II SA/Ke 589/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki A. S.A. na decyzję o odrzuceniu zgłoszenia zanieczyszczenia środowiska, uznając spółkę za następcę prawnego podmiotu odpowiedzialnego za zanieczyszczenie.
Spółka A. S.A. złożyła skargę na decyzję o odrzuceniu zgłoszenia zanieczyszczenia środowiska, twierdząc, że nie jest następcą prawnym podmiotu odpowiedzialnego za zanieczyszczenie sprzed 2001 roku. Organy administracji uznały spółkę za następcę prawnego na podstawie przepisów Kodeksu handlowego o sukcesji uniwersalnej, co wykluczało zastosowanie przepisu pozwalającego na zgłoszenie zanieczyszczenia przez "inny podmiot". Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę.
Sprawa dotyczyła skargi spółki A. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odrzuceniu zgłoszenia zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego. Spółka A. S.A. była władającym powierzchnią ziemi, na której zanieczyszczenie miało miejsce przed 1 października 2001 r., a sprawcą zanieczyszczenia była spółka B. S.A. Spółka A. S.A. twierdziła, że nie jest następcą prawnym B. S.A. w zakresie obowiązków publicznoprawnych, a przepis art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. stanowi lex specialis, wyłączający sukcesję administracyjną. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że spółka A. S.A. jest następcą prawnym B. S.A. na podstawie art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, co obejmuje również obowiązki publicznoprawne. W związku z tym, spółka A. S.A. nie mogła skorzystać z przywileju art. 12 ust. 1 ustawy, który wymagał zgłoszenia zanieczyszczenia przez "inny podmiot" niż władający powierzchnią ziemi. Sąd podkreślił, że sukcesja uniwersalna przy połączeniu spółek obejmuje prawa i obowiązki publicznoprawne, co potwierdza utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne. Oddalono skargę jako bezzasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, następca prawny nie może skorzystać z przywileju art. 12 ust. 1 ustawy, ponieważ jest traktowany jako ten sam podmiot w sferze obowiązków publicznoprawnych.
Uzasadnienie
Sukcesja uniwersalna przy połączeniu spółek obejmuje prawa i obowiązki publicznoprawne, co potwierdza orzecznictwo. Spółka przejmująca cały majątek spółki przejętej powinna ponosić odpowiedzialność za zanieczyszczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085 art. 12
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
Pomocnicze
Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085 art. 13
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
Dz.U. 2001 nr 62 poz 627 art. 102 § ust 1,2,3,4,5
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. art. 74 § ust 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. art. 86
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Kh art. 463 § pkt 1
Ustawa z dnia 27 czerwca 1934r. Kodeks handlowy
Kh art. 464 § §§ 1, 2 i 4
Ustawa z dnia 27 czerwca 1934r. Kodeks handlowy
Kh art. 465 § § 3
Ustawa z dnia 27 czerwca 1934r. Kodeks handlowy
PPSA art. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka A. S.A. jest następcą prawnym spółki B. S.A. w zakresie obowiązków publicznoprawnych. Następca prawny nie może skorzystać z przywileju art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., który wymaga zgłoszenia zanieczyszczenia przez "inny podmiot". Sukcesja uniwersalna przy połączeniu spółek obejmuje prawa i obowiązki publicznoprawne.
Odrzucone argumenty
Art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. stanowi lex specialis w stosunku do przepisów regulujących następstwo publicznoprawne i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji. Obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego nie był stosunkiem administracyjnoprawnym o charakterze rzeczowym w dacie połączenia spółek. Przepis art. 12 ust. 1 ustawy ma działanie retroaktywne i rozstrzyga o stanie prawnym w dacie łączenia spółek.
Godne uwagi sformułowania
następca prawny nie może skorzystać z przywileju art. 12 ust. 1 ustawy sukcesja uniwersalna obejmuje również prawa i obowiązki publicznoprawne nieuzasadniona z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy byłaby sytuacja, w której podmiot przejmujący cały majątek spółki przejętej, nie ponosi odpowiedzialności za zniszczenie powierzchni ziemi przez ten podmiot
Skład orzekający
Beata Ziomek
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Chobian
członek
Dorota Pędziwilk-Moskal
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących następstwa prawnego w zakresie obowiązków publicznoprawnych przy połączeniu spółek, w szczególności w kontekście odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami Kodeksu handlowego obowiązującymi przed wejściem w życie Kodeksu spółek handlowych oraz przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska z 2001 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia następstwa prawnego w kontekście odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska, co ma znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorców.
“Następstwo prawne w ochronie środowiska: Czy przejęcie firmy zwalnia z odpowiedzialności za zanieczyszczenia?”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 589/05 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2006-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Chobian
Dorota Pędziwilk-Moskal
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Inne
Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1386/06 - Wyrok NSA z 2007-11-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
art 12, art.13
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
art. 102 ust 1,2,3,4,5
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 74 ust 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Sygnatura akt: II SA/Ke 589/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant: Referent stażysta Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi spółki A. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]znak: [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia środowiska oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) oraz art. 104 kpa, Prezydent Miasta odrzucił zgłoszenie spółce A. S.A. zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego Stacji Paliw nr [...] przy ul. Ł. w K. obręb 002, na działkach o nr ewid. 575/4, 575/11, 575/12, 575/21, 575/23, 575/24, 575/25, 575/26, 575/27, 576/3, przez inny podmiot tj. spółkę B. S.A.
W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że przedmiotową stację paliw od 1957r. prowadził B., którą w stanie zanieczyszczenia przekazał w 1999r. A. wraz z zanieczyszczonym gruntem. Prace geosozologiczne w obszarze stacji nr [...] realizowane są w oparciu o projekt prac geologicznych wykonanych przez Sp. C. z kwietnia 2002r. Wykonany przegląd ekologiczny i kolejne sprawozdania wskazują m.inn. na przekroczone poziomy metali ciężkich w tym manganu, ołowiu, kadmu, niklu i oleju. Spółka A. S.A jest następcą prawnym spółki B. S.A. w związku z tym, obowiązek rekultywacji i przywrócenia środowisku stanu sprzed zanieczyszczenia obciąża władającego powierzchnią ziemi tj. A. S.A.
W odwołaniu od powyższej decyzji spółka A. S.A. wniosła o jej uchylenie z uwagi na poszukiwanie materiałów archiwalnych mogących potwierdzić fakt zanieczyszczenia gruntów przed 2001r. oraz oczekiwanie na interpretację Ministra Środowiska w kwestii następstwa prawnego po B. Uzasadnienie swego stanowiska odwołujący upatruje w rocznym terminie jaki ustawa przewiduje dla Prezydenta Miasta na podjęcie decyzji o wpisie do rejestru gruntów zanieczyszczonych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgłoszenie faktu zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot tj. B., A. jako władający powierzchnią ziemi na której nastąpiło zanieczyszczenie dokonał w dniu 30 czerwca 2004r. Zgodnie z brzmieniem art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), zwanej dalej ustawą, władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest zobowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1 - 3 prawa ochrony środowiska nie stosuje się (ust. 1). Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot (ust. 2). Właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 prawa ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 3). Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych, o których mowa w ust. 1 (ust. 4).
Warunkiem zgłoszenia jest stosownie do art. 12 ust. 1 cyt. ustawy, dowiedzenie, że zanieczyszczenie spowodowane zostało przed 1.10.2001r. przez inny podmiot. Zwyczajne Walne Zgromadzenia spółki D. S.A. i spółki B. S.A. w dniu 19 maja 1999r. podjęły uchwałę w sprawie ich połączenia, na podstawie art. 463 pkt 1 i art. 464 §§ 1, 2 i 4 obowiązującego wówczas Kodeksu handlowego przez przeniesienie całego majątku B. S.A. na D. S.A. w zamian za akcje, które D. wydała akcjonariuszom przejmowanej B. W tym samym dniu Zwyczajne Walne Zgromadzenie D. podjęło uchwałę o zmianie nazwy firmy na E. S.A., która w dniu 3.04.2000r. została zmieniona na A. S.A. Wskutek połączenia spółek, z chwilą wykreślenia spółki przejętej z rejestru handlowego tj. w dniu 7.09.1999r. w myśl art. 465 § 3 Kodeksu handlowego na spółkę przejmującą przeszły wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Zatem w dniu 7.09.1999r. A. S.A. (wcześniej E. S.A.) stał się następcą prawnym B. S.A. Przewidziana w art. 465 § 3 Kh sukcesja uniwersalna praw i obowiązków obejmuje również prawa i obowiązki publiczno-prawne, nie ma bowiem podstaw do ograniczania jej zakresu wyłącznie do stosunków cywilno-prawnych. ( tak wyrok NSA z dnia 20.04.1999r. Sygn akt II SA.7091/98). Fakt zanieczyszczenia ziemi przed dniem 1.10.2001r. przez CPN S.A. jest niekwestionowany i wynika m.inn. z projektu badań geologicznych.
Dowiedzenie, że dokonująca zgłoszenia spółka A. S.A. jest następcą prawnym podmiotu, który spowodował zanieczyszczenie powierzchni ziemi uzasadnia przyjęcie, iż w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy nie został spełniony warunek określony w tym przepisie, a mianowicie, że zanieczyszczenie zostało spowodowane przez inny podmiot niż ten który władał powierzchnią ziemi w dniu 1 października 2001r. W tym stanie faktycznym zasadnie Prezydent Miasta na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy orzekł o odrzuceniu zgłoszenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka A. S.A. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia[...]., a nadto zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 12 ust. 1 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że na A. S.A. spoczywa obowiązek rekultywacji opisanych w sentencji działek jako, że przejął odpowiedzialność za szkody spowodowane w środowisku przez przejętą spółkę B. S.A. oraz jej poprzedników prawnych oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Skarżąca spółka zakwestionowała pogląd organu odwoławczego, że A. S.A. nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy, gdyż art. 465 § 3 Kodeksu handlowego przewidywał sukcesję uniwersalną, obejmującą również prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym. Zdaniem strony, przepis art. 12 ust. 1 ustawy stanowi lex specialis w stosunku do wszystkich powołanych przez organ przepisów dotyczących następstwa prawnego w zakresie publicznoprawnego następstwa administracyjnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem w życie ustawy. Przepis ten ma działanie retroaktywne, a zatem rozstrzyga o stanie prawnym w dacie łączenia spółek, a także wcześniejszym. A. S.A. jest następcą prawnym B. S.A. pod tytułem ogólnym co nie oznacza, że takie następstwo obejmuje prawa i obowiązki z zakresu prawa administracyjnego. Przyjmuje się powszechnie, że dopuszczalność przejścia praw i obowiązków administracyjnych na inną osobę wymaga wyraźnego przepisu ustawy. Skarżąca zaprezentowała poglądy wyrażane w doktrynie przez J.Starościaka i S.Kasznicę, według którego stosunki administracyjne są w zasadzie nieprzenoszalne i wygasają wraz ze śmiercią podmiotu, a zmiana podmiotu pociąga za sobą zmianę stosunku prawnego. Dotyczy to również sytuacji, gdy obowiązek dotyczy każdorazowego posiadacza nieruchomości. Od tej zasady dopuszcza się wyjątki jedynie na mocy wyraźnych przepisów ustawowych. Wtedy sytuacja prawna następcy prawnego jest identyczna z sytuacją poprzednika (S.Kasznica, Polskie prawo administracyjne, Poznań 1947, s.135 i nast.).
Skarżąca wskazała, iż autorzy Prospektu Emisyjnego dostrzegli odmienność zasad sukcesji w zakresie stosunków cywilnoprawnych od sukcesji z zakresu prawa administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem pkt. 10.2.2. pt. "Pozwolenia B.": "pozwolenia wodnoprawne są nadal aktualne, gdyż zgodnie z ustawą Prawo wodne, następcy prawni zakładu który uzyskał pozwolenie wstępują w prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia. W odniesieniu do zezwoleń na prowadzenie działalności, w wyniku której powstają odpady oraz decyzji o dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń do powietrza wymaganych dla niektórych obiektów B., zaistnieje konieczność ubiegania się o ich udzielenie spółce." Obowiązujący w dacie wykreślenia B. z rejestru (7.09.1999r.) art. 463 § 3 Kh wedle poglądów doktryny, nie obejmował swoim zakresem sukcesji publicznoprawnej (Grzegorz Łaszczyca, Paweł Sasiak "Łączenie spółek kapitałowych a sukcesja praw i obowiązków ze sfery publicznoprawnej (wybrane zagadnienia), Prawo Spółek, kwiecień 1999r.). A.Szumański w publikacji "Łączenie się spółek w świetle kodeksu spółek handlowych" wskazywał, że dopiero ustawa z dnia 15 września 2001r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037) wprowadziła zasadę sukcesji administracyjnej (Prawo Spółek, marzec 2001r., str.18). Zgodnie z art. 494 § 2 K.s.h. na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba, że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Dodatkowym ograniczeniem sukcesji administracyjnej jest art. 618 K.s.h. Nigdy zatem zasada generalnej sukcesji administracyjnej w przypadku łączenia się spółek nie była nieograniczona. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.04.1999r. S.A./Kr 1413/97 Lex nr 37229 stwierdzono, że w zakresie obowiązków publicznoprawnych (podatkowych) w sytuacji następstwa prawnego pod tytułem ogólnym, dla powstania takiego obowiązku konieczne jest istnienie szczegółowej podstawy prawnej.
Strona skarżąca wywodzi, iż w dacie połączenia się spółek obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego nie był stosunkiem administracyjnoprawnym o charakterze rzeczowym. Obowiązek ten był regulowany przepisem art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska i obowiązywał do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r.- Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz.627 ze zm.), która wprowadziła w art. 102 ust. 1 zasadę odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi. Odpowiedzialność władającego powierzchnią ziemi (właściciela, użytkownika wieczystego - art. 3 pkt 44 Prawa ochrony środowiska) jest modelowym przykładem rzeczowego stosunku administracyjnego. Obowiązek ten przechodzi na każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości wskutek nabycia tytułu prawnego do nieruchomości. Do odpowiedzialności tej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r o odpowiedzialności administracyjnej - art. 362 ust.6 Wprowadzenie nowej zasady odpowiedzialności, opartej na konstrukcji rzeczowego stosunku administracyjnoprawnego, bez przepisów przejściowych, byłoby niezgodne z zasadami państwa prawa, toteż w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. ustawodawca udzielił władającym terminu na zgłoszenie zanieczyszczeń wywołanych przez inną osobę. Należy przyjąć, że przepis ten jest lex specialis w stosunku do wszystkich innych zasad odpowiedzialności administracyjnej z zakresu ochrony środowiska. Jednocześnie stosując zasady interpretacji a contrario można wywieść, że przeniesienie odpowiedzialności administracyjnej za rekultywację środowiska na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów nie było oparte na modelu stosunku rzeczowego. Oznacza to, że spółka A. S.A. odpowiada za szkody w środowisku wyrządzone przez spółkę B. na podstawie przepisów prawa cywilnego, ale nie na podstawie przepisów o odpowiedzialności publicznoprawnej za rekultywację powierzchni ziemi.
Spółka A. S.A. będzie partycypowała w kosztach usuwania zanieczyszczeń w stopniu w jakim szkody wynikły z jego działalności. Ustalenie tych proporcji powinno być przedmiotem postępowania dowodowego przez organ prowadzący postępowanie. W swoich rozstrzygnięciach organy administracji odstąpiły od żądania uzupełnienia zgłoszenia A. S.A. w zakresie wynikającym z dyspozycji art. 12 ust. 2 ustawy pomimo ustalenia, że zanieczyszczenie działek nastąpiło przed 1.10.2001r. przez B. S.A.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, iż wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kwestionowane decyzje nie rozstrzygają o obowiązku spółka A. S.A co do rekultywacji lecz o odrzuceniu zgłoszenia o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy. Bezzasadny jest również zdaniem organu zarzut, iż przedmiotem rozstrzygnięcia było ustalenie proporcji partycypowania spółka A. S.A. w kosztach usuwania zanieczyszczeń powierzchni ziemi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Na wstępie należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienie o charakterze procesowym. Stosownie do § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazuje się sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa świętokrzyskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005r. Z tego względu właściwym do rozpoznania skargi spółki A. S.A wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga spółki A. S.A. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji administracyjnej nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawowym zagadnieniem prawnym wymagającym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest interpretacja przepisu art. 12 ustawy, którego treść została prawidłowo przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności chodzi o ustalenie czy zgłaszający fakt zanieczyszczenia jest następcą prawnym poprzedniego użytkownika stacji w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych i czy następca prawny jest "innym podmiotem" w rozumieniu tego przepisu. Poza sporem pozostaje fakt, iż zanieczyszczenie terenu stacji paliw nr [...] przy ul. Ł. w K. nastąpiło przed datą 1 października 2001r.
Zgodnie z art. 74 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, zaś stosownie do art. 86 ustawy zasadniczej każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Uszczegółowienie przyjętych w Konstytucji zasad stanowią przepisy dotyczące obowiązku rekultywacji powierzchni ziemi czyli przywracania jej do właściwego stanu wyrażone w art. 102 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska oraz przepisy art. 12 i 13 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), których celem jest kompleksowe uregulowanie zasad ochrony środowiska i zasad odpowiedzialności za dokonywane zniszczenia.
Do dokonania rekultywacji zgodnie z art. 102 ust. 1 - 5 ustawy z dnia 27.04.2001r. może być zobowiązany władający powierzchnią ziemi lub sprawca naruszenia powierzchni ziemi albo właściwy starosta (prezydent miasta na prawach powiatu).
Dyspozycja art. 12 ustawy odnosi się do sytuacji wyłączenia odpowiedzialności za zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu władającego powierzchnią ziemi jeżeli: 1) władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy (1.10.2001r.) , na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu wykaże, że sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot 2) zgłoszenie nastąpiło w terminie do dnia 30 czerwca 2004r. Przepis ten jako wprowadzający wyjątek od zasady odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska powinien być interpretowany ściśle. Nie można zgodzić się z wywodami strony skarżącej, że art. 12 ust. 1 ustawy stanowi lex specialis w stosunku do przepisów regulujących następstwo publicznoprawne, albowiem wskazany przepis tej materii nie dotyczy.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, za trafne należy uznać stanowisko organu, iż następca prawny nie może skorzystać z przywileju art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2001r. oraz, że spółka A. S.A. jest następcą prawnym spółki B. także w sferze obowiązków publicznoprawnych, a więc i administracyjnoprawnych.
Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika w sposób bezsporny, iż połączenie spółek: B. S.A. i D. S.A. nastąpiło w trybie art. 463 pkt 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1934r. Kodeks handlowy przez przeniesienie całego majątku spółki B. S.A. z siedzibą w W. na spółkę B. S.A. z siedzibą w P., która równocześnie zmieniła nazwę na E. S.A. Z chwilą wykreślenia z rejestru w dniu 7 września 1999r. spółki przejętej (B.) na spółkę przejmującą (E. S.A.) przeszły stosownie do art. 465 § 3 Kh wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Wykreślenie z rejestru oznacza, że spółka przejęta traci byt prawny, a jej majątek czynny i bierny przechodzi w drodze sukcesji uniwersalnej na spółkę przejmującą. Skutek ten następuje ex lege. Przez sukcesję uniwersalną rozumie się tego rodzaju następstwo prawne ("pod tytułem ogólnym"), że następca prawny wstępuje w ogół praw stanowiących cały lub co najmniej prawnie wyodrębniony majątek swego poprzednika. Następstwo pod tytułem ogólnym dochodzi do skutku w sytuacjach wyraźnie prawem przewidzianych, np. przy przekształceniach osób prawnych. (S.Sołtysiński A.Szajkowski J.Szwaja, Kodeks handlowy, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1998, s.1162 i nast., str. 1170).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na gruncie art. 465 § 3 dotyczącym sukcesji uniwersalnej przyjmowano, że wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20.04.1999r. sygn II SA 7091/98, M.Podat.1999/11/40, z dnia 27.11.1995r. SA/Gd 2508/94, POP 1997/5/169, z dnia 11.02.2003r. I SA/ Łd 955/01, ONSA 2004/1/29- glosa aprobująca B.Draniewicz, Pr.Spółek 2004/9/54, wyrok z dnia 29.08.2000r. SA/Bk 957/99, Lex nr 44746).
Również pozaprawna argumentacja prowadzi do wniosku, iż nieuzasadniona z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy byłaby sytuacja, w której podmiot przejmujący cały majątek spółki przejętej, nie ponosi odpowiedzialności za zniszczenie powierzchni ziemi przez ten podmiot, natomiast obowiązkiem rekultywacji zostaje obciążony starosta jako organ samorządu terytorialnego (art. 102 ust. 4 pkt 1 ustawy prawo ochrony środowiska). Podobnie nie można uznać twierdzenia skarżącej, że w sferze praw i obowiązków administracyjnych stanowi inny podmiot w rozumieniu art. 12 ustawy, albowiem wówczas należałoby przyjąć, że każda zmiana organizacyjna osoby prawnej, w następstwie której traci osobowość prawną (przejęcie, połączenie), poza jej likwidacją - wyłącza odpowiedzialność za dokonane zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub gleby. Uzasadnionym natomiast wydaje się pogląd, iż jedynie brak związku prawnego, organizacyjnego i funkcjonalnego "zanieczyszczającego" z dokonanym zanieczyszczeniem pozwalałoby na uznanie zgłaszającego za "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy.
Skoro w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym skarżący nie mógł skorzystać z uregulowania przewidzianego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. to Prezydent Miasta zasadnie na podstawie art. 12 ust. 4 tej ustawy orzekł o odrzuceniu zgłoszenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję organu I instancji. Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że strona skarżąca nie spełniła jednej z niezbędnych przesłanek określonych w art. 12 ust. 1 ustawy, od których zależało skuteczne dokonanie zgłoszenia. Z tego względu odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, 77 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego tj. nie wezwania spółki A. S.A do złożenia dodatkowych wyjaśnień przy ustalaniu stopnia zanieczyszczenia terenu oraz podmiotu za te zanieczyszczenia odpowiedzialnego należy uznać za bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI