II SA/Ke 609/25

II SA/Ke 609/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Detka
Sylwester Miziołek
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 750
art. 90t ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
Dz.U. 2026 poz 143
art. 147
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Sylwester Miziołek po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Wojewody Świętokrzyskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Ożarowie z dnia 30 kwietnia 2025 r. nr XXI/146/2025 w przedmiocie regulaminu przyznawania stypendium naukowego, sportowego, artystycznego i nagród szczególnie uzdolnionym uczniom I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; II. zasądza od Gminy Ożarów na rzecz Wojewody Świętokrzyskiego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
W dniu 30 kwietnia 2025 r. Rada Miejska w Ożarowie, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.), zwanej dalej: "u.s.g." oraz art. 90t ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 750 ze zm.), dalej jako: "u.s.o.", podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia regulaminu przyznawania stypendium naukowego, sportowego, artystycznego i nagród szczególnie uzdolnionym uczniom uczęszczającym do szkół, których organem prowadzącym jest Gmina Ożarów, którego treść stanowi załącznik do podjętej uchwały (zwany też dalej "Regulaminem").
W § 1 pkt 2 Regulaminu przyjęto, że stypendium może być przyznane uczniom klas IV-VIII szkół podstawowych oraz uczniom wszystkich szkół ponadpodstawowych, których organem prowadzącym jest Gmina Ożarów.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości, Wojewoda Świętokrzyski zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie prawa materialnego - art. 90t ust. 4 u.s.o. w związku z art. 7 i art. 94 Konstytucji polegające na zawężeniu kręgu adresatów normy wyrażonej w art. 90t ust. 4 poprzez skierowanie podjętej uchwały do uczniów klas IV – VIII szkół podstawowych w sytuacji, gdy przepis ten w sposób jednoznaczny określa, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może określać warunki przyznawania stypendiów dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki gminy, bez ograniczenia ich wieku i klasy, w której pobiera naukę.
W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że powinna zostać stwierdzona nieważność zaskarżonej uchwały w całości, gdyż wyeliminowanie wyłącznie wadliwego zapisu § 1 ust. 2 w części dotyczącej słów "klas IV-VIII szkół podstawowych oraz uczniom wszystkich klas szkół ponadpodstawowych" nie sprawi, że uchwała zacznie być zgodna z przepisami prawa. Jej zastosowanie do uczniów klas I - III w dalszym ciągu nie będzie możliwe. Zasady i tryb przyznawania stypendiów zawarte w § 4 Regulaminu można odnosić wyłącznie do uczniów klas IV-VIII oraz szkół ponadpodstawowych, w szczególności kryterium uzyskania odpowiedniej średniej oceny rocznej, której uczniowie klas I-III nie otrzymują.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazał, że zaskarżona uchwała nie dyskryminuje uczniów klas I-III szkół podstawowych. W klasach tych bowiem system oceniania różni się do sposobu oceniania uczniów klas IV – VIII. Ponadto z art. 90t ust. 4 u.s.o. nie wynika, że program ma dotyczyć wszystkich, a nie określonej grupy uczniów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Z treści art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (wyrok NSA z 11 lutego 1998 r. o sygn. akt II SA/Wr 1459/97, wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2005 r. IV SA/Wa 821/05, dostępne - jak wszystkie powołane orzeczenia - na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 90t ust. 4 u.s.o., określa ona szczegółowe warunki przyznawania stypendiów dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach, zawiera więc normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, jest zatem aktem prawa miejscowego (por. m.in. wyrok WSA w Olsztynie z 2 lutego 2021 r., II SA/Ol 961/20).
Rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia ustawowego udzielonego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a w ramach udzielonej delegacji w tych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną ustawą. Uchwała rady gminy musi bowiem respektować unormowania zawarte w aktach wyższego rzędu, a prawo miejscowe może być stanowione w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji).
Zgodnie z art. 90t ust. 1 i 4 u.s.o. jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć regionalne lub lokalne programy:
1) wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży;
2) wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży (ust. 1).
W przypadku przyjęcia programów, o których mowa w ust. 1, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach, uwzględniając w szczególności przedsięwzięcia sprzyjające eliminowaniu barier edukacyjnych, a także osoby lub grupy osób uprawnione do pomocy oraz potrzeby edukacyjne na danym obszarze (ust. 4).
Rację ma skarżący Wojewoda, że zaskarżona uchwała istotnie narusza przepisy prawa materialnego. Wskazanie bowiem w § 1 ust. 2 Regulaminu będącego załącznikiem do zaskarżonej uchwały jako adresatów przyznawanych stypendiów wyłącznie uczniów klas IV – VIII szkół podstawowych, oraz uczniów szkół ponadpodstawowych, stanowi ewidentne naruszenie prawa. Jeśli bowiem program lokalny, o którym mowa w art. 90t ust. 4 u.s.o. zostanie przyjęty, to ustanowione w jego ramach stypendia mają wspierać edukację wszystkich uzdolnionych dzieci i młodzieży. Pomijanie w kręgu adresatów takich stypendiów dzieci uczęszczających do klas I – III szkół podstawowych, stanowi niedopuszczalną dyskryminację i eliminację tych uczniów z grona ich adresatów. Przepis ustawy o systemie oświaty stanowi bowiem o uczniach pobierających naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego. Jedynym kryterium wyznaczającym krąg podmiotowy
uchwały jest więc pobieranie nauki na terenie danej gminy oraz bycie uczniem uzdolnionym, posiadającym konkretne osiągnięcia i wyniki w nauce, bez względu na to, do której klasy zdolny uczeń uczęszcza.
Odnosząc się do podniesionej w odpowiedzi na skargę kwestii, że w klasach I-III szkół podstawowych system oceniania różni się od sposobu oceniania uczniów klas IV-VIII trzeba zaznaczyć, że różnicowanie podmiotów wynikające jedynie z faktu uczęszczania do różnych klas, nie może oddziaływać na uprawnienia ucznia. Okoliczność, że większą trudność dla organu może stanowić określenie kryterium dla wyłonienia w tej grupie uczniów uzdolnionych (w tej kategorii nie występuje średnia ocen, ponieważ dzieci w tych klasach klasyfikuje się poprzez oceny opisowe), nie może mieć wpływu na wyłączenie tego kręgu dzieci z uzyskania pomocy dla uzdolnionych uczniów (por. wyroki WSA w Olsztynie: z 30 czerwca 2022 r., II SA/Ol 340/22, z 6 lipca 2021 r., II SA/Ol 248/21, z 22 lipca 2021 r., II SA/Ol 295/21).
Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że brzmienie art. 90t ust. 4 u.s.o. wskazuje na nieprzypadkową kolejność podejmowania uchwał, polegającą na tym, że ustalenie zasad przyznawania pomocy dla uzdolnionych dzieci i młodzieży możliwe jest wówczas, gdy wcześniej przyjęty został przez organ stanowiący danej jednostki samorządu terytorialnego regionalny lub lokalny program, o którym mowa jest w art. 90t ust. 1 tej ustawy, z czego wynika, że ustawa zobowiązuje jednostki samorządu terytorialnego w pierwszej kolejności do przyjęcia programu, będącego aktem o charakterze wewnętrznym, wyznaczającym kierunki działania w rozpoznawanej sprawie w zakresie wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży, a dopiero w drugiej uchwale, w oparciu o uchwalony program, dochodzi do określenia szczegółowych warunków, form i zakresu tej pomocy (por. wyrok NSA z 14 marca 2023 r., III OSK 1950/21). Powyższe świadczy o zależności uchwały określającej szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach, od treści uchwały tworzącej lokalny program wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży.
Rada Miejska w Ożarowie 30 kwietnia 2025 r. podjęła uchwałę nr XXI/145/2025 w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży uczęszczających do szkół, których organem prowadzącym jest Gmina Ożarów". W § 5 załącznika do tej uchwały wskazano, że adresatami programu są uczniowie ukierunkowani na odkrywanie swoich zdolności, umiejętności i podnoszenie wyników w nauce uczęszczający do szkół, których organem prowadzącym jest Gmina Ożarów oraz do szkół prowadzonych przez stowarzyszenia na terenie Gminy Ożarów.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że zachodzi sprzeczność powyższej uchwały z przepisem § 1 ust. 2 zaskarżonego w niniejszej sprawie Regulaminu. O ile bowiem sama uchwała w § 1 stanowi, że dotyczy wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży uczęszczających do szkół, których organem prowadzącym jest Gmina Ożarów, lub stowarzyszenia na terenie tej Gminy, co należy odczytywać jako adresowanie jej do wszystkich takich dzieci i młodzieży bez względu na rodzaj szkół, placówek i klas, do których uczęszczają, to z punktu 2 Regulaminu – stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały wynika, że jego adresatami są uczniowie szkół podstawowych klas IV – VIII oraz uczniowie szkół ponadpodstawowych. Skoro więc ograniczenia ze względu na klasę, do której uczeń uczęszcza nie ma w programie lokalnym, to nie powinno być takiego ograniczenia także w Regulaminie. Taka wadliwość również ma charakter istotny, przez co dyskwalifikuje zapisy Regulaminu.
Reasumując, istotność wady prawnej jaką obciążona jest zaskarżona uchwała przesądziła o konieczności uwzględnienia skargi i orzeczenia o nieważności uchwały w całości. Wadliwe określenie grupy potencjalnych beneficjentów stypendiów - wyłączenie z niej dzieci z klas I-III szkoły podstawowej, czyni niemożliwym poprawne stosowanie pozostałych postanowień uchwały.
Mając powyższe rozważania na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku (pkt I).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Zwrot kosztów objął wynagrodzenie pełnomocnika.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. O rozpoznanie sprawy w tym trybie wniosła strona skarżąca, a organ temu żądaniu się nie sprzeciwił.