II SA/Ke 587/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Wojewody Świętokrzyskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Ćmielowie z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr LXXXVI/564/2024, która ustanowiła regulamin przyznawania stypendiów naukowych, sportowych i artystycznych dla szczególnie uzdolnionych uczniów. Głównym zarzutem Wojewody było naruszenie art. 90t ust. 4 ustawy o systemie oświaty (u.s.o.) oraz art. 7 i 94 Konstytucji RP, polegające na zawężeniu kręgu adresatów stypendiów do uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych, podczas gdy ustawa nie przewiduje takiego ograniczenia i stanowi o wspieraniu dzieci i młodzieży pobierających naukę na terenie gminy. Sąd administracyjny uznał, że ograniczenie to jest istotnym naruszeniem prawa materialnego, prowadzącym do dyskryminacji uczniów klas I-III i naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że choć ustalenie kryteriów dla młodszych uczniów może być trudniejsze ze względu na oceny opisowe, nie stanowi to podstawy do ich całkowitego wykluczenia z możliwości ubiegania się o stypendium. Ponadto, sąd wskazał, że nawet usunięcie wadliwego zapisu § 1 ust. 2 regulaminu nie naprawiłoby wad uchwały, gdyż pozostałe przepisy (np. § 4) nadal odnosiłyby się wyłącznie do uczniów klas IV-VIII. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości i zasądził zwrot kosztów postępowania od Gminy Ćmielów na rzecz Wojewody Świętokrzyskiego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przyznawania stypendiów dla uczniów, kompetencje organów samorządu terytorialnego w zakresie prawa miejscowego, zasada równości wobec prawa w kontekście edukacji.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o systemie oświaty i aktami prawa miejscowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rada gminy może ograniczyć krąg adresatów lokalnego programu wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży (w tym stypendiów) do uczniów określonych klas (np. IV-VIII szkół podstawowych), podczas gdy ustawa o systemie oświaty stanowi o wspieraniu dzieci i młodzieży pobierających naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez takiego ograniczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może ograniczać kręgu adresatów programu stypendialnego do uczniów określonych klas, jeśli ustawa tego nie przewiduje. Takie ograniczenie stanowi naruszenie prawa i zasadę równości wobec prawa.
Uzasadnienie
Ustawa o systemie oświaty upoważnia organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego do określenia warunków przyznawania stypendiów dla uzdolnionych uczniów pobierających naukę na terenie gminy, bez możliwości zawężania tego kręgu do konkretnych klas. Ograniczenie to narusza zasadę równości wobec prawa, wykluczając uczniów klas I-III z możliwości ubiegania się o stypendium.
Czy uchwała organu gminy, która jest aktem prawa miejscowego, podlega stwierdzeniu nieważności po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała organu gminy będąca aktem prawa miejscowego może być przedmiotem stwierdzenia nieważności nawet po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała będąca aktem prawa miejscowego (czyli zawierająca normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, jak regulamin stypendiów) nie podlega ograniczeniu czasowemu w zakresie stwierdzenia jej nieważności.
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200 § w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 14a
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 94 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.o. art. 90t § ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.s.o. art. 44i § ust. 1
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych art. 7 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenie kręgu adresatów stypendiów do uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych jest niezgodne z ustawą o systemie oświaty. • Takie ograniczenie narusza zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). • Ustawa nie przewiduje możliwości zawężania prawa do stypendiów do uczniów określonych klas.
Odrzucone argumenty
Uwzględnienie wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały w całości skutkowałoby unieważnieniem wszystkich nagród przyznanych na podstawie tej uchwały. • Gmina działała w dobrej wierze, a organ nadzoru nie zgłaszał zastrzeżeń w ustawowym terminie. • Wykluczenie z obrotu prawnego aktu obowiązującego przez dłuższy czas byłoby społecznie nieuzasadnione.
Godne uwagi sformułowania
organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może określać warunki przyznawania stypendiów dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, bez ograniczenia ich wieku i klasy w której pobierają naukę. • Prowadzi to do wniosku, że organ zawęził zakres podmiotów, do których kierowany jest zaskarżony akt prawa miejscowego, pomimo że ustawodawca nie przewidział takiego uprawnienia. • Rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia ustawowego udzielanego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego w ramach udzielonej jej delegacji i w tych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną ustawą. • Pomijanie w kręgu adresatów takiego programu dzieci uczęszczających do klas I-III szkół podstawowych, stanowi niedopuszczalną dyskryminację i eliminację tych uczniów z grona jego adresatów. • Brak jest zatem podstaw prawnych do wykluczenia z możliwości ubiegania się o stypendium uczniów z klas I-III szkoły podstawowej, wskutek czego doszło w tym przypadku do ewidentnego naruszenia art. 32 Konstytucji RP, tj. zasady równości wobec prawa.
Skład orzekający
Agnieszka Banach
przewodniczący
Beata Ziomek
członek
Krzysztof Armański
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania stypendiów dla uczniów, kompetencje organów samorządu terytorialnego w zakresie prawa miejscowego, zasada równości wobec prawa w kontekście edukacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o systemie oświaty i aktami prawa miejscowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie prawa przez samorządy i jak sądy administracyjne dbają o to, by przepisy nie prowadziły do dyskryminacji uczniów. Jest to przykład praktycznego zastosowania zasady równości.
“Czy samorząd może dyskryminować uczniów? Sąd administracyjny odpowiada!”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.