II SA/Ke 652/25

II SA/Ke 652/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Krzysztof Armański
Sylwester Miziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 63
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Dz.U. 2024 poz 323
art. 30 ust. 2b i ust. 8
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 139 , art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 23 października 2025 r. znak: SKO.PS-80/3247/905/2025 w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23.10.2025 r. znak: SKO.PS-80/3247/905/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej SKO), po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica z dnia 04.07.2025 r. znak: CUS.5211.000197.2025 orzekającej w pkt 1 o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 01.01.2025 r. do 31.03.2025 r. w kwocie 9 861,00 zł; w pkt 2 o zobowiązaniu M. K. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych określonych w pkt 1,
- na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. –
-uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i w to miejsce orzekło o uznaniu, że przyznane M. K. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 08.10.2021 r., SKO.PS-80/4417/2261/2021 /ze zm./ świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H. P., wypłacone za okres od 01.01.2025 r. do 31.03.2025 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązaniu M. K. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 01.01.2025 r. do 31.03.2025 r. w wysokości 9 861,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 08.10.2021 r., SKO.PS-80/4417/2261/2021 /ze zm./ skarżąca uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności tj. matką H. P. na okres od 01.05.2021 r. na stałe. W dniu 14.04.2025 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącej o uchylenie decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z otrzymaniem przez matkę H. P. świadczenia wspierającego. Jak wynika z informacji z ZUS, matka skarżącej jest uprawniona do świadczenia wspierającego od dnia 01.01.2025 r. do 30.04.2031 r. W związku z powyższym decyzją z dnia 29.04.2025 r. organ instancji uchylił decyzję z dnia 08.10.2021 r. SKO.PS-80/4417/2261/2021 /ze zm./. Następnie zaskarżonymi do tut. Sądu decyzjami organów obu instancji zobowiązano skarżącą do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 01.01.2025 r. do 31.03.2025 r. w łącznej wysokości 9 861,00 zł uznając iż jest to świadczenie nienależnie pobrane, albowiem pobierała ona przedmiotowe świadczenie w zbiegu ze świadczeniem wspierającym otrzymanym przez jej niepełnosprawną matkę.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm., dalej jako "u.ś.r.") oraz ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 - dalej jako "u.ś.w."). Wskazał, że zgodnie z art. 63 ust. 11 u.ś.w., za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Zgodnie z uregulowaniami świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres przyznanego osobie niepełnosprawnej świadczenia wspierającego jest świadczeniem nienależnie pobranym. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uznania wypłaconego M. K. świadczenia pielęgnacyjnego, za świadczenie nienależnie pobrane, jednak wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. SKO wyjaśniło, iż stosownie do brzmienia art. 139 K.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Organ odwoławczy wskazał, że z przepisu art. 63 ust. 11 u.ś.w jednoznacznie wynika, że świadczeniem pielęgnacyjnym nienależnie pobranym jest świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres przyznanego osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego. Opiekun osoby z niepełnosprawnością będzie zatem zobowiązany do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne za okres, za który przyznano osobie z niepełnosprawnością świadczenie wspierające. Kolegium wskazało, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Oznacza to, że odsetki za opóźnienie winny zostać określone w decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. SKO zwróciło uwagę, że organ I instancji w decyzji nie określił stronie odsetek za opóźnienie, pomimo takiego obowiązku co skutkowało, uchyleniem przez SKO zaskarżonej decyzji w to miejsce orzekło o zobowiązaniu M. K. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. K. zaskarżyła w całości decyzję SKO i zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 63 ust. 11 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy przepis ten nie powinien podlegać zastosowaniu z wyłączeniem zastosowania przepisów art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z których wynika warunek uznania świadczenia za nienależnie pobrane w postaci pouczenia osoby pobierającej to świadczenie o braku prawa do jego pobierania;
- naruszenie art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przez ich niezastosowanie i zaniechanie rozpatrzenia odwołania z uwzględnieniem zarzutu, iż nie działał w złej wierze, ponieważ nie posiadała wiedzy czy mama otrzyma prawo do świadczenia wspierającego, od kiedy go ewentualnie otrzyma oraz nie posiadała świadomości, że przyznanie mamie prawa do świadczenia wspierającego z mocą wsteczną może skutkować utratą jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną;
ewentualnie:
- naruszenie art. 30 ust. 2b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przez jego niezasadne zastosowanie, podczas gdy od nienależnie pobranych świadczeń, ustalonych na podstawie art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym, nie nalicza się odsetek ustawowych za opóźnienie.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO z dnia 23.10.2025 r., oraz poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica z dnia 4 lipca 2025 r., oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił wstrzymania wykonanie zaskarżonej decyzji z uwagi na brak ustawowych wymogów wniosku.
W dniu 21 stycznia 2026 r. skarżąca ponowiła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji składając szereg dokumentów oraz podnosząc, że wykonanie zaskarżonej decyzji narazi ją na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo zasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429). Powołana ustawa zmieniła zasady przyznawania wsparcia opiekunom osób niepełnosprawnych. Świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. jest przyznawane wyłącznie opiekunom osób niepełnosprawnych do ukończenia 18 roku życia. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie mają w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki. Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 9 ust. 1-3 u.ś.w.). Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji. ZUS wydaje decyzję w sprawach odmowy przyznania świadczenia wspierającego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wspierającego oraz nienależnie pobranego świadczenia wspierającego (art. 13 ust. 1 i 4). Rozdział 7 u.ś.w. reguluje przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy. Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 6 u.ś.w.). Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (ust. 9). Zgodnie z brzmieniem art. 63 ust. 11 u.ś.w., za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające.
Z powołanych powyżej przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać uchylone po przyznaniu osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego - od dnia, od którego ZUS przyznał tej osobie świadczenie wspierające. Z treści art. 63 ust. 11 u.ś.w. jednoznacznie wynika, że świadczeniem pielęgnacyjnym nienależnie pobranym jest świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres przyznanego osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego. Opiekun osoby z niepełnosprawnością będzie zatem zobowiązany do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne za okres, za który przyznano osobie z niepełnosprawnością świadczenie wspierające.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał podopiecznej skarżącej świadczenie wspierające na okres od dnia 01.01.2024 r. do 30.04.2031 r. Natomiast decyzją z dnia 29.04.2025 r. organ instancji uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 08.10.2021 r. o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego M. K. z uwagi na przyznane przez ZUS H. P. matce skarżącej świadczenie wspierające od dnia 01.01.2025 r. do 30.08.2031 r., a decyzją z dnia 04.07.2025 r. Burmistrz Miasta i Gminy Stopnica orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.
Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w świetle zarzutów sformułowanych w skardze ma art. 63 ust. 11 u.ś.w., zgodnie z brzmieniem którego, za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (a więc ustawy o świadczeniach rodzinnych), albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Należy zauważyć, że co do zasady problematyka nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego została uregulowana w przepisach u.ś.r. I tak, zgodnie zaś z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 30 ust. 1 u.ś.r.). Problem, jaki się pojawia na tle powyższych regulacji to ocena charakteru i wzajemnej relacji art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. i art. 63 ust. 11 u.ś.w., a więc przesłanek uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane, a w dalszej kolejności orzeczenia o jego zwrocie.
Sąd dostrzega, że problematyka ta – choć okres obowiązywania przepisów u.ś.w. jest stosunkowo krótki – wywołała już rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Należy zauważyć, że w dotychczasowym orzecznictwie na tle przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przyjęto rozróżnienie pomiędzy zwrotem "świadczenie nienależne", które jest pojęciem obiektywnym od "świadczenia nienależnie pobranego" czyli wypłaconego osobie, której można przypisać określone cechy dotyczące świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania).
Wskazać należy, że z wykładni powyżej powołanych przepisów wynika, iż świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi. Ustawodawca wprowadził bowiem regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w czasie, gdy osoba z niepełnosprawnością pobiera świadczenie wspierające. Innymi słowy, skorzystanie przez osobę z niepełnosprawnością z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Tak więc należy uznać, że art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest to odrębny i niezależny od regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 30 ust. 2 u.ś.r.) przepis szczególny, co oznacza, że poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń (pielęgnacyjnego i wspierającego) nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. ( vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 159/25; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 243/25; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1671/24).
Na marginesie Sąd dostrzega, że stosownie do art. 63 ust. 16 u.ś.w. organ właściwy w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu, informuje osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne [...], o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna. Mając na uwadze treść powołanego wyżej art. 63 ust. 16 u.ś.w. Sąd stwierdza, że z akt niniejszej sprawy wynika, że organ taką informację do skarżącej wystosował ( k. 9-10 akt administracyjnych). Skarżąca wprawdzie podnosi, że brak tam informacji o ewentualnych konsekwencjach przyznania świadczenia wspierającego z mocą wsteczną. A o przyznaniu świadczenia wspierającego skarżąca poinformowała organ w dniu 14 .04.2026 r.( k. 2 akt administracyjnych). Jednakże w ocenie Sądu okoliczność ta nie miała z punktu wydanych w sprawie rozstrzygnięć znaczenia, a to z tej przyczyny, że skoro art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest przepisem odrębnym od art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., to brak podstaw do przyjęcia, że zaniechanie tego obowiązku (tak jak w przypadku, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt u.ś.r.) daje podstawy do przyjęcia, że ze świadczeniem nienależnie pobranym do czynienia w przedmiotowej sprawie nie mamy, a to z tej przyczyny, że w art. 63 u.ś.w. nie ma dodatkowej przesłanki w postaci braku pouczenia o braku podstaw do pobierania świadczenia.
Tak więc zarzuty skargi sformułowane należało w świetle wyżej przedstawionej argumentacji uznać za bezpodstawne.
Natomiast zasadny okazał się zarzut dotyczący naliczenia i orzeczenia w kwestii odsetek, albowiem organ odwoławczy błędnie przyjął możliwość naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącą. Warto zaznaczyć, że przepis art. 30 ust. 2b u.ś.r. jasno określa, że od nienależnie pobranych świadczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Co istotne, ww. regulacje nie obejmują sytuacji, gdy świadczenie pielęgnacyjne pobierane jest równolegle ze świadczeniem wspierającym przyznanym osobie wymagającej opieki. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że odsetki należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub też z decyzji właściwego organu. W konsekwencji Sąd stwierdził – biorąc również pod uwagę poczynione wyżej rozważania, że art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest przepisem odrębnym od art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. - że w opisanym przypadku nie ma podstaw prawnych do naliczania ustawowych odsetek od kwoty pobranego nienależnie świadczenia pielęgnacyjnego, brak bowiem przepisu, który dawałby organowi możliwość orzeczenia w drodze decyzji o obowiązku uiszczenia odsetek ( vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 159/25; oraz z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 74/25; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 243/25 oraz 19 grudnia 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 551/25 i 14 stycznia 2026 r. sygn. akt II SA/Łd 800/25, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 422/25; wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 października 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 1318/25, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 października 2025 r. sygn. akt II SA/Po 457/25).
Mając na uwadze powyższe, sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy dopuściły się naruszenia art. 30 ust. 2b i 8 u.ś.r. w zw. art. 6 K.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Jak wskazano wyżej organy administracji mogą natomiast nakładać na obywateli obowiązki wówczas, gdy kompetencja taka wynika z normy ustawowej. Obowiązująca u.ś.w., ani u.ś.r. nie przewidują, aby od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego pobranego w okresie otrzymywania przez osobę niepełnosprawną świadczenia wspierającego możliwe było naliczanie odsetek. W związku z tym należało uznać, że organ odwoławczy nie miał podstawy prawnej do naliczania odsetek w takiej sytuacji, czego błędnie dokonał w przedmiotowej sprawie.
Orzeczenie takie, w sytuacji gdy organ I instancji zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego bez odsetek, a odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła wyłącznie skarżąca, narusza w ocenie Sądu również art. 139 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zakaz reformatoinis in peius, przewidziany właśnie w art. 139 K.p.a., wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. Do wydania decyzji na niekorzyść strony dochodzi wówczas, gdy sytuacja materialnoprawna strony, ujmowana obiektywnie, ulegnie pogorszeniu i stanie się mniej korzystna w wyniku wydania decyzji przez organ odwoławczy (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 17 grudnia 2025 r., sygn. II SA/Gd 568/25).
Z taką właśnie sytuacją zdaniem Sądu mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku. Nie można przy tym podzielić stanowiska SKO, zgodnie z którym brak rozstrzygnięcia w zakresie odsetek za opóźnienie za okres, w którym świadczenie pielęgnacyjne wypłacone zostało w czasie, w którym osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, rażąco narusza art. 63 ust. 11 u.ś.w. w zw. z art. 30 ust. 8 u.ś.r. O tym, czy naruszenie prawa jest rażące można mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią danego przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją wydaną na jego podstawie, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W niniejszej sprawie o takiej sytuacji nie można mówić skoro – jak wyżej podniesiono – pogląd o braku możliwości orzekania o odsetkach na gruncie art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest szeroko prezentowany także w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd nie podziela również zapatrywania SKO co do tego, że brak zobowiązania do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych wraz z odsetkami naruszałby interes społeczny, "premiując" osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne za okres, w którym osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające – podczas gdy osoby, które pobrały nienależnie inne świadczenia rodzinne, zobowiązywane są do ich zwrotu wraz z odsetkami. Sam ustawodawca, dostrzegając zapewne odmienność obu sytuacji, zdecydował o odrębnym uregulowaniu kwestii zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego równolegle ze świadczeniem wspierającym, czego nie kwestionuje także SKO podnosząc argument braku konieczności badania złej czy dobrej wiary osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne. Ma to swoje przełożenie także na możliwość naliczenia odsetek na opóźnienie, w art. 63 u.ś.w. nie przewidziano bowiem, jak w art. 30 ust. 2b i ust. 8 u.ś.r., takiego rozwiązania. Ponadto art. 139 K.p.a. wymaga nie tylko naruszenia interesu społecznego (jak to podnosi Kolegium), ale ma to być naruszenie rażące, o czym tym bardziej nie może być mowy i czego SKO nie wykazuje. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane również w wyrokach tut. Sądu z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 401/25, oraz w wyrokach z dnia 12 lutego 2026 r. w sprawach II SA/Ke 554/25 i II SA/Ke 546/25.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni stanowisko Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu i wyda decyzję, z pominięciem zobowiązania do zwrotu odsetek za opóźnienie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.