II SA/KE 617/06

II SA/Ke 617/06 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2006-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Sylwester Miziołek
Teresa Kobylecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 par.1 pkt1c, art.152, art.200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
art.292, art.284 ust.1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędzia WSA Renata Detka, Asesor WSA Sylwester Mizołek, Protokolant Sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006 r. sprawy ze skarg Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego i Świętokrzyskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Kielcach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 6 czerwca 2005 r. znak: SKO.407/887/38/05 w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska I. uchyla decyzję z dnia 6 czerwca 2005 r. znak: SKO.407/887/38/05 w zaskarżonej części to jest w części utrzymującej w mocy decyzję Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 21 lutego 2005 r. znak OŚ.IV-7625/87/03 określającą wysokość zaległości z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska dla Świętokrzyskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Kielcach i Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz Świętokrzyskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Kielcach 700 (siedemset) złotych i na rzecz Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego 126 (sto dwadzieścia sześć) złotych – tytułem kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Ke 617/06
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 6 czerwca 2005 r. znak: SKO.407/888/38/05 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpoznaniu odwołań wniesionych przez Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego, Dyrektora Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie, Świętokrzyskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Kielcach i Zarządu Powiatu Ostrowieckiego od decyzji Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 21 lutego 2005 r., znak: OŚ.IV-7625/88/03, określającej wysokość zaległości z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska (wprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, ujętych w systemy kanalizacyjne
z wyjątkiem kanalizacji ogólnospławnej) z terenu miasta Ostrowca Świętokrzyskiego za III kwartał 2002 r. w kwotach:
- 3 168,39 zł (po zaliczeniu wpłaconej kwoty 6 776,31 zł) dla Prezydenta Miasta Ostrowiec Świętokrzyski – jako zarządcy dróg gminnych stanowiących na terenie miasta Ostrowiec Świętokrzyski ulice: Ostrowiecka, Gombrowicza, Tomaszów, Wronia, Kuźnia, Młyńska, Trawna, Łączna, Moniuszki, Hutników, Staszica, Kolejowa, Modra, Partyzantów, Kruczkowskiego, Jasna, Śliska, Wałowa, Winnica, Trzeciaków, Borowa, stosownie do wyliczenia zawartego w załączniku nr 1, stanowiącego integralną część decyzji,
- 2 053,80 zł dla Dyrektora Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie – jako zarządcy dróg krajowych stanowiących na terenie miasta Ostrowiec Świętokrzyski ulice: Sandomierska, Sienkiewicza, Opatowska, stosownie do wyliczenia zawartego w załączniku nr 2, stanowiącego integralną część decyzji,
- 1 718,76 zł dla Świętokrzyskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich – jako zarządcy dróg wojewódzkich stanowiących na terenie miasta Ostrowiec Świętokrzyski ulice: Traugutta, Radwana, Bałtowska, stosownie do wyliczenia zawartego w załączniku nr 3, stanowiącego integralną część decyzji,
- 5 340,24 zł dla Zarządu Powiatu Ostrowieckiego – jako zarządcy dróg powiatowych stanowiących na terenie miasta Ostrowiec Świętokrzyski ulice: Chrzanowskiego, Długa, 11-go Listopada, Iłżecka, Konopnickiej, Mickiewicza, Piaski, Samsonowicza, Szewieńska, Świętokrzyska, Waryńskiego, Wspólna, Żeromskiego, stosownie do wyliczenia zawartego w załączniku nr 4, stanowiącego integralną część decyzji,
na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W pkt II osnowy decyzji organ zobowiązał podmioty korzystające ze środowiska do naliczenia odsetek z tytułu zaległości w opłacie, wskazując termin płatności należnej opłaty – 31 październik 2002 r.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji orzekł o wysokości zobowiązania z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska za III kwartał 2002 r. według szczegółowego wyliczenia, przedstawionego w załącznikach nr 1-4 do decyzji na podstawie przepisów art. 275, art. 281 ust. 1, art. 288 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2001 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. Nr 130 poz. 1453 ze zm.), art. 20 ust. 4 i art. 22 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), § 101 i 106 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie/ Dz.U. Nr 43 poz. 430/, § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę... (Dz.U. Nr 240, poz. 2063), art. 21 § 3 i art. 53 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 20 sierpnia 2003r., w celu wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska za I, II, III, IV kwartał 2002 r. i I kwartał 2003 r., po otrzymaniu w dniu 5 maja 2003 r. z Urzędu Miasta w Ostrowcu Świętokrzyskim zaległych sprawozdań kwartalnych z wyliczonymi opłatami za wprowadzanie wód opadowych lub roztopowych pochodzących z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni ujętych w systemy kanalizacyjne i ustaleniu, że opłaty nie zostały uiszczone.
Organ przedstawił szczegółowo tok postępowania w sprawie oraz ustalenia stanu faktycznego, dotyczące zwłaszcza określenia podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska w zakresie wyżej podanym i stwierdził, że w jego ocenie poszczególni zarządcy dróg są podmiotami faktycznie korzystającymi z kanalizacji deszczowej, z której ścieki deszczowe z dróg wprowadzają bezpośrednio do ziemi lub wód, a zatem są podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia opłat z tego tytułu. Zarządcy dróg nie wykazali, że korzystającymi z tych urządzeń są inne podmioty, nie kwestionowali ustaleń co do tego, że sieci kanalizacyjne, którymi odprowadzane są wody opadowe z dróg, którymi zarządzają, nie należą do Gminy Ostrowiec Świętokrzyski. Nie kwestionowali także tego, że spornymi ulicami zarządzają oraz że nie posiadają umów dotyczących odprowadzania wód opadowych do sieci, będącej własnością innego podmiotu. Brak takich umów świadczy, jak to wywodzi organ I instancji, że zarządcy dróg traktują kanalizację "jak własną".
Tytuł prawny zarządców dróg do urządzeń kanalizacyjnych wynika z prawa do zarządzania drogami (art. 20 ust. 4 ustawy o drogach publicznych) i objętego tym zarządzeniem obowiązku odwadniania dróg oraz z prawa trwałego zarządu do nieruchomości (art. 22 ustawy o drogach publicznych). W takim stanie faktycznym i prawnym za uzasadnione zdaniem Marszałka jest przyjęcie domniemania faktycznego, że urządzenia kanalizacyjne, odwadniające drogi były budowane przez podmioty budujące te drogi, a więc zarządców dróg.
Od decyzji organu I instancji odwołały się wszystkie strony.
Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego wniósł o uchylenie decyzji w części dotyczącej naliczenia odsetek z tytułu zaległości, a także zakwestionował zasadność obciążenia go opłatami za odprowadzanie ścieków z powierzchni ulic Jana Pawła II, Mostowa, Polna, Siennieńska (na odcinku od ul. Jana Pawła II w kierunku Sienna o powierzchni zlewnej 4 935 m²), Żabia, Zagłoby i Zygmuntówka zarzucając, iż aczkolwiek sieć kanalizacyjna odprowadzająca ścieki z tych ulic stanowi własność Gminy, a ścieki pochodzące z tych ulic są odprowadzane do środowiska poprzez wyloty kanalizacyjne stanowiące własność Gminy, jednakże Gmina Ostrowiec nie jest zarządcą tych dróg.
Generalna Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji jako wydanej z naruszeniem art. 273 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska zarzucając, że wprowadzającym ścieki do środowiska jest podmiot, który posiada tytuł prawny do urządzeń kanalizacyjnych, sam wylicza opłaty i odprowadza je na konto Urzędu Marszałkowskiego, a ten należy do Gminy lub Przedsiębiorstwa Wodociągowego, które w imieniu Gminy zarządza kanalizacją miejską.
Świętokrzyski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Kielcach w swoim odwołaniu domagał się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania podnosząc, iż jakkolwiek jest podmiotem korzystającym ze środowiska zgodnie z art. 275 ustawy Prawo ochrony środowiska, to jednak nie jest właścicielem urządzeń kanalizacyjnych w pasie drogowym lub poza pasem drogowym dróg wojewódzkich, do których odprowadzane są ścieki opadowe lub roztopowe z powierzchni ulic. Kanalizacje nie służą wyłącznie odwadnianiu pasów drogowych, ale mają wielu użytkowników. Skarżący zakwestionował naliczenie opłat podwyższonych. Podniósł, że skoro nie jest właścicielem kanalizacji, to nie może ponosić skutków braku pozwoleń wodno-prawnych lub zaniechania uzupełnienia braków w tej dziedzinie przez właścicieli kanalizacji.
Takie same zarzuty zawarł w swoim odwołaniu Zarząd Powiatu Ostrowieckiego.
Przekazując akta Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu Marszałek Województwa, odnosząc się do zarzutów powołał art. 122 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym każdy z zarządców dróg wprowadzających wody opadowe lub roztopowe do kanalizacji powinien uzyskać pozwolenie wodno-prawne, gdyż ścieki te zawierają substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając powyższe odwołania powołało treść art. 273 ust. 1 , art. 275 i art. 274 ust. 4 pkt 1 oraz 3 pkt 38 lit. c, art. 285 ust. 1, art. 286, art. 287 i art. 288 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska wskazując, że na podstawie tych przepisów Marszałek Województwa podjął zaskarżone rozstrzygnięcie. Dalej organ ten ponownie przytoczył okoliczności, w jakich doszło do wszczęcia postępowania i wskazał, że od początku sporną kwestią było to, czy podmiotami korzystającymi ze środowiska, zobowiązanymi do ponoszenia opłat na podstawie art. 275 ustawy Prawo ochrony środowiska są tylko podmioty będące właścicielami urządzeń kanalizacyjnych, którymi odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe z dróg i parkingów na terenie miasta Ostrowiec i jakie są to podmioty, czy też zarządcy dróg publicznych, w których umieszczone zostały odcinki sieci kanalizacyjnej.
Powołując się na treść art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) organ odwoławczy wskazał, że Gminie Ostrowiec Świętokrzyski nie zostały przekazane urządzenia kanalizacyjne. W dokumentach z przejęcia dróg krajowych i wojewódzkich brak jest informacji, według wyjaśnień zarządców tych dróg, co do przekazania im kanałów deszczowych. To samo dotyczy urządzeń w drogach powiatowych. Także Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego poinformował o braku dokumentacji, na podstawie której byłoby możliwe ustalenie inwestorów czy wykonawców spornych odcinków kanalizacji deszczowej w mieście. Według twierdzeń zarządców nie są oni właścicielami tej kanalizacji, która jest urządzeniem obcym, zlokalizowanym w pasie drogowym. Z takim stanowiskiem zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie można się zgodzić i na poparcie tej oceny organ ten przytoczył przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430) wskazując, że kanalizacja deszczowa jest urządzeniem należącym do wyposażenia technicznego drogi (§ 106 ust. 1).
Dlatego za uzasadnione organ uznał nałożenie obowiązku ponoszenia opłat za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z dróg przez zarządców tych dróg, wskazując dodatkowo, że określony w art. 275 ustawy obowiązek skierowany jest do podmiotów korzystających ze środowiska, a zatem nie tylko do tych, którzy są właścicielami np. kanalizacji deszczowej.
Ponadto, odnosząc się do zarzutu jednego ze skarżących, że zarządca drogi jest wprawdzie podmiotem korzystającym ze środowiska, ale skoro nie jest właścicielem urządzeń kanalizacyjnych w pasie drogi, do których odprowadzane są wody opadowe i roztopowe z powierzchni ulic, to nie może ponosić skutków braku pozwoleń i nie dotyczą go w związku z tym opłaty podwyższone, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 123 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne pozwolenie wodno-prawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji. Oznacza to, że pozwolenie to może otrzymać także podmiot nie będący właścicielem urządzenia wodnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji ustalił wysokość opłat na podstawie danych przedstawionych przez Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego odnośnie wielkości powierzchni zanieczyszczonych o nawierzchni trwałej, z której pochodziły wody opadowe ujęte w systemy kanalizacyjne dla wyszczególnionych ulic, posiadania lub braku pozwolenia wodno-prawnego, rodzaju ścieków oraz przyjmując stawkę opłat 0,04 zł na rok za 1 m2 powierzchni dróg i parkingów o nawierzchni szczelnej, to jest zgodnie z § 5 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2001r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. Nr 130, poz. 1453 zew m.) za III kwartał 2002 r., jak w osnowie decyzji. Szczegółowe wyliczenia są załącznikiem do decyzji.
Organ odwoławczy podniósł także, że ponieważ art. 274 ustawy wyraża zasadę ustalania opłat we własnym zakresie przez podmioty korzystające ze środowiska i wpłacania tych opłat bez wezwania organu, przedmiotem rozstrzygnięcia na podstawie art. 288 ust. 1 jest jedynie stwierdzenie powstania z mocy prawa zobowiązania z tytułu opłaty. Decyzja ta nie tworzy nowej sytuacji prawnej, nie zmienia momentu powstania zobowiązania. Dlatego też niezasadny jest zarzut dotyczący braku podstaw do naliczenia odsetek z tytułu zaległości w opłacie.
Odnosząc się do zarzutu Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego, dotyczącego bezzasadności naliczenia opłat za odprowadzanie ścieków z powierzchni wymienionych w odwołaniu ulic, Samorządowe Kolegium Odwoławcze "wyjaśniło", że decyzja organu I instancji o wysokości zaległych opłat za korzystanie ze środowiska nie obejmuje tych ulic.
Skargi od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnieśli: Świętokrzyski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Kielcach i Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego.
Świętokrzyski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Kielcach zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w szczególności naruszenie art. 275 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska przez uznanie, że jest on podmiotem korzystającym ze środowiska, zobowiązanym do ponoszenia opłat za wprowadzanie do ziemi wód opadowych lub roztopowych z kanalizacji deszczowej, zlokalizowanej w drogach wojewódzkich na terenie miasta Ostrowca Świętokrzyskiego.
Wskazując na powyższe naruszenie prawa skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 21 lutego 2005 r. i zasądzenie kosztów postępowania.
Wskazał, że fakt wymienienia w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. jako wyposażenia technicznego dróg urządzeń odwadniających oraz odprowadzających wodę nie świadczy sam przez się, że urządzenia te należą do zarządcy drogi. Istniałaby podstawa do uznania, że znajdująca się w pasie kanalizacja deszczowa stanowi własność zarządcy drogi, gdyby udowodniono, że urządzenia te zostały wykonane przez zarządcę drogi i nie zostały przekazane gminie. W niniejszej sprawie nie ma jednak żadnych dowodów na wykonanie kanalizacji przez zarządcę drogi.
Nadto skarżący zarzucił, że nie znajduje uzasadnienia uznanie za zasadne obciążenie go podwyższonymi opłatami za korzystanie ze środowiska. Nie posiadając żadnego tytułu prawnego do kanalizacji deszczowej, której dotyczy sprawa nie był uprawniony do wystąpienia o uzyskanie pozwolenia wodno-prawnego na odprowadzanie do ziemi wód opadowych i roztopowych. Dlatego stosowanie do niego sankcji za nie uzyskanie pozwolenia wodno-prawnego nie jest zasadne.
Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego zarzucił naruszenie art. 275 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez błędną jego wykładnię.
Został obciążony opłatami za odprowadzanie ścieków z powierzchni ulic: Jana Pawła II, Mostowa, Polna, Siennieńska (na odcinku od ul. Jana Pawła II w kierunku Sienna o powierzchni zlewnej 4 935 m²), Żabia, Zagłoby i Zygmuntówka. Chociaż sieć kanalizacyjna odprowadzająca ścieki z w/w ulic stanowi własność Gminy Ostrowiec Świętokrzyski, to Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego nie jest ich zarządcą. Błędne jest stwierdzenie organu odwoławczego, że decyzja Marszałka Województwa nie obejmuje tych ulic, albowiem są one objęte załącznikiem nr 1 do zaskarżonej decyzji, określającym opłaty za odprowadzanie ścieków dla Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego, w 8 pierwszych pozycjach.
Nadto skarżący zarzucił naruszenie art. 53 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 281 ustawy Prawo o ochrony środowiska poprzez nieuzasadnione obciążenie zarządców dróg odsetkami od opłat za korzystanie ze środowiska.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa, skutkujących koniecznością jej uchylenia.
Na wstępie wskazać należy, iż organ I instancji jedną decyzją nałożył na cztery różne podmioty, a mianowicie zarządców dróg gminnych, powiatowych, wojewódzkich i krajowych opłaty za korzystanie ze środowiska. W ocenie sądu wszystkie te strony łączyło jedynie współuczestnictwo formalne. Na każdego zarządcę zostały nałożone osobne opłaty, obliczone od powierzchni dróg zarządzanych przez te podmioty. O ile przy współuczestnictwie formalnym mogły organy prowadzić jedno postępowanie (art. 62 kpa), o tyle powinno ono zakończyć się wydaniem czterech odrębnych decyzji. Sama ta okoliczność nie stanowiła przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, natomiast fakt nałożenia jedną decyzją obowiązku uiszczenia opłat na cztery różne strony postępowania, pozostające ze sobą jedynie we współuczestnictwie formalnym ma ten skutek, iż każda z tych stron mogła zaskarżyć tylko decyzję w części nakładającej na nią obowiązek – i taki też przedmiot zaskarżenia został wskazany przez Świętokrzyski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Kielcach oraz Prezydenta Miasta Kielce. Ma to ten skutek, że jedynie decyzja zaskarżona w części dotyczącej obowiązku ponoszenia opłat przez te podmioty mogła być przedmiotem kontroli sądowej (art. 134 ppsa, zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy).
Przepis art. 107 kpa w § 1 kpa wymienia składniki decyzji, które służą ustaleniu szeregu faktów prawotwórczych, wskazując m. in. na powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Decyzją z dnia 21 lutego 2005 r., którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za prawidłową, Marszałek Województwa w pkt I określił wysokość zaległości z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska (wprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, ujętych w systemy kanalizacyjne, z wyjątkiem kanalizacji ogólnospławnej) z terenu miasta Ostrowiec Świętokrzyski za III kwartał 2002 r. dla skarżących:
1/ Prezydenta Miasta Ostrowiec Świętokrzyski – jako zarządcy dróg gminnych, stanowiących ulice (wymieniono 21 ulic: Ostrowiecka, Gombrowicza, Tomaszów, Wronia, Kuźnia, Młyńska, Trawna, Łączna, Moniuszki, Hutników, Staszica, Kolejowa, Modra, Partyzantów, Kruczkowskiego, Jasna, Śliska, Wałowa, Winnica, Trzeciaków, Borowa) w kwocie 9 944,70 zł i po zaliczeniu na jego poczet wpłaconej kwoty 6 776,31 zł ustalił zaległość opłaty na 3 168,39 zł, stosownie do wyliczenia zawartego w załączniku nr 1 do decyzji, stanowiącego jej integralną część;
2/ Świętokrzyskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich jako zarządcy dróg wojewódzkich, stanowiących ulice Traugutta, Radwana i Bałtowską w kwocie 1 718,76 zł, stosownie do wyliczenia zawartego w załączniku nr 3 do decyzji, stanowiącego jej integralną część.
Jedynie na podstawie załączników do decyzji można stwierdzić, iż na zarządców dróg zostały nałożone nie tylko opłaty tzw. podstawowe, ale i podwyższone
(określone w załączniku mianem "zwyżka"). W samej decyzji organu I instancji nie wskazano ani podstawy prawnej, na podstawie której taka opłata została nałożona, ani też z samej tej decyzji (nie licząc załącznika) nie wynika w ogóle, aby opłata podwyższona została nałożona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji, mimo kwestionowania przez skarżących również nałożenia na nich obowiązku uiszczenia opłat podwyższonych do tych zarzutów w zasadzie w ogóle się nie odniosło.
Zgodnie z art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 100 % (do 11 stycznia 2003 r. było to 500 %) w przypadku braku wymaganego pozwolenia na pobór wód lub wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Tak więc, aby nałożyć taką podwyższoną opłatę organ powinien wskazać przepis prawa, nakładający na podmiot obowiązek uzyskania pozwolenia. Tymczasem zaskarżona decyzja, ani też, jak wspomniano decyzja organu I instancji nie wskazuje żadnej podstawy prawnej, z której wynikałby obowiązek uzyskania przez skarżących takiego pozwolenia. Jedynie w piśmie z dnia 16 marca 2005 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, załączonym do odwołań Marszałek Województwa powołał się na art. 122 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo wodne, które to pismo zostało przytoczone przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji. Pomijając jednak to, iż nie jest to wystarczające do uznania, iż w ten sposób organ odwoławczy wskazał podstawę prawną obowiązku uzyskania przez skarżących pozwoleń wodno-prawnych, to jak wynika z art. 205 ust. 4 Prawa wodnego zakłady wprowadzające do urządzeń kanalizacyjnych ścieki zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, określone na podstawie art. 45 ust. 1 obowiązane są do uzyskania pozwoleń wodno-prawnych, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 10, w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy (a więc do końca 2005 r. podczas, gdy zaskarżoną decyzją nałożono opłaty podwyższone za III kwartał 2002 r.).
Nałożenie opłat podwyższonych jest sankcją za brak wymaganego pozwolenia. Decyzja nakładająca takie sankcje bez jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego i faktycznego narusza nie tylko przepis art. 107 § 3 kpa, ale także art. 7 i art. 8 kpa. Brak uzasadnienia decyzji w części orzekającej o obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych powoduje, że sąd nie może dokonać oceny prawidłowości nałożenia takich opłat na skarżących, co skutkować musiało uchyleniem decyzji w zaskarżonych częściach. Dodatkowo wskazać należy, iż ponieważ w decyzji organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji nie rozbił nałożonych opłat osobno na opłaty podstawowe i osobno na opłaty podwyższone, cała decyzja dotycząca tych skarżących musiała podlegać uchyleniu.
Co do podniesionego w skardze Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego zarzutu dotyczącego obciążenia go opłatami za wprowadzanie wód opadowych z ulic, których nie jest zarządcą, wskazać należy, iż błędnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż ten skarżący nie został obciążony tymi opłatami. Jak wynika z załącznika nr 1 do decyzji Marszałka Województwa, w kwocie opłat wyliczonych łącznie na 10 144,18 zł mieszczą się także opłaty za ulice Jana Pawła, Mostową, Polną, Siennieńska, Żabią, Zagłoby i Zygmuntówka. W tym miejscu dodatkowo wskazać należy, iż pomimo, że z osnowy decyzji wynika, że wyliczona kwota 10 144,18 zł dotyczy tylko opłat z 21 ulic, to z załącznika wynika jednoznacznie, że jest to opłata za odprowadzanie wód opadowych z 53 ulic, co także stanowi istotne naruszenie art. 107 § 3 kpa. Ponadto, jeśli za prawidłowe organy uznały obciążanie obowiązkiem uiszczania opłat zarządców dróg tylko za wody opadowe z dróg, którymi zarządzają, a jak wynika z pisma Prezydenta, które było podstawą ustaleń przez organy zarządców poszczególnych dróg, ulice wymienione w skardze (a wcześniej w odwołaniu) nie pozostają w zarządzie Prezydenta, niezrozumiałe wydaje się nałożenie obowiązku uiszczenia tych opłat na Prezydenta, jako zarządcę dróg gminnych.
Nie jest natomiast uzasadniony drugi z zarzutów podniesionych przez Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego dotyczący odsetek. Tu prawidłowo organy uznały, że ponieważ zgodnie z art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, przedmiotem decyzji, o jakiej mowa w art. 288 tej ustawy nie jest stworzenie nowej sytuacji prawnej a jedynie stwierdzenie powstania z mocy prawa zobowiązania z tytułu opłaty. Do obowiązków podmiotów korzystających ze środowiska należy prawidłowe wyliczenie takiej opłaty oraz jej uiszczenie w ustawowo określonym terminie. Niewywiązanie się z tego obowiązku pociąga za sobą konsekwencje w postaci obowiązku naliczenia odsetek, stosownie do przepisów ordynacji podatkowej, które z mocy art. 281 ustawy Prawo ochrony środowiska mają zastosowanie do opłat za korzystanie ze środowiska.
W ocenie sądu niezasadne są także zarzuty Świętokrzyskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich odnośnie obciążenia go opłatami w wysokości podstawowej za korzystanie ze środowiska. Skarżący jako zarządca drogi, w pasie której znajduje się kanalizacja deszczowa, do której odprowadzane są wody opadowe z drogi, którą zarządza, jest podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu art. 275. Dodatkowo wskazać należy, iż w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy za prawidłowe należy uznać ustalenia, iż kanalizacja deszczowa, stanowiąc część drogi, faktycznie pozostaje w zarządzie skarżącego. O ile kanalizacja ta miałaby stanowić własność innego podmiotu, w szczególności Gminy, rzeczą skarżącego było ten fakt wykazać. Nie jest wystarczające do poczynienia odmiennych ustaleń powołanie się na przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, z których to przepisów wynika, że jest to zadanie gminy w sytuacji, gdy bezsporne jest, że kanalizacja ta, Gminie nie została przekazana.
Mając jednak na uwadze wcześniej przytoczone okoliczności decyzja w zaskarżonej części podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.).