II SA/Ke 728/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2024-01-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjnepomoc społecznaniepełnosprawnośćgospodarstwo rolneproducent rolnyewidencja producentów rolnychprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą świadczenia pielęgnacyjnego za okres od lipca do września 2023 r., uznając, że samo figurowanie w ewidencji producentów rolnych nie przesądza o prowadzeniu gospodarstwa.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. D. za okres od lipca do września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skarżąca nie spełniła przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, ponieważ figurowała w ewidencji producentów rolnych. Sąd uchylił tę decyzję, stwierdzając, że samo figurowanie w ewidencji nie jest wystarczające do odmowy świadczenia i nakazał ponowne postępowanie wyjaśniające.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i odmówiła przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2023 r. do 24 września 2023 r. Główną przyczyną odmowy było figurowanie skarżącej w ewidencji producentów rolnych, co według SKO oznaczało niespełnienie przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Sąd uznał jednak, że samo wpisanie do rejestru nie jest wystarczające do wykazania prowadzenia gospodarstwa rolnego, zwłaszcza gdy skarżąca twierdziła, że od lat nie posiada gospodarstwa i nie czerpie z niego korzyści. Sąd podkreślił, że organ powinien zbadać rzeczywisty stan faktyczny, a nie opierać się wyłącznie na wpisie do ewidencji. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia za sporny okres i nakazał organowi ponowne postępowanie wyjaśniające.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo figurowanie w ewidencji producentów rolnych nie jest wystarczające do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli strona faktycznie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie czerpie z niego korzyści.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ powinien badać rzeczywisty stan faktyczny prowadzenia gospodarstwa rolnego, a nie opierać się wyłącznie na wpisie do ewidencji. Oświadczenie strony o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, powinno być weryfikowane, ale nie może być automatycznie odrzucane na rzecz samego wpisu do rejestru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje określonym osobom sprawującym opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub niepełnosprawnością ze wskazanymi ograniczeniami.

u.ś.r. art. 17b § 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

W przypadku ubiegania się o świadczenia przez rolników, małżonków rolników lub domowników, świadczenia te przysługują w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego lub zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty rodzinnej na własne utrzymanie lub renty socjalnej.

u.ś.r. art. 17b § 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 3 § 3

Definicja producenta rolnego.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 art. 3 § 1

Definicja rolnika w kontekście wspólnej polityki rolnej.

K.p.a. art. 61 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Samo figurowanie w ewidencji producentów rolnych nie jest wystarczające do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli strona faktycznie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organ powinien badać rzeczywisty stan faktyczny prowadzenia gospodarstwa rolnego, a nie opierać się wyłącznie na wpisie do ewidencji. Wstrzymanie wypłaty emerytury od 1 sierpnia 2023 r. eliminuje negatywną przesłankę wyłączającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od tej daty.

Godne uwagi sformułowania

nie można postawić generalnej tezy, że wyłącznie wpis do ewidencji producentów rolnych przesądza o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Obowiązkiem organu na każdym etapie postępowania administracyjnego jest dokonanie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń w zakresie posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego...

Skład orzekający

Beata Ziomek

sprawozdawca

Dorota Pędziwilk-Moskal

przewodniczący

Krzysztof Armański

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych w kontekście prowadzenia gospodarstwa rolnego i figurowania w ewidencji producentów rolnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji rolnika ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne, a interpretacja może być zależna od szczegółowych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy administracji i sądy, a nie opieranie się wyłącznie na formalnych wpisach w rejestrach, co ma znaczenie dla wielu osób w podobnej sytuacji.

Czy wpis do rejestru rolników automatycznie pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd wyjaśnia.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 728/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /sprawozdawca/
Dorota Pędziwilk-Moskal /przewodniczący/
Krzysztof Armański
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 i 5 pkt 1 lit. a, art. 17b ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U.UE.L 2021 nr 435 poz 187 art. 3 pkt 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013
Dz.U. 2022 poz 203
art. 3 pkt 3 lit. b
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 30 października 2023 r. znak: SKO.PS-80/6983/4021/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie punktu pierwszego.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 października 2023 r. znak: SKO.PS/80/6983/4021/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej: Kolegium, SKO), po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Bodzentyn z 10 sierpnia 2023 r. znak: MGOPS-ŚR.5211.40.7./2023.EK odmawiającej ww. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na S. D., uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i w to miejsce orzekło o:
1) odmowie przyznania M. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem – S. D. na okres od 1 lipca 2023 r. do 24 września 2023 r.
2) przyznaniu M. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem S. D. na okres od 25 września 2023 r. do 31 listopada 2024 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej u.ś.r.
W odwołaniu skarżąca podnosiła, że jest jedyną osobą, która może sprawować całodobową opiekę nad mężem z uwagi na jego stan zdrowia. Nadto wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r. sygn. akt K 38/13, nie powinna mieć znaczenia data powstania niepełnosprawności męża.
Rozpoznając odwołanie SKO powołując się na jednolitą linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazało, że organ I instancji dokonał w sprawie błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. Uznało, że przy ocenie przesłanek do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy uwzględnić inne okoliczności, niż data powstania niepełnosprawności.
Ustalono, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach z 7 listopada 2022 r., S. D. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 listopada 2024 r., ze wskazaniem braku możliwości określenia od kiedy istnieje niepełnosprawność. M. D. (żona) jest uprawniona do świadczenia emerytalnego z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a stanowi m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. W świetle orzecznictwa osoba, która pobiera emeryturę w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne ma prawo dokonać wyboru jednego z tych świadczeń. Z decyzji KRUS z 24 lipca 2023 r. znak: GE-0538814/10 wynika, że od dnia 1 sierpnia 2023 r. wstrzymano M. D. wypłatę emerytury. Tym samym odpadła jedna z negatywnych przesłanek wyłączająca nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W stosunku do rolników istotne jest również zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. W tym zakresie ustalono, że decyzją Kierownika Biura ARiMR z 25 września 2023 r. nr 0238-2023-0114882 wykreślono M. D. z ewidencji producentów rolnych oraz uchylono jej numer identyfikacyjny. Kolegium, powołując się na orzecznictwo WSA w Kielcach wskazało, że dopóki rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy. Wpis do ewidencji oznacza bowiem stalą gotowość do ubiegania się o płatności bezpośrednie, które może uzyskać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy, nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika np. złożenia wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne.
Kolegium przywołało art. 24 ust. 4 u.ś.r. i stwierdziło, że fakt pobierania emerytury uniemożliwiał przyznanie M. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Nie można również pominąć tej okoliczności, że do dnia 24 września 2023 r. była ona zarejestrowanym producentem rolnym. Z tych względów należało przyznać stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 25 września do 31 listopada 2024 r. tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.
M. D. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła o uchylenie pkt 1 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej na okres od 1 lipca 2023 r. do 24 września 2023 r. wnioskowanego na męża – S. D., zarzucając:
1. Naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy:
• Art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw z art. 17 ust 1 a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na:
- pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,
- przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem i "zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym potwierdzonym wykreśleniem z rejestru producentów rolnych na podstawie złożonego przez nią wniosku w tej sprawie w dniu 14.07.2023r."
2. Naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:
• Art. 61 § 1, § 3 art. 77 § 1 7 w zw. z 80 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym mężem w okresie od 01.08.2023r. do 24.09.2023 r., tj. od momentu złożenia wniosku o wykreślenie z rejestru producentów rolnych do dnia wydania decyzji w tej sprawie co stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało to załatwieniem sprawy w sposób kolidujący z jej słusznym interesem.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że od około 15 lat nie posiada gospodarstwa rolnego i nie uzyskuje żadnych korzyści z figurowania w ewidencji producentów rolnych. Gospodarstwo rolne zostało przekazane najpierw synowi, a na dzień dzisiejszy jego właścicielem jest jej wnuczek. Składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pod odpowiedzialnością kamą złożyła oświadczenie, że nie jest rolnikiem ani żoną rolnika i nie pracuje w gospodarstwie rolnym. Za krzywdzące uznaje rozstrzygnięcie w pkt 1. decyzji SKO z 30 października 2023 r. ponieważ odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiła do dnia wydania decyzji ARiMR o wykreśleniu z ewidencji producentów rolnych, a nie jak to jest ustanowione w przepisach, tj. od daty wszczęcia postępowania na żądanie strony, tj. dnia doręczenia żądania organowi administracji publicznej, co oznacza dzień złożenia przez nią wniosku o wykreślenie w dniu 14.07.2023r. Zdaniem skarżącej, nie może ona ponosić negatywnych skutków wydania decyzji przez ARMiR po ponad dwóch miesiącach, w sytuacji, gdy sprawa ta powinna być załatwiona bezzwłocznie, a najpóźniej w ciągu miesiąca. Podkreśliła, że figurowanie w ewidencji krajowych producentów rolnych nie jest jednoznaczne z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i stałą gotowością do ubiegania się o płatności bezpośrednie, ponieważ w dniu składania przez nią wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, termin składania wniosku o płatności bezpośrednie minął.
W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie pkt. 1 zaskarżonej decyzji SKO i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od zawieszenia decyzji o emeryturze z KRUS tj. od 01.08.2023 r. do 24.09.2023 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga M. D. ogranicza się do pkt. 1 zaskarżonej decyzji Kolegium, a zatem odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2023 r. do 24 września 2023 r.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, decyzja Kolegium w zaskarżonej części narusza przepisy prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 i art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W sprawie pozostaje bezsporne, że skarżąca sprawuje opiekę nad mężem, który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Nie ulega więc wątpliwości, że w stanie faktycznym sprawy M. D. – żona jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Istota sporu sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, od jakiej daty skarżącej przysługuje ww. świadczenie. W opinii Kolegium decydujące znaczenie w tej kwestii mają dwie okoliczności: pierwsza to wstrzymanie skarżącej wypłaty emerytury z KRUS oraz druga: data zaprzestania przez nią prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2023 r., skoro za miesiąc lipiec skarżąca pobrała emeryturę, zaś zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r., takie świadczenie nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z którym, wstrzymanie wypłaty emerytury eliminuje negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 24 lipca 2023 r. znak: GE-0538814/10 potwierdza, że dopiero z dniem 1 sierpnia 2023 r. nastąpiło wstrzymanie wypłaty emerytury.
W ocenie Kolegium, skarżąca nie spełniała natomiast przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, co stanowiło bezpośrednią przyczynę wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i orzekającej w pkt. 1 o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2023 r. do 24 września 2023 r. Rozstrzygnięcie to wynikało wyłącznie z faktu, że skarżąca w tym okresie figurowała w ewidencji producentów rolnych, zaś ta okoliczność, zdaniem Kolegium, jest jednym z niezbędnych elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne. Z uzasadnienia i materiału dowodowego wynika wiec, że sam wpis do przedmiotowej ewidencji ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tej kwestii.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie akceptuje tak wyrażonego stanowiska organu.
Zgodnie z art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 ustawy).
Skarżąca złożyła oświadczenie (11 lipca 2023 r.), z którego wynika, że nie jest rolnikiem, ani żoną rolnika.
Co do zasady nie ma obowiązku badania treści tego oświadczenia (tj. co do faktów) przez organy orzekające w sprawie, co jednak nie wyklucza możliwości oceny prawdziwości oświadczenia jako dowodu w sprawie. Ocena ta powinna się przy tym odbywać z poszanowaniem ogólnych reguł swobodnej oceny dowodów, tym bardziej, że oświadczenie jest składane właśnie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność za złożenie oświadczenia przerzucana jest na osobę, która dane oświadczenie składa. Tego rodzaju ułatwienie dowodowe nie oznacza, że oświadczenie rolnika nie może podlegać weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 30 marca 2022 r., sygn. II SA/Lu 99/22, wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2022 r., sygn. III SA/Kr 1600/21, wyrok WSA w Lublinie z 9 grudnia 2021 r., sygn. II SA/Lu 773/21). Skoro jednak ustawa wprowadza taki rodzaj dowodu, tj. oświadczenie, i to składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, przeciwne jego treści ustalenie organu musi opierać się na jednoznacznym wykazaniu, że oświadczenie to nie polega na prawdzie.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r., poz. 885), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115.
Art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 -Dz.U.UE.L.2021.435.1 z dnia 2021.12.06) stanowi natomiast, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Przepis ten "działalność rolniczą" definiuje się w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań:
a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji; b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
Z kolei ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 z późn. zm.), utraciła moc z dniem 15 marca 2023 r. (art. 168 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 - Dz. U. poz. 412 z późn. zm.).
Przytoczone wyżej przepisy wskazują na to, że warunkiem bycia rolnikiem/ producentem rolnym jest po pierwsze posiadanie gospodarstwa rolnego, a po drugie prowadzenie działalności rolniczej, polegającej na wytwarzaniu produktów rolnych powstających z uprawy lub chowu zwierząt bądź utrzymywaniu użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że nie można być rolnikiem nie posiadając gospodarstwa rolnego.
Skarżąca podaje w skardze, że od 15 lat nie posiada gospodarstwa rolnego i nie uzyskuje żadnych korzyści z figurowania w ewidencji producentów rolnych. Twierdzi również, że nawet nie była świadoma tego, że figuruje w ww. ewidencji, ponieważ najpierw gospodarstwo zostało przekazane synowi a obecnie gospodaruje na nim wnuczek.
W świetle tych wyjaśnień nie można postawić generalnej tezy, że wyłącznie wpis do ewidencji producentów rolnych przesądza o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Obowiązkiem organu na każdym etapie postępowania administracyjnego jest dokonanie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń w zakresie posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego, ubiegania się o dopłaty, o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej itp.
Za sporny okres tj. od 1 sierpnia 2023 r. do 24 września 2023 r. nie zostało przez Kolegium wyjaśnione, czy skarżąca osiągnęła jakiekolwiek korzyści z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego i czy w istocie takie gospodarstwo rolne posiadała. Dokonanie w tym zakresie ustaleń należy uznać za niezbędne w toku ponownie prowadzonego postępowania.
W tej sytuacji w ocenie Sądu Kolegium nadinterpretowuje stanowisko wyrażone w wyroku tut. Sądu z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 260/23, zwłaszcza że w stanie faktycznym tej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne po zadeklarowanym dniu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego pobierała płatności unijne – a w okolicznościach analizowanej sprawy brak w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że decyzja Kolegium w części w jakiej orzeka o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 24 września 2023 r., narusza wskazane wyżej przepisy prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 i art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. należało uchylić decyzję Kolegium w zaskarżonej części.
Rozpoznając sprawę ponownie organ II instancji, kierując się przedstawioną wyżej wykładnią przepisów prawa, przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, które umożliwi merytoryczną ocenę daty zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącą.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI