia. Obecnie przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana jest w liniach rozgraniczających ul. Ś., ustalonych ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej. Z protokołu oględzin przeprowadzonych dnia 19 czerwca 2009r. wynika, że działka ma kształt prostokąta, porośnięta jest drzewami samosiejkami i dziko rosnącą trawą. Centralna część działki wykorzystywana jest jako składowisko materiałów budowlanych za zgodą MZD. Granica wschodnia działki przebiega wzdłuż ul. Ś., wzdłuż rowu, gdzie na szerokości 1m są tereny zielone w bieżącym utrzymaniu przez MZK. Pozostała część działki, zgodnie z zapisem w protokole "nie jest wykorzystywana jako pas drogowy". Ponadto granica południowa w/w działki przebiega wzdłuż ogrodzenia posesji działki nr 636/1. Według mapy zasadniczej przez teren działki nr 636/14 przebiegają sieci uzbrojenia : wody i linii teletechnicznej. Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 136 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepis ust. 3 (dotyczącego przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości) stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3 u.g.n. Przepis ten stanowi odpowiednik art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości i przewiduje możliwość objęcia wywłaszczeniem całej nieruchomości, gdy przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na cele dotychczasowe. Następuje to na wniosek właściciela, który tę pozostałą część zbywa również w drodze dobrowolnej umowy. Zdaniem organu zwrot nieruchomości nabytych na podstawie umowy notarialnej, sporządzonej w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. jest dopuszczalny, gdy zwrotowi podlegają również działki nabyte na cele wywłaszczenia, a ta część nieruchomości, która została wywłaszczona na wniosek właściciela nie podlega ocenie w kategorii przepisu art. 136 i art. 137 u.g.n. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy z dnia 2 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i wyjaśnił, że w myśl tych przepisów przesłanką zwrotu nieruchomości jest jej uprzednie wywłaszczenie, a następnie zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowa nieruchomość nabyta została aktem notarialnym z dnia 16 września 1977r., z którego treści wynika, iż nabyto ją w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r., choć nie była ona niezbędna na cel wywłaszczeniowy i nie była objęta decyzją lokalizacyjną, przytoczoną w tym akcie. Uzasadnieniem nabycia był jedynie fakt, że nie nadawała się ona do racjonalnego użytkowania na dotychczasowy cel. Działka nr 615/2 nie została następnie przekazana w użytkowanie Wojewódzkiemu Zarządowi Pracowniczych Ogródków Działkowych, na potrzeby którego następowało wywłaszczenie, została nabyta na wniosek właścicielki A. K., która we wniosku stwierdziła, że działki nr 615/2 w wyniku wywłaszczenia sąsiednich nieruchomości nie może racjonalnie użytkować, ponieważ ma ona niewielką powierzchnię, a ponadto dojazd do niej nastręcza znaczne trudności; sprzedaż tej działki umożliwi jej pozyskanie środków finansowych na zakup działek po drugiej stronie szosy, a tym samym powiększenie użytkowanych przez nią gruntów. Organ odwoławczy wskazał także, że w stosunku do w/w działki nie były podejmowane żadne kroki proceduralne, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 1958r., nie było podmiotu, który ubiegałby się o wywłaszczenie działki nr 615/2, wobec czego nikt nie zwrócił się do A. K. o dobrowolne odstąpienie tej działki. Wojewoda uznał, że powyższa sytuacja oraz dyspozycje zawarte w akcie notarialnym z [..]1977r. odpowiadają treści art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, który stanowi, że wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia jej części, pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. Dlatego błędny jest pogląd, że sprzedaż działki nr 615/2 została dokonana także w trybie art. 6 cyt. ustawy, co zostało wskazane w akcie notarialnym. W związku z powyższym Wojewoda uznał, że podstawową przyczyną, dla której nie może nastąpić zwrot przedmiotowej nieruchomości jest fakt, że wnioskowana do zwrotu część nieruchomości nie była niezbędna na żaden cel określony w dacie nabycia, lecz została nabyta przez Skarb Państwa na wniosek właściciela i w związku z tym nie jest możliwe ustalenie w postępowaniu o jej zwrot, czy stała