II SA/Ke 606/09

II SA/Ke 606/09 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2009-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Pędziwilk-Moskal
Jacek Kuza /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Detka
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
art. 18 ust. 1 i 4, art. 7 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
Dz.U. 2008 nr 44 poz 269
par. 2 ust. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny  spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 63
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 grudnia 2009 roku sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na rok 2008 oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji z dnia [...], odmawiającą R.B. przyznania płatności bezpośredniej na rok 2008 r.
W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji stwierdził, że we wniosku z dnia 15 maja 2008 r. o przyznanie płatności na 2008 rok, R.B. zadeklarował użytkowanie sześciu działek rolnych oznaczonych literami od A do E o łącznej powierzchni 2,73 ha, położonych na dwóch działkach ewidencyjnych w obrębie ewidencyjnym P., gmina S. (powiat [...], województwo [...]). Spośród tych działek do jednolitej płatności obszarowej (JPO) R.B. zgłosił działki rolne A i E o łącznej powierzchni 0,57 ha, a do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) zadeklarował działki rolne B, C i D o łącznej powierzchni 2,16 ha.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura ARiMR odmówił R.B. przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2008 z powodu błędnej deklaracji, która spowodowała, że rolnik nie spełnił warunku posiadania działek rolnych o powierzchni co najmniej 1 hektara.
W wyniku odwołania R.B. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Biura ARiMR i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z powodu nie orzeczenia o całości wniosku strony, tj. w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni innych roślin. Następnie w wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura ARiMR decyzją z dnia [...] ponownie odmówił R.B. przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2008 z powodu błędnej deklaracji, która spowodowała, że rolnik nie spełnił warunku posiadania działek rolnych o powierzchni co najmniej 1 hektara.
W wyniku ponownego odwołania R.B., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] po raz drugi uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Biura ARiMR i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z powodu nie orzeczenia o całości wniosku strony, tj. w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni innych roślin, o którą strona wnioskowała.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił R. B. przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2008, od której to decyzji odwołanie zostało rozpatrzone zaskarżoną decyzją.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji wyjaśnił, że szczegółowe warunki i tryb udzielania płatności do gruntów rolnych na rok 2007 określają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 170/08 poz. 1051 ze zm.) wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi oraz przepisy unijne, a w szczególności: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady zastosowania Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004 r. str. 1, ze zm.) oraz Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.). Organ wyjaśnił również, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy w/w ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 19 grudnia 2008 r., bowiem w myśl art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 20, poz. 105), do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej oraz płatności do pomidorów, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1 (czyli w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r.), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (z dnia 19 grudnia 2008 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem art. 22 ust. 4 oraz art. 37a ustawy wymienionej w art. 1, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Organ II instancji przytoczył również treść szeregu przepisów wymienionych aktów prawnych. Przypomniał m. in., że:
- zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. płatność jest przyznawana na wniosek rolnika. Określenie "na wniosek" oznacza, że Kierownik Biura ARiMR jest bezpośrednio związany zakresem wniosku, a rozstrzygnięcie jest wydawane w oparciu o zgromadzone we wniosku dane,
- w myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, jeżeli na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 - 1,00 ha.
- Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 3 w/w ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych i innych roślin położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.
Następnie organ II instancji zauważył, że dla kampanii 2008 obowiązywał nowy formularz wniosku i zmianie uległy zasady jego wypełniania, o czym wnioskodawca powinien wiedzieć, ponieważ składając podpis w sekcji VIII wniosku zatytułowanej "Oświadczenia i zobowiązania" oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.
Wbrew zarzutom odwołania organ nie miał obowiązku wezwania wnioskodawcy do sprecyzowania, bądź uzupełnienia braków formalnych wniosku, ponieważ wniosek ten nie zawierał żadnych braków formalnych.
Odnośnie zarzutu odwołania dotyczącego nieotrzymania przez wnioskodawcę spersonalizowanego wniosku organ wskazał, że ubieganie się o płatności bezpośrednie nie jest zależne od uprzedniego otrzymania spersonalizowanego formularza takiego wniosku, tj. wniosku wypełnionego w części dotyczącej działek ewidencyjnych i danych osobowych na podstawie deklaracji z poprzedniego roku. Poza tym strona mogła już wcześniej tzn. od marca 2008 r., tj. od początku terminu do składania tych wniosków, skorzystać z niewypełnionych formularzy takiego wniosku dostępnych w ARiMR oraz w ośrodkach doradztwa rolniczego.
W skardze na tę decyzję R.B wniósł o jej uchylenie i przyznanie mu wnioskowanych płatności. Skarżący zarzucił, że odmowa przyznania płatności oparta na niespełnieniu warunku posiadania przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha była błędna, ponieważ łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek wynosi 2,73 ha, a zatem jest zgodna z załącznikiem nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004. Poza tym zadeklarowanie poszczególnych działek do grupy upraw JPO i UPO było podobne jak we wniosku za 2007 rok (który został uwzględniony), gdzie również łączna powierzchnia działek JPO była niższa niż 1 ha, natomiast łącznie wynosiła 2,73 ha. Skarżący zarzucił też, że zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku za rok 2008 punkt A.2, wnioskodawca jako podmiot, który już w latach ubiegłych ubiegał się o przyznanie płatności powinien otrzymać z ARiMR wniosek spersonalizowany. Ponieważ wniosku takiego nie otrzymał, złożył wniosek samodzielnie dopiero w ostatnich dniach terminu. Ponadto nie został wezwany do uzupełnienia ewentualnych braków formalnych wniosku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie w całości oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W nawiązaniu do zarzutu skargi dotyczącego nie doręczenia skarżącemu spersonalizowanego wniosku organ zauważył, że takie twierdzenie wnioskodawcy jest niewiarygodne, ponieważ do wniosku z dnia 12 maja 2008 r. strona dołączyła dwa załączniki graficzne, które stanowią integralną część wniosku spersonalizowanego i zostały przekazane stronie wraz z wnioskiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.).
Jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji została trafnie wskazana ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu wynikającym z Dz.U. Nr 170/08 poz.1051, gdzie ogłoszony został tekst jednolity tej ustawy, przytaczana dalej jako ustawa o płatnościach. Zgodnie bowiem z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 20/09 poz. 105), do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej oraz płatności do pomidorów, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, (tj. do dnia 16 lutego 2009 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem art. 22 ust. 4 oraz art. 37a ustawy wymienionej w art. 1, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Z przepisów ustawy o płatnościach wynika, że tak jak to przyjęły organy obu instancji, możliwość przyznania jednolitej płatności obszarowej zależna jest od złożenia wniosku o przyznanie tej płatności, na grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, będące w posiadaniu wnioskodawcy w dniu 31 maja roku złożenia wniosku, jeżeli na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 hektar. Ponieważ przy tym zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatność przyznawana jest na wniosek rolnika, nie może być wątpliwości, że działki rolne o powierzchni co najmniej 1 hektara muszą być objęte wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, a nie jest wystarczające, aby wnioskodawca posiadał działki rolne o takiej powierzchni, których jednak nie objął wnioskiem. Z art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach wynika bowiem, że to od woli rolnika zależy czy będzie wnosił o przyznanie płatności i jakie z posiadanych działek takim wnioskiem obejmie. Możliwa jest więc sytuacja, że rolnik, który spełnia warunki do przyznania płatności, w ogóle o te płatności nie wnioskuje, albo z różnych względów wnioskiem obejmuje tylko część posiadanych działek rolnych. Taka sytuacja jest zresztą wprost przewidziana w art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach, który stanowi, że we wniosku o przyznanie płatności obszarowych rolnik podaje wszystkie grunty rolne będące w jego posiadaniu, niezależnie od tego, czy ubiega się o przyznanie płatności obszarowych do tych gruntów. Powoduje to, że rolnik wnioskujący o przyznanie płatności nie może oczekiwać ze strony organu inicjatywy w zakresie wzywania rolnika do sprecyzowania złożonego przez niego wniosku nie obarczonego żadnymi brakami formalnymi, nawet jeżeli z treści tego wniosku wynika, że nie może doprowadzić do przyznania wnioskowanej płatności.
Również regulacja zawarta w art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach nie pozostawia wątpliwości, że wniosek R.B. o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z tym przepisem bowiem, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:
1) chmielu,
2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,
3) innych roślin
- położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.
Z przytoczonego przepisu wynika, że warunkiem przyznania wskazanej płatności jest, aby uprawy których dotyczy taki wniosek, położone były na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Płatności uzupełniające mają więc charakter pochodny względem jednolitych płatności obszarowych. Skoro więc wnioskodawca nie objął swym wnioskiem o przyznanie uzupełniającej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin, żadnej z działek rolnych, na które wnioskował o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, to wniosek w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony. Również przy ocenie sprawy płatności uzupełniającej aktualne są zaprezentowane wyżej uwagi dotyczące wiążącego organy administracji charakteru wniosku o przyznanie płatności i wynikających stąd konsekwencji.
Oceny Sądu nie mogły zmienić pozostałe zarzuty skargi.
Wbrew twierdzeniu skarżącego, domniemany fakt niedoręczenia mu spersonalizowanego wniosku, o jakim mowa w części A punkt 3 Szczegółowej instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, nie mógł mieć wpływu na ocenę jego wniosku. Wspomniana instrukcja opracowana w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie ma bowiem charakter wewnętrzny, została opracowana w celu ułatwienia rolnikom wypełniania wniosków o płatności i nie stanowi przepisów powszechnie obowiązujących, ani też nie została wydana w wykonaniu jakiejkolwiek delegacji wynikającej z takich przepisów. Nie mogą więc być z niej wywodzone żadne uprawnienia i obowiązki zwłaszcza, że nawet w samej tej Instrukcji nie zostały wskazane skutki niedoręczenia rolnikowi spersonalizowanego wniosku. Z drugiej strony ubieganie się o przyznanie płatności bezpośrednich nie jest uzależnione od uprzedniego otrzymania spersonalizowanego formularza wniosku. Po uchyleniu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 46, poz. 310), gdzie w § 6 przewidziano, że wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej na rok 2007 składa się na formularzu sporządzonym zgodnie z wzorem określonym na podstawie przepisów dotychczasowych, zgodnie z przepisami mającego w sprawie zastosowanie rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269) nie jest też konieczne, aby wniosek o przyznanie płatności był składany na jakimkolwiek formularzu. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 ostatnio wymienionego rozporządzenia, wnioski o przyznanie płatności powinny zawierać elementy podania określone w art. 63 kpa z wyłączeniem adresu oraz elementy identyfikujące strony, szczegółowo określone w § 2 ust. 1 tego rozporządzenia. Żaden z dalszych przepisów tego rozporządzenia nie określa natomiast jakichkolwiek wymagań co do formy wniosku. Ma tu więc zastosowanie wspomniany art. 63 § 1 kpa z którego wynika, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej albo za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej właściwego organu administracji publicznej, umożliwiającego wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego tego organu, a także ustnie do protokołu.
Należy też zauważyć, że skoro R.B. do swojego wniosku o przyznanie płatności złożonego w dniu 12 maja 2008 r. dołączył dwa załączniki graficzne, które stanowią integralną część wniosku spersonalizowanego, to jego twierdzenie, iż nie otrzymał tych wniosków jest co najmniej wątpliwe.
Nie mogło również wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy to, że zadeklarowanie przez skarżącego we wniosku z dnia 12 maja 2008 r. poszczególnych działek do grupy upraw JPO i UPO było podobne jak w jego wniosku za 2007 rok, który został uwzględniony. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie był bowiem wyłącznie sposób rozpatrzenia wniosku o płatności na rok 2008. Jego rozstrzygnięcie zależało więc od spełnienia wymogów obowiązujących w 2008 roku, a nie w latach poprzednich. Natomiast treść wcześniejszych wniosków skarżącego o przyznanie płatności, to czy były one uwzględniane i ewentualnie na podstawie jakich przepisów, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.