II SA/Ke 644/23

II SA/Ke 644/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Jacek Kuza /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Armański
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Krzysztof Armański Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] września 2023 r. [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzenia zapobiegającego powstawaniu szkód na gruncie oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 7 września 2023 r., [...], po rozpatrzeniu odwołania T. Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta Jędrzejowa z 30 marca 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb 05 J. gm. J., na skutek zalewania działki nr [...] oraz podmywania fundamentów i ścian budynku położonego na działce nr [...], obręb 05 J. wodami opadowymi spływającymi z ul. [...]
- na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło o odmowie nałożenia na G. J. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego łub wykonania urządzenia zapobiegającego powstawaniu szkód na gruncie.
W uzasadnieniu Kolegium powołując się na ustalenia organu I instancji podało, że w dniu 20.04.2022 r. T. Z., właściciel działki nr [...], obręb 05 J., zwrócił się do Burmistrza Miasta Jędrzejowa z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...]. Z treści pisma wynikało, że na działkę nr [...], obręb 05 J., w przypadku intensywnych opadów z ul. [...] - działka nr [...], obręb 05 J. stanowiącej własność G. J., przedostaje się woda, co zdaniem T. Z. jest zakłóceniem stosunków wodnych (zalewanie nieruchomości skarżących wodami opadowymi i roztopowymi) ze szkodą dla jego działki nr [...]. W dniu 01.02.2023 r. przeprowadzono oględziny, w czasie których stwierdzono, że działka nr [...] stanowi parking dla pojazdów skarżącego i jego klientów, bezpośrednio przylegający do drogi publicznej – ulicy [...] należącej do G. J.. W dniu oględzin na parkingu nie było widać śladów migracji wody z ul. [...] na grunt należący do p. Z. .
Do akt sprawy włączono dokumentację z toczącego się przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w J. postępowania w przedmiocie zalewania działek nr [...] których właścicielem jest T. Z., przez wody opadowe z ul. [...]. Ustalenia poczynione w tym postępowaniu zostały zweryfikowane przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w trybie odwoławczym od decyzji PINB, a także przed WSA w Kielcach, na skutek skargi T. Z.. Z akt sprawy, a konkretnie z decyzji WINB wynika, że ostatnia modernizacja ul Kieleckiej w J. była przeprowadzana w latach 90- tych XX wieku i nie obejmowała w swoim zakresie niwelety drogi. W latach poprzedzających tę modernizację jak również później do czasu przejęcia przez G. J. zarządu nad tą drogą, ówczesny zarządca - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad nie odnotowała skarg mieszkańców dotyczących odwodnienia ul. [...]. Dalej organ wyjaśnił, że w czasie zarządzania przez G. J. ul. [...], tj. od 2014 r. nigdy ze strony osób mających nieruchomości wzdłuż tej ulicy nie zgłaszano żadnych zastrzeżeń, aby w okresie intensywnych opadów deszczu ich nieruchomości były podtapiane. Zastrzeżeń takich do 2020 r. nie zgłaszał również T. Z.. Nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] do 2018 r. administrował Zakład Usług Komunalnych w J., który przez okres kilkunastoletni również nie odnotował przypadków zalewania tejże nieruchomości przez wody opadowe. W marcu 2019 r. budynek mieszkalny i gospodarczy na działce nr [...] zostały rozebrane przez obecnego właściciela T. Z., na podstawie pozwolenia na rozbiórkę. Po rozbiórce w/w zmienił sposób zagospodarowania działki poprzez utwardzenie terenu całej działki żwirem, a ponadto po rozbiórce budynków zmienił spadek wjazdu w przekroju chodnika - krawężnik we wjeździe z drogi został obniżony. Organ zaznaczył, że zarządca drogi nie wykonywał żadnych robót budowlanych w zakresie zmiany ukształtowania chodnika i drogi w rejonie działki nr [...], w związku z tym nie można mu przypisać odpowiedzialności za żadne działanie, które mogłoby skutkować konsekwencjami, o których mowa we wniosku T. Z..
Zdaniem organu I instancji przyczyną ewentualnego podtapiania działki skarżącego wodami opadowymi mogły być wykonane przez niego roboty budowlane w rejonie wjazdu na jego działkę oraz w utwardzeniu terenu jego działki kruszywem. Zaznaczył również, że T. Z. w dniu 06.02.2023 r. złożył opinię dotyczącą okresowego zatapiania działki nr [...] przy ul. [...] w J. z propozycją odwodnienia, która to opinia była również przedmiotem analizy w postępowaniu PINB i nie wniosła niczego nowego do postępowania. Z materiału dowodowego w sprawie, jednoznacznie wynika, że właściciel działki nr [...] - ul. [...] - nie zmienił kierunku spływu wód, zatem nie można mu zasadnie przypisać odpowiedzialności za ewentualne zalewanie działki nr [...]. Nadto z akt sprawy prowadzonej przez PINB w J. jednoznacznie wynika, że osobą odpowiedzialną za zmianę kierunku spływu wód odpowiedzialny jest T. Z., który obniżył krawężnik we wjeździe z ulicy [...], a także zmienił ukształtowanie chodnika, czym spowodował możliwość migracji wody z ul. [...] na swoją działkę.
Rozpoznając odwołanie T. Z. od tej decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz.1478). Następnie organ zauważył, że postępowanie w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych na gruncie z uwagi na zmiany powstałe na gruncie sąsiednim, które to zmiany szkodliwe oddziałują na grunt, może zostać wszczęte na wniosek właściciela gruntu, na którego gruncie dochodzi do negatywnego oddziaływania, jak również z urzędu. Z ust. 2 art. 234 wynika jednak również, że właściciel odpowiada za zmiany w odpływie wody oraz przeszkody na gruncie, które powstały na skutek przypadku bądź działania osób trzecich. Powyższe oznacza, że nawet jeżeli na danym gruncie zmian dokonała osoba trzecia to i tak za ewentualne negatywne oddziaływania tych zmian na grunt sąsiedni odpowiedzialność administracyjno -prawną ponosić będzie właściciel gruntu, na którym doszło od tych zmian.
Z akt sprawy, w tym dokumentów przekazanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. wynika, że T. Z. dokonał ok. 2019 roku w oparciu o pozwolenie Starosty Jędrzejowskiego rozbiórki budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego usytuowanych na działce nr [...] w J.. Ponadto nie jest także spornym, że w/w dokonał utwardzenia terenu działki nr [...] warstwą tłucznia grubości ok. 20 cm , jak również obniżył fragment krawężnika i chodnika przy ul. [...], co jego zdaniem było niezbędne dla umożliwienia swobodnego wjazdu pojazdów na analizowaną działkę.
Tym samym zmiany na gruncie polegające na rozbiórce budynków i utwardzeniu terenu miały miejsce w obrębie działki nr [...] należącej do skarżącego, czyli miały miejsce na gruncie należącym do wnioskodawcy. Z akt sprawy w tym m.in. opinii S. Ś. dotyczącej okresowego zatapiania dz. nr [...] przy ul. [...] w J. z propozycją jej odwodnienia przedłożonej przez wnioskodawcę wynika, że właśnie po dokonaniu rozbiórki istniejących na działce nr [...] przy ul. [...] w J. budynków, każdorazowo po ulewnych deszczach przedmiotowa działka zatapiana jest wodami opadowymi.
Z kolei w odniesieniu do zmian w obrębie wjazdu na działkę i w obrębie chodnika przy ul. [...] polegających na obniżeniu krawężnika i wjazdu, Kolegium podniosło, że nawet gdyby przyjąć, że zmiany te nastąpiły w pasie drogowym ul. [...], czyli na działce nr [...] należącej do G. J., to nie sposób przyjąć, że odpowiedzialność za te zmiany ponosi właściciel działki drogowej.
Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i twierdzenia samego skarżącego przyjąć należy, że to jego działania spowodowały przedostawanie się większych ilości wód z drogi - ul. [...] na jego własny grunt. Ochrona natomiast prawna przewidziana w przepisach art. 234 ustawy Prawo wodne nie dotyczy tego typu sytuacji. Nie można bowiem przyjąć za chronioną prawnie sytuacji, gdy sam wnioskodawca dokonuje zmian, następnie zmiany te de facto szkodliwe oddziałują na jego grunt, a on domaga się ochrony prawnej od innych osób w postaci nałożenia na te osoby obowiązków o których mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.
W ocenie Kolegium pojęcie "osoby trzeciej" wskazane w treści art. 234 ust. 2 ustawy Prawo wodne nie może być interpretowane w ten sposób, że przez osobę trzecią należy rozumieć także wnioskodawcę. Innymi słowy osobą trzecią jest podmiot odrębny zarówno od wnioskodawcy, jak i od właściciela gruntu, na którym ta osoba trzecia dokonała zmian.
Ponadto z akt sprawy, w tym postępowania prowadzonego przed organem nadzoru budowlanego wynika, że ostatnia modernizacja ul. [...] była przeprowadzona w latach 90-tych XX wieku. Nadto zarządca drogi od czasu jej przejęcia tj. od 2014 r. nie prowadził w jej obrębie jakichkolwiek prac.
W konsekwencji organ za zasadne uznał ustalenia organu I instancji. Niemniej jednak skoro organ badał w następstwie wniosku T. Z. przesłanki z art. 234 ust. 3 ustawy, to winien orzec o odmowie nałożenia obowiązków, o których mowa w tym przepisie, a nie o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego.
Ubocznie Kolegium zauważyło, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 30.03.2022r. znak: [...] przedłożona z aktami sprawy przez organ, nie zawiera podpisu organu bądź też upoważnionego pracownika. Niemniej jednak strona przedłożyła do tut. Kolegium oryginał doręczonej jej decyzji podpisanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta Jędrzejowa Naczelnika Wydziału Rolnictwa i Gospodarki Gruntami.
Kolegium oceniając tę wadliwość powołało się na wyrok NSA z 19 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 3118/15, gdzie stwierdzono, że pozostawienie w aktach sprawy egzemplarza decyzji bez podpisu (odpisu, kopii decyzji, czy też jej projektu) - w sytuacji braku podważenia okoliczności doręczenia stronie postępowania oryginału decyzji - nie może uzasadniać twierdzenia o nieważności wydanej w sprawie decyzji (czy też o jej nieistnieniu). Dla prawnego bytu decyzji administracyjnej, a więc stwierdzenia istnienia ważnej decyzji wydanej przez właściwy organ administracji konieczne jest, aby co najmniej jeden egzemplarz decyzji (jej oryginał) zaopatrzony był w wymagany podpis, co nie wyklucza praktyki zaopatrywania przez organ administracji w wymagany podpis większą ilość egzemplarzy decyzji, celem doręczenia ich stronom oraz pozostawienia w aktach sprawy, co w konsekwencji skutkować będzie w tego rodzaju sytuacji istnieniem wielu jednolitych egzemplarzy decyzji. Dlatego Kolegium uznało wskazaną wadliwość za niemającą wpływu na wynik sprawy.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, T. Z. nie zgodził się z ustaleniami organu dotyczącymi tego, że w czasie zarządzania przez G. J. ulicą K. tj. od roku 2014, nigdy ze strony osób mających nieruchomości wzdłuż tej ulicy nie zgłaszano żadnych zastrzeżeń aby w okresie intensywnych opadów deszczu, nieruchomości były podtapiane oraz aby zastrzeżeń takich do roku 2020 nie zgłaszał również T. Z.. Skarżący wyjaśnił bowiem, że rozbiórki budynków na działce Nr [...] dokonał w 2019 r. i pierwsze podtopienia zaobserwowałem dopiero w 2020 r. Nie mógł więc wcześniej zgłaszać tego problemu.
Podniósł też, że w swoim wniosku nie sugerował w ogóle aby przywrócić stan poprzedni bo jest to niemożliwe. Zwracał się natomiast z prośbą o wykonanie dodatkowych urządzeń wodnych zapobiegających okresowym, krótkotrwałym zatapianiom jego działki.
Zarzucił również, że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest właściwy do rozstrzygania spraw co do ewentualnego naruszenia stosunków wodnych na gruncie, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach w decyzji z dnia 07.09.2023 r. nie powinno cytować obszernych fragmentów z dokumentów dot. postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego.
Poinformował też, że w czasie kiedy wykonywana była kanalizacja deszczowa w ulicy [...], obowiązywała norma PN - 92 B - 01707 - Instalacje kanalizacyjne. Wymagania w projektowaniu. Cytowana norma stanowiła m.in. w p. 2.1., że "ścieki deszczowe ujęte przez wpusty na terenie nieruchomości należy odprowadzić do kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej tak zorganizować odpływ, aby ścieki deszczowe, nie przedostawały się na teren sąsiedniej nieruchomości". W świetle ustaleń powyżej cytowanej normy kanalizacja deszczowa w ulicy [...] winna spełniać te wymagania. Wymagań tych jednak nie spełnia, bo w sytuacji gwałtownych spływów wód deszczowych, istniejąca kanalizacja deszczowa nie jest w stanie ich odprowadzić w taki sposób, aby nie przedostawały się na teren sąsiedniej nieruchomości, co potwierdzają coroczne, kilkakrotne udokumentowane zatopienia jego działki nr [...].
Ponadto podniósł, że zgodnie z art. 234 ust.1.2. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2023r. poz. 1478), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. W świetle wyżej wyszczególnionych uregulowań prawnych zarządca istniejącej kanalizacji deszczowej w ulicy [...] (dz. nr [...]), nie może odprowadzać ścieków deszczowych na grunty sąsiednie. Skoro jednak ścieki deszczowe okresowo zatapiają jego działkę nr [...] i podtapiają działkę nr [...] kilkakrotnie w ciągu roku, zarządca kanalizacji deszczowej winien wykonać dodatkowe urządzenia zapobiegające szkodom zgodnie z ustaleniami cytowanej ustawy - Prawo wodne.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, decyzja uchylająca decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb 05 w J., na skutek zalewania tej działki oraz podmywania fundamentów i ścian budynku położonego na działce nr [...] wodami opadowymi spływającymi z ulicy [...], oraz orzekająca o odmowie nałożenia na G. J. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzenia zapobiegającego powstawaniu szkód na gruncie.
Kontrolując zaskarżoną decyzję na wstępie należy podzielić mający oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji SKO w Kielcach, że dla bytu prawnego decyzji, konieczne jest, aby co najmniej jeden jej egzemplarz zaopatrzony był w wymagany podpis. Ponieważ w sprawie wykazano i nie było to podważane w skardze, że tak podpisany egzemplarz decyzji wydanej w niniejszej sprawie w dniu 30 marca 2022 r. z upoważnienia Burmistrza Miasta Jędrzejowa został sporządzony i doręczony stronie skarżącej, nie można mieć wątpliwości co do ważności tej decyzji.
W dalszym ciągu należy zauważyć, że wskazanym przez organ odwoławczy powodem zreformowania decyzji organu I instancji było uznanie przez organ odwoławczy, że następstwem badania przesłanek z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego i potwierdzenia niezaistnienia wszystkich z nich, powinno być orzeczenie o odmowie nałożenia obowiązków, o których mowa w tym przepisie, a nie umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Z taką oceną rodzaju rozstrzygnięcia, jakie powinno zapaść w sytuacji dokonania przez organ materialnej i merytorycznej oceny istnienia w sprawie przesłanek decydujących o możliwości nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom – należy się zgodzić. Postępowanie toczyło się bowiem w sprawie nie z urzędu, ale na wniosek, w którym T. Z., na podstawie art. 234 Prawa wodnego domagał się przeprowadzenia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych polegającego na zalewaniu jego działki nr [...] przez wody opadowe spływające z sąsiedniej ulicy [...] i Placu [...] oraz nakazania G. J. podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie zatapiania jego działki i podmywania fundamentów i ścian budynku położonego na działce nr [...]. Skoro organ stwierdził, że poczynione w sprawie ustalenia pozwalają na merytoryczne rozstrzygnięcie, to bez względu na ocenę wniosku strony, miał obowiązek stanowczego rozstrzygnięcia sprawy. Alternatywą dla uwzględnienia wniosku o nakazanie na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego o przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, nie jest natomiast umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa, ale odmowa nakazania dokonania takich czynności. Warto też zauważyć, że kwestia formalnego sposobu rozstrzygnięcia sprawy nie była w sprawie sporna. Zasadnicza bowiem kontrowersja, jaka była przedmiotem sprawy, a także skargi, dotyczyła tego, czy istotnie nie została spełniona jedna z przewidzianych w art. 234 Prawa wodnego, koniecznych przesłanek wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Organy obu instancji uznały bowiem, że zmiany stanu wody na gruncie, która spowodowała szkodliwe oddziaływanie na grunt skarżącego – dokonał on sam, a w takiej sytuacji nie ma możliwości nałożenia w drodze decyzji, skierowanego do właściciela gruntu sąsiedniego nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (o co w istocie wyłącznie wnioskował w sprawie T. Z., wywodząc, że w sprawie nie jest możliwe przywrócenie stanu poprzedniego). Skarżący natomiast twierdził, że powodem zatapiania jego działki przez wody opadowe jest niewydolna kanalizacja deszczowa istniejąca w ulicy [...], która została wykonana niezgodnie z obowiązująca normą PN-92 B – 01707. Dlatego zarządca kanalizacji deszczowej powinien wykonać dodatkowe urządzenia zapobiegające szkodom.
Podzielając stanowisko organu odwoławczego oparte między innymi na sporządzonej na zlecenie T. Z. opinii rzeczoznawcy w zakresie melioracji wodnych, Sąd miał na uwadze następujące okoliczności.
Powoływany w sprawie przepis art. 234 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Z przytoczonych przepisów wynika, że przeprowadzenie postępowania w oparciu o art. 234 ust. 3 p.w. wymaga ustalenia przez organ, czy właściciel nieruchomości dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę na sąsiednich gruntach. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Okolicznością kluczową w procesie stosowania art. 234 ust. 3 p.w. jest więc stwierdzenie wystąpienia zmiany stanu wody na gruncie, wpływu tego stanu na grunty sąsiednie i możliwości przypisania odpowiedzialności za ten stan właścicielowi nieruchomości na której zmiany stanu wody nastąpiły. To te okoliczności wymagają weryfikacji przez organ w toku prowadzonego postępowania. Nie ma zatem mowy o prawidłowym zastosowaniu tego przepisu bez ustalenia, czy zdarzenia takie wystąpiły i usunięcia ewentualnych wątpliwości dotyczących tych elementów stanu faktycznego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, II SA/Ol 1025/21). Wyrok WSA w Krakowie z 29 kwietnia 2022 r.
Trzeba też zauważyć, że ww. przesłanki wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, muszą być spełnione łącznie co oznacza, że niespełnienie którejkolwiek z nich uniemożliwia wydanie takiej decyzji. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Z ustaleń faktycznych organów, których istotna dla rozstrzygnięcia część nie była w istocie kwestionowana przez skarżącego ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze, wynika, że zarzucane we wniosku i w toku postępowania szkodliwe oddziaływanie na działki skarżącego oznaczone numerami 164 i 165 położone w J., było następstwem odpływu wód opadowych z nawierzchni i chodników ulicy [...] w rejon bezodpływowego zagłębienia niwelety jezdni ulicy [...] znajdującej się na wprost działki nr [...]. Takie też źródło tego szkodliwego wpływu wskazywał rzeczoznawca w zakresie melioracji wodnych, który na zlecenie T. Z. sporządził w lipcu 2020 r. "Opinię dotyczącą okresowego zatapiania działki nr [...] przy ulicy [...] w J. z propozycją jej odwodnienia". Skarżący wskazywał też jako przyczynę zalewania jego działki to, że kanalizacja deszczowa wykonana w ulicy [...] jest niewydolna, tj. przy intensywnych opadach nie jest w stanie odprowadzić całej wody opadowej, ponieważ została wykonana niezgodnie z normą PN – 92 B – 01707. Odnośnie tej ostatniej kwestii organ ustalił jednak, że w sprawie robót budowlanych w zakresie zmiany ukształtowania chodnika i drogi w rejonie działek nr [...] w J., a także przyczyn zalewania działki skarżącego, toczyło się postępowania przed organami nadzoru budowlanego i przed WSA w Kielcach. Postępowanie to zakończyło się prawomocnym wyrokiem WSA w Kielcach z 11 stycznia 2022 r., II SA/Ke [...] oddalającym skargę T. Z. na decyzją Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (zwanego dalej ŚWINB), utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia 19 maja 2021 r., którą umorzono postępowanie w sprawie zalewania przez wody opadowe z ul. [...] działek nr [...] i [...] zlokalizowanych w J.. W tamtym postępowaniu organy ustaliły, a Sąd te ustalenia zaakceptował, że zarówno G. J. od czasu przejęcia w zarząd drogi - ulicy [...], jak też poprzedni zarządca tej drogi, tj. GDDKiA Oddział w Kielcach Rejon w Jędrzejowie (dalej GDDKiA) nie wykonywali od lat 90-tych ubiegłego wieku żadnych robót budowlanych w zakresie zmiany ukształtowania chodnika i drogi w rejonie działek nr [...] Z informacji przekazanej przez GDDKiA w piśmie z dnia 20 lipca 2021 r. wynika bowiem, że ostatnia modernizacja ul. [...] była przeprowadzona w latach 90 ubiegłego wieku i nie obejmowała ona swoim zakresem zmiany niwelety drogi. Nadto wskazano, że w latach ubiegłych GDDKiA nie odnotowała skarg mieszkańców dotyczących nieprawidłowego odwodnienia ulicy [...], które skutkowałyby zalewaniem działek nr [...] Z kolei z informacji uzyskanej od G. J. wynika, że w czasie zarządzania przez tę gminę ul. [...], nigdy ze strony osób mających nieruchomości wzdłuż tej ulicy nie zgłaszano żadnych zastrzeżeń, aby w okresie intensywnych opadów deszczu ich nieruchomości były podtapiane. Zastrzeżeń takich do roku 2020 r. nie zgłaszał także T. Z.. W poprzednich latach przy ul. [...] Komunalnych w J. administrował budynkiem mieszkalnym, który został przez Gminę zwrócony skarżącemu w dniu 30 lipca 2018 r. W czasie kilkunastoletniego administrowania tym budynkiem nigdy nie zdarzały się przypadki, aby nieruchomość ta była zalewana przez wody opadowe. W marcu 2019 r. budynek mieszkalny i gospodarczy na działce nr [...] zostały rozebrane przez nowego właściciela - T. Z. na podstawie udzielonego mu przez Starostę Jędrzejowskiego pozwolenia na rozbiórkę. Nadto organ odwoławczy wskazał, że z protokołu kontroli PINB wynika, że skarżący po rozbiórce budynków na działce nr [...] zmienił sposób zagospodarowania tej działki poprzez utwardzenie terenu całej działki żwirem, a ponadto po rozbiórce budynków zmieniono również spadek wjazdu w przekroju chodnika (krawężnik we wjeździe z drogi został obniżony). ŚWINB stwierdził wobec powyższego, że skoro zarządca drogi nie wykonywał żadnych robót budowlanych w zakresie zmiany ukształtowania chodnika i drogi w rejonie działki nr [...] i działki nr [...], to brak jest podstaw do nakazania G. J. podjęcia robót naprawczych w celu wyeliminowania ewentualnego podtapiania działek nr [...] w oparciu o przepisy Prawa budowlanego.
Akceptując takie ustalenia oraz powołując się na konkluzję opinii S. Ś. z lipca 2020 r. SKO w K. uznało, że skoro zmiana na gruncie polegająca na rozbiórce budynków i utwardzeniu terenu miała miejsce w obrębie działki nr [...] należącej do skarżącego i właśnie przez niego została dokonana, a nadto właśnie po tej zmianie, każdorazowo po ulewnych deszczach działka ta jest zatapiana wodami opadowymi, to należało przyjąć, że to działania samego skarżącego spowodowały szkodliwe oddziaływanie wody opadowej na jego grunt. Ochrona prawna przewidziana w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego takiej sytuacji jednak nie dotyczy.
Również w ocenie Sądu powyższe ustalenia nie zostały skutecznie podważone, a subsumpcja dokonana przez organ odwoławczy nie budzi zastrzeżeń.
Jak to już wyżej wyjaśniono, kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy była ocena, czy spełniona została w sprawie pierwsza z przesłanek wymienionych w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, tj. czy miały w sprawie miejsce spowodowane przez właściciela gruntu sąsiedniego względem działek skarżącego, zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na sąsiedni grunt skarżącego. Skoro niespornie ustalono w sprawie, że nawet ostatnia modernizacja ulicy [...] w J. przeprowadzona w latach 90-tych ubiegłego wieku, nie obejmowała swoim zakresem zmiany niwelety drogi, to nie można mieć wątpliwości, że od kilkudziesięciu lat żadna zmiana stanu wody na działce drogowej nie miała miejsca. Warto dodać, że takiego wniosku nie podważa w skardze również sam skarżący, skoro upatruje przyczyn szkód powodowanych przez wody opadowe spływające tą ulicą, w zbyt małej średnicy rur kanalizacji deszczowej wykonanej w tej drodze. Jednak zgodność wykonania tej kanalizacji, jak i samej ulicy z przepisami prawa budowlanego nie może być przedmiotem analizy w niniejszej sprawie, gdyż pozostaje poza właściwością rzeczową organów rozstrzygających sprawę na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Ponadto zgodność budowy tej drogi i kanalizacji z przepisami prawa budowlanego była już przedmiotem oceny właściwych w takich sprawach organów nadzoru budowlanego i zakończyła się prawomocnym umorzeniem postępowania wynikłym z niestwierdzenia naruszeń prawa budowlanego. Trafnie również Kolegium uznało, że nawet gdyby przyjąć, że zmiany na gruncie polegające na obniżeniu fragmentu krawężnika i chodnika przy ulicy [...], które zostały dokonane przez skarżącego w celu umożliwienia swobodnego wjazdu na jego działkę nr [...], i które niewątpliwie przyczyniają się do zalewania działki skarżącego, zostały przeprowadzone w pasie drogowym ulicy [...], czyli na działce nr [...], to i tak nie można by uznać, aby były to zmiany stanu wody na gruncie dokonane przez osobę trzecią, za które odpowiada właściciel gruntu. Osobą trzecią w rozumieniu art. 234 ust. 2 Prawa wodnego nie może bowiem być osoba wnioskująca o wydanie na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Dopuszczenie takiej wykładni prowadziłoby do obciążania właścicieli gruntów konsekwencjami szkodliwego wpływu zmian stanu wody na gruntach tych właścicieli dokonywanych przez ich sąsiadów, co kłóci się również z elementarnym poczuciem sprawiedliwości.
Za trafne należy też uznać ustalenie organów, że rzeczywistą przyczyną zalewania działki skarżącego przez wody opadowe była dokonana przez niego na własnej działce nr [...] rozbiórka budynków i utwardzenie terenu, a także obniżeniu fragmentu krawężnika i chodnika przy ulicy [...]. Wniosek taki wynika bowiem z zestawienia dwóch ustalonych w sprawie okoliczności: z jednej strony braku jakichkolwiek zgłoszeń dotyczących zalewania, czy podtapiania przez wody opadowe nieruchomości położonych wzdłuż ulicy [...], składanych przez osoby mające nieruchomości przy tej ulicy, w tym również do 2020 r. przez samego T. Z., czy też potwierdzanych przez pracowników Zakładu Usług Komunalnych w J., który przez wiele lat administrował budynkiem mieszkalnym, zwróconym T. Z. w dniu 30 lipca 2018 r., a z drugiej strony faktu, że właśnie po dokonaniu rozbiórki przez T. Z. istniejących na działce nr [...] budynków, każdorazowo po ulewnych deszczach działka skarżącego jest zatapiana wodami opadowymi. Wniosek ten potwierdza również opinia rzeczoznawcy w zakresie melioracji wodnych S. Ś., którego trudno posądzić o działanie na niekorzyść skarżącego, skoro opinię sporządził na zlecenie samego T. Z.. Powyższy wniosek potwierdził też pośrednio sam skarżący, skoro twierdził w sprawie, że jeszcze przed rozbiórką tych budynków były one zalewane przez wody opadowe, co doprowadziło do zagrzybienia ich ścian.
W konkluzji należy podzielić wniosek organu II instancji, że nie można przyznać ochrony przewidzianej w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wnioskodawcy, który sam dokonał zmian stanu wody na gruncie szkodliwie wpływających na jego własny grunt, a następnie domaga się nałożenia na właściciela sąsiedniej nieruchomości obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, które sam spowodował.
Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania Sąd wyjaśnia, że fakt dokonania przez skarżącego rozbiórki budynków na działce nr [...] przy ulicy [...] w C. na podstawie pozwolenia na rozbiórkę, nie ma wpływu na wynik sprawy. Przedmiotem decyzji wydanej na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego nie jest naruszenie warunków udzielonego pozwolenia na budowę, czy też na rozbiórkę. W przepisie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego nie ma mowy o tym, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego. Kwestia ta nie ma zatem istotnego znaczenia dla zastosowania tego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1035/15, wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2017 r., sygn. II SAB/Kr 191/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. II SA/Kr 1352/17, wyrok WSA w Rzeszowie z 7 marca 2023 r., II SA/Rz 1222/22).
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących wadliwego funkcjonowania kanalizacji deszczowej istniejącej w ulicy [...] w J., Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, możliwość nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w tym na przykład przebudowy tej kanalizacji w sposób gwarantujący swobodny odpływ wód opadowych czy wykonania dodatkowego urządzenia wodnego odbierającego nadmiar wody, zachodzi w razie zaistnienia wszystkich trzech warunków wymienionych w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Celem regulacji zawartej w tym przepisie jest ochrona zastanego stanu wód przed jego zmianą szkodliwie wpływającą na grunty sąsiednie. Przez stan wody, który korzysta z tej ochrony należy z pewnością uznawać stan, który - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - istnieje od kilkudziesięciu lat. Również zakazu odprowadzania wód na grunty sąsiednie, o jakim mowa w art. 234 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, na który to zakaz powołuje się skarżący, nie można odnosić do sytuacji, gdy to odprowadzanie wód opadowych na grunty sąsiednie jest następstwem działania samego poszkodowanego, tak jak to wykazano w niniejszej sprawie. Takie działanie nie zasługuje na ochronę przewidzianą w art. 234 ust. 3 prawa wodnego.
Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponieważ również Sąd, działając z urzędu nie stwierdził naruszeń prawa, które pozwalałyby na uwzględnienie skargi, skarga podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.