II SA/Ke 584/24

II SA/Ke 584/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 30 sierpnia 2024 r. znak: SKO.PW-61/1546/12/2024 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu pierwotnego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 30.08.2024 r. znak: SKO.PW-61/1546/12/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej "SKO") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Jędrzejowa znak: RGG.6331.1.2022 z 19.01.2024 r. w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 29.04.2022 r. K. K. i P. K., właściciele działek nr [...] i [...], obręb [...] zwrócili się do organu I instancji z wnioskiem o interwencję, wskazując że na sąsiednią działkę nr [...] nawieziono znaczną ilość ziemi, podnosząc tym samym teren tej nieruchomości – co może spowodować zakłócenie stosunków wodnych (zalewanie wodami opadowymi i roztopowymi) ze szkodą dla ich działek.
W dniu 24.05.2022 r. pracownicy organu przeprowadzili oględziny, stwierdzając że niezabudowana obecnie działka nr [...] bezpośrednio przylega do drogi gminnej, była terenem zaniedbanym, nieużytkowanym od wielu lat, porośniętym krzewami oraz drzewami. Właściciel tej działki w kwietniu 2022 r. usunął roślinność i nawiózł kilkanaście wywrotek ziemi celem wyrównania działki po usunięciu roślinności. Materiał ten został w sposób uporządkowany i rozplantowany na terenie całej nieruchomości – do poziomu działek przyległych, obsiano go trawą. Ustalono ponadto, że naturalne ukształtowanie terenu działki nr [...] przebiega ze spadkiem w kierunku południowo-północnym, przylegając do sąsiedniej działki o nr [...] od strony północnej. Działka ta stanowi trawnik na długości około 50 m, a następnie na długości około 20 m jest utwardzona kostką brukową. Z kolei na sąsiedniej działce nr [...] znajduje się na budynek jednorodzinny w odległości około 17 m od naroża działki nr [...], a pozostałą część nieruchomości stanowi trawnik. Dodatkowo ustalono, że K. K. i P. K. nie wykazali jakichkolwiek szkód na terenie swoich działek.
Decyzją z 10.06.2022 r. Burmistrz Miasta Jędrzejowa odmówił nałożenia na M. G., właściciela ww. działki nr [...] obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego ww. działki lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu wskazano na brak wykazania występowania szkód na działce nr [...] i [...], podkreślając że parametry nawiezionego gruntu, który według oświadczenia właściciela działki nr [...] będzie podlegał przeobrażeniom, w chwili obecnej nie mają znaczenia w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych.
Decyzją z 16.09.2022 r. SKO, po rozpatrzeniu odwołania K. K. i P. K., uchyliło ww. decyzję Burmistrza Miasta Jędrzejowa i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując że organ I instancji nie dość precyzyjnie ustalił stan faktyczny.
W dniu 14.10.2022 r. przeprowadzono kolejne oględziny, podczas których nie stwierdzono, aby stan faktyczny zmienił się od dnia wydania poprzedniej decyzji. Pracownicy organu dokonali ponownie pomiarów grubości nawiezionej ziemi i potwierdzili w tym zakresie wartość 30 cm.
Organ zlecił 28.10.2022 r. firmie geodezyjnej wykonanie pomiarów wysokościowych działki nr [...], która potwierdziła że teren ww. działki w wyniku nawiezienia ziemi został podniesiony od 10 do 30 cm.
Z powyższych względów decyzją z 6.12.2022 r. Burmistrz Miasta Jędrzejowa ponownie odmówił nałożenia na M. G. obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego ww. działki lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, podkreślając że nawiezienie ziemi i wyrównanie terenu na działce [...] nie zmieniło kierunku spływu wód i nie wywołało negatywnych skutków dla nieruchomości przyległych. Organ ustalił, że spływ wód z kierunku południe-północ nie został zmieniony i nie ma alternatywy dla wypływu wód.
Decyzją z 24.04.2023 r. SKO, po rozpatrzeniu odwołania K. K. i P. K., uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność powołania biegłego.
Prawomocnym wyrokiem z 23.06.2023 r. sygn. II SA/Ke 307/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił sprzeciw M. G. od ww. decyzji kasacyjnej.
W dniu 4.10.2023 r. przeprowadzono kolejne oględziny nieruchomości. Organ I instancji zdecydował o powołaniu biegłego z zakresu zakłócania stosunków wodnych, celem wykonania specjalistycznej ekspertyzy. W dniu 14.12.2023 r. pracownik naukowy Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach złożył stosowną ekspertyzę .
Decyzją z 19.01.2024 r. Burmistrz Miasta Jędrzejowa, działając na podstawie 234 ust. 1 ustawy z dnia 20.07.2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", odmówił nałożenia na właściciela nieruchomości oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb [...] obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego ww. działki lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Organ I instancji, biorąc pod uwagę dotychczasowe ustalenia, wykonane kilkakrotnie oględziny nieruchomości oraz sporządzoną ekspertyzę, stwierdził, że poczynione na działce nr [...] prace nie oddziałują negatywnie w przedmiocie stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich – działek nr [...] i [...], a zatem nałożenie na M. G. obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego działki lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom jest bezzasadne.
W odwołaniu od ww. decyzji K. K. i P. K. zarzucili naruszenie art. 234 ust. 1 ustawy i art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, zwracając uwagę że w trybie wniosku o udostępnienie informacji publicznej Burmistrz Miasta Jędrzejowa wskazał, że decyzja o warunkach zabudowy została wydana na część działki nr [...], a nie na całą działkę, dodatkowo co do działki nr [...] nie wskazano informacji w pozwoleniu na budowę, że mają być zbiorniki retencyjne. Na kolejny wniosek Starostwo Powiatowe udzieliło informacji, że nie stwierdzono faktu wydania pozwolenia na budowę oraz nie przyjęto zgłoszenia budowy zbiorników retencyjnych na działce nr [...]. W aktach brak dokumentacji, potwierdzającej budowę zbiorników retencyjnych. Odwołujący się podnieśli, że na działce nr [...] nie prowadzono prac ziemnych, ingerujących w jej powierzchnię, lecz dokonano nawiezienia mas ziemnych niewiadomego pochodzenia. Zakwestionowali ponadto stanowisko organu, że informacja o pochodzeniu materiału nawiezionego nie ma znaczenia, podkreślając że masy ziemne nawiezione na nieruchomość należy traktować jako odpad. Z kolei rozmieszczenie nawiezionych mas ziemnych na grunt należy zakwalifikować jako prowadzenie procesu odzysku odpadów, przy czym dopuszczalna ilość odpadów została przekroczona. Natomiast wyjaśnienia biegłej – która wyszła poza swoje kompetencje – strony uznały za sprzeczne lub nieprawdziwe, zarzucając że organ nie dokonał oceny opinii biegłej pod względem jej rzetelności i wartości dowodowej.
Pismem z 28.06.2024 r. SKO, mając na uwadze zarzuty odwołania, zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego – w rezultacie którego uzyskano od biegłej potwierdzenie, że na terenie działki nr [...], nie nastąpiły zmiany na gruncie, skutkujące szkodliwym oddziaływaniem na grunty sąsiednie, tj. dz. nr [...] i [...]. W piśmie z 17.07.2024 r. biegła wyjaśniła ponadto, że w pozwoleniu na budowę z 16.08.2023 r. nie ma w planie sytuacyjnym zbiorników retencyjnych, a ich zamontowanie musi odbyć się w odpowiednim czasie budowy po zgłoszeniu budowlanym, które jest na etapie opracowania.
SKO, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, przytoczyło art. 234 ust. 1 ustawy i stwierdziło, że w toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił precyzyjnie stan faktyczny, przeprowadził oględziny, jak również zlecił biegłej wykonanie ekspertyzy. Podkreślono, że istotą postępowania dowodowego w sprawie dotyczącej zakłócenia stosunków wodnych jest ustalenie, czy dokonana została zmiana stanu wody na gruncie i oddziałuje negatywnie na grunty sąsiednie – a zatem czy występuje związek przyczynowy pomiędzy działaniami właścicieli nieruchomości, a zmianą stanu wody na gruncie - w sposób powodujący szkodę dla gruntów sąsiednich. Ze sporządzonej opinii wynika w sposób jednoznaczny, że takie zmiany stanu wody nie występują, przy czym biegła szczegółowo opisała stan zagospodarowania na ww. działkach, oceniła sposób odprowadzania wód opadowych i wskazała, że jedyne możliwe oddziaływanie wód spływających z działki nr [...] to fragment o pow. 308 m2, przy czym w miarę postępu zabudowy działki odpływ wód opadowych będzie bardzo znikomy. Ponadto, całą zlewnię, na której znajdują się omawiane działki, stanowią grunty o bardzo dużej przepuszczalności, zarówno gleby, jak i poniżej tej warstwy.
Organ II instancji, ustosunkowując się do zarzutów odwołania, wskazał że nie jest prowadzone postępowanie w sprawie usunięcia odpadów, a stanowisko biegłej jest jasne i logiczne, poparte stosownymi wyjaśnieniami i pomiarami, a także analizą map, a ponadto stanowi odzwierciedlenie aktualnego stanu faktycznego, gdyż biegła potwierdziła swoją ekspertyzę pismem z 17.07.2024 r.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach K. K. zarzuciła decyzji SKO:
- naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenie materiału dowodowego;
- naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niedokonanie rzetelnej analizy dowodów;
- brak odniesienia się co do ilości i jakości nawiezionych mas ziemnych na grunt, które spowodowały zmiany jego ukształtowania, zmiany kąta spadku terenu, a tym samym zmieniły natężenie spływu wód;
- złą interpretację odnośnie nawiezionego materiału (organ II instancji stwierdził, "iż poniżej warstwy nasypów w nawierconych otworach, gleba podścielona jest warstwą piasków średnich, średnio zagęszczonych"; organ II instancji odnosi się do gleby poniżej warstwy nawiezionych mas ziemi, a nie odnosi się do materiału nawiezionego, który stanowi odpad;
-brak odniesienia się do zarzutów odwołania z 1.02.2024 r. jak również z 19.08.2024r. w sprawie opinii przygotowanej przez biegłą oraz do decyzji z 19.01.2024 r. w stwierdzeniu organu że zarzuty kierowane do opinii stanowią polemikę ze stanowiskiem biegłej jako nie mające wpływu, przy czym SKO wybiórczo odniosło się do zarzutów odwołania;
- stwierdzenie, że "istniejący kierunek spływu wód na spornych działkach jest kierunkiem naturalnym i nie uległ zmianą na przestrzeni lat" – na co brak jest w aktach dowodów w postaci map historycznych;
- stwierdzenie, że w miarę postępu zabudowy działki odpływ wód opadowych będzie bardzo znikomy, powołując się na wyliczenia w opinii biegłej – która stwierdza że zbiorniki retencyjne zostaną wykonane, ale obowiązek wykonania ich nie wynika z decyzji organu I jak i II instancji;
- brak zbadania stwierdzenia biegłej, że nie występują zmiany stanu wody na gruncie, które oparte zostało na wyliczeniu przy 4 zbiornikach retencyjnych.
W odpowiedzi od Burmistrza Miasta Jędrzejów z 17.01.2024r. skarżąca uzyskała bowiem następującą informację: "zbiorniki retencyjne zostały dobrane przez Architekta opracowującego Projekt Architektoniczno Budowlany, na prośbę Inwestora, zgodnie zresztą z ustaleniami wynikającymi z Planów Przeciwdziałania Skutkom Susz (wg Hydro portal ISOK) i PW. Obecnie na tym etapie budowy dla dwóch posesji będą wykonane dwa zbiorniki. W piśmie z 26.01.2024 r. organ wyjaśnił cyt. "zbiorniki retencyjne zostały dobrane przez Architekta opracowującego Projekt Architektoniczno Budowlany, na prośbę Inwestora, zgodnie zresztą z ustaleniami wynikającymi z Planów Przeciwdziałania Skutkom Susz. Obecnie na tym etapie budowy dla dwóch posesji będą wykonane dwa zbiorniki. Na tym etapie, skoro rozpoczęta jest budowa, to znaczy iż sporządzono opracowania całej procedury wykonania PB budowy domków, który to składa się z PZT, PAB oraz projekt techniczny. Opracowująca opinię nie wykonała doboru zbiorników, gdyż nie brała udział w procesie projektowania. W opinii zostało tylko obliczenie sprawdzające pojemności zbiorników retencyjnych, których to pojemność jest obliczona i dobrana fachowo". Z informacji od Starostwa Powiatowego z 16.01.2024 r. wynika, że "nie stwierdzono faktu wydania pozwolenia na budowę oraz nie przyjęto zgłoszenia budowy zbiorników retencyjnych na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym gruntu [...]". W prowadzonym przez SKO postępowaniu wyjaśniającym biegła wyjaśniła, że "W pozwoleniu na budowę z dnia 16.08.2023 r. znak: BA.6740.1.248.2023 decyzja nr 297/2023 nie ma na planie sytuacyjnym zbiorników retencyjnych. Ich zamontowanie musi odbyć się w odpowiednim czasie budowy po zgłoszeniu budowlanym, które jest na etapie opracowania i stanowią tzw. racjonalne gospodarowanie wodami opadowymi (pozwoleniu budowlanemu podlegają tylko zbiorniki wód opadowych o pojemności większej niż 10 m³)". W tym zakresie skarżąca wskazała na nieścisłości, które powinny być wyjaśnione, powołując się na orzecznictwo. Skarżąca zarzuciła organom obu instancji brak oceny wiarygodności i wartości dowodowej sporządzonej przez biegłą opinii, która jest wadliwa, ponieważ – jeżeli biegła przyjmuje 4 zbiorniki retencyjne do obliczeń w opinii i stwierdza, że nie zostały naruszone stosunki wodne – powinna – nakazać/zlecić budowę 4 zbiorników retencyjnych i wtedy nie zostaną naruszone stosunki wodne, ewentualnie nie powinna przyjmować 4 zbiorników retencyjnych i stwierdzić że nie zostały naruszone stosunki wodne. Skarżąca postawiła pytanie, co się stanie, jeśli nie będzie zbiorników retencyjnych (ponieważ nie ma nakazu ich budowania) i czy stosunki wodne będą wtedy naruszone. W tym przypadku, zdaniem strony, organy nie zbadały i nie wyjaśniły wiarygodności sporządzonej opinii. Końcowo skarżąca podkreśliła, że szkoda w rozumieniu Prawa wodnego może być również hipotetyczna, wystarczy zaistnienie stanu zagrożenia w postaci niebezpieczeństwa zalania lub zatopienia.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W piśmie procesowym z 7.01.2025 r. skarżąca zarzuciła, że w aktach sprawy brak jest oświadczenia biegłego, potwierdzające uprawnienia w zakresie hydrologii, hydrogeologii, gospodarki wodnej lub melioracji wodnej oraz zlecenia/umowy/postanowienia na okoliczność wykonywania czynności przez biegłego, co przesądza o braku podstawy prawnej na jakiej została powołana.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", z uwagi na złożenie w tym zakresie przez organ stosownego wniosku – któremu nie sprzeciwiła się strona skarżąca, prawidłowo pouczona w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja SKO, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o odmowie nałożenia na właściciela działki nr [...] w [...] obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego ww. działki lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom – z powołaniem się na kilkakrotnie przeprowadzone oględziny nieruchomości oraz ekspertyzę biegłego, z których wynika że poczynione na działce nr [...] prace nie oddziałują negatywnie w przedmiocie stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich należących do skarżącej. Stanowisko to kwestionuje K. K., podnosząc że spowodowane przez ww. uczestniczka zmiany, polegające na nawiezieniu ziemi (dokonane celem wyrównania działki po usunięciu roślinności), następnie rozplantowanej na terenie całej nieruchomości – szkodliwie wpływają na jej sąsiednie grunty (działki o nr [...] i [...]).
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, że w sytuacji przytoczenia w skardze (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Sąd rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd w pierwszej kolejności odniósł się jednak do naruszenia prawa materialnego, albowiem zakres niezbędnych ustaleń koniecznych do wydania rozstrzygnięcia i oceny, czy poczynione w sprawie ustalenia były prawidłowe, determinuje treść przepisów ustawy z dnia 20.07.2017r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 1438), zwanej dalej "ustawą".
W tym miejscu podnieść należy, że w niniejszej sprawie – z uwagi na treść art. 234 ust. 1 ustawy – zastosowanie nakazu, o jakim mowa w ust. 3 tej regulacji, było zdeterminowane ustaleniem przez organy – w sposób niebudzący wątpliwości – czy:
- po pierwsze, właściciel działki nr [...] dokonał zmiany stanu wody na gruncie,
- po drugie, zmiana szkodliwie wpływa (bądź może wpłynąć) na należący do skarżącej grunt sąsiedni,
- po trzecie, istnieje związek przyczynowy miedzy zmianą stosunków wodnych na gruncie a zaistniała (bądź potencjalną) szkodą.
Zgodnie bowiem z art. 234 ust. 3 ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Z kolei zgodnie z art. 234 ust. 1 ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
Zaznaczyć trzeba, że "szkodliwy wpływ" w rozumieniu cyt. przepisu musi być realny, objawiać się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony, albo powodować sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy. Jest to o tyle istotne, że w odniesieniu do tej przesłanki z cyt. art. 234 ust. 1 pkt 1 a (odpowiadającego art. 29 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18.07.2001 r. – Prawo wodne ) orzecznictwo zgodnie przyjmuje, że konieczne jest ustalenie realnych i skonkretyzowanych szkód na gruncie, które mają określony wymiar majątkowy, powodując negatywne skutki w sytuacji majątkowej właściciela sąsiedniego gruntu. Tymczasem podczas oględzin przeprowadzonych 24.05.2022 r. pracownicy ustalili, że "skarżący w żaden sposób nie wykazali, że postępowanie właściciela działki nr [...] spowodowało jakiekolwiek szkody lub negatywne skutki dla ich nieruchomości" (k. 16 akt administracyjnych), co wskazuje na to, że oczekiwane przez stronę działanie organu w formie nakazu miałoby charakter prewencyjny.
W tym miejscu należy przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione w wyroku z 20.03.2019 r. o sygn. akt II OSK 1167/17, zgodnie z którym jeżeli właściciel danego gruntu, żądający uregulowania stosunków wodnych nie wskazał żadnych okoliczności świadczących o określonym uszczerbku majątkowym, będącym konsekwencją negatywnego oddziaływania na jego grunt zmiany stanu wody na innym gruncie, to nie można przyjąć, że zmiany te wywołują szkodę. Istotne jest bowiem odziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunt sąsiedni, powodujące szkodę na tym gruncie (np. zalewanie upraw, uszkodzenie budynków, niszczenie urządzeń), która z kolei powoduje uszczerbek w stanie majątkowym właściciela tego gruntu. Jak trafnie zatem podniósł Naczelny Sąd Administracyjny – bez "szkody na gruncie" nie można mówić o "szkodliwym wpływie" zmian stanu wody i szkodzie w rozumieniu art. 29 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy (obecnie 234 ust. 3 ustawy z dnia 20.07.2017r. – Prawo wodne)".
Jak wynika z akt administracyjnych organy, wbrew stanowisku skarżącej, podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz jej załatwienia, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy i dokonując jego oceny w sposób zgodny z wymogami K.p.a. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą postepowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników dla władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a. ) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art 12 § 1 K.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Istotne jest również, że zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a. w sprawach wymagających wiadomości specjalnych, organy administracji publicznej mogą zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest utrwalone stanowisko, zgodnie z którym w sprawach dotyczących zmiany stosunków wodnych prowadzonych w oparciu o art. 234 obecnego Prawa wodnego (uprzednio art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ), z uwagi na wymóg posiadania odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postepowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organy, wymagane jest przeprowadzenie w oparciu o art. 84 § 1 K.p.a. dowodu z opinii biegłego posiadającego wiedzę w wymaganym zakresie. Stanowisko takie legło zresztą u podstaw wydania poprzedniej decyzji kasacyjnej SKO z 24.04.2024 r. (k. 115), co do której tut. Sąd w sprawie II SA/Ke 307/23 oddalił sprzeciw M. G..
Należy również podkreślić, że organ, co prawda, nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii (ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną jaką posiada biegły), nie oznacza to jednak, że jest zwolniony z obowiązku oceny wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy. To bowiem na organie spoczywa obowiązek dokładnego i pełnego wyjaśnienia sprawy. W szczególności organ winien dokonać oceny, czy opinia biegłego zawiera ustosunkowanie się do wszystkich aspektów sprawy istotnych do jej rozstrzygnięcia. W razie dostrzeżenia braków organ winien rozważyć zadanie biegłemu dodatkowych pytań. Organ ma również obowiązek ustosunkowania się i udzielenia odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez stronę. Sama zaś opinia podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po zebraniu pełnego materiału dowodowego oraz wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do opinii, może organ dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia. Obowiązkiem organu jest zatem weryfikacja opinii pod kątem jej kompletności, rzetelności, logiczności i zrozumiałości. Natomiast rolą sądu w przypadku wniesienia skargi na decyzję organu jest jedynie sprawdzenie, dokonanie oceny czy z powyższych obowiązków organy prowadzące postępowanie administracyjne w sposób należyty się wywiązały, czy ewentualnie stwierdzone naruszenia powyższych przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym kontekście nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie prawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy, który determinował brak zastosowania przepisów Prawa wodnego, które organy obu instancji powołały w odniesieniu do odmowy nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Mianowicie, w wydanych w niniejszej sprawie decyzjach powołano się na – szczegółowo omówioną w ich uzasadnieniach – opinię biegłego z grudnia 2023 r. (k. 152-186), sporządzoną w zakresie "ustalenia zmiany stanu wody na działce nr [...] (...) w związku z wykonanymi pracami ziemnymi oraz wpływu wykonanych robót na stosunki wodne na działkach sąsiednich nr [...] i [...] (...) oraz wskazaniem ewentualnych czynności naprawczych (...) jeżeli takowe zaistnieją".
Powyższy – prawidłowy – zakres sporządzonej ekspertyzy ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż jest tożsamy z treścią wniosku skarżącej z 29.04.2022 r., w którym domaga się od organu I instancji interwencji w tejże sprawie, wskazując na nawiezienie znacznej ilość ziemi na teren sąsiedniej posesji.
W dniu 14.12.2023 r. biegła, będąca pracownikiem naukowym Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach, przedstawiła kompleksowe opracowanie, w którym na stronach 15-16 stwierdziła, że:
- "obecnie nie uległy zmianie stosunki wodne i nie ma szkodliwego oddziaływania na działki sąsiednie. W istocie wody opadowe z dz. [...] nie zalewały terenów sąsiednich przed wykonaniem prac ziemnych, jak i nie będą zalewały obecnie".
- "Jedyne możliwe oddziaływanie wód spływających działki [...] to fragment o pow. 308m2, dający spływ równy 14% z 52/4 m3/rok=0,14 m3/d=0,002 1/s".
Co się zaś tyczy zarzutów skarżącej co do powołania się na przedstawione przez biegłą wyliczenia, która stwierdziła że zbiorniki retencyjne zostaną wykonane – przy czym skarżąca zauważa, że obowiązek ich wykonania nie wynika z decyzji organu I jak i II instancji – to należy wskazać, że w ww. opinii (str. 16) biegła odniosła się do kwestii związanych z ewentualną realizacją zbiorników retencyjnych, powołując je jako uzasadnienie swojego stanowiska, że cyt. "w miarę postępu zabudowy działki, odpływ wód opadowych będzie bardzo znikomy".
Dodatkowo podkreślenia wymaga, że w wyniku uzupełniającego postępowania dowodowego – przeprowadzonego w trybie art. 136 K.p.a. – SKO uzyskało potwierdzającą wyrażone w ww. opinii odpowiedź biegłej z 17.07.2024 r. (k. 264 akt administracyjnych) co do tego, że:
- nie upatruje negatywnego oddziaływania działki 162/2 na działki sąsiednie,
- a po zmianach związanych z procesem inwestycji dot. działki 135/2 ewentualna możliwa ilość wód napływających na działki skarżących może wynieść 0,002 l/s czyli 2 ml/s (co odpowiada ilości zawartej w małej łyżeczce do herbaty).
Jednocześnie biegła – mając na uwadze zasadnie sformułowane pytania organu odwoławczego o aktualny stan faktyczny (to jest po wydaniu decyzji z 19.01.2024 r. i w wyniku postępu procesu inwestycyjnego) – poinformowała, że:
- na terenie działki [...] nie nastąpiły (od czasu wydania decyzji) zmiany na gruncie, skutkujące szkodliwym oddziaływaniem na grunty sąsiednie tj. dz. [...] i [...];
- nie pojawiły i nie pojawiają się tym samym zagrożenia w postaci zalania lub podtopienia;
- od czasu wydania decyzji organu I instancji nie było żadnego zgłoszenia właścicieli działek nr [...] i [...] o ewentualnych szkodach – pomimo że od tego też czasu wystąpiły nawet niejednokrotne deszcze nawalne – które również nie poczyniły żadnych szkód.
Końcowo biegła wyjaśniła, że w pozwoleniu na budowę z 16.08.2023 r. znak: BA.6740.1.248.2023 nr 297/2023 nie ma na planie sytuacyjnym zbiorników retencyjnych, a ich zamontowanie musi odbyć się w odpowiednim czasie budowy po zgłoszeniu budowlanym, które jest na etapie opracowania i stanowią tzw. racjonalne gospodarowanie wodami opadowymi – jako że pozwoleniu budowlanemu podlegają tylko zbiorniki wód opadowych o pojemności > 10 m3.
Analizując ww. opinię wraz z uzupełnieniem stwierdzić trzeba, że ich treść jest konsekwentna, spójna i jednoznaczna, stanowiąc zarazem rezultat przeprowadzenia logicznego dowodu, bazującego na wiadomościach specjalnych. Oparto się przy tym na "wiedzy opracowującego, mapach sytuacyjnych, mapach dostępnych na Hydroportal ISOK oraz Geoportal, opinii geotechnicznej badania podłoża dz. [...]", przy czym zakres opracowania objął "wiele wariantowych obliczeń spływów dla zlewni oraz działki [...] przed wykonaniem prac ziemnych – w celu odniesienia się do stanu istniejącego, etapu I zagospodarowania oraz etapu II" (k. 184 akt administracyjnych). Tym samym należy podzielić stanowisko SKO co do tego, że stanowisko biegłej jest jasne i logiczne, poparte stosownymi wyjaśnieniami i pomiarami – uznając zarazem wykonaną na potrzeby niniejszej sprawy ekspertyzę z uzupełnieniem (pismem z 17.07.2024 r.) za rzetelną i sporządzoną na podstawie zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego.
Biorąc pod uwagę powyższe należy podzielić stanowisko organów obu instancji co do tego, że wykonane na działce nr [...] prace ziemne nie oddziałują negatywnie w przedmiocie stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich - dz. nr [...] i [...] – wobec czego nałożenie na właściciela działki nr [...] w [...] obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego działki lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom jest bezzasadne.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy zaznaczyć, że opinia biegłego nie została w sposób skuteczny podważona przez skarżącą – która nie przedstawiła jakichkolwiek przeciwdowodów, zwłaszcza w postaci odmiennej kontropinii, wyrażającej odmienny pogląd na temat spornych stosunków wodnych. Natomiast w sytuacji, gdy organ nie miał wątpliwości co do rzetelności i treści sporządzonej w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych ekspertyzy, to nie miał obowiązku przeprowadzania innego dowodu w tym zakresie – zwłaszcza wobec uzyskania dodatkowych wyjaśnień od biegłego, potwierdzających przedstawione w opinii stanowisko. Jak trafnie wskazało SKO zarzuty formułowane w toku postępowania przez skarżącą miały jedynie charakter polemiki ze stanowiskiem biegłej. Jeśli chodzi zaś o argumentację skargi co do tego, że nawieziona ziemia ma charakter odpadu, to w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano na brak prowadzenia postępowania w sprawie usunięcia odpadów z ww. działki.
Tym samym, ocena zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego i wieńcząca ją odmowa zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego były trafne. Zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy był bowiem wystarczający do podjęcia takich ustaleń.
W tym kontekście skarżąca nie wykazała naruszeń przepisów K.p.a., które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie za niezasadne należy również uznać zarzuty kwestionujące powołanie i kwalifikacje biegłej, podniesione w piśmie procesowym skarżącej z 7.01.2025 r., gdyż:
- na stronie 3 opinii jako podstawę jej opracowania powołano umowę na wykonanie dzieła zawartą 19.10.2023 r. pomiędzy biegłą a Gminą Jędrzejów;
- biegła z tytułem naukowym "dr inż." , podpisując się, używa pieczątki wskazującej na odpowiednie numery uprawnień budowalnych i projektowych (k. 264), co bez wątpienia daje rękojmię – i umożliwia weryfikację – jej kompetencji.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.