II SA/Rz 271/25

II SA/Rz 271/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 44, art. 58 § 1, art. 59 § 2, art. 129 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 12 grudnia 2024 r. nr SKO.4110.107.1736.2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R.K. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 12 grudnia 2024 r. nr SKO.4110.107.1736.2024 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Burmistrz [...] decyzją z 22 maja 2023 r. nr MGOPS.5217.1.24.2023.KK zobowiązał R.K. do zwrotu kosztów pobytu matki S.K. w Domu Pomocy Społecznej w [...] za okres od 1 maja 2020 r. do 31 stycznia 2023 r. w kwocie 60 404,40 zł.
Przesyłkę zawierającą odpis decyzji skierowano na adres skarżącego: [...], ul. [...]. Po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dniu 23 i 31 maja 2024 r. przesyłkę zwrócono do nadawcy w dniu 7 czerwca 2024 r.
Odwołanie od powyższej decyzji zobowiązany nadał 5 listopada 2024 r. w Urzędzie Pocztowym w [...], zaś 6 listopada 2024 r. w siedzibie Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku wskazał, że przyczyną opóźnienia w złożeniu odwołania było nieotrzymanie przedmiotowej decyzji. O jej istnieniu dowiedział się dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy w następstwie otrzymania 30 października 2024 r. upomnienia do zapłaty z 24 października 2024 r.
SKO wskazanym na wstępie postanowieniem z 12 grudnia 2024 r. - działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) -odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Wyjaśniło, że stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Przyczyną uchybienia terminu wskazaną przez wnioskodawcę było nieotrzymanie decyzji Burmistrza z 22 maja 2023 r. Postanowieniem z 12 grudnia 2024 r. nr SKO.4110.106.1735.2024 Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wyjaśniając, że decyzję doręczono w trybie art. 44 k.p.a., czyli z zastosowaniem fikcji doręczenia, co oznacza, że do skutecznego doręczenia decyzji stronie dochodzi pomimo braku jej faktycznego przekazania stronie. Fakt, że skarżący nie odebrał decyzji w sytuacji dwukrotnego awizowana przesyłki nie stanowi okoliczności niezależnej od niego, której nie był w stanie przezwyciężyć. Zatem niedochowanie terminu nie było związane z okolicznościami niezależnymi od strony, a tylko taka okoliczność może stanowić podstawę przywrócenia terminu.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na postanowienie Kolegium z 12 grudnia 2024 r. R.K. zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie odebrał przesyłki z decyzją z powodów, które nie były od niego zależne. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Podniósł, że nie otrzymał decyzji Burmistrza i nie mógł złożyć odwołania. O jej wydaniu i obowiązku zapłaty tak dużej kwoty dowiedział się dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy po otrzymaniu upomnienia z 24 października 2024 r. nr 1/2024. Nie mógł zatem złożyć odwołania wcześniej. Niezrozumiałe pozostaje dla niego, dlaczego czekano 17 miesięcy z wysłaniem upomnienia czy poinformowaniem go w innej formie o obowiązku zwrotu kosztów pobytu matki w DPS. W przypadku potrzeby przeprowadzenia wywiadu z matką - przy którym którego jego obecność jako opiekuna prawnego jest obowiązkowa - personel MGOPS informuje go telefonicznie. Na umówiony termin skarżący zawsze się stawia. Jest opiekunem prawnym matki i wykonuje obowiązki zgodnie z zaleceniami Sądu. Personel DPS ma z nim kontakt telefoniczny i w przypadku jakichkolwiek potrzeb jest zawsze dostępny. Podał, że nie ma wiedzy prawniczej i do czasu otrzymania upomnienia nie wiedział, że został obciążany tak wysokimi kosztami, co jest niezasadne i krzywdzące. Z powodu wykonywanej pracy często przebywa poza domem i nie ma wówczas możliwości odbioru dokumentów. Trudno w tej sytuacji twierdzić zasadnie, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z przyczyn ode niego niezależnych. Bezzwłocznie po dowiedzeniu się o istnieniu decyzji wskazanej w upomnieniu złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie SKO z 12 grudnia 2024 r. odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z 22 maja 2023 r. zobowiązującej go do zwrotu kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej za okres od 1 maja 2020 r. do 31 stycznia 2023 r. w kwocie 60 404,40 zł.
Dokonana przez Sąd pod względem wskazanych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonego postanowienia nie wykazała, by było ono dotknięte wadami uzasadniającymi jego eliminację z obrotu prawnego.
Kwestia przywracania uchybionego terminu została uregulowana w art. 58 k.p.a. Zgodnie z jego § 1, w razie uchybienia terminu, należy go na prośbę zainteresowanego przywrócić, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 tego artykułu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dopełnić czynności, dla której termin był określony.
Stosownie do art. 59 § 2 K.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do jego rozpatrzenia.
Zgodnie z powyższym, przesłankami przywrócenia przez organ uchybionego terminu jest:
- wniesienie prośby o przywrócenie terminu,
- uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, tj. w wyniku okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności,
- jednoczesne z wnioskiem dopełnienie czynności, dla której określony był uchybiony termin,
- zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o jego przywrócenie, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia.
Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie terminu jest, aby wszystkie te przesłanki zostały spełnione łącznie.
W kontekście powyższego przyjąć należy dopełnienie przez skarżącego czynności w postaci wniesienia odwołania co do którego uchybiono terminowi (5 listopada 2024 r.) oraz wniosku o przywrócenie terminu (6 listopada 2024 r.), a także zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o jego przywrócenie (liczonego od dnia otrzymania 30 października 2024 r. upomnienia do zapłaty kwoty wynikającej z decyzji organu I instancji).
W odniesieniu do wymogu uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku swej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zwraca uwagę na ugruntowane w judykaturze i doktrynie stanowisko, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2025 r. II GSK 262/21 - LEX nr 3845872).
Postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej prowadzone jest na wniosek strony i opiera się na ocenie okoliczności przez stronę wskazanych. Z uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku swej winy w uchybieniu terminowi wiąże się więc wymóg wskazania wiarygodnych – w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego - informacji przemawiających za uwzględnieniem wniosku. To zatem strona ma uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, a nie organ ma dociekać przyczyn jej spóźnienia. Organy administracji nie są upoważnione do podejmowania czynności zmierzających do wykazania okoliczności, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej.
Do stanów faktycznych uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu i zaktualizowaniu się przesłanki braku winy należy, między innymi, niedoręczenie stronie decyzji oraz nieprawidłowe doręczenie pisma (wyrok NSA z 22 stycznia 2025 r. II GSK 1504/21 - LEX nr 3820704). Termin można przywrócić, jeżeli strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, który - zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. - liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie. Bez ustalenia, w sposób zgodny z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, faktu doręczenia decyzji lub braku doręczenia, nie można rozpoznać wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Ustalenia dotyczące okoliczności doręczania skarżącemu decyzji organu I instancji związane są z toczącą się równolegle przed WSA w Rzeszowie sprawą z jego skargi na postanowienie SKO z 12 grudnia 2024 r. stwierdzające uchybienie przez niego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z 22 maja 2023 r.
Wynika z nich, że decyzja ta została wysłana na adres zamieszkania skarżącego, zaś skutek jej doręczenia na dzień 6 czerwca 2023 r. w trybie art. 44 k.p.a. (przewidującym tzw. fikcję doręczenia) wiązał się z dwukrotnym jej awizowaniem (23 i 31 maja 2023 r.) wynikającym z nieobecności adresata i brakiem podjęcia przesyłki w przewidzianym terminie z placówki pocztowej /ubocznie należy wskazać, że wyrokiem o sygn. akt II SA/Rz 270/25 wydanym również 10 czerwca 2025 r. Sąd oddalił skargę skarżącego na postanowienie SKO z 12 grudnia 2024 r. stwierdzające uchybienie przez niego terminu do wniesienia odwołania/.
Sąd w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela stanowisko Kolegium co do braku uprawdopodobnienia przez skarżącego, że niedochowanie przez niego terminu do wniesienia odwołania nie było związane z okolicznościami od niego niezależnymi, na które nie miał wpływu. W aktach administracyjnych sprawy widnieje kierowana do skarżącego przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji. Przesyłka ta opatrzona jest stosownymi adnotacjami i podpisami, z których wynika niemożność "zwykłego" jej doręczenia adresatowi.
Skarżący nie wskazał, a Sąd orzekający w sprawie działając z urzędu nie stwierdził żadnych okoliczności, które pozwoliłyby uznać za wiarygodne jego ogólnikowe twierdzenia o braku możliwości terminowego odbioru przesyłki z powodów, które nie były od niego zależne (w tym wynikających z wykonywanej pracy i częstego przebywania poza domem), a także uprawdopodobniałyby brak jego winy w niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania.
Brak jest w tej sytuacji podstaw do uznania zasadności skargi, która z podanych wyżej przyczyn podlegała oddaleniu przez Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a.