II SA/Ke 624/16

II SA/Ke 624/16 - Postanowienie WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2017-01-31
Data wpływu
2016-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Maria Grabowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II GSK 1332/17 - Wyrok NSA z 2017-09-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono wniosek o zwolnienie od wpisu
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 260, art. 246 par. 2 pkt 2, art, 199, art. 214
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] Sp. z o.o. w likwidacji w Radomiu od postanowienia starszego referendarza sądowego z 30 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Ke 624/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w Radomiu (aktualnie [...] Sp. z o.o. w likwidacji w R.), dalej zwanej spółką, na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia 25 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem.
Spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku, w której zawarła wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego od tej skargi. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała na trudną sytuację materialną spółki, którą postawiono w stan likwidacji z uwagi na toczące się postępowania w urzędach celnych. Podniosła, że nie posiada środków pieniężnych na uiszczenie wpisu sądowego. Podała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 50.837,58 zł, za ostatni rok obrotowy wykazała stratę w wysokości 577.250,48 zł, a stan na rachunku bankowym wynosi 0 zł.
Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 30 grudnia 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy, podnosząc, że spółka nie wykazała, iż pozbawiona jest możliwości pozyskania środków finansowych na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. W toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadził dowód z akt sprawy II SA/Ke 621/16, z której wynika, że spółka przesłała kopię zeznania podatkowego (CIT-8) za 2015 r. (w którym wykazano przychód 769.126,03 zł i dochód 187.367,98 zł), kopie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy (z saldem 0 zł) oraz kserokopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności. Spółka oświadczyła również, że w związku z zajęciem przez urząd celny znacznej części jej majątku (w postaci automatów do gier) wspólnicy nie wyrazili zgody na dokonanie jakichkolwiek dopłat do spółki.
Starszy referendarz wyjaśnił, że stwierdzenie o braku zgody wspólników na dokonanie dopłat do spółki nie przemawia za uwzględnieniem wniosku skarżącej. Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie uzyskać wsparcia finansowego od wspólników. Bierność w kwestii ewentualnej zmiany umowy spółki, bądź podjęcia innych działań skutkujących dokonaniem przez wspólników wpłat do spółki dodatkowych sum, stanowi argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania w sposób uprzywilejowany. Ze względu na ciągłą aktywność gospodarczą spółki (i uzyskiwanie z tego tytułu znacznych przychodów oraz dochodu), wysokość kapitału zakładowego i wartość środków trwałych, udzielenie żądanego wsparcia ze środków publicznych oznaczałoby takie właśnie uprzywilejowanie skarżącej.
O braku środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej nie świadczy również zerowe saldo na rachunku bankowym spółki. Zauważyć bowiem należy, że z akt sprawy wynika, iż dotychczasowe należności z tytułu opłat sądowych ciążących na skarżącej były realizowane w formie wpłat gotówkowych, co może wskazywać, że spółka obraca środkami finansowymi również poza swoim rachunkiem bankowym.
W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia i zwolnienie spółki od wnioskowanych kosztów sądowych. Podniosła, że nie osiąga dochodów pozwalających na pokrycie wpisu. Wyjaśniła, że strata w wysokości 577.250 zł poniesiona została w 2014 r. Konieczność poniesienia kosztów sądowych nie powinna ograniczać prawa do sądu. Spółki nie stać na uiszczenie wpisu, dlatego powinna zostać od niego zwolniona. Ze względu na toczące się inne postępowania tym bardziej spółka nie posiada majątku, by w każdej z tych spraw ponosić opłaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Na wstępie zauważyć trzeba, że sprawa sądowoadministracyjna, w której został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, została wszczęta przed datą wejścia
w życie zmian ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 718), dalej zwanej p.p.s.a., wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), na mocy której został zmieniony m.in. art. 260 p.p.s.a. Mając na uwadze tę okoliczność oraz treść art. 2 ustawy nowelizującej, przyjąć należy, że w stosunku do wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie zastosowanie znajdował art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym (sprzed nowelizacji). Oznacza to, że po wniesieniu przez stronę sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego, którego sprzeciw ten dotyczył, utraciło moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości lub w części, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Przypomnieć trzeba, iż ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy.
Z dokumentów złożonych w toku postępowania w przedmiocie wniosku
o przyznanie prawa pomocy w sprawie II SA/Ke 621/16 pełnomocnik spółki nadesłał m.in. kopię zeznania podatkowego spółki (CIT-8) za 2015 r., w którym wykazano przychód w wysokości 769.126,03 zł i dochód w wysokości 187.367,98 zł. Wyniki te spółka wypracowała już w okresie po otwarciu likwidacji (11 grudnia 2014 r.). Natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy strona wskazała, że w poprzednim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 577.250,48 zł. Dopiero w złożonym sprzeciwie spółka wyjaśniła, że strata ta została osiągnięta w 2014 r.
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 p.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 p.p.s.a.). Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności ocenie podlega złożone przez wnioskodawcę oświadczenie, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Skoro udzielenie spółce z o.o. prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, to powinno ono sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jednocześnie obowiązek wykazania okoliczności wskazujących na zasadności wniosku spoczywa na podmiocie występującym z takim wnioskiem.
Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uznano, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Spółka do sprawy II SA/Ke 621/16 przedłożyła wprawdzie dokumenty świadczące o prowadzonym wobec niej postępowaniu egzekucyjnym, jednakże okoliczność ta nie zmienia poczynionych przez Sąd wniosków, że spółka jest w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej. Przede wszystkim podkreślić należy, że spółka posiada określony majątek – wartość środków trwałych według oświadczenia złożonego na formularzu PPPr wynosi 50.837,58 zł, a więc wielokrotnie przewyższa opłatę sądową (540 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej). Natomiast dochód brutto za 2015 r. wyniósł 187.367,98 zł. Oznacza to, że spółka nie tylko nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, ale generuje również dochody, a ich zestawienie ze stratą osiągniętą w 2014 r. wskazuje na poprawę kondycji finansowej wnioskodawcy.
Zauważyć również należy, że o zasadności wniosku nie może przesądzać okoliczność postawienia spółki w stan likwidacji. Zgodnie z art. 282 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), czynności likwidacyjne obejmują zakończenie interesów bieżących spółki, ściągnięcie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań i upłynnienie majątku spółki. Nie oznaczają natomiast jeszcze niewypłacalności spółki i braku środków na pokrycie np. kosztów sądowych.
Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku jest też szczególna instytucja przewidziana w art. 177 § 1 Kodeksu spółek handlowych, a mianowicie umożliwiająca zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r. II FZ 146/14, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W zawartym w aktach sprawy II SA/Ke 621/16 piśmie procesowym z 16 grudnia 2016 r. spółka zaznaczyła co prawda, że wspólnicy odmówili zgody na jakiekolwiek dopłaty do spółki, jednak w ocenie Sądu powyższe świadczyć może tylko o braku podjęcia przez stronę należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu i nie może przemawiać na jej korzyść. Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym.
W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej spółki, wysokości jej kapitału zakładowego, jak i wartości posiadanych środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby swoistego rodzaju uprzywilejowanie.
Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest orzeczenie jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a.