II SA/Ke 617/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2023-11-30
NSAbudowlaneŚredniawsa
warunki zabudowyplanowanie przestrzennezagospodarowanie terenuanaliza urbanistyczno-architektonicznakodeks postępowania administracyjnegoustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymniespójność wnioskudecyzja kasacyjnasprzeciw od decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że uchylenie decyzji organu I instancji było uzasadnione wadami postępowania, w tym niespójnością wniosku inwestora.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Kielce o warunkach zabudowy i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało wniosek inwestora za wewnętrznie niespójny w zakresie opisu planowanego przedsięwzięcia (budowa dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami, w części tekstowej jako wolnostojące, w graficznej jako bliźniacze). Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw, ocenił jedynie istnienie przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 Kpa, stwierdzając, że niespójność wniosku uzasadniała uchylenie decyzji organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania. Sąd nie badał meritum sprawy, uznając zarzuty materialnoprawne za przedwczesne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał sprzeciw T. sp. z o.o. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Kielce o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami. Kolegium odwoławcze uznało, że organ I instancji przedwcześnie wszczął postępowanie, nie wzywając inwestora do skorygowania wniosku, który był wewnętrznie niespójny – część tekstowa opisywała budynki wolnostojące, a część graficzna bliźniacze. Ponadto Kolegium wskazało na naruszenia prawa materialnego dotyczące ustalenia parametrów zabudowy. Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, zgodnie z art. 64a Ppsa, ocenił jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 Kpa. Sąd stwierdził, że niespójność wniosku inwestora stanowiła naruszenie przepisów postępowania (art. 64 § 2 Kpa), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 Kpa. Sąd podkreślił, że w postępowaniu ze sprzeciwu nie bada się meritum sprawy ani zarzutów materialnoprawnych, które mogą być przedmiotem kontroli sądowej dopiero w przypadku skargi na decyzję merytoryczną. W związku z tym, uznając, że Kolegium prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 Kpa, Sąd oddalił sprzeciw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 Kpa, ponieważ niespójność wniosku inwestora w zakresie opisu planowanego przedsięwzięcia stanowiła naruszenie przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Uzasadnienie

Niespójność między częścią tekstową a graficzną wniosku inwestora w zakresie opisu planowanych budynków (wolnostojące vs. bliźniacze) uniemożliwiła prawidłowe przeprowadzenie postępowania przez organ I instancji i sporządzenie analizy urbanistyczno-architektonicznej. Wymagało to przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

Kpa art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

upzp art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

upzp art. 61 § 5a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ppsa art. 64a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 151a § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 151a § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Kpa art. 64 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

upzp art. 52 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

upzp art. 64 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

upzp art. 52 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ppsa art. 64b § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 151a § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 136 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kpa art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.ś. art. 71 § 2

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.ś. art. 72 § 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § 58

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespójność wniosku inwestora w zakresie opisu planowanego przedsięwzięcia (część tekstowa vs. graficzna) stanowi naruszenie przepisów postępowania. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, wynikający z niespójności wniosku, ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadnia zastosowanie art. 138 § 2 Kpa.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące materialnoprawnej oceny parametrów zabudowy (wskaźnik powierzchni zabudowy, szerokość elewacji frontowej) oraz pominięcia wymogu uzyskania decyzji środowiskowej (podniesione w sprzeciwie). Zarzut naruszenia art. 138 § 2 Kpa przez organ odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa. Kontrola sądowa decyzji kasacyjnej ma charakter jedynie formalny. Niespójność wniosku inwestora uzasadniała przyjęcie, że organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania. Sformułowanie wniosków w zakresie meritum sprawy byłoby przedwczesne i niedopuszczalne w postępowaniu ze sprzeciwu.

Skład orzekający

Beata Ziomek

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty postępowania w sprawach o ustalenie warunków zabudowy, w szczególności dopuszczalność stosowania art. 138 § 2 Kpa w przypadku niespójności wniosku inwestora oraz zakres kontroli sądowej w postępowaniu ze sprzeciwu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii związanych z ustalaniem warunków zabudowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne proceduralne aspekty postępowania administracyjnego, szczególnie w kontekście wadliwych wniosków inwestycyjnych i roli sądu w kontroli decyzji kasacyjnych. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Niespójny wniosek o warunki zabudowy – kiedy sąd uchyla decyzję?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 617/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 589/24 - Wyrok NSA z 2024-04-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par. 2, art. 64 par. 2, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107  3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 977
art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 5a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151a par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze sprzeciwu T. sp. z o.o. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 11 września 2023 r., znak: SKO.PZ-71/5624/692/2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
II SA/Ke 617/23
Uzasadnienie
Decyzją z 11 września 2023 r., znak: SKO.PZ-71/5624/692/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania A. sp. z o.o. sp. komandytowej od decyzji Prezydenta Miasta Kielce z 23 maja 2023 r., nr 127/2023, o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami (w tym handel o łącznej powierzchni sprzedaży do 1800 m²) z garażami podziemnymi, na działkach nr ewid. [...], obręb [...], w rejonie ul. G., ul. Z. i ul. E. T. w Kielcach, w granicach oznaczonych na załącznikach graficznych literami ABCDEFGHIJ-A
- działając na podstawie art. 138 § 2 Kpa, uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W ocenie Kolegium wniosek inwestora, A. sp. z o.o. sp. komandytowa, jest wewnętrznie niespójny w zakresie opisu planowanego przedsięwzięcia. W części tekstowej wniosku określono jako zakres planowanego przedsięwzięcia dwa budynki mieszkalne wielorodzinne z usługami z garażami podziemnymi, natomiast w części graficznej również wskazano dwa budynki mieszkalne wielorodzinne z usługami z garażami podziemnymi, ale w zabudowie bliźniaczej. Organ I instancji przedwcześnie zatem wszczął i prowadził postępowanie, bez uprzedniego wezwania, stosownie do art. 64 § 2 Kpa, do skorygowania wniosku celem wewnętrznego ujednolicenia. Kolegium wyjaśniło, że nie może dokonać pełnej jednoznacznej i kompleksowej oceny analizy urbanistyczno-architektonicznej z uwagi na wadliwie określony (niedookreślony) zakres planowanego przedsięwzięcia we wniosku. Na podstawie analizy zostały wyznaczone wszystkie parametry nowej zabudowy, w tym kwestionowana w odwołaniu szerokość elewacji frontowej. Sporządzona analiza dotyczy innego zamierzenia niż określone w graficznej części wniosku inwestora (zabudowa bliźniacza).
Dalej organ odwoławczy stwierdził naruszenie przez organ I instancji prawa materialnego w odniesieniu do wyznaczenia maksymalnej szerokości elewacji frontowej. Organ ten ustalił szerokość elewacji frontowej od strony ul. E. T. dla każdego z planowanych dwóch budynków, od 13,5 do 46 m. W istocie zaś szerokość elewacji frontowej całej bryły obiektu będzie wynosiła od 13,5 m x 2 = 27 m do 46 m x 2 = 92 m. Wymogi art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ("upzp") powodują, że planowane dwa budynki mieszkalne w zabudowie bliźniaczej muszą być traktowane pod względem rzeczywiście tworzonej przez nie elewacji frontowej jako 2 budynki, a nie jako jeden obiekt.
Kolegium wskazało ponadto, że organ I instancji samodzielnie, bez wniosku inwestora i bez jego akceptacji, wprowadził istotne ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, w taki sposób, że planowana inwestycja została podzielona na strefy wysokościowe w związku z koniecznością uzyskania braku przekroczeń poziomów hałasu przyjętych za dopuszczalne, zgodnie z przeprowadzoną analizą akustyczną. Tymczasem przepis rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie mają zastosowanie dopiero w fazie weryfikacji projektu budowlanego. Decyzją o warunkach zabudowy rozstrzyga zaś jedynie o dopuszczalności realizacji określonego rodzaju inwestycji na danym terenie wyłącznie z perspektywy zachowania ładu przestrzennego. Organ I instancji ustalając parametry wysokościowe wnioskowanej zabudowy nie wskazał też konkretnego przepisu prawa, który mógłby stanowić podstawę wprowadzonego ograniczenia.
Dodatkowo Kolegium zobowiązało organ I instancji do dokonania własnej analizy i oceny prawnej podniesionej w odwołaniu kwestii wydania decyzji nr 239/2021 o warunkach zabudowy dla identycznego zakresu inwestycji, w której parametry są zbliżone do wnioskowanych, natomiast organ ustalający warunki zabudowy zmniejszył wysokość możliwej zabudowy z 31,5 do 27 m, oraz zmniejszył możliwość zabudowy części usługowej z 0,50 na od 0,25 do 0,35.
Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana przedwcześnie, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 2 Kpa.
W sprzeciwie od powyższego rozstrzygnięcia T. sp. z o.o. zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 138 § 2 Kpa, pomimo że brak było przesłanek do jego zastosowania, a organ II instancji powinien orzec co do istoty, tj. odmówić wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy, albowiem decyzja organu I instancji naruszała:
1) art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp oraz § 5 ust. 1 i 2 w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na niewłaściwym ustaleniu zawyżonego wskaźnika wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki ustalone w wysokości do 0,35 poprzez ustalenie tej wartości w drodze wybiórczego i dowolnego uwzględnienia w analizie budynków usługowych lub produkcyjnych o znacznym stopniu zużycia, podczas gdy zamierzenie budowlane dotyczyło budynków mieszkalnych wielorodzinnych, co przy analizie funkcji i cech zabudowy uzasadniało odwołanie się w pierwszej kolejności do nowopowstałej zabudowy mieszkalnej wielorodzinnej;
2) art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp oraz § 6 ust. 1 i § 2 ww. rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustaleniu parametru szerokości elewacji frontowej od strony ul. Z. (frontowej) i G. (zachodniej) na zawyżonym poziomie do 31,5 m w oparciu o parametry zabudowy na działce nr [...], posadowionej w układzie wschód –zachód, zamiast prawidłowo, w oparciu o parametry zabudowy na działkach nr [...] posadowionej w układzie północ-południe;
3) art. 71 ust. 2 i art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz § 3 ust. 58 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy z pominięciem uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podczas gdy powierzchnia i wysokość zabudowy uzasadniają przypuszczenie, że powierzchnia wymaganych przepisami miejsc postojowych przekroczyć może 0,5 ha.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zakwestionowanej sprzeciwem decyzji Kolegium i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podniesiono, że organ odwoławczy uwzględnił jedynie mniej istotne wady decyzji organu I instancji. Tymczasem zarzuty podnoszone w odwołaniu uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie przez organ II instancji co do istoty poprzez odmowę ustalenia warunków zabudowy. W dalszej części uzasadnienia rozwinięto zarzuty sprzeciwu. Podniesiono, że wydanie decyzji reformatoryjnej w zakresie obowiązku uzyskania decyzji środowiskowej było możliwe, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na kompleksowe określenie charakteru zamierzenia budowlanego, ewentualnie organ odwoławczy mógł zlecić organowi I instancji dodatkowe postępowanie dowodowe w trybie art. 136 § 1 Kpa.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej sprzeciwem decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "Ppsa", od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa (art. 64e Ppsa). Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 Kpa sąd administracyjny nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej ww. unormowaniem, a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia nie wynikało z przyczyn wymienionych w art. 138 § 2 Kpa, sąd uwzględnia sprzeciw (art. 151a § 1 Ppsa).
Celem ustanowienia instytucji sprzeciwu od decyzji, uregulowanej w przepisach rozdziału 3a działu III Ppsa, jest zmniejszenie liczby pochopnie wydawanych przez organy odwoławcze decyzji kasacyjnych na podstawie art. 138 § 2 Kpa, pomimo istniejącej obiektywnie możliwości załatwienia sprawy merytorycznie i wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 1 lub 2 Kpa. Sprzeciw od decyzji kasacyjnej powinien mobilizować organ odwoławczy do wykonania jego ustawowej funkcji wynikającej z obowiązku dwukrotnego merytorycznego, a nie wyłącznie kontrolnego rozpatrzenia sprawy. Sąd rozpoznający sprzeciw nie bada kwestii związanych z innymi zagadnieniami natury pozaprocesowej, łączącymi się z oceną legalności wydanego w postępowaniu administracyjnym aktu. Kontrola sądowa, co do zasady, nie obejmuje zatem sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej, odnoszącej się do istoty sprawy (jej przedmiotu), gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. W rzeczywistości bowiem sąd takim działaniem zastąpiłby organ, podczas gdy zadaniem sądu administracyjnego jest ocena legalności działalności organów, a nie ich zastępowanie w tej działalności.
Zgodnie z art. 138 § 2 Kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie, przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zastosowanie cyt. przepisu uwarunkowane jest dwiema przesłankami procesowymi. Pierwsza z nich polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji, druga natomiast sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Niezbędne jest wykazanie, że zaistnienie tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por.: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", C.H. Beck 2017, s. 728).
Dodatkowo wskazać należy, że braki w postępowaniu dowodowym mogą stanowić podstawę do zastosowania art. 138 § 2 Kpa jedynie w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie ma możliwości skorzystania z art. 136 § 1 tej ustawy. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ II instancji nie może jednak godzić w zasadę dwuinstancyjności. Tym samym w sytuacji, gdy zakres postępowania uzupełniającego wskazuje, że organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji, wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa rozstrzygana byłaby w istocie w jednej instancji. Taki stan rzeczy powodowałby pozbawienie strony dwukrotnego rozpoznania jego sprawy przez dwa różne organy administracji, tj. stanowiłby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 Kpa (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. III OSK 5112/21).
W świetle powyższego sprzeciw nie jest środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z regulacją art. 138 § 2 Kpa. Sprzeciw kierowany jest przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter jedynie formalny. Sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 Kpa. Tym samym w postępowaniu sądowym nie podlegają weryfikacji zarzuty dotyczące zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego oraz przepisów procesowych - w zakresie wiążącym się z merytorycznym rozpoznaniem przedmiotowej sprawy administracyjnej. Szersza kontrola sądowa, mająca wpływ na prawa i obowiązki stron w danej sprawie, jest bowiem możliwa dopiero w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu dla wszystkich stron uczestniczących w danym postępowaniu administracyjnym oraz zrealizowana jest pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym, wywołanym wniesieniem sprzeciwu, z mocy art. 64b § 3 Ppsa, status strony posiadają bowiem tylko wnoszący sprzeciw oraz organ (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. I OSK 611/21).
Nie ulega przy tym wątpliwości, że koniecznym warunkiem podjęcia rozstrzygnięcia, o którym mowa art. 138 § 2 Kpa jest uprzednie zrekonstruowanie normy prawa materialnego, adekwatnej dla danej sprawy administracyjnej (przedmiotu postępowania) i następcze dokonanie jej interpretacji. Dopiero wówczas możliwe bowiem będzie poprawne zidentyfikowanie faktów prawotwórczych dla danej sprawy administracyjnej, których niewyjaśnienie w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy będzie przesłanką rozstrzygnięcia kasacyjnego. Innymi słowy, w uzasadnieniu decyzji istotne są nie tyle wskazania co do okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 zd. 2 Kpa), ale nieobarczone błędem wytyczne w zakresie interpretacji przepisów, mogących znaleźć zastosowanie w sprawie (art. 138 § 2a Kpa), gdyż to właśnie te normy prawa materialnego konkretyzują przedmiot postępowania administracyjnego i wiążąco kształtują sytuację prawną jej adresata. W świetle art. 138 § 2 Kpa konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy więc oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie, co oznacza, że art. 64e Ppsa należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa, ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. II OSK 3311/19).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach skutecznie wykazało konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 61 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.), dalej "upzp", wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku, gdy co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Stosownie zaś do art. 61 ust. 5a cyt. ustawy, w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a, na kopii mapy zasadniczej lub mapy ewidencyjnej dołączonej do wniosku o ustalenie warunków zabudowy obszar analizowany w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu terenu, jednak nie mniejszej niż 50 metrów, i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w ust. 1. Przez front terenu należy rozumieć tę część granicy działki budowlanej, która przylega do drogi publicznej lub wewnętrznej, z której odbywa się główny wjazd na działkę.
Zasadniczym powodem wydania decyzji kasacyjnej w niniejszej sprawie była okoliczność, że organ I instancji procedował nad wnioskiem, którego część tekstowa jest niespójna z częścią graficzną. W części tekstowej wniosku określono bowiem, że przedmiotem planowanego przedsięwzięcia są dwa budynki mieszkalne wielorodzinne z usługami z garażami podziemnymi, natomiast w części graficznej dwa budynki mieszkalne wielorodzinne z usługami z garażami podziemnymi, ale w zabudowie bliźniaczej. W ocenie Sądu organ odwoławczy trafnie zarzucił organowi I instancji przedwczesne wszczęcie i prowadzenie postępowania, bez uprzedniego wezwania do skorygowania wniosku celem wewnętrznego ujednolicenia, co stanowi naruszenie art. 64 § 2 Kpa. Stosownie do art. 52 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 upzp ustalenie warunków zabudowy następuje na wniosek inwestora. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu I instancji dotyczy inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych wolnostojących, co stanowi sprzeczność z częścią graficzną wniosku i w istocie warunki zabudowy zostały ustalone dla inwestycji niejednoznacznie określonej we wniosku, co już samo w sobie kwalifikuje postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji jako wadliwe. Określenie przedmiotu inwestycji jako dwóch budynków w zabudowie wolnostojącej lub bliźniaczej rzutuje na prawidłowość sporządzenia analizy urbanistyczno-architektonicznej, co szczegółowo wyjaśnił organ odwoławczy. Stosownie do art. 52 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 64 ust. 1 upzp wniosek powinien zawierać m.in. określenie planowanego sposobu zagospodarowania terenu oraz charakterystyki zabudowy i zagospodarowania terenu, w tym przeznaczenia i gabarytów projektowanych obiektów budowlanych oraz powierzchni terenu podlegającej przekształceniu, przedstawione w formie opisowej i graficznej. Oczywiste jest, że części te powinny być ze sobą spójne. W konsekwencji również analiza urbanistyczno-architektoniczna, dla inwestycji opisanej tylko w części tekstowej, niespójnej z częścią graficzną, musiała być dotknięta wadą. Część graficzna wniosku musi bowiem obrazować jego część tekstową.
Chybione są zarzuty podniesione w pkt. 1, 2 i 3 petitum sprzeciwu. W postępowaniu prowadzonym na skutek sprzeciwu od decyzji kasacyjnej sąd administracyjny nie ma podstaw do rozstrzygania, czy wyznaczenie parametrów nowej zabudowy było prawidłowe. Taka ocena może zostać wyrażona przez sąd administracyjny dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję kończącą merytorycznie postępowanie w sprawie. Kontrola sądowoadministracyjna decyzji kasacyjnej nie może, co do zasady, obejmować końcowej oceny materialnoprawnej, związanej z rozstrzygnięciem istoty sprawy. Sformułowanie wniosków w tym zakresie byłoby bowiem przedwczesne i niedopuszczalne, gdyż przesądzałoby o prawach podmiotów, które z uwagi na treść art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym (stroną postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie jest inwestor). Z tego samego powodu Sąd w niniejszej sprawie nie mógł merytorycznie rozpoznać zarzutów dotyczących: 1) ustalenia zawyżonego wskaźnika wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki ustalonego w wysokości do 0,35, 2) nieprawidłowego ustalenia parametru szerokości elewacji frontowej od strony ul. Z. (frontowej) i G. (zachodniej) na zawyżonym poziomie do 31,5 m, 3) pominięcia wymogu uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zwłaszcza, że wnosząca sprzeciw Spółka opiera ten zarzut na przypuszczeniu, a zatem nie twierdzi, że z uwagi na powierzchnię wymaganych przepisami miejsc postojowych, która przekracza 0,5 ha – niezbędne jest uzyskanie tego rodzaju decyzji.
Podniesione wyżej kwestie mają charakter materialnoprawny i mogą być oceniane dopiero w toku kontroli sądowadministracyjnej decyzji merytorycznej ustalającej warunki zabudowy lub odmawiającej ustalenia tych warunków. W niniejszej sprawie niespójność wniosku inwestora uzasadniała przyjęcie, że organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 64 § 2, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, które uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 Kpa, ponieważ konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w sprzeciwie zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 Ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI