II SA/Ke 577/25

II SA/Ke 577/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /przewodniczący/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 § 1 pkt 2, art. 30 § 5, art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2025 poz 418
art. 67, art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy P
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 1025 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H.K. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 28 sierpnia 2025 r. znak: WOA.7721.88. 2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz H. K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 28.08.2025 r. znak: WOA.7721.88.2025 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej "ŚWINB"), po rozpatrzeniu odwołania H. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej "PINB") z 4.07.2025 r. znak: PINB.SO.5144.13.2024.2.AS, nakazującej K. C., C. M., J. P., J. P., W. S. i H. K. rozbiórkę obiektu budowlanego: nieużytkowanego, niepodpiwniczonego, parterowego budynku gospodarczego o max. wymiarach w rzucie 10,20 x 3,80 m, usytuowanego na działce o nr ewid. A w [...] przy granicy z działką o nr ewid. B, w wyznaczonych terminach rozpoczęcia i zakończenia, tj. od 15 września 2025 r. do 10 listopada 2025 r., wraz z uporządkowaniem terenu po rozbiórce, w której również wskazano, że przed dokonaniem rozbiórki budynku, właściciele nieruchomości zobowiązani są do uzyskania odrębnych pozwoleń na realizację działań na terenie wpisanym do rejestru zabytków jako układ urbanistyczny miasta [...] oraz są zobowiązani do ustanowienia kierownika robót, posiadającego uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej oraz będącego czynnym członkiem właściwej izby samorządu zawodowego, wraz ze wskazaniem, że roboty należy prowadzić zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz z jednoczesnym pouczeniem, że w przypadku niewykonania nałożonego obowiązku w określonym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji celem przymuszenia,
- uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu przystąpienia i zakończenia rozbiórki i w to miejsce wyznaczył termin przystąpienia do rozbiórki na dzień 27.10.2025r., a termin zakończenia rozbiórki wraz z uporządkowaniem terenu - na 31.12.2025 r.,
- w pozostałej części utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję.
ŚWINB, opisując stan faktyczny sprawy, wskazał że pismem 2.11.2024 r. J. P. poinformował o zawalonych i zniszczonych budynkach przy ul. [...] (dz. nr ewid. A), wobec czego inspektorzy PINB przeprowadzili 15.12.2023 r. kontrolę, ustalając, że znajduje się tam m.in. nieużytkowany, parterowy budynek gospodarczy o max. wym. w rzucie 10,20 x 3,80 m o konstrukcji mieszanej. Konstrukcja dachu jest drewniana, jednospadowa, pokryta papą. W dniu 19.07.2024 r. inspektorzy PINB dokonali oględzin ww. budynku, stwierdzając jego bardzo zły stan techniczny – część od strony północnej jest zawalona, drewniana konstrukcja dachu nie trzyma liniowości, w całości konstrukcja jest ugięta, a drewniane elementy dachu są miejscami złamane. Stwierdzono poluzowane łączenia elementów konstrukcyjnych, nieszczelności, w znacznej części brak pokrycia dachowego. Konstrukcja budynku nie zachowuje liniowości, ściany zewnętrzne odchylone od pionu. Wszystkie elementy drewniane, zarówno konstrukcyjne, jak i niekonstrukcyjne, są silnie skorodowane biologicznie, zawilgocone, rozwarstwione i przegniłe. Obecna podczas oględzin J. P. oświadczyła, że ww. budynek gospodarczy stanowi współwłasność K. C., C. M., J. P., J. P., W. S. Natomiast współwłaściciel S. K. nie żyje, nie jest prowadzone po nim postępowanie spadkowe. W dniu oględzin stawiła się jedyna z żyjącego rodzeństwa S. K. - H. K. J. P. oświadczyła ponadto, że żaden ze współwłaścicieli nie posiada dokumentów związanych z budową ani utrzymaniem przedmiotowego budynku, nie posiada wiedzy, czy wydane było pozwolenie na jego budowę, a obiekt ten jest nieużytkowany od lutego 2021 r. – od kiedy nie były przeprowadzane remonty budynku, naprawy bieżące, przeglądy techniczne i kontrole okresowe. J. P., tak jak i pozostali współwłaściciele, nie ma w planach remontu budynku, natomiast potwierdziła zły stan techniczny opisany w protokole oględzin – co przyznały również pozostałe obecne podczas oględzin osoby (C. M., J. P., W. S., H. K.). Podczas rozprawy administracyjnej 19.07.2024 r. obecni wówczas współwłaściciele nieruchomości potwierdzili oświadczenia złożone do protokołu oględzin, oświadczając, że przedmiotowy budynek ze względu na bardzo zły stan techniczny nie będzie remontowany ani odbudowywany.
Mając na uwadze powyższe PINB, działając na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418) wydał ww. decyzję z 4.07.2025 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki ww. obiektu budowlanego.
ŚWINB, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, stwierdził że użyty w ww. art. 67 ust. 1 ustawowy zwrot "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia" odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie o potrzebie rozbiórki danego obiektu budowlanego w tym trybie, należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające również w celu ustalenia, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego w budownictwie. Dodatkowo powołano się na § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 10.08.2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych, podkreślając że organ nadzoru budowlanego, po analizie wniosków wynikających z oględzin i rozprawy i po stwierdzeniu, że obiekt budowlany lub jego część nie nadaje się do remontu, wykończenia lub odbudowy, wydaje decyzję o nakazie rozbiórki (§ 6 tego rozporządzenia). Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, powołując się na ww. zgodne oświadczenie współwłaścicieli działki nr ewid. B, złożone na rozprawie administracyjnej. W rezultacie za zasadne uznano nakazanie rozbiórki przedmiotowego obiektu, akcentując że w stanie faktycznym omawianej sprawy stopień uszkodzeń elementów konstrukcyjnych i kilkuletnie zaniedbanie budynku nie budzi sporu – czego potwierdzeniem są wykonane podczas kontroli 15.12.2023 r. oraz oględzin w dniu 19.07.2024r. zdjęcia. Będący przedmiotem postępowania nieużytkowany budynek gospodarczy nie nadaje się do remontu lub odbudowy, zaś pozostałości ścian grożą zawaleniem. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że nieodpowiedni stan techniczny przedmiotowego budynku wskazuje na to, że powinien on zostać rozebrany. PINB dokonał oględzin i oceny stanu technicznego przedmiotowego obiektu, przeprowadził rozprawę administracyjną, wszczął postępowanie w sprawie przedmiotowego budynku, będącego w złym stanie technicznym oraz umożliwił zapoznanie się i wypowiedzenie się do zebranych dowodów w sprawie. Tym samym organ I instancji dopełnił wymogów formalnych, o których mowa w ww. rozporządzeniu, przepisach Prawa budowlanego, a także K.p.a.
Jednocześnie ŚWINB, stosując instytucję reformacji - stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. – uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie terminu wykonania rozbiórki, określonego przez PINB i wyznaczył w tym zakresie termin przystąpienia do rozbiórki na 27.10.2025 r., a termin zakończenia rozbiórki i uporządkowania terenu po rozbiórce - na 31.12.2025 r., powołując się na § 6 i § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia. W tym zakresie wzięto pod uwagę, że w toku postępowania odwoławczego wyznaczony przez organ I instancji termin przystąpienia do rozbiórki niebawem upłynie, wobec czego należało wyznaczyć nowy termin jej rozpoczęcia oraz zakończenia wraz z uporządkowaniem terenu – uwzględniając okres niezbędny na skuteczne doręczenie decyzji, realny czas na wykonanie nałożonego obowiązku, jak również wymóg stawiany przez ww. przepisy, Ponadto, przed dokonaniem rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego należy uzyskać zgodę właściwego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, gdyż obiekt znajduje się na terenie układu urbanistycznego miasta [...], wpisanego do rejestru zabytków.
ŚWINB, odnosząc się do zarzutów odwołania co do braku ustalenia spadkobierców S. K. przez sąd, wyjaśnił, że nie jest rzeczą organu regulowanie stosunków prawnych współwłaścicieli przedmiotowego budynku. Przeprowadzenie postępowania spadkowego, czyli wyjaśnienie kto jest rzeczywistym spadkobiercą, może być przeprowadzone przez sąd powszechny na prywatny wniosek potencjalnego spadkobiercy. Z wypisu z ewidencji gruntów wynika, że jednym ze współwłaścicieli działki o nr A w [...] był S. K., któremu przysługiwał określony ułamek własności, tj. 1/3, a w związku z jego śmiercią celem prawidłowego przeprowadzenia postępowania należało uwzględnić wszystkie strony w postępowaniu. W rezultacie, prawidłowo uznano H. K., jako jedyną żyjącą z rodzeństwa, za następcę prawnego po zmarłym bracie. W sytuacji bowiem, gdy ustawowa domniemana spadkobierczyni po zmarłym w 2012r. S. K. nie odrzuciła spadku w ustawowym terminie, to tym samym z mocy prawa wstąpiła w prawa i obowiązki po zmarłym. W świetle powyższego skarżąca jest jednym ze zobowiązanych do wykonania obowiązku nakazanego zaskarżoną decyzją. Ponadto, zwrócono uwagę że podczas rozprawy administracyjnej H. K. nie skorzystała z prawa określonego art. 95 § 1 K.p.a., gdyż w sprawie uznania jej za stronę nie wniosła żadnych uwag ani zastrzeżeń oraz nie poinformowała organu I instancji, aby formalnie odrzuciła spadek po zmarłym bracie, jak również nie wskazała innych osób żyjących, którym przysługiwałby status spadkobiercy ustawowego.
Skargę na ww. decyzję organu odwoławczego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H. K., formułując zarzuty naruszenia:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. art. 67 ust 1 w zw. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez wadliwe ustalenie kręgu podmiotów - współwłaścicieli działki ewidencyjnej A w [...] przez pominięcie pozostałych spadkobierców po S. K. – to jest H. K., P. K., J. K., Z. Z K. oraz T. M. (będących wszystkimi spadkobiercami po A. K. - bracie S. K., zmarłym w 2015 r.) oraz G. S., T. Z., K. Z. (będącymi wszystkimi spadkobiercami po J. Z. z domu K. siostrze S. K., zmarłej w 2020 r.);
b) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 w zw. z art. art. 189e K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy dochowanie powyższych reguł prowadzenia postępowania dowodowego doprowadziłoby organ do wniosku, że w przedmiotowym przypadku należy ustalić rzeczywisty krąg spadkobierców po S. K., a nie tylko ograniczając się do jedynie żyjącej jego siostry H. K.;
2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 67 ust. 1 w zw. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego przez nieobjęcie zakresem decyzji wszystkich spadkobierców po S. K.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że brak jest jakiegokolwiek dokumentu, że jest spadkobiercą po zmarłym bracie, jako że nie zostało przeprowadzone żadne postępowanie spadkowe. Skarżąca nie jest również ujęta jako posiadacz przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem, zdaniem ŚWINB, do ustalenia kręgu stron postępowania nie jest konieczne posłużenie się rozstrzygnięciem spadkowym sądu powszechnego, a możliwe są wszelkie prawnie dopuszczalne sposoby, wskazując, że H. K. jako jedyna żyjąca z rodzeństwa S. K. z mocy prawa weszła w prawa i obowiązki jako współwłaściciel ww. nieruchomości. W tym zakresie skarżąca podniosła, że nie jest jedynym spadkobiercą po S. K., a jej następstwo prawne nie zostało stwierdzone sądownie. Brat miał bowiem siostrę, której spadkobiercami są syn i córka oraz brata, którego spadkobiercami są małżonka i czworo dzieci, którzy również muszą być uznani jako spadkobiercy S. K. i współwłaściciele ww. nieruchomości, a decyzja o nakazaniu rozbiórki obiektu powinna być zgodnie z art. 67 i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego skierowana również do nich.
Jakkolwiek skarżąca podczas rozprawy administracyjnej nie poinformowała, aby odrzuciła spadek lub wskazała innych spadkobierców, to jest osobą w starszym wieku i nikt nie kierował do niej pytań dotyczących zmarłego rodzeństwa - kiedy zmarli i czy posiadali oni dzieci. Natomiast zgodnie z art. 67 Prawa budowlanego i orzecznictwem decyzja nakazująca rozbiórkę powinna być skierowana do pełnego kręgu współwłaścicieli, przy czym nie jest prawidłowe pomijanie któregokolwiek z nich. Skarżąca wprawdzie nie pozostaje ze spadkobiercami rodzeństwa zmarłego brata w stałej relacji, ale zobowiązuje się do przesłania w terminie 21 dni danych adresowych ww. osób. Natomiast organ próbuje niejako przerzucić na skarżącą obowiązki w zakresie ustalania kręgu uczestników postępowania.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o:
1. uchylenie decyzji organów obu instancji;
2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania;
3. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym;
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", z uwagi na złożenie w tym zakresie przez stronę skarżącą stosownego wniosku – któremu nie sprzeciwili się organ, ani uczestnicy, prawidłowo zawiadomieni w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja ŚWINB, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie
nakazu rozbiórki nieużytkowanego, niepodpiwniczonego, parterowego budynku gospodarczego o max. wymiarach w rzucie 10,20 x 3,80 m, usytuowanego na działce o nr ewid. A w [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418), dalej "P.b.", zgodnie z którym jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły ustalenia PINB, dokonane podczas oględzin na miejscu oraz podczas rozprawy administracyjnej, z których wynika, że ww. budynek gospodarczy jest w bardzo złym stanie technicznym – m.in. drewniana konstrukcja dachu nie trzyma liniowości, jest ugięta, elementy dachu są miejscami złamane, w znacznej części brak pokrycia dachowego, również sama konstrukcja budynku nie zachowuje liniowości, ściany zewnętrzne są odchylone od pionu (okoliczności niesporne). Jakkolwiek organ uznał że przedmiotowy obiekt stanowi współwłasność K. C., C. M., J. P., J. P., W. S. (co ma potwierdzać wypis z rejestru gruntów), to w odniesieniu do współwłaściciela S. K. (również widniejącego w wypisie z ewidencji gruntów, K-I-4, jako zmarły) wskazał, że nie jest prowadzone po nim postępowanie spadkowe, a w dniu oględzin stawiła się jedyna z jego żyjącego rodzeństwa - H. K. W rezultacie organy obu instancji, dokonując samodzielnych ustaleń, uznały H. K. za następcę prawnego po zmarłym, argumentując, że w sytuacji, gdy ustawowa domniemana spadkobierczyni po zmarłym w 2012r. S. K. nie odrzuciła spadku w ustawowym terminie, to tym samym z mocy prawa wstąpiła w prawa i obowiązki po zmarłym bracie.
Tak przedstawione stanowisko organów kwestionuje H. K., trafnie argumentując, że:
- po pierwsze, brak jest jakiegokolwiek dokumentu, potwierdzającego że jest spadkobiercą po zmarłym bracie;
- jakkolwiek obecnie z całego rodzeństwa żyje jedynie skarżąca, to drugi brat i siostra pozostawili po sobie potomków, którzy również muszą być uznani jako spadkobiercy S. K. i współwłaściciele ww. nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe, w kontekście sformułowanych w skardze zarzutów – których prawdziwości nie zaprzeczono w odpowiedzi na skargę – należy stwierdzić, że organy obu instancji nie udokumentowały w pełni, w wystarczający sposób kręgu spadkobierców po zmarłym S. K. Nie może przy tym odnieść skutku argumentacja, że skarżąca podczas rozprawy administracyjnej nie poinformowała, aby odrzuciła spadek lub wskazała innych spadkobierców, gdyż – jak słusznie zwróciła uwagę w skardze – nie kierowano do niej pytań dotyczących zmarłego rodzeństwa (tj. kiedy zmarli i czy posiadali dzieci), a jest osobą w starszym wieku. W tym zakresie obowiązkiem organów było uwzględnienie wymogów nie tylko art. 7 K.p.a. (co do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy), ale również art. 9 K.p.a. – czego w toku prowadzonego postępowania zaniechano. Mianowicie, zgodnie z tym ostatnim przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Kwestionując niepełne ustalenie stron niniejszego postępowania należało także mieć na uwadze, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem zastosowanie art. 67 P.b. wymaga kompleksowego ustalenia kręgu współwłaścicieli nieruchomości, jako że organ nie może wybiórczo nakładać tego rodzaju obowiązków na jednych, pomijając arbitralnie – nie wiadomo z jakich powodów – pozostałych. Podważa to bowiem zaufanie do organów władzy publicznej. Jeśli nieruchomość, a co za tym idzie, budynek na niej posadowiony, objęta jest współwłasnością, to dla prawidłowego zastosowania nakazu, o jakim mowa w art. 67 ust. 1 p.b. niezbędne jest skierowanie go do wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości lub do zarządcy. Wszyscy współwłaściciele ustawowo i co do zasady mają wobec nieruchomości takie same obowiązki (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 8.05.2008 r., II SA/Bk 535/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach 1 kwietnia 2015 r. o sygn. akt II SA/Gl 1593/14, dostępne w CBOSA). Na potwierdzenie tego stanowiska należy przywołać, zgodnie z poglądami judykatury, rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30.08.2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. z 2004 r., nr 198, poz. 2043). Zgodnie z jego § 2 przed wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, o której mowa w art. 67 P.b. właściwy organ:
1) ustala przyczyny niewykonania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu budowlanego;
2) dokonuje oględzin i oceny stanu technicznego, a w przypadku, o którym mowa w § 4 ust. 1, nakazuje właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego sporządzenie ekspertyzy technicznej tego obiektu;
3) przeprowadza rozprawę.
Zgodnie z § 5 rozporządzenia właściwy organ doręcza właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego odpis protokołu oględzin, wyznaczając jednocześnie termin rozprawy, o której mowa w § 2 pkt 3. Na podstawie ustaleń wynikających z oględzin, rozprawy oraz ekspertyzy technicznej, jeśli był nałożony obowiązek jej sporządzenia, właściwy organ, po stwierdzeniu, że obiekt budowlany lub jego część nie nadaje się do remontu, wykończenia lub odbudowy, wydaje decyzję o nakazie rozbiórki (§ 6). Z kolei stosownie do § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia w decyzji, o której mowa w § 6, właściwy organ wyznacza właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego odpowiedni, technicznie uzasadniony termin przystąpienia do rozbiórki i termin jej zakończenia oraz uporządkowania terenu. W razie stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia właściwy organ stosuje art. 69 P.b.
Cytowane rozporządzenie wprowadza zatem pewne wymogi, które muszą być spełnione, aby mógł zostać wydany nakaz rozbiórki, a organ musi je spełnić, gdyż pominięcie w postępowaniu części współwłaścