II SA/KE 613/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na decyzję Kuratora Oświaty utrzymującą w mocy wykreślenie szkoły z ewidencji, uznając, że tryb art. 154 K.p.a. nie pozwala na ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją o wykreśleniu, zwłaszcza gdy przepis materialnoprawny nie przewiduje luzu decyzyjnego.
Skarżąca Fundacja F. M. wniosła o uchylenie decyzji Kuratora Oświaty, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o wykreśleniu Liceum Akademickiego z ewidencji szkół niepublicznych. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów K.p.a. i Prawa oświatowego poprzez brak ponownego zbadania stanu faktycznego i merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że tryb art. 154 K.p.a. nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją, a przepis materialnoprawny (art. 169 Prawa oświatowego) ma charakter obligatoryjny i nie przewiduje luzu decyzyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę F. M. na decyzję Świętokrzyskiego Kuratora Oświaty, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o odmowie uchylenia wcześniejszej decyzji wykreślającej Liceum Akademickie z ewidencji szkół i placówek niepublicznych. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów K.p.a. i Prawa oświatowego, w szczególności brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy szkoła wykonywała zobowiązania wynikające z przepisów, oraz błędne uznanie, że w trybie art. 154 K.p.a. bada się jedynie przesłankę interesu społecznego. Sąd oddalił skargę, wyjaśniając, że postępowanie na podstawie art. 154 K.p.a. nie jest kolejną instancją administracyjną i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Podkreślono, że przepis art. 169 Prawa oświatowego, stanowiący podstawę wykreślenia, ma charakter obligatoryjny i bezwarunkowy, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia niezgodności działalności szkoły z prawem, wpis podlega wykreśleniu bez możliwości uznania administracyjnego. Sąd wskazał, że nawet gdyby zarzuty dotyczące usunięcia nieprawidłowości były zasadne, nie mogłyby stanowić podstawy do uchylenia decyzji w trybie art. 154 K.p.a., gdyż tryb ten wymaga prowadzenia postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. Ponadto, sąd odniósł się do kwestii interesu społecznego i słusznego interesu strony, stwierdzając, że interes społeczny polegający na zapewnieniu zgodności działalności szkół z prawem ma pierwszeństwo, a słuszny interes strony musi znajdować oparcie w obowiązujących przepisach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie na podstawie art. 154 K.p.a. nie jest kolejną instancją administracyjną i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Weryfikacja dotyczy jedynie przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony w ramach istniejącego stanu faktycznego i prawnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 154 K.p.a. pozwala na uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej tylko wtedy, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, i to tylko w obszarze luzu decyzyjnego przewidzianego w przepisie materialnoprawnym. Przepis art. 169 Prawa oświatowego, będący podstawą wykreślenia szkoły, ma charakter obligatoryjny i bezwarunkowy, nie przewidując takiego luzu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 154 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie tego przepisu może zajść jednak jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien luz decyzyjny. Tylko w obszarze tego luzu decyzyjnego wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. Przedmiotem postępowania w trybie art. 154 K.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 K.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem.
Prawo oświatowe art. 169 § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Wpis do ewidencji szkół i placówek niepublicznych podlega wykreśleniu między innymi w przypadku stwierdzenia, w trybie nadzoru pedagogicznego, że działalność szkoły lub placówki lub organu prowadzącego tę szkołę lub placówkę jest niezgodna z przepisami niniejszej ustawy, ustawy o systemie oświaty, wydanych na ich podstawie rozporządzeń lub statutem, w szczególności nie jest wypełnione zobowiązanie, o którym mowa w art. 168 ust. 4 pkt 6. Dyspozycja normy zawartej w art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa oświatowego ma charakter obligatoryjny i bezwarunkowy w tym znaczeniu, że w razie zaistnienia przewidzianego w hipotezie tego przepisu warunku - wpis danej szkoły do ewidencji podlega obligatoryjnemu wykreśleniu.
Prawo oświatowe art. 169 § 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Wykreślenie z ewidencji następuje w drodze decyzji, w terminie określonym w decyzji i jest równoznaczne z likwidacją tej szkoły.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, z zastrzeżeniem art. 184.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo oświatowe art. 14 § 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Wymagania dotyczące działalności szkół niepublicznych, w tym prowadzenie dokumentacji przebiegu nauczania, realizowanie programów nauczania, stosowanie zasady klasyfikowania i promowania uczniów, zatrudnianie nauczycieli z odpowiednimi kwalifikacjami.
Prawo oświatowe art. 134 § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Prawo oświatowe art. 151
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Prawo oświatowe art. 51 § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Prawo oświatowe art. 168 § 4
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tryb art. 154 K.p.a. nie pozwala na ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją, zwłaszcza gdy przepis materialnoprawny (art. 169 Prawa oświatowego) ma charakter obligatoryjny i bezwarunkowy. Zmiana stanu faktycznego po wydaniu decyzji ostatecznej nie może być podstawą do jej uchylenia w trybie art. 154 K.p.a. Interes społeczny polegający na zgodności działalności szkół z prawem ma pierwszeństwo przed interesem strony, jeśli jest on sprzeczny z prawem.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie wykonywania zobowiązań przez szkołę. Zarzut naruszenia art. 14 ust. 3 w zw. z art. 168 ust. 4 pkt 6 Prawa oświatowego poprzez uznanie, że organ bada tylko przesłankę interesu społecznego, bez oceny wykonywania zobowiązań. Zarzut naruszenia art. 169 ust. 2 Prawa oświatowego poprzez brak rozważania zmiany terminu wykreślenia szkoły. Zarzut naruszenia art. 14 ust. 3 Prawa oświatowego w zw. z art. 154 § 1 K.p.a. poprzez nieocenienie stopnia naruszenia zobowiązań szkoły i jego wpływu na interes społeczny. Argumentacja dotycząca domniemanej wadliwości doręczenia decyzji Starosty z 7 czerwca 2023 r.
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem postępowania w trybie art. 154 K.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 K.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. Dyspozycja normy zawartej w art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa oświatowego ma charakter obligatoryjny i bezwarunkowy w tym znaczeniu, że w razie zaistnienia przewidzianego w hipotezie tego przepisu warunku - wpis danej szkoły do ewidencji podlega obligatoryjnemu wykreśleniu. W interesie społecznym jest niewątpliwie to, aby szkoły realizowały swoje zadania zgodnie z przepisami prawa. Jest to bowiem gwarancja dla młodzieży i ich rodziców bezpiecznych i równych warunków nauki.
Skład orzekający
Jacek Kuza
sprawozdawca
Renata Detka
członek
Sylwester Miziołek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 154 K.p.a. w kontekście decyzji ostatecznych, zwłaszcza w sprawach dotyczących wykreślenia z ewidencji szkół niepublicznych. Podkreślenie obligatoryjnego charakteru przepisów materialnoprawnych i ograniczeń trybu nadzwyczajnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 154 K.p.a. i Prawem oświatowym. Interpretacja art. 154 K.p.a. może być stosowana analogicznie do innych decyzji ostatecznych, gdzie przepis materialnoprawny nie przewiduje luzu decyzyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania szkół niepublicznych i interpretacji przepisów proceduralnych. Pokazuje, jak sąd podchodzi do wniosków o uchylenie decyzji ostatecznych, gdy przepisy materialne są obligatoryjne.
“Czy można cofnąć decyzję o likwidacji szkoły? Sąd wyjaśnia granice art. 154 K.p.a.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 613/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 154 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 737
art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2, art. art. 14 ust. 3,
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Świętokrzyskiego Kuratora Oświaty z dnia 18 września 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie wykreślenia z ewidencji szkół i placówek niepublicznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Kurator Oświaty decyzją z 18 września 2024 r. [...] po rozpatrzeniu odwołania Fundacji Ś. M. [...] w S., od decyzji Starosty [...] z 1 sierpnia 2024 r. w sprawie odmowy uchylenia decyzji z 7 czerwca 2023 r. nr [...] w sprawie wykreślenia od 31 sierpnia 2024 r. z ewidencji szkół i placówek niepublicznych [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 4 lit. a w związku z pkt 2 w związku z art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 737) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 107 § 1 i § 3 i art. 154 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że 15 lipca 2024 r. Starosta [...] wszczął na wniosek Fundacji Ś. M. postępowanie w sprawie uchylenia decyzji Starosty [...] z 7 czerwca 2023 r. nr [...] w sprawie wykreślenia wpisu z ewidencji szkół i placówek niepublicznych Liceum Akademickiego [...]. Strona zwróciła się o jak najszybsze przeprowadzenie rekontroli.
Podstawą wszczęcia postępowania, które zakończyło się wydaniem decyzji nr [...], było pismo Kurator Oświaty w K., w którym organ ten w trybie nadzoru pedagogicznego stwierdził, że działalność szkoły jest niezgodna z przepisami prawa oświatowego. Od decyzji nr [...] strona nie złożyła odwołania, co przełożyło się na uznanie jej za ostateczną i podlegającą wykonaniu.
Dalej organ II instancji podał, że w związku z przeprowadzonymi przez wizytatorów Kuratorium Oświaty w K. kontrolami doraźnymi stwierdzono, że działalność Liceum Akademickiego [...] wchodzącego w skład Zespołu Szkół [...] w S., jest niezgodna z przepisami prawa, a w wyznaczonym terminie szkoła ta nie zastosowała się do poleceń wydanych przez Kurator Oświaty. Na podstawie tych wniosków Starosta [...] podjął działania, które wynikały z art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. a w związku z ust. 2 ustawy Prawo oświatowe. Natomiast zgodnie z art. 169 ust. 2 tej ustawy wykreślenie z ewidencji nastąpiło w drodze decyzji, w terminie określonym w decyzji i było równoznaczne z likwidacją tej szkoły.
Kurator cytując treść art. 154 kpa podniósł, że postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za jej zmianą bądź uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (wyrok NSA III OSK 4130/21 z 15 października 2021 r.). Dlatego też na obecnym etapie postępowania nie ma podstaw do przeprowadzania postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia czy doszło do usunięcia wszystkich nieprawidłowości w działalności szkoły.
W zakresie zaistnienia przesłanki interesu społecznego organ zwrócił uwagę, że w interesie społecznym jest niewątpliwie to, aby szkoły realizowały swoje zadania zgodnie z przepisami prawa. Jest to bowiem gwarancja dla młodzieży i ich rodziców bezpiecznych i równych warunków nauki. Na terenie powiatu skarżyskiego funkcjonują obecnie 3 inne licea publiczne, a na całym terenie województwa świętokrzyskiego jest obecnie ponad 90 tego typu szkół. Nie ma więc obawy, że uczniowie Liceum Akademickiego [...] nie znajdą miejsca do kontynuacji nauki. Zdaniem organu, najważniejszym interesem społecznym jest dbałość o bezpieczeństwo małoletnich, które ma pierwszeństwo nad sposobem wykorzystania budynku w mieście.
Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy nie zgodził się również, że w sprawie zaistniała przesłanka słusznego interesu strony. Zaznaczył, że niewątpliwie w interesie strony byłoby uchylenie decyzji o wykreśleniu z ewidencji, ale nieprawidłowości w działalności szkoły miały miejsce i nie zostały usunięte w przewidzianym do tego terminie. Co więcej, obecne postępowanie strony, która w mediach społecznościowych ogłasza nabory do szkoły, która od 1 września 2024 r. nie będzie mogła legalnie funkcjonować, wskazuje wyraźnie, że przestrzeganie przepisów prawa, dbałość o uczniów i respektowanie ich praw, nie jest uznawane za istotną część prowadzonej działalności.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, F. M., zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. prawa procesowego, to jest:
1. art. 7 i 77 kpa w związku z art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a prawa oświatowego poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie, czy na dzień wydania decyzji szkoła wykonywała zobowiązania wynikające z art. 14 ust. 3 prawa oświatowego,
II. prawa materialnego, to jest:
1. art. 14 ust. 3 w związku z art. 168 ust. 4 pkt 6 prawa oświatowego w związku z art. 154 kpa poprzez uznanie, że w przypadku złożenia wniosku o uchylenie decyzji o wykreśleniu szkoły, organ prowadzący postępowanie bada tylko przesłankę interesu społecznego, bez oceny wykonywania przez podmiot prowadzący zobowiązań wynikających z art. 14 ust. 3 prawa oświatowego,
2. art. 169 ust. 2 prawa oświatowego poprzez brak rozważania zmiany terminu wykreślenia szkoły z ewidencji,
3. art. 14 ust. 3 prawa oświatowego w zw. z art. 154 § 1 kpa poprzez nieocenienie stopnia naruszenia zobowiązań szkoły wynikających z art. 14 ust. 3 prawa oświatowego i jego wpływu na interes społeczny.
W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że zaprezentowane przez Kuratora stanowisko, że zmiana decyzji w trybie art. 154 kpa może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy pierwotnej, nie jest jedynym stanowiskiem w doktrynie. Istnieje odmienny pogląd, w którym za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 grudnia 1991 r., II SA 893/91 dopuszcza się możliwość badania zmian stanu faktycznego występujące po wydaniu decyzji. Ponadto choć organ wskazuje, że nie przeprowadzał postępowania dowodowego, to jednak przywołuje okoliczności mające miejsce po wydaniu decyzji - prowadzenie w mediach społecznościowych naboru do szkoły oraz wskazywanie na istnienie na terenie powiatu skarżyskiego 3 innych liceów publicznych, a na terenie województwa świętokrzyskiego ponad 90-ciu.
Zdaniem skarżącej organ błędnie także określił, że art. 168 ust. 4 pkt 6 prawa oświatowego nie przewiduje odstępstw od jego zastosowania, pomijając zupełnie treść art. 169 ust. 2, który przewiduje dowolne określenie terminu wykreślenia. Zatem organ w trybie art. 154 kpa może dokonać zmiany decyzji inaczej określając termin wykreślenia szkoły z ewidencji, kierując się w takim wypadku oceną ogólnej sytuacji oświatowej na swoim terenie.
Skarżąca także zarzuciła, że organ nie ocenił stopnia naruszenia przez szkołę zobowiązań wynikających z art. 14 ust. 3 prawa oświatowego w kontekście interesu społecznego. Wskazała, że przepis ten zawiera przesłanki ocenne, przykładowo art. 14 ust. 3 pkt 4 dotyczący prowadzenie dokumentacji przebiegu nauczenia, jest przesłanką bardzo szeroką i mogącą zawierać szereg stanów faktycznych. Jednym z powodów wydania decyzji o wykreśleniu było naruszenie tego przepisu poprzez dokonywanie skreśleń w dziennikach lekcyjnych innym kolorem długopisu niż czerwony oraz dokonanie jednego wpisu do dziennika w internacie w języku ukraińskim.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W uzupełnieniu skargi z 24 grudzień 2024 r., skarżąca nie zgodziła się z zawartym w odpowiedzi na skargę stwierdzeniem, że zaistnienie przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony, zostało gruntownie przez organ przeanalizowane. Ponadto podkreśliła, że zarówno korespondencja, jak i jej działania (rozmowy zarówno ze Starostą jak i z Kuratorem) wskazywały bardzo konkretnie interes społeczny oraz słuszny interes strony.
Na rozprawie sądowej pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jej przedmiotem była decyzja utrzymująca w mocy odmowę uchylenia wydanej na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 Prawa oświatowego decyzji wykreślającej z ewidencji szkół i placówek niepublicznych Liceum Akademickiego [...] wchodzącego w skład Zespołu Szkół [...] w S.. Uchylenie wskazanej decyzji wnioskowane było na podstawie art. 154 k.p.a.
Istotą sporu w rozpatrywanej przez Sąd sprawie było więc to, czy doszło do naruszenia art. 154 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem natomiast, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie tego przepisu może zajść jednak jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien luz decyzyjny. Tylko w obszarze tego luzu decyzyjnego wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. Natomiast w przypadku, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozwiązanie, nie ma możliwości dokonania zmiany na podstawie art. 154 K.p.a. Nadto przedmiotem postępowania w trybie art. 154 K.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Brak spełnienia którejkolwiek z nich, wyklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji. Wynika to bowiem z tego, że istotą postępowania w trybie art. 154 K.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 K.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. I OSK 586/06, LEX nr 320845). W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej, czy też zmieniać podstawy prawnej decyzji ostatecznej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. Postępowanie prowadzone w tym trybie nie jest więc kolejną (trzecią) instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej, ale służy przeprowadzeniu weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i czy jest zgoda strony na zmianę decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego (wyrok NSA z 26 marca 2024 r., III OSK 1476/22).
Trzeba też wyjaśnić, że do decyzji ostatecznych, na mocy których strona nie nabyła prawa, należy zaliczyć decyzje, w których treścią rozstrzygnięcia jest pozbawienie strony posiadanych przez nią uprawnień (J. Borkowski [w:] Komentarz, 1996, s. 681, A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 154).
Uwzględniając przedstawione zapatrywania, które Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela, należy wyjaśnić, w oparciu o jaki materialno prawny przepis doszło do wydania podważanej obecnie na podstawie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji administracyjnej i czy charakter tej podstawy materialno prawnej pozwalał na jej uchylenie w tym trybie. Trzeba przy tym podzielić pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że skoro przedmiotem żądania strony sformułowanym we wniosku z 8 lipca 2024 r. i podtrzymywanym w toku całego postępowania administracyjnego, było uchylenie decyzji Starosty [...] z 7 czerwca 2023 r. wykreślającej przedmiotową szkołę z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, a nie jej zmiana, to organy nie miały podstaw do tego, aby rozpatrywać możliwość zmiany pierwotnej decyzji Starosty [...] z 7 czerwca 2023 r. w trybie z art. 154 k.p.a.
Jak wspomniano wyżej, podstawą wydania decyzji Starosty [...] z 7 czerwca 2023 r. był art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 Prawa oświatowego. Zgodnie z nim, wpis do ewidencji szkół i placówek niepublicznych podlega wykreśleniu między innymi w przypadku stwierdzenia, w trybie nadzoru pedagogicznego, że działalność szkoły lub placówki lub organu prowadzącego tę szkołę lub placówkę jest niezgodna z przepisami niniejszej ustawy, ustawy o systemie oświaty, wydanych na ich podstawie rozporządzeń lub statutem, w szczególności nie jest wypełnione zobowiązanie, o którym mowa w art. 168 ust. 4 pkt 6, tj. zobowiązanie do przestrzegania wymagań określonych w art. 14 ust. 3 w przypadku szkoły niepublicznej niebędącej szkołą artystyczną. Te wymagania natomiast dotyczą:
1) realizowania programów nauczania uwzględniających podstawę programową kształcenia ogólnego, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe - również podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego;
2) realizowania obowiązkowych zajęć edukacyjnych w okresie nie krótszym oraz w wymiarze nie niższym niż łączny wymiar poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych określony w ramowym planie nauczania szkoły publicznej danego typu;
3) stosowania zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, o których mowa w ust. 1 pkt 5;
4) prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania ustalonej dla szkół publicznych;
5) w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe - kształcenia w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego;
6) zatrudniania nauczycieli obowiązkowych zajęć edukacyjnych, o których mowa w pkt 2, posiadających kwalifikacje określone dla nauczycieli szkół publicznych; przepisy art. 15 ust. 2, 4 i 6 stosuje się odpowiednio;
7) stosowania organizacji roku szkolnego ustalonej dla szkół publicznych.
Dyspozycja normy zawartej w art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa oświatowego ma charakter obligatoryjny i bezwarunkowy w tym znaczeniu, że w razie zaistnienia przewidzianego w hipotezie tego przepisu warunku ("stwierdzenia w trybie nadzoru pedagogicznego, że działalność szkoły lub organu prowadzącego tę szkołę jest niezgodna z przepisami Prawa oświatowego, a w szczególności nie jest wypełniane zobowiązanie do przestrzegania wymagań określonych w art. 14 ust. 3, a szkoła w wyznaczonym terminie nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 180 ust. 2 Prawa oświatowego) - wpis danej szkoły do ewidencji podlega obligatoryjnemu wykreśleniu. Na taki wniosek wskazuje użycie przez ustawodawcę sformułowania: "podlega wykreśleniu". Należy zauważyć, że ponieważ decyzja o wykreśleniu skarżącej szkoły z ewidencji podjęta na podstawie wskazanych wyżej i tak rozumianych przepisów, stała się ostateczna na skutek jej niezaskarżenia, to zaistnienie przesłanek tego wykreślenia określonych w zastosowanych przepisach Prawa oświatowego nie może już podlegać weryfikacji w trybie, o jakim mowa w art. 154 k.p.a. Konkluzja taka wynika właśnie stąd, że wykreślenie nastąpiło w trybie przewidującym obligatoryjny, a więc pozbawiony elementu uznania administracyjnego skutek stwierdzenia okoliczności wskazanych w art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 14 ust. 3 Prawa oświatowego, że okoliczności te zostały stwierdzone ostateczną decyzją administracyjną, która podlega wykonaniu i wiąże co do okoliczności w niej stwierdzonych, a tryb uchylenia decyzji administracyjnej na podstawie art. 154 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem, lecz służy wyłącznie sprawdzeniu, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, o czym była już wyżej mowa (por. wyrok NSA z 26 marca 2024 r., III OSK 1476/22). Skoro więc uchylenie decyzji Starosty [...] z 7 czerwca 2023 r. o wykreśleniu skarżącej szkoły z ewidencji niepublicznych szkół i placówek, na podstawie art. 154 k.p.a. może zajść jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien luz decyzyjny i tylko w obszarze tego luzu decyzyjnego, a zastosowany w sprawie przepis materialny, tj. art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 14 ust. 3 Prawa oświatowego, takiego luzu decyzyjnego nie przewiduje – to nie było w niniejszej sprawie możliwości uchylenia decyzji o wykreśleniu Liceum Akademickiego [...] wchodzącego w skład Zespołu Szkół [...] w S., z ewidencji szkół i placówek niepublicznych.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że nie mogły one zmienić rozstrzygnięcia sprawy.
Twierdzenia dotyczące domniemanego wykonania przez skarżącą szkołę wszystkich zaleceń nałożonych protokołem kontroli z 19 grudnia 2022 r., co ma wynikać, jak twierdzi skarżący w piśmie z 28 sierpnia 2024 r. (k. 133 – 139 akt administracyjnych), z "ostatniej kontroli prowadzonej na zlecenie Kurator Oświaty (28.04.2023 r.)", nawet gdyby polegały na prawdzie, mogłyby jedynie być ewentualnie podstawą do podważania decyzji Starosty [...] z 7 czerwca 2023 r. w trybie odwoławczym (skoro ta kontrola miała miejsce ponad miesiąc przed wydaniem tej decyzji), względnie w nadzwyczajnym trybie wznowieniowym, po spełnieniu wszystkich wymogów pozwalających na uruchomienie takich trybów weryfikacji decyzji administracyjnej. Przesłanki wznowieniowe bowiem nie mogą być podstawą wniosku o uchylenie decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. (por. wyrok NSA z 18.09.2008 r., II OSK 1789/07, ONSAiWSA 2009/6, poz. 117, A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, teza 11 do art. 154). Ubocznie w związku z powyższym można tylko zauważyć, że twierdzenie skarżącej szkoły odnośnie wykonania wszystkich zaleceń nałożonych na podstawie art. 55 ust. 4 Prawa oświatowego protokołem kontroli z 19 grudnia 2022 r., nie polega na prawdzie. Wynika to choćby z treści wspomnianego pisma skarżącej szkoły z 28 sierpnia 2024 r. Przyznano w nim bowiem, że zalecenie dotyczące opracowania planu zajęć dydaktyczno-wychowawczych zgodnie z § 4 pkt 3 rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. 2020.1604 ze zm.), w zakresie dotyczącym niekumulowania w 3 i 4 godzinne bloki w jednym dniu nauczania tych samych przedmiotów, a to w celu równomiernego obciążania uczniów zajęciami w poszczególnych dniach tygodnia oraz respektowania możliwości psychofizycznych uczniów – nie zostało wykonane, ponieważ według twierdzeń strony skarżącej "nauczanie blokowe zaopiniowała pozytywnie Rada Rodziców i [...] Uczniowski, a następnie przyjęto stosowną uchwałę na posiedzeniu Rady Pedagogicznej i stosowny zapis umieszczono w Statucie Szkoły". Zadeklarowano jednak równocześnie, że "jeśli takie nauczanie miałoby być powodem wykreślenia Szkoły, to je natychmiast zlikwidujemy". Takie stwierdzenia oznaczają, że skarżąca szkoła nie wykonała wszystkich nałożonych na nią zaleceń, choć ma świadomość niezgodności z prawem stosowanej praktyki w zakresie nauczania blokowego, skoro deklaruje jej zmianę. W tej sytuacji motywy niezrealizowania omawianego zalecenia nie mają znaczenia dla oceny zaistnienia w sprawie przewidzianego w art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa oświatowego warunku niezastosowania się przez tę szkołę w wyznaczonym terminie, do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 180 ust. 2 Prawa oświatowego.
Wyjaśniony powyżej charakter postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 k.p.a. powoduje, że również domniemane wykonanie zaleceń wskazanych w czasie kontroli z 19 grudnia 2022 r. i usunięcie wszystkich uchybień stwierdzonych w czasie tej kontroli, nie może być podstawą do uchylenia decyzji wykreślającej szkołę z ewidencji szkół i placówek niepublicznych. Wynika to z tego, że prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 K.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. I OSK 586/06, LEX nr 320845). Nie można więc opierać żądania uchylenia takiej decyzji na zmianie stanu faktycznego polegającej na usunięciu uchybień stwierdzonych w czasie postępowania zakończonego decyzją o wykreśleniu szkoły z ewidencji, które to uchybienia spowodowały wydanie takiej decyzji.
Również argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu pisma strony skarżącej z 24 grudnia 2024 r. (k. 19-22) nie mogła zmienić rozstrzygnięcia sprawy. Należy podzielić pogląd organu zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do tego, że w interesie społecznym jest przede wszystkim to, aby szkoła niepubliczna realizowała swoje zadania w zakresie kształcenia młodzieży zgodnie z przepisami prawa, w szczególności w zakresie dbałości o bezpieczeństwo małoletnich. Nad tak rozumianym interesem społecznym nie może przeważać interes polegający na zapewnieniu istnienia szkoły ze względu na kultywowanie przez nią chlubnych tradycji, wychowanie wybitnych absolwentów, czy osiągnięcie innych sukcesów edukacyjnych. Natomiast słuszny interes strony sprzeczny z interesem społecznym nie może powodować uwzględnienia wniosku o uchylenie decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. Słuszny interes strony w rozumieniu tego przepisu musi być bowiem interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2023 r., I SA/Wa 182/23).
Nie zasługuje też na uwzględnienie podniesiona w toku postępowania sugestia strony skarżącej dotycząca domniemanej wadliwości w doręczeniu decyzji Starosty [...] z 7 czerwca 2023 r. wykreślającej przedmiotową szkołę z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, mająca wynikać z wysłania tej decyzji na adres starej siedziby skarżącej szkoły. Takie okoliczności bowiem mogą ewentualnie być podstawą do podważania przymiotu ostateczności tej decyzji bądź składania wniosku o przywrócenie terminu do jej zaskarżenia odwołaniem, a nie do wniosku o uchylenie decyzji na podstawie art. 154 k.p.a.
Ponieważ podniesione w skardze zarzuty okazały się nietrafne, a Sąd dokonując z urzędu, w granicach określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli zaskarżonej decyzji nie stwierdził naruszeń prawa pozwalających na jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, skarga została oddalona, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI