II SA/Ke 606/22

II SA/Ke 606/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Pędziwilk-Moskal /przewodniczący/
Jacek Kuza
Renata Detka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 par. 1, art. 33, art.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1184
art. 25 ust. 3, art. 26, art. 37a
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Jacek Kuza Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2022 r. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 września 2022 r., [...], Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
w K. po rozpatrzeniu wniosku A. S., na podstawie art. 58 i 59 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] z 22 marca 2022 r. orzekającej o odrzuceniu zarzutów A. S. dotyczących przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz granicy działki nr [...] z działką nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym B. P., jednostka ewidencyjna P. - obszar wiejski.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Starosta [...] zarządzeniem
z 30 października 2018 r. zarządził przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów
i budynków na obszarze obrębu B. P. jednostka ewidencyjna P. - obszar wiejski.
W trzydziestodniowym okresie, o którym mowa w art. 24a ust. 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne, A. S. jako właścicielka działek nr [...] położonych w [...] złożyła zarzuty do danych ewidencji gruntów i budynków ujawnionych na podstawie operatu modernizacji ewidencji gruntów i budynków ww. obrębu.
Starosta [...], działając zgodnie z art. art. 24a ust. 10 ww. ustawy, rozstrzygnął w drodze decyzji administracyjnej wniesione zarzuty. Decyzja ta została wydana 22 marca 2022 r., jednakże z jej orzeczeniem nie zgodziła się zainteresowana i złożyła od niej odwołanie 4 maja 2022 r. Razem z odwołaniem A. S. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ, jak stwierdziła w tym wniosku, przez chorobę jej pełnomocnika dowiedziała się o decyzji z opóźnieniem, bo dopiero 27 kwietnia 2022 r.
Rozpatrując przesłane odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał, że z adnotacji zawartych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji wynika, że pełnomocnik A. S. odebrał ją osobiście 7 kwietnia 2022 r. Tak więc ostatnim dniem terminu do wniesienia odwołania był 21 kwietnia 2022 r.
Odwołanie jak i wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu 29 kwietnia 2022 r., czyli w ósmym dniu od ostatniego dnia do złożenia odwołania.
Jako powód przekroczenia terminu skarżąca podała "niedyspozycyjność pani mecenas" będącą wynikiem choroby, co spowodowało, że dowiedziała się o decyzji 27 kwietnia 2022 r. Wskazała także, że pismem z 4 marca 2022 r. informowała organ I instancji o chorobie adwokata i w aktach sprawy takowe pismo ze wspomnianą uwagą się znajduje.
Zdaniem organu trudno zgodzić się ze stwierdzeniem, że choroba pełnomocnika była okolicznością niemożliwą do przezwyciężenia przez zainteresowaną. Skoro strona już w swoim piśmie z 4 marca 2022 r. informowała Starostę Pińczowskiego o chorobie pełnomocnika i stwierdziła, że w związku z tym odpowiada sama na otrzymane pismo z 18 lutego 2022 r. to znaczy, że o chorobie pełnomocnika wiedziała wcześniej, niż wskazuje na to w swoim wniosku
o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przyjmując nawet, że strona powzięła 4 marca 2022 r. (to jest w dniu, na który jest datowane pismo, które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w P. 8 marca 2022 r.) informację, iż jej pełnomocnik niedomaga, przez co może nienależycie pełnić swoje funkcje, to zainteresowana miała czas by przedsięwziąć kroki, które zapewniłyby właściwą ochronę praw strony w postępowaniu administracyjnym.
Z powyższego wynika więc, że w niniejszym przypadku nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby stwierdzić, iż w niedochowaniu ustawowego terminu, o którego przywrócenie A. S. zwróciła się wnioskiem z 29 kwietnia 2022 r., jest brak winy strony.
Ubocznie organ zaznaczył, że poinformowanie organu, iż pełnomocnik jest chory, nie oznacza automatycznie, że osoba będąca pełnomocnikiem przestaje nim być. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny
w stosunku do organu administracji od dnia zawiadomienia go o tym. Podobnie jak ustanowienie, tak i wypowiedzenie, będzie skuteczne dopiero od poinformowania organu o zaistniałym zdarzeniu. Stąd też nie można oczekiwać od organu, by po powzięciu informacji, że pełnomocnik jest chory, przestał do niego kierować korespondencję jak nie zostało mu przedstawione wypowiedzenie pełnomocnictwa.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze A. S., zwana dalej skarżącą, zarzuciła postanowieniu z 27 września
2022 r.:
1. naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy,
2. naruszenie art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności, które doprowadziły do opóźnionego złożenia przez skarżącą odwołania od decyzji Starosty [...] z 22 marca 2022 r.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] z 22 marca 2022 r.
W uzasadnieniu wskazała, że w sprawie nie chodzi o to, że jej pełnomocnik był chory, chociaż to przyczyniło się pośrednio również do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Najistotniejsze jest to, że strona nie została przez byłego pełnomocnika skutecznie poinformowana o fakcie wydania decyzji, oraz o terminie jej odebrania przez pełnomocnika, a więc również o dniu, w którym upływa termin na wniesienie odwołania od decyzji. Nie można wymagać od strony, jak czyni to organ, by z uwagi na chorobę pełnomocnika przezwyciężała tę okoliczność i zmuszona by być miała do przedsięwzięcia kroków, które zapewniłyby jej właściwą ochronę praw
w postępowaniu administracyjnym. Powyższe rozumowanie wypacza sens instytucji pełnomocnika i świadczy o błędnej wykładni art. 58 k.p.a.
Na marginesie skarżąca dodała, że informacja o chorobie pełnomocnika, jaką złożyła Staroście w piśmie z 4 marca 2022 r., świadczyć może tylko i wyłącznie o tym, że próbowała należycie dbać o swoje interesy.
Natomiast przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia odwołania było nieskuteczne poinformowanie strony przez byłego pełnomocnika o wydaniu decyzji, skutkiem czego dowiedziała się o wydaniu decyzji i jej treści w dniu 27 kwietnia
2022 r. w trakcie wizyty w kancelarii byłego pełnomocnika w celu odebrania dokumentów. Miało to miejsce po wypowiedzeniu pełnomocnictwa.
Gdyby skarżąca została skutecznie poinformowana przez pełnomocnika
o wydaniu decyzji, to, biorąc pod uwagę jej dotychczasowe zaangażowanie
w postępowanie oraz działania, które samodzielnie podejmowała, termin na wniesienie odwołania zostałby zachowany.
Skarżąca wskazała, że obowiązkiem organu odwoławczego było dokładne wyjaśnienie okoliczności, które doprowadziły do opóźnionego złożenia odwołania,
w szczególności zbadanie istnienia przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu, o których mowa w art. 58 k.p.a., nie zaś dokonywanie rozważań co do ewentualnej możliwości samodzielnego działania skarżącej w sprawie i przezwyciężania okoliczności związanych z chorobą pełnomocnika. W konsekwencji przedwcześnie, gdyż bez należytego wyjaśnienia, organ przyjął, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, choć argumentacja zaprezentowana w jego uzasadnieniu wymaga rozszerzenia.
Podstawą prawną orzekania przez organ odwoławczy w kontrolowanej sprawie był art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, że oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, organ powinien odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi
i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej, spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Jest ono środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości, graniczącej niemalże z pewnością, co do twierdzeń formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. wyrok WSA w Kielcach z 17 listopada 2022 r., I SA/Ke 361/22, LEX nr 3437662).
Powyższe oznacza, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby
w postaci lekkiego niedbalstwa. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury czy oczekiwanie na poradę profesjonalisty (por. wyroki NSA: z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16; z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2539/20; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania skarżąca wskazywała chorobę jej pełnomocnika, wskutek czego nie została zawiadomiona o doręczeniu temu pełnomocnikowi decyzji organu
I instancji z 22 marca 2022 r. i tym samym o rozpoczęciu biegu terminu do zaskarżenia decyzji.
Dokonując prawidłowej – co do zasady - oceny, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, organ nie nadał jednak właściwego znaczenia prawnego znajdującemu się w aktach dokumentowi wypowiedzenia pełnomocnictwa, sporządzonemu 7 marca 2022 r. (k. 20 akt administracyjnych organu II instancji). Dokument ten załączony został do pisma skierowanego do Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 6 września 2022 r. (data wpływu do organu – 7 września 2022 r.). Wedle jego treści, A. S. z dniem 7 marca 2022 r. wypowiedziała adwokatowi K. B. pełnomocnictwo do reprezentowania jej w sprawie prowadzonej przez Starostę Pińczowskiego
w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów
i budynków obrębu B. P., w odniesieniu do przebiegu granic działek nr [...] będących jej własnością. We wniesionych zarzutach skarżąca podnosiła m.in., że szerokość tych działek została zmniejszona i nieprawidłowo ujawniona
w ewidencji gruntów (wypowiedzenie pełnomocnictwa wskazuje na taki właśnie przedmiot sprawy, tj. zmiany szerokości działek nr [...]). Na omawianym dokumencie znajduje się podpis pełnomocnika skarżącej adw. K. B., co oznacza, że oświadczenie woli A. S. co do wypowiedzenia pełnomocnictwa zostało jej zakomunikowane i zapoznała się z jego treścią.
Wypowiedzenie pełnomocnictwa jest zatem niesporne. Skarżąca sama powoływała się na ten fakt choćby w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stwierdzając, że właśnie na skutek wypowiedzenia pełnomocnictwa, w związku z chorobą adwokata K. B., doszło do uchybienia terminu. Także w skardze jej autor podnosi, że o wydaniu decyzji organu
I instancji A. S. dowiedziała się 27 kwietnia 2022 r. podczas wizyty
w kancelarii adwokackiej w celu odebrania dokumentów, co miało miejsce po wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Jako niezawinioną przez siebie przyczynę uchybienia terminu skarżąca wskazuje jednocześnie niepowiadomienie jej przez pełnomocnika o wydaniu decyzji.
Przepisy k.p.a., w szczególności art. 33, nie regulują skutków prawnych wypowiedzenia pełnomocnictwa procesowego. Dlatego należy sięgnąć do innych ustaw procesowych, które zawierają stosowne unormowania w tym zakresie,
a mianowicie do art. 94 § 1 i 2 k.p.c., art. 42 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) i art. 138i § 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm., przytaczanej dalej jako o.p.).
Z przepisów tych wynika, że jeżeli pełnomocnictwo procesowe wypowiedział mocodawca, wypowiedzenie odnosi skutek prawny w stosunku do sądu (organu)
z chwilą zawiadomienia go o tym (art. 94 § 1 k.p.c., art. 42 § 1 p.p.s.a. i art. 138i § 2 o.p.). Jeśli pełnomocnictwo zostało wypowiedziane przez adwokata lub radcę prawnego (doradcę podatkowego), jest on obowiązany jest działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku (art. 94 § 2 k.p.c., art. 42 § 2 p.p.s.a. i art. 138i § 3 o.p.).
W kontrolowanej sprawie nie ulega wątpliwości, że organ I instancji przed wydaniem decyzji z 22 marca 2022 r. nie został zawiadomiony o wypowiedzeniu pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą adwokatowi K. B.. Skarżąca poinformowała o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dopiero we wniosku z 29 kwietnia 2022 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Doręczenie decyzji I instancji pełnomocnikowi było więc skuteczne i od tej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, któremu skarżąca uchybiła.
Przywołane przepisy, podobnie jak art. 33 k.p.a., nie nakładają na mocodawcę, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązku poinformowania o tym fakcie organu.
W cenie Sądu, zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa stanowi natomiast czynność procesową, którą strona wypowiadająca pełnomocnictwo winna dopełnić
w dbałości o własne interesy. Nawet gdyby przyjąć, że to na profesjonalnym pełnomocniku ciąży przede wszystkim powinność poinformowania organu
o wypowiedzeniu mu pełnomocnictwa, to takie założenie nie zwalnia strony z należytej staranności i dopilnowania, aby wszelkie pisma procesowe nie były już doręczane pełnomocnikowi. Celem wypowiedzenia pełnomocnictwa jest bowiem przejęcie przez stronę osobistej odpowiedzialności za podejmowane czynności procesowe i poinformowanie organu, że działa od tej pory samodzielnie i we własnym imieniu. Zrozumiałym następstwem wypowiedzenia pełnomocnictwa przez mocodawcę jest więc poinformowanie o tym fakcie organu. Tak powinien postąpić każdy, kto należycie dba o własne interesy. Jeśli strona nie zawiadamia organu o tym, że wypowiedziała pełnomocnictwo do prowadzenia jej sprawy, to skutki takiego zaniechania w postaci uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji skutecznie doręczonej pełnomocnikowi, obciążają stronę. Nie można w takiej sytuacji przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i że dołożyła wszelkich aktów staranności, aby terminów procesowych dochować.
Zdaniem Sądu, głównej przyczyny uchybienia terminu w kontrolowanej sprawie należy upatrywać w fakcie niepowiadomienia organu o wypowiedzeniu przez skarżącą pełnomocnictwa dla adwokata K. B.. Nie była to przyczyna niezawiniona przez stronę, gdyż zawiadomienie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa leżało w interesie skarżącej i to niezależnie od tego, czy organ powziąłby taką wiedzę od pełnomocnika, czy też nie. Wypowiedzenie pełnomocnictwa nastąpiło z dniem 7 marca 2022 r., zaś decyzja I instancji podjęta została 22 marca 2022 r. Gdyby skarżąca wykazała się należytą starannością i poinformowała organ o tym, że wypowiedziała pełnomocnictwo, decyzja zostałaby doręczona jej, a nie pełnomocnikowi, co ma znaczenie w kontekście zarzutu, że o podjęciu decyzji dowiedziała się dopiero 27 kwietnia 2022 r.
Tym samym, choroba pełnomocnika, którą wskazuje skarżąca jako powód niezłożenia odwołania w terminie, ma w tym przypadku znaczenie wtórne. Jednak nawet w przypadku przyjęcia, że przyczyną uchybienia terminu był stan zdrowia pełnomocnika, organ nie miałby podstaw do przywrócenia terminu. Skarżąca nie wskazuje bowiem, jaka to była choroba i jak przełożyła się ona na funkcjonowanie adwokata. Brak działań pełnomocnika, skutkujący dla strony uchybieniem terminów procesowych, może być podstawą do przywrócenia terminu tyko wtedy, gdy zostanie uprawdopodobnione, że zaniechanie pełnomocnika nastąpiło bez jego winy, czyli że wystąpiła przeszkoda tego rodzaju, że nie można jej było przezwyciężyć przy dołożeniu wszelkich aktów staranności, takich jak udzielenie substytucji czy zastępstwo adwokata w rozumieniu art. 25 ust. 3, art. 26, art. 37a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 z późn. zm.).
W odniesieniu do zarzutów skargi podkreślić również należy, że sam fakt poinformowania organu I instancji o chorobie pełnomocnika w piśmie skarżącej
z 4 marca 2022 r. pozostaje bez znaczenia prawnego. Skutek w postaci obowiązku kierowania korespondencji do strony, a nie do jej pełnomocnika, następuje bowiem dopiero z chwilą powzięcia przez organ wiadomości o wypowiedzeniu pełnomocnictwa.
W sytuacji wypowiedzenia pełnomocnictwa przez skarżącą, bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także okoliczność niepowiadomienia jej przez pełnomocnika o wydaniu decyzji. Skoro A. S. wypowiedziała pełnomocnictwo adw. K. B., to niezrozumiałym jest oczekiwanie, że pełnomocnik – który
z woli strony przestał ją reprezentować – będzie informował o stanie sprawy. Po wypowiedzeniu pełnomocnictwa skarżąca winna we własnym już zakresie ustalić, czy jej sprawa została załatwiona, na jakim jest etapie i czy wydano decyzję. Tymczasem podnoszone przez nią okoliczności wskazują, że mimo wypowiedzenia pełnomocnictwa z dniem 7 marca 2022 r., dopiero po upływie kilku tygodni skarżąca zainteresowała się swoją sprawą, a o decyzji dowiedziała się przy okazji wizyty
w kancelarii adwokackiej, złożonej w celu odebrania dokumentacji.
Mając na uwadze powyższe skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.