II SA/Ke 617/24

II SA/Ke 617/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Jacek Kuza /przewodniczący/
Krzysztof Armański
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 81c ust. 2 i 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 36 ust. 1
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153 i art. 170, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi "KALECH" Sp. z o.o. w K. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2024 r. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz "KALECH" Sp. z o.o. w K. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 26 sierpnia 2024 r. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "ŚWINB"), po rozpoznaniu odwołania KALECH Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwanej dalej "Spółką", "KALECH"), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. (w skrócie "PINB") z dnia 17 czerwca 2024 r. znak: [...], którą nakazano Spółce wykonanie rozbiórki bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe wybudowanego samowolnie na działce nr ewid. [...] w obrębie 0030 przy ul. [...] w K., zawierając stosowne pouczenie.
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że na skutek informacji Ś. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o wykonaniu zbiornika na ścieki na ww. działce organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie, w trakcie którego ustalono, że samowolnie wybudowany zbiornik służy do odprowadzania ścieków bytowych z budynku magazynowego znajdującego się na tej działce i zamontowany został w dniu
26 lipca 2018 r. ze względu na odcięcie odpływu kanalizacyjnego z posesji przy
ul. [...] w K. przez firmę GEMA. Zbiornik o wymiarach około 2,40 x 3,0 x 1,80 m usytuowany jest w odległości około 4,10 m od ogrodzenia z działką nr ewid. [...], zaś odległość od środka metalowej pokrywy zbiornika do budynku magazynowego wynosi około 12,40 m. Spółka nie okazała wymaganego przepisami zgłoszenia zamiaru budowy zbiornika.
Postanowieniem z 4 lutego 2021 r., na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 48a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", PINB wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie ww. zbiornika na nieczystości ciekłe prowadzone bez wymaganego przepisami prawa budowlanego zgłoszenia, informując Spółkę o możliwości złożenia wniosku o legalizację zbiornika z pouczeniem, że w przypadku niezłożenia ww. wniosku, na podstawie art. 49e pkt 1 P.b., wydana zostanie decyzja nakazująca rozbiórkę tego obiektu budowlanego.
ŚWINB postanowieniem z 4 maja 2021 r. uchylił w całości powyższe postanowienie PINB, stwierdzając, że postępowanie w niniejszej sprawie winno toczyć się na podstawie art. 50 - 51 P.b., gdyż jego przedmiotem jest urządzenie budowlane towarzyszące obiektowi budowlanemu.
W toku ponownego postępowania PINB otrzymał 26 maja 2021 r. ocenę techniczną spornego zbiornika z wykonaną próbą jego szczelności i szkicem usytuowania. Wodociągi K. Sp. z o.o. pismem z 17 czerwca 2021 r., udzielając odpowiedzi na pytanie PINB o możliwość podłączenia budynku magazynowego przy ul. [...] w K. do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej, wskazały, że na wysokości tej posesji brak jest sieci kanalizacyjnej będącej w eksploatacji kieleckich wodociągów.
W wyniku przeprowadzonego postępowania PINB decyzją z 5 lipca 2021 r. nakazał rozbiórkę ww. zbiornika na nieczystości ciekłe. Po rozpoznaniu odwołania Spółki decyzją z 16 sierpnia 2021 r. ŚWINB stwierdził, że powyższa decyzja PINB jest zasadna i powołał się na treść art. 3 pkt 9, art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 P.b. oraz
§ 35 i § 36 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". Organ odwoławczy ustalił bowiem, że według szkicu znajdującego się w protokole oględzin przeprowadzonych w dniu 8 stycznia 2021 r., a także szkicu załączonego do oceny technicznej zbiornika, ściana południowa tego obiektu znajduje się w odległości 4,10 m od południowego ogrodzenia działki nr ewid. [...] z działką sąsiednią nr ewid. [...]. Wymiar całego zbiornika w kierunku północ - południe wynosi 3 m. Powyższe oznacza możliwość urządzenia osi wylotu wentylacji w maksymalnej odległości od ogrodzenia wynoszącej 7,1 m (zmniejszonej o grubość ścianki zbiornika i o połowę średnicy wylotu wentylacji) i możliwość urządzenia osi zamykanego otworu do zbiornika w maksymalnej odległości od ogrodzenia wynoszącej 7,1 m (zmniejszonej o grubość ścianki zbiornika i o połowę średnicy zamykanego otworu do zbiornika), podczas gdy według przepisów minimalna odległość osi zamykanego otworu do usuwania nieczystości i osi odpowietrzenia od granicy winna wynosić minimum 7,5 m. ŚWINB stwierdził, że sporny zbiornik narusza przepisy techniczno - budowlane w zakresie uniemożliwiającym jego doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem i wobec tego nie ma możliwości zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. przewidującego nakazanie przeróbek obiektu. Zdaniem ŚWINB, zasadna jest więc decyzja nakazująca rozbiórkę zbiornika na nieczystości ciekłe na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b.
W wyniku rozpoznania skargi Spółki na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt: II SA/Ke 818/21 uchylił decyzję ŚWINB z 16 sierpnia 2021 r., wskazując, że sporny zbiornik jest urządzeniem budowlanym, do którego zastosowanie znajduje art. 51 P.b. Rozbiórka takiego urządzenia w postępowaniu prowadzonym we wskazanym trybie nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że w pierwszej kolejności organy nadzoru budowlanego powinny wyczerpać możliwości zmierzające do legalizacji wykonanych robót budowlanych. Sąd stwierdził, że trudno odnaleźć w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienie powodów twierdzenia, że z uwagi na lokalizację zbiornika nie ma możliwości doprowadzenia tego zbiornika do stanu zgodnego z prawem. Nadto Sąd wskazał na treść art. 81c ust. 2 P.b.
Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 692/22 oddalił skargę kasacyjną wskazując, że organ przedwcześnie wydał nakaz rozbiórki bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., należało umożliwić inwestorowi przedstawienie stosownej ekspertyzy technicznej, w której uprawniona osoba wypowiedziałaby się o technicznych możliwościach dostosowania tego urządzenia budowlanego do obowiązujących norm w zakresie jego usytuowania.
ŚWINB decyzją z 9 lutego 2024 r., po ponownym rozpatrzeniu odwołania Spółki uchylił decyzję PINB z 5 lipca 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Podczas oględzin 17 kwietnia 2024 r. PINB ustalił, że sporny zbiornik służy do odprowadzenia ścieków bytowych z budynku magazynowego. Ustalono, że jest to betonowy zbiornik z metalowym wyłazem (pokrywą) o średnicy około 0,68 m oraz z wylotem wentylacji o średnicy około 1 m i wysokości wynoszącej około 0,66 m. Okna znajdujące się w południowej ścianie budynku oświetlają pomieszczenie biurowe. Ponieważ ogrodzenie betonowe znajdujące się od strony południowej nie jest usytuowane w granicy działki, inspektorzy PINB zobowiązali Spółkę do przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej, a także oceny technicznej, w której osoba uprawniona przedstawi analizę istniejącego stanu oraz wskaże sposób doprowadzenia zbiornika do stanu zgodnego z przepisami. Do przedmiotowego protokołu oględzin dołączono szkic sytuacyjny oraz dokumentację fotograficzną.
ŚWINB dodał, że uczestniczący w czynnościach L. K. oświadczył, że jedno z pomieszczeń w budynku przeznaczone jest na biura. W pomieszczeniu biurowym z oknami wychodzącymi na stronę bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, okna są nieotwierane. Pomieszczenie to nie wymaga wentylacji przez okna, ponieważ znajduje się tam klimatyzacja. Pozostała część budynku magazynowego nie służy do przechowywania produktów spożywczych. Wymiary zbiornika wynoszą 2,40 m x 3,0 m x 1,8 m. Grubość ścian zbiornika wynosi 0,1 m. Zbiornik zamontowano ze względu na odcięcie odpływu kanalizacyjnego z posesji ul. [...] w K. przez firmę GEMA M. Maćko Sp. J. Strony nie wniosły sprzeciwu, co do użytkowania zbiornika na ścieki bytowe i uciążliwości związanych z jego opróżnianiem. B. L. oświadczył do protokołu oględzin, że zużycie wody, a co za tym idzie ilość ścieków sanitarnych, wynosi średnio od 1 m3 do 1,5 m3 na miesiąc, a zbiornik ma pojemność do 10 m3. Ponadto w aktach sprawy znajduje się szkic z inwentaryzacji zbiornika wykonany 18 maja 2024 r. przez geodetę uprawnionego oraz "Opinia wraz z rozwiązaniami projektowymi dotycząca lokalizacji bezodpływowego zbiornika na ścieki zlokalizowanego na terenie KALECH Sp. z o.o. z siedzibą w K. ul. [...] K." sporządzone w maju 2024 r. przez mgr inż. R. K.. Autor opracowania wskazał, że sporny zbiornik zlokalizowany jest w jej południowej części działki i jest to zbiornik betonowy o wymiarach 2,4 x 3,0 x 1,8 m. Pojemność czynna zbiornika wynosi 9 m3. Zbiornik jest szczelny i posiada atest higieniczny. Zbiornik usytuowany jest w odległości około 4,1 m od ogrodzenia z działką nr [...], a odległość od osi pokrywy do ogrodzenia z działką nr [...] wynosi ok. 6 m. Odległość istniejącego budynku od osi pokrywy wynosi około 12,4 m. Budynek zlokalizowany na działce nr [...] jest użytkowany jako budynek magazynowy, nie służący do magazynowania produktów spożywczych, a okno zlokalizowane w tym budynku otwierane jest wyłącznie do celów mycia, a nie przewietrzania pomieszczenia, pomieszczenie posiada wentylację i klimatyzację. Ponadto w opracowaniu stwierdzono, że nie zostały spełnione wymagania dotyczące odległości pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe do granicy działki sąsiedniej. Odległość ta zgodnie z przepisami winna wynosić 7,5 m, a wynosi ok. 6,0 m. W celu spełnienia wymagań przepisów dotyczących minimalnych odległości wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe do granicy działki sąsiedniej istniejącą wentylację zbiornika należy przebudować w następujący sposób: istniejącą wywiewkę terenową zdemontować przewód wywiewny zbiornika przeprowadzić pod ziemią (z przykryciem min. 0,5 m pod terenem) do ściany istniejącego budynku i po elewacji wyprowadzić ponad dach budynku. Średnica przewodu wywiewnego min. [...] Nie ma możliwości przebudowy istniejącej pokrywy zbiornika tak, aby spełniała wymaganą przepisami odległość 7,5 m. Biorąc pod uwagę, że narzucenie minimalnych odległości od granic działki sąsiedniej ma na celu wyeliminowanie uciążliwości przy opróżnianiu zbiornika dla użytkowników działek sąsiednich, jako rozwiązanie zamienne spełniające intencje przepisów autor opracowania wskazał wykonanie złączki do podłączenia dla wozu asenizacyjnego (łącznik ssawny), który należy zlokalizować w odległości spełniającej wymagania jak dla włazów tj. min. 7,5 m od granicy działki sąsiedniej. Przewód łączący złączkę do podłączenia dla wozu asenizacyjnego ze zbiornikiem bezodpływowym ścieków należy ułożyć w wykopie z przykryciem min. 50 cm, ze spadkiem przewodu min. 2% w kierunku zbiornika, tak aby po zakończeniu pompowania przez wóz asenizacyjny resztki ścieków grawitacyjnie mogły być odprowadzone do zbiornika. Szybkozłączka musi być wyposażona w zakrętkę do szybkozłączki o średnicy 110 mm. Rurę ssawną należy wykonać z wytrzymałego PVC o średnicy 110 mm, w zbiorniku rurę zakończyć nad dnem (koniec rury należy przyciąć pod kątem, tak aby umożliwić zasysanie zanieczyszczeń i opróżnienie szamba). Od szamba do szybkozłączki instalację należy wykonać ze zbrojonej rury elastycznej. Do opracowania dołączono szkic obrazujący proponowane przeróbki.
PINB 17 czerwca 2024 r. wydał decyzję, od której odwołanie wniosła Spółka. Organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez PINB, które legły u podstaw wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślił, że zbiornik na nieczystości ciekłe zakwalifikowano jako urządzenie budowlane obsługujące budynek magazynowy, zgodnie z art. 3 pkt 9 P.b. Wykonanie zbiornika na ścieki sanitarne stanowi bowiem urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, jakim jest budynek, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. ŚWINB powoł się na treść art. 29 ust. 1 pkt 6 P.b. i wskazał, że przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe posiada pojemność 9 m3, w związku z czym zastosowanie ma do niego ww. przepis. W sytuacji zaś niedopełnienia przez inwestora czynności formalno - prawnej polegającej na dokonaniu skutecznego zgłoszenia w organie administracji architektoniczno - budowlanej organy nadzoru budowlanego prowadzą postępowanie w trybie naprawczym, o którym mowa w art. 50 i art. 51 P.b. ŚWINB podkreślił, że zgodnie z § 36 ust. 1 ww. rozporządzenia, odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3 powinna wynosić co najmniej: 1) od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz do magazynów produktów spożywczych -15 m; 2) od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 7,5 m.
Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy, ŚWINB odniósł się do szkicu z inwentaryzacji zbiornika na nieczystości usytuowanego na ww. działce z 18 kwietnia 2024 r. i wskazał, że pokrywa i wylot wentylacji zbiornika znajduje się w odległości 2,12 m od granicy z działką sąsiednią i 5,95 m od ogrodzenia z działką sąsiednią.
ŚWINB stwierdził, że usytuowanie zbiornika narusza w stopniu znaczącym
§ 36 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, zatem nie ma możliwości wykonania przeróbek doprowadzających zbiornik do zgodności z przepisami.
Zdaniem ŚWINB, aautor opracowania sporządzonego w maju 2024 r., całkowicie pominął fakt, iż z aktualnych ustaleń wynika, iż odległość pokrywy i wylotu zbiornika od granicy z działką sąsiednią określono na 2,12 m. Powyższe roboty zostały zaproponowane w sytuacji gdy odległość wylotu i pokrywy zbiornika od granicy z działką sąsiednią wskazano na ok. 6,0 m, gdy zgodnie z przepisami warunków technicznych odległości ta winna wynosić 7,5 m. Natomiast w rzeczywistości odległość wylotu i pokrywy zbiornika od granicy z działką nr [...] została ustalona na 2,12 m. W związku z tym proponowana przez autora opinii złączka winna mieć długość ponad 5 m, co zdaniem ŚWINB nie zagwarantuje prawidłowego użytkowania (opróżniania) szamba. Nadto ustawodawca w treści § 36 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia jasno wskazał wymaganą odległość pokrywy zbiornika na nieczystości ciekłe od granicy z działką sąsiednią jako co najmniej na 7,5 m. Zaakceptowanie przez organy nadzoru budowlanego odległości naruszającej o ponadto 5 m przepisy jest niezasadne.
Takie samo stanowisko ŚWINB zajął w stosunku do wylotu wentylacji, którą autor opracowania proponuje zdemontować, z jednoczesnym wykonaniem przewodu wywiewnego przeprowadzonego pod ziemią na długości ponad 12 m i przeprowadzeniem jej po ścianie istniejącego budynku magazynowego ponad dach budynku. ŚWINB powoł § 35 i § 36 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, podnosząc, że odległość wylotu i pokrywy zbiornika od granicy z działką sąsiednią narusza te przepisy warunków technicznych, a proponowane w opinii rozwiązania nie zasługują na uwzględnienie w sytuacji, gdy odległość wylotu i pokrywy jest niezgodna z przepisami o ponad 5 m, a nie jak sugerowano w opinii o 1,5 m. Zaproponowane zamurowanie włazu i wykonanie złączki dla wozu asenizacyjnego w odległości 8 m od granicy z działką sąsiednią, na głębokości 0,5 m, która w rzeczywistości nie wiadomo, w jaki sposób ma być podłączona do prefabrykowanego monolitycznego zbiornika, w ocenie ŚWINB, doprowadzi do nieszczelności i przepuszczalności zbiornika, a także naruszy samą jego konstrukcję.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję organu odwoławczego wywiodła KALECH Sp. z o.o. z siedzibą w K., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 81c ust. 2 i ust. 4 P.b. przez jego niezastosowanie i zaniechanie nałożenia przez ŚWINB obowiązku dostarczenia przez Spółkę uzupełniającej oceny technicznej, uwzględniającej aktualnie ustaloną odległość zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe od granicy z działką sąsiednią, wynikającą z inwentaryzacji sporządzonej w kwietniu 2024 r., a także precyzującą proponowany sposób podłączenia złączki dla wozu asenizacyjnego do prefabrykowanego monolitycznego zbiornika.
Spółka zarzuciła nadto naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i kompletnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, polegające na zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do ustalenia:
a) czy w sytuacji stwierdzenia przez ŚWINB rozbieżności w zakresie odległości zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe od granicy z działką sąsiednią, która to rozbieżność występuje między opinią wraz z rozwiązaniami projektowymi sporządzoną w maju 2024 r., gdzie wskazano odległość 4,1 m, a szkicem z inwentaryzacji zbiornika sporządzonym w kwietniu 2024 r., gdzie wskazano odległość 2,12 m, możliwe jest zastosowanie rozwiązań zaprezentowanych w opinii z uwzględnieniem odległości wynikających z inwentaryzacji, poddanie więc bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe przeróbce doprowadzającej go do zgodności z przepisami techniczno-budowlnymi;
b) czy zaproponowane zamurowanie włazu i wykonanie złączki dla wozu asenizacyjnego w odległości 8 m od granicy z działką sąsiednią na głębokości 0,5 m, doprowadzi do nieszczelności zbiornika i jego przepuszczalności, a także naruszy jego konstrukcję;
c) w jaki sposób złączka dla wozu asenizacyjnego ma być podłączona do prefabrykowanego monolitycznego zbiornika;
3) art. 9 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na sporządzeniu uzasadnienia decyzji z pominięciem faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł, a to w zakresie przyjęcia, że nie ma możliwości wykonania przeróbek doprowadzających zbiornik do zgodności z przepisami, w tym w szczególności, że:
a) proponowana złączka dla wozu asenizacyjnego z uwzględnieniem odległości od granicy z działką sąsiednią wynikającej z inwentaryzacji winna mieć ponad 5 m długości, co zdaniem organu nie zagwarantuje prawidłowego użytkowania (opróżniania) szamba;
b) proponowane zamurowanie włazu i wykonanie złączki dla wozu asenizacyjnego w odległości 8 m od granicy z działką sąsiednią na głębokości 0,5 m, doprowadzi do nieszczelności zbiornika i jego przepuszczalności, a także naruszy samą jego konstrukcję, a ograniczeniu się przez organ do hipotetycznych, niepopartych żadnymi dowodami ustaleń;
4) art 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność, że nie można zbiornika bezodpływowego poddać przeróbce doprowadzającej go do zgodności z przepisami;
5) art. 8 § 1 k.p.a. przez zaniechanie zastosowania zasady proporcjonalności w procesie weryfikacji zgodności usytuowania zbiornika bezodpływowego z wymogami techniczno - budowlanymi, a w konsekwencji nałożenie na stronę obowiązku niewspółmiernego do celu postępowania w tej sprawie, bowiem istnieje możliwość wykonania przeróbek pozwalających na dostosowanie zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekle do zgodności z przepisami, a nakłady finansowe jakie Spółka musi ponieść w związku z rozbiórką zbiornika i zainstalowaniem nowego są niewspółmiernie wysokie, zaś na czas rozbiórki istniejącego zbiornika i budowy nowego spółka zmuszona będzie zaprzestać działalności z uwagi na brak możliwości zapewnienia pracownikom dostępu do toalety i bieżącej wody, co narazi inwestora na dodatkowe straty finansowe;
6) sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że brak jest możliwości przebudowy istniejącej pokrywy zbiornika w taki sposób, aby spełniała ona wymaganą przepisami odległość 7,5 m od granicy działki sąsiedniej, podczas gdy ze złożonej przez inwestora do akt sprawy opinii sporządzonej przez mgr inż. R. K. wynika, że dla spełnienia warunków wynikających z § 36 ust. 1 rozporządzenia w zakresie minimalnych odległość od granic działki sąsiedniej, które to warunki mają na celu wyeliminowanie uciążliwości przy opróżnianiu zbiornika dla użytkowników działek sąsiednich, możliwe jest rozwiązanie zamienne spełniające intencje tych przepisów, a polegające na wykonaniu złączki do podłączenia dla wozu asenizacyjnego (łącznik ssawny) zlokalizowanej w odległości spełniającej wymagania jak dla włazów, tj min. 7,5 m od granicy działki sąsiedniej, zaś możliwość zastosowania proponowanych rozwiązań, w związku ze stwierdzoną przez organ II instancji rozbieżnością w zakresie odległości zbiornika od granicy z działką sąsiednią jak i inne wątpliwości organu winny być rozstrzygnięte w ramach opinii uzupełniającej;
7) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to § 35 w zw. z § 36 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie i pominięcie okoliczności, że właściwy organ w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w porozumieniu z państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, może ustalić dla działek budowlanych położonych przy zabudowanych działkach sąsiednich odległości mniejsze niż określone w ust. 1 i 2, z jednoczesnym lakonicznym stwierdzeniem przez organ II instancji, że zaakceptowanie przez organy nadzoru budowalnego odległości naruszającej o ponad 5 m przepisy jest niezasadne;
8) art. 5 ust 1 pkt 2 lit b, pkt 5 i pkt 10 Prawa budowlanego i pozbawienie obiektu budowlanego (budynku magazynowo - biurowego spółki) na czas rozbiórki i budowy nowego zbiornika bezodpływowego: warunków użytkowych zgodnych z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie usuwania ścieków, warunków bezpieczeństwa i higieny pracy oraz warunków bezpieczeństwa i ochrony zdrowia osób przebywających na terenie budowy;
9) § 84 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, poprzez pominięcie okoliczności, że skarżący, jako pracodawca ma obowiązek w zakładzie pracy urządzić ustępy ogólnodostępne, w których na 20 osób powinna przypadać co najmniej jedna umywalka, co powoduje, że w sytuacji rozbiórki zbiornika bezodpływowego, do czasu wybudowania nowego, skarżący nie będzie miał możliwości zapewnienia odpowiednich pomieszczeń.
W obszernym uzasadnieniu skargi Spółka przedstawiła argumentację na poparcie postawionych zarzutów, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Spółka złożyła również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 617/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 20 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącej Spółki poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują powyższą kontrolę działalności organów pod względem zgodności z prawem. Zatem w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych, sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skarga Spółki KALECH zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, orzekały sądy administracyjne, Wojewódzki Sąd Administracyjny (sygn. akt II SA/Ke 818/21) i Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OSK 692/22). Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
W kontrolowanej sprawie Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. nakazującą Spółce rozbiórkę bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe na nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. [...] w K..
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 1333 ze zm.; dalej: P.b.). Organy nadzoru budowlanego stwierdziły bowiem niezgodność usytuowania zbiornika bezodpływowego względem granicy z działką nr [...] z uwagi na treść § 36 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.), zgodnie z którym odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3 powinna wynosić co najmniej:
1) od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz do magazynów produktów spożywczych - 15 m;
2) od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 7,5 m.
Organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że w rzeczywistości odległość wylotu i pokrywy zbiornika od granicy z działką nr ewid. [...] została ustalona na 2,12 m, zaś ustawodawca w treści § 36 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia jasno wskazał wymaganą odległość pokrywy zbiornika na nieczystości ciekłe od granicy z działką sąsiednią - co najmniej na 7,5 m. Zaakceptowanie przez organy nadzoru budowlanego odległości naruszającej przepisy o ponad 5 m jest, w ocenie organu, niezasadne. Proponowana przez autora opinii złożonej przez inwestora złączka winna mieć długość ponad 5 m, co zdaniem ŚWINB, nie zagwarantuje prawidłowego użytkowania (opróżniania) szamba. Dalej ŚWINB stwierdza, że zaproponowane przez mgr inż. R. K. zamurowanie włazu i wykonanie złączki dla wozu asenizacyjnego w odległości 8 m od granicy z działką sąsiednią, na głębokości 0,5 m, która w rzeczywistości nie wiadomo, w jaki sposób ma być podłączona do prefabrykowanego monolitycznego zbiornika doprowadzi do nieszczelności zbiornika i jego przepuszczalności, a także naruszy samą jego konstrukcję.
Przed dokonaniem oceny powyższego stanowiska, trzeba przypomnieć, że NSA wskazał, iż organ nadzoru powinien umożliwić inwestorowi przedstawienie stosownej ekspertyzy technicznej, w której uprawniona osoba wypowiedziałaby się o technicznych możliwościach dostosowania przedmiotowego urządzenia budowlanego do obowiązujących norm w zakresie jego usytuowania. Za pożądane uznał sąd kasacyjny podjęcie czynności, które pozwoliłyby na wyjaśnienie w sposób kategoryczny możliwości technicznych legalizacji przedmiotowego urządzenia. Sąd II instancji zwrócił uwagę, że w myśl art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu jest podejmowanie z urzędu lub na wniosek strony wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W kontekście takich wytycznych NSA bez wątpienia konieczne okazało się w tej sprawie uzupełnienie postępowania dowodowego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ nadzoru umożliwił inwestorowi przedłożenie ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę z uprawnieniami budowalnymi, w tym w branży sanitarnej. Dodatkowo inwestor złożył inwentaryzację geodezyjną.
W opracowaniu przygotowanym przez mgr inż. R. K. wskazano na dostępne rozwiązania techniczne, które umożliwią doprowadzenie zbiornika - z uwagi na jego lokalizację - do zgodności z przepisami prawa, w tym warunkami techniczno-budowlanymi. Autorka opracowania zaproponowała, aby wykonać złączkę do podłączenia dla wozu asenizacyjnego (łącznik ssawny), który należy zlokalizować w odległości spełniającej wymagania jak dla włazów tj. min. 7,5 m od granicy działki sąsiedniej i ułożyć w wykopie z przykryciem min. 50 cm, ze spadkiem przewodu min. 2% w kierunku zbiornika. Ekspertyza została przygotowana przy ustaleniu, że odległość od granicy działki nr [...] wynosi ok. 6,00 m.
Ustalona przez geodetę odległość od ogrodzenia, a co istotne, od granicy działki sąsiedniej nr [...], wynosi 2,12 m, czyli odbiega od założeń, w oparciu o które opiniowała mgr inż. R. K.. Do odwołania strona załączyła jednak szkic z podpisem autora opracowania, z którego to szkicu ma wynikać, że zaproponowane w tym opracowaniu rozwiązanie techniczne jest możliwe do zastosowania także przy ustalonej odległości pokrywy zbiornika od granicy działki nr [...] na 2,12 m. Można zatem domniemywać, zdaniem Sądu, że ustalona przez geodetę odległość pokrywy zbiornika od granicy działki sąsiedniej nie dezaktualizuje opinii eksperta i nadal istnieją rozwiązania techniczne umożliwiające dostosowanie przedmiotowego urządzenia budowlanego do obowiązujących norm w zakresie jego usytuowania. Brak jest jednak w aktach sprawy pisemnej wypowiedzi autora opracowania jednoznacznie wyjaśniającej te wątpliwości.
PINB umożliwił inwestorowi złożenie ekspertyzy z rozwiązaniami projektowymi, ale tych rozwiązań nie zaakceptował z uwagi na nowe ustalenia co do odległości pokrywy od granicy, bez sięgania po środki dowodowe w celu wyjaśnienia kwestii, czy inna odległość od granicy umożliwia realizację rozwiązań, które zaproponował autor opracowania. Również organ odwoławczy - pomimo złożenia wyżej opisanego szkicu - nie dopuścił dowodu z opinii uzupełniającej mgr inż. R. K. (ani innej osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia) celem uzyskania jednoznacznego stanowiska, czy możliwe jest spełnienie wymagań prawnych pomimo innej odległości pokrywy od granicy działki. Stanowisko organów orzekających w tej sprawie wskazuje, że przyjęte przez autorkę opracowania rozwiązania projektowe budziły wątpliwości organów nawet przy przyjęciu, że odległość pokrywy od granicy wynosi ok. 6,00 m, a okoliczność ustalenia tej granicy już tylko na 2,12 m okazała się dla organów rozstrzygającą sprawę. Zastrzeżeń swoich jednak precyzyjnie nie wyjaśniły.
Organom nadzoru budowlanego umknęło, że postępowanie administracyjne prowadzone jest ponownie w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami zawartymi w ww. wyrokach sądów administracyjnych. Wyraźnie Sąd drugiej instancji wskazał, że pożądane będzie podjęcie czynności, które pozwoliłyby na wyjaśnienie w sposób kategoryczny możliwości technicznych legalizacji przedmiotowego urządzenia. Takich czynności w efekcie w tej sprawie organy nadzoru budowlanego nie podjęły. Co jednak najistotniejsze, z powodu zaniechania podjęcia dalszych czynności dowodowych nie wyjaśniono kluczowej dla sprawy kwestii, czy przyjęte przez mgr inż. R. K. rozwiązania projektowe doprowadzą do przeniesienia pokrywy zbiornika na odległość spełniającą warunek z § 36 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
Ponadto nieprecyzyjne jest stanowisko ŚWINB dotyczące zachowania wymagania z § 35 rozporządzenia. Organ wskazuje, że zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe winny mieć m.in. szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości oraz odpowietrzenie wyprowadzone co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu oraz że ustawodawca nie dopuszcza w tym przedmiocie innych rozwiązań. Można wnioskować z tego stwierdzenia, że organ w ogóle nie dopuszcza rozwiązań projektowych w tym zakresie zaproponowanych przez autora opracowania. W opinii mgr inż. R. K. wskazuje się, że istniejącą wywiewkę terenową można zdemontować, przewód wywiewny zbiornika przeprowadzić pod ziemią (z przykryciem min. 0,5 m pod terenem) do ściany istniejącego budynku i po elewacji wyprowadzić ponad dach budynku. Organ nie wyjaśnił powodów dyskwalifikacji takiego rozwiązania projektowego.
Należy przypomnieć, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Spółka ma prawo oczekiwać od organów, że podejmą wszelkie niezbędne czynności dowodowe, aby wyjaśnić wyłaniające się w sprawie wątpliwości.
Odnosząc się do tych wszystkich zarzutów skargi, które koncentrują się na niezapewnieniu należytego zaplecza sanitarnego pracownikom Spółki na wypadek rozbiórki zbiornika, należy wyjaśnić, że dostępne są na rynku rozwiązania zastępcze np. wynajmu toalet przenośnych.
Powyższe ułomności w prowadzeniu postępowania dowodowego przez organy nadzoru budowlanego ujawnione w tej sprawie przy jej ponownym rozpatrzeniu oraz wydanie decyzji z naruszeniem prawa procesowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.) w zw. z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. spowodowały konieczność uchylenia decyzji wydanych przez organy obu instancji (pkt I wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II wyroku). Na koszty te złożyły się: wpis od skargi – 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł (obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy nadzoru budowlanego uwzględnioną ocenę prawną i wskazania sądów administracyjnych, które orzekały w tej sprawie, w szczególności w sposób kategoryczny wyjaśnią, czy z uwagi na konstrukcję spornego zbiornika i jego ustaloną przez geodetę lokalizację względem granic działki inwestora możliwe jest dostosowanie przedmiotowego urządzenia budowlanego do obowiązujących norm w zakresie jego usytuowania.