się ona w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. zbędna na cel określony w momencie nabycia. Zbędność można oceniać tylko w stosunku do tego, czego potrzebował do realizacji celu organ wywłaszczający, a nie w stosunku do tego, co zostało nabyte na wniosek samego właściciela. Odnosząc się zaś do zarzutów zawartych w odwołaniu Wojewoda stwierdził, że są one bezzasadne. Ponadto podniósł, że nie może przychylić się do wniosku A. K. z dnia 27 października 2009r. i tym samym rozpatrzeć odwołania wniesione od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] i decyzji Starosty z dnia [...] w toku jednego postępowania odwoławczego, z uwagi na różny stan prawny nieruchomości (obecnie własność Skarbu Państwa – działka nr 636/14 i Gminy – działka nr 636/12). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia [...] złożył A. K.. Skarżący zarzucił "naruszenie przepisów prawa, a w szczególności art. 7, 8, 77 § 1, 80 kpa". W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że podstawa prawna w akcie notarialnym z [...] 1977r. – art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości nie została podana pomyłkowo, zamiast art. 5 ust. 1. Skarżący stwierdził także, że znajdujące się w aktach podanie o wykup nieruchomości, którą na podstawie opisanych granic można zidentyfikować jako działkę 615/2, nie zawierające ani daty jego sporządzenia, ani daty przyjęcia przez Zarząd Gospodarki Terenami, do którego było kierowane - z pewnością nie było napisane osobiście przez A. K. także adres zamieszkania A. K. wymieniony w tym piśmie był inny niż ten, pod którym w 1977r. zamieszkiwała A. K., a który wymieniony jest w akcie notarialnym z [...] 1977r., Według skarżącego, jeżeli nawet działka 615/2 początkowo znajdowała się poza granicami objętymi decyzją wydaną dnia [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji ogródków działkowych, to w okresie przed zawarciem aktu notarialnego z [...] 1977r. doszło do zmiany obszaru gruntu przeznaczonego pod ogródki działkowe, takiego który włączył do niego także działkę nr 615/2, co potwierdza treść § 2 w/w aktu notarialnego, a także fakt wykorzystania znacznej części działki 615/2 na ogródki działkowe, na której do dnia dzisiejszego znajdują się trzy działki zabudowane altanami, co wynika z protokołu oględzin. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że działka 615/2 nie była przedmiotem wywłaszczenia, a więc nie może podlegać procedurze przewidzianej dla zwrotu niewykorzystanej części wywłaszczonej nieruchomości. Stwierdził, że obecnie jego wniosek o zwrot nieruchomości może zostać zrealizowany jedynie w tej części wywłaszczonej działki 615/2, która na tę chwilę faktycznie nie jest zajęta pod ogródki działkowe. Zwrotowi powinna zatem podlegać nieruchomość o powierzchni ok. 0,0600 ha, na którą składa się cała działka nr 636/14 o powierzchni 0,0402 ha oraz część działki nr 636/12, nie zajęta pod ogródki działkowe, o powierzchni ok. 0,0200 ha. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania Miejski Zarząd Dróg wniósł o jej oddalenie i wskazał na decyzję Nr [...] z dnia [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, obejmującej m.in. działkę nr 636/14. Dnia 27 września 2009r wydany został dziennik budowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a. ). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Instytucja zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana jest w przepisach działu III rozdziału 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej u.g.n. (tekst jednolity – Dz.U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.). Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych w rozumieniu i na podstawie przepisów działu III rozdziału 4 u.g.n. Z mocy przejściowego przepisu art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy tej ustawy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie między innymi art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przytaczanej dalej jako ustawa z dnia 12 marca 1958r. (Dz.U. z 1974r. nr 10, poz. 64 i z 1982r. nr 11, poz. 79). Przepisy art. 136 i art. 137 u.g.n. określają sytuacje, w jakich dochodzić można zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Zgodnie z ustępem 3 art. 136 warunkiem skutecznej realizacji roszczenia o zwrot jest wykazanie w toku postępowania administracyjnego, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Uznanie nieruchomości za zbędną w powyższym rozumieniu następuje w przypadkach określonych i zdefiniowanych w ustawie, a konkretnie w art. 137 ust. 1. Stosownie do zapisu w nim zawartego, obowiązującego w dacie orzekania przez organy obu instancji, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Trafnie organy administracji uznały, że ich zadaniem w sprawie wszczętej na podstawie wniosku o zwrot nieruchomości nabytej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jest precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie czy nieruchomość objęta żądaniem zwrotu została zagospodarowana zgodnie z tym celem oraz czy nastąpiło to z zachowaniem terminów określonych w art. 137 u.g.n. W sprawie niniejszej nie budziło wątpliwości to, że nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości należącej do A. K. objętej notarialną umową sprzedaży z dnia 23 czerwca 1977r. Rep.[...], oznaczonej jako działki nr nr 615/1, 616/1, 616/2 i 616/3 o łącznej powierzchni 1,4085 ha - nastąpiło na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Okoliczność ta została wprost wskazana w § 2 tego aktu notarialnego i nie była w sprawie kwestionowana. Nie było również w sprawie kwestionowane, że celem wywłaszczenia nieruchomości było urządzenie tam ogródków działkowych. Nieruchomość ta objęta była decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miasta i Osiedli Wiejskich o zatwierdzeniu planu realizacyjnego i jej załącznikiem graficznym oraz decyzją Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...], znak [...] przekazującą Wojewódzkiemu Zarządowi Pracowniczych Ogrodów Działkowych w bezpłatne użytkowanie teren Skarbu Państwa, położony w D. gm. M. o łącznej pow. 31,1223 ha, co potwierdza wykaz działek objętych tą decyzją. Należy zauważyć, że przedmiotem niniejszego postępowania, dotyczącego zwrotu nieruchomości nie są działki objęte w/w aktem notarialnym, co do których przed zawarciem aktu prowadzone były rokowania z właścicielką (oferta o dobrowolne odstąpienie nieruchomości z dnia 2 czerwca 1977r.), lecz działka nr 615/2, która została "dowłaszczona" do tych działek. Z wnioskiem o "wykupienie" nieruchomości pozostałej po wywłaszczeniu (po zawarciu aktu notarialnego z dnia 23 czerwca 1977r.) zwróciła się właścicielka A. K., podnosząc że "pozostawienie tej działki po wykupieniu pozostałych gruntów rolnych pod ogródki działkowe sprawia trudności w jej użytkowaniu ze względu na niewielką powierzchnię do celów rolniczych... i brak dojazdu..", zwracając uwagę, że po sprzedaniu działki będzie miała możliwość zakupu gruntów rolnych po drugiej stronie szosy. W tym miejscu należy podnieść, że nie zostało skutecznie podważone w sprawie przez skarżącego stanowisko Wojewody, że podpis pod tym pismem został złożony osobiście przez A. K. oraz, że wskazany w nim adres był zgodny z adresem, pod którym odbierała ona korespondencję w tym czasie. Słusznie wskazał organ orzekający, że mamy tu do czynienia z sytuacją przewidzianą w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. Przepis ten stanowi, że wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. Zaistnienie warunków określonych w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości powoduje, że nabycie części nieruchomości nie nadającej się do jej racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe może nastąpić w drodze cywilnoprawnej na zasadach i w trybie określonym w art. 6 ust. 1 tej ustawy. W związku z tym nie można podzielić stanowiska organu, że w akcie notarialnym z [...] 1977r. mylnie powołano podstawę prawną – art. 6 ust. 1 zamiast art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r., co nie zmienia faktu, że należy traktować nieruchomość nr 615/2 jako nieruchomość "dowłaszczoną". W związku z tym uznać należy za trafne stanowisko organu, że działka nr 615/2, która odpowiada obecnie działkom nr 636/14 i części działki 636/12 (przy czym w sprawie niniejszej zaskarżona decyzja dotyczy zwrotu działki 636/14), mimo określenia w akcie notarialnym jej przeznaczenia na ogródki działkowe, faktycznie nie była na ten cel przeznaczona. W stosunku do w/w działki nie były podejmowane żadne kroki proceduralne, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 1958r., nie było podmiotu, który ubiegałby się o jej wywłaszczenie, wobec czego nikt nie zwrócił się do A. K. o dobrowolne odstąpienie tej działki. Cel nabycia przedmiotowej nieruchomości był również ustalany przez rozpatrujące sprawę organy w oparciu o inne zgromadzone w toku sprawy dokumenty. Chodzi tu o ofertę o dobrowolne odstąpienie nieruchomości z dnia 2 czerwca 1977r., kopię planu realizacyjnego, który stanowi załącznik graficzny do decyzji z dnia [...] Nr [...] z którego wynika, że nieruchomość nr 615/2 znajdowała się poza granicami opracowania terenu ogródków działkowych, decyzję Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...], znak [...] przekazującą Wojewódzkiemu Zarządowi Pracowniczych Ogrodów Działkowych w bezpłatne użytkowanie teren Skarbu Państwa położony w D. gm. M. o łącznej pow. 31,1223 ha, w wykazie której działka nr 615/2 nie figuruje. W oparciu o niepodważane w skardze dokumenty uznać należy, że organy dokonały trafnych ustaleń, iż "dowłaszczona" nieruchomość - działka nr 615/2 - od początku nie była niezbędna na cel wywłaszczenia, jednak została wywłaszczona na żądanie właściciela, który ocenił, że nie może ona bez wywłaszczonej części być użytkowana w sposób racjonalny na dotychczasowe cele. W takiej sytuacji nie jest możliwe ustalenie, czy przedmiotowa działka stała się zbędna na cel określony w dacie jej nabycia. Zbędność na cel wywłaszczenia może być oceniana tylko w stosunku do tej nieruchomości, której potrzebował organ wywłaszczający do realizacji celu wywłaszczenia, a nie w stosunku do tej nieruchomości, która została nabyta na wniosek samej właścicielki. Ponieważ w sprawie niniejszej wniosek o zwrot nieruchomości dotyczył wyłącznie nieruchomości nr 615/2, zaś nieruchomość wywłaszczona z przeznaczeniem na ogródki działkowe (nr 615/1, 616/1, 616/2 i 616/3) bezspornie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, rozstrzygnięcie odmawiające zwrotu tej nieruchomości (w sprawie niniejszej nr 636/14) jest trafne. Uznać bowiem należy, że część nieruchomości "dowłaszczonej" w warunkach przewidzianych w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości podlega zwrotowi wówczas, gdy zaistnieją przesłanki do zwrotu nieruchomości, która została wywłaszczona (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001r. sygn. akt II SA/Gd 910/00, ONSA 2002/4/148). Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której właściciel, na którego żądanie nabyto na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości, zbędną dla celu wywłaszczenia (art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r.), mógłby w każdym czasie bez żadnych ograniczeń żądać zwrotu tej części nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) wyrażano pogląd, że tylko wówczas dopuszczalny jest zwrot nieruchomości nabytych mocą umowy notarialnej, zawartej stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r., gdy zwrotowi podlegają również działki nabyte na cele wywłaszczenia (wyrok z dnia 22 lipca 1994r. sygn. akt IV SA 1000/93). Pogląd ten podziela Sąd w niniejszej sprawie. Uwzględnienie wniosku właścicielki nieruchomości (która tylko w części była objęta żądaniem wywłaszczenia) o nabycie przez Skarb Państwa również pozostałej części nieruchomości wskazywało na ścisłe powiązanie obydwu części nieruchomości. Jeżeli zatem wystąpiłyby przesłanki do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości, to odpowiednie zastosowanie w rozumieniu art. 136 ust. 4 u.g.n. miałby ten tryb do pozostałej części nieruchomości, zbytej na podstawie umowy. W wypadku jednak żądania wyłącznie zwrotu części nieruchomości zbytej na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. nie ma możliwości zastosowania trybu i przesłanek, o jakich mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., a zatem niemożliwe jest odpowiednie zastosowanie tego trybu do części nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa w drodze dobrowolnej umowy. Zauważyć należy, że również wniosek o zwrot nieruchomości oznaczonej nr 636/12, stanowiącej część działki 615/2 nie został uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 25 lutego 2010r. w sprawie sygn. II SA/Ke 64/10 oddalił skargę A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...], mając na uwadze te same argumenty. Obie te sprawy podlegały wspólnemu rozpoznaniu, lecz odrębnemu rozstrzygnięciu (art. 111 ust. 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI