II SA/Ke 580/23

II SA/Ke 580/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Dorota Pędziwilk-Moskal /sprawozdawca/
Jacek Kuza /przewodniczący/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 58 par. 1, art. 43
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 119 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Ś. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] sierpnia 2023 r. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 16 sierpnia 2023 r. [...] Świętokrzyski Wojewódzki Lekarz Weterynarii, po rozpatrzeniu wniosku J. D., prowadzącego działalność nadzorowaną w zakresie schroniska dla bezdomnych zwierząt, pod firmą P.H.U. J. D., ul. [...], C. [...] o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. nr [...] z 29 czerwca 2023 r. - odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący pismem z 2 sierpnia 2023 r. wniósł o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji wskazując, że opóźnienie w dokonaniu czynności nastąpiło na skutek wprowadzenia go w błąd co do daty odbioru tej decyzji. Powołując się na treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. organ wyjaśnił, że pozytywne rozpoznanie wniosku wiąże się z koniecznością spełnienia łącznie czterech przesłanek, tj.: braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; złożenie przez niego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu; dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do złożenia wniosku o przywrócenie terminu; dopełnienie czynności, dla której ustanowiono podlegający przywróceniu termin.
Dokonując analizy, czy w tej sprawie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu, organ w pierwszej kolejności stwierdził, że skarżący, złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia temu terminowi. Jak wynika bowiem z treści złożonego wniosku, informację o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, skarżący otrzymał 27 lipca 2023 r., zapoznając się z treścią pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii w S.. W tej sytuacji, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu upływał 3 sierpnia 2023 r. i tego dnia wniosek został nadany w placówce pocztowej.
Oceniając uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu, organ powołał się na treść art. 43 k.p.a. i wyjaśnił, że przepis ten umożliwia dokonanie doręczenia zastępczego poprzez przekazanie przesyłki dorosłemu domownikowi adresata, ze skutkiem procesowym dla strony postępowania, przez uznanie doręczenia za skuteczne. Organ podkreślił, że bezspornie przesyłka została odebrana przez matkę skarżącego 3 lipca 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji). Nie jest również kwestionowane, że osoba odbierająca jest dorosłym domownikiem, który odbierając przesyłkę zobowiązał się do jej przekazania. Nie ma zatem wątpliwości, co do skuteczności doręczenia zastępczego dokonanego na podstawie art. 43 k.p.a.
Odnosząc się do treści wniosku o przywrócenie terminu organ podniósł, że podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Zdaniem organu, błędne przekazanie daty odebrania przesyłki przez domownika, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie może być kwalifikowane jako brak winy adresata. Brak jest uzasadnienia do tego, aby skarżący mając jakiekolwiek wątpliwości, co do daty odbioru decyzji nie dążył do ich usunięcia przez wgląd do akt sprawy lub przez weryfikację we właściwym urzędzie pocztowym.
J. D. w skardze na powyższe postanowienie Ś. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w K. zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć wpływ na treść tego rozstrzygnięcia, a to:
1) art. 58 § 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym tej sprawy poprzez uznanie, że przedstawione we wniosku okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu i uznanie, że uchybienie terminowi nastąpiło
z winy skarżącego;
2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak rozpatrzenia zgłoszonego przez skarżącego wniosku dowodowego, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i przyjęcie, że niedochowanie należytej staranności przez domownika skarżącego nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminu w postępowaniu;
3) art. 7 k.p.a. przez naruszenie zasady praworządności w związku z tym, że organ przy rozpoznaniu sprawy nie wziął pod uwagę słusznego interesu skarżącego;
4) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;
5) art. 11 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu na jakich dowodach organ oparł swoje twierdzenia i z jakiego powodu nie rozpatrzył, a tym samym nie uwzględnił zgłaszanych przez skarżącego wniosków dowodowych;
6) art. 43 i art. 44 k.p.a. polegającego na przyjęciu, że spełnione zostały przesłanki skutecznego doręczenia decyzji adresatowi podczas, gdy pismo zostało doręczone osobie nieuprawnionej, która nie wypełniła ciążących na niej obowiązków.
W uzasadnieniu skargi jej autor przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów, w oparciu o które wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji.
Skarżący podniósł, że u podstaw wadliwości zaskarżonego postanowienia legła wadliwa interpretacja przesłanek koniecznych do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnił, że decyzją z 29 czerwca 2023 r. nałożona została na niego, jako prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. J. D., kara pieniężną w wysokości [...] zł. Zgodnie z okolicznościami przedstawionymi we wniosku przesyłkę odebrała jego matka, która nie jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej. Co więcej, matka poinformowała go, że korespondencja została odebrana przez nią 5 lipca 2023 r., a nie 3 lipca 2023 r. Nadto koperta zawierająca decyzję została zniszczona przez matkę, a w związku z tym nie miał możliwości zweryfikowania rzeczywistej daty odebrania przesyłki. Skarżący wskazał, że organ nie rozparzył jego wniosku o zwrócenie się do Poczty Polskiej celem uzyskania informacji, kto i kiedy dokonał odbioru przesyłki od Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. zawierającej ww. decyzję.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Jednocześnie zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w powyżej zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej: "k.p.a."). Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.).
Powołane przepisy przewidują cztery przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, tj.: po pierwsze - wniesienie prośby o przywrócenie terminu, po drugie - uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; po trzecie - wniesienie prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; po czwarte - dokonanie jednocześnie z wniesieniem prośby czynności, dla której określony był termin. Wszystkie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie (por. m.in. wyrok WSA w Łodzi z 22 czerwca 2023 r., III SA/Łd 51/23, Lex nr 3579418).
Przesłanką, która winna zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie wniosku (prośby) w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustanie przyczyny uchybienia terminu to ustanie przeszkody do dokonania danej czynności procesowej, niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności w tym zakresie. Ocena, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy do organu rozpoznającego wniosek.
W niniejszej sprawie organ prawidłowo ocenił, że skarżący, złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia temu terminowi. Jak wynika bowiem z treści złożonego wniosku, informację o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, skarżący otrzymał 27 lipca 2023 r., zapoznając się z treścią pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii w S.. W tej sytuacji, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu upływał 3 sierpnia 2023 r. i tego dnia wniosek został nadany w placówce pocztowej.
Podkreślić należy, że zasadniczą przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (art. 58 § 1 zd. pierwsze k.p.a.).
Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie przyjmuje się, że przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w dopuszczeniu do uchybienia terminowi należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i oceniać brak winy zainteresowanego według obiektywnych, nie zaś subiektywnych mierników staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności (zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 257 - 258; postanowienia NSA z dnia: 26 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1713/22, 8 października 2013 r., sygn. akt II GZ 549/13; 3 października 2013 r., sygn. akt I FZ 410/13; 1 października 2013 r., sygn. akt II OZ 833/13; 25 września 2013 r., sygn. akt I OZ 828/13 – dostępne CBOSA).
Jak wynika z art. 58 § 1 k.p.a. to na zainteresowanym spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia istnienia okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. Warunkiem przywrócenia terminu jest wykazanie przez stronę, że mimo całej swej staranności nie mogła czynności dokonać w terminie, a więc że zachodziła obiektywna, niezależna od niej przeszkoda. Przeszkoda taka zachodzi wówczas, gdy dopełnieniu przez stronę obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, mimo dołożenia największego choćby wysiłku.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organ drugiej instancji w prawidłowy sposób dokonał oceny okoliczności wskazanych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego.
Nie jest w sprawie kwestionowane, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. nr [...] z 29 czerwca 2023 r. oraz, że przesyłka pocztowa została odebrana przez H. D. (matkę skarżącego) - pełnoletniego domownika, który zobowiązał się do oddania przesyłki adresatowi.
We wniosku o przywrócenie terminu z 2 sierpnia 2023 r. skarżący podniósł, że decyzja z 29 czerwca 2023 r. została doręczona jego matce, która poinformowała go, że przesyłkę odebrała 5 lipca 2023 r. Organ, odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ocenił, że błędne poinformowanie o dacie odebrania przesyłki przez domownika, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie może być kwalifikowane jako brak winy adresata.
Stanowisko organu zasługuje na aprobatę. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji jednoznacznie wynika, że przesyłka pocztowa została odebrana 3 lipca 2023 r. Skarżący, jako osoba należycie dbająca o własne interesy, mając jakiekolwiek wątpliwości, co do daty odbioru decyzji mógł i powinien dążyć do ich usunięcia przez kontakt z organem pierwszej instancji, wgląd do akt sprawy lub weryfikację daty doręczenia przesyłki we właściwym urzędzie pocztowym. Takich czynności skarżący jednak nie podjął.
W tym miejscu podkreślić należy, że w doktrynie wyróżnia się dwa rodzaje doręczeń pism: doręczenie właściwe oraz doręczenie zastępcze. Doręczenie pism w trybie art. 42 k.p.a., ze względu na to, że pismo odbiera adresat osobiście, określa się mianem doręczenia właściwego. Z treści art. 42 § 1 k.p.a. wynika, że podstawowymi miejscami doręczenia pism osobom fizycznym są mieszkanie oraz miejsce pracy adresata. Na zasadzie art. 43 zd. 1 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.
Z kolei doręczenie w trybie art. 44 k.p.a., zwane doręczeniem zastępczym, znajduje zastosowanie dopiero wówczas, gdy nie można doręczyć pisma w sposób określony w art. 42 i art. 43 k.p.a. Przepis art. 44 § 4 k.p.a. określający, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 może być stosowany tylko w przypadku skierowania korespondencji na prawidłowy adres strony (por. postanowienie NSA z 29 lutego 2012 r., I OSK 270/12).
Przewidziane w art. 43 i art. 44 k.p.a. zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych (por. m.in. wyrok NSA z 15 czerwca 2020 r., I OSK 736/19).
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że przesyłkę odebrała jego matka, która nie jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji dotyczącej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej podnieść należy, że przepisy k.p.a. nie określają miejsca i sposobu doręczania pism osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą. W kwestii tej w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, że brak jest podstaw, aby osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą traktować jak jednostkę organizacyjną i z tego względu stosować wobec niej tryb doręczeń przewidziany w art. 45 k.p.a.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się również, że osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, a taką osobą jest skarżący, pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać tak jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1-3 k.p.a. Przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy (por. wyroki NSA: 19 października 2022 r., I GSK 3101/18;, LEX 3501277; z 31 października 2019 r., II GSK 2875/17, LEX nr 2750713; z 18 kwietnia 2018 r., II OSK 2663/17, LEX nr 2494131; z 20 stycznia 2015 r., II GSK 1956/13, LEX nr 1640509).
W tym stanie rzeczy uznać należy, że w kontrolowanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu prawidłowo. W ocenie Sądu, organ należycie również wyjaśnił skarżącemu, że uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu jest warunkiem jego przywrócenia.
W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien ocenić przedstawione przez nią okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. W postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu organ jedynie ocenia, czy strona uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi. Zatem organ nie przeprowadza w tym przedmiocie postępowania dowodowego z urzędu. Powołany przepis wyraźnie bowiem wskazuje, że to nie organ a strona ma uprawdopodobnić brak winy, gdyż to zainteresowany zna przyczyny uchybienia terminu i często tylko on jest w stanie wykazać istnienie okoliczności i przeszkód wyłączających winę w uchybieniu terminowi. Ustawodawca, konstruując przepis art. 58 § 1 k.p.a., ciężarem uprawdopodobnienia braku winy obciąża stronę - co wprost wynika z treści przepisu, organowi zaś pozostawia ocenę ustawowo określonych przesłanek (por. wyrok NSA z 23 lutego 2010r., sygn. akt II FSK 1576/08).
Zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło bez jego winy.
Jedynie końcowo podkreślić należy, że w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zasada wyrażona w art. 77 § 1 k.p.a. nie może być rozumiana w ten sposób, że to organ administracji publicznej ma obowiązek poszukiwać dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 lutego 2007 r., sygn. II OSK 2020/06 wyraził pogląd, podzielany przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że w postępowaniu administracyjnym strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów.
Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej zgromadzony materiał dowodowy potwierdza ustalenia poczynione przez organ, a ustalenia te zostały ocenione przez organ zgodnie z wymogami wynikającymi z k.p.a.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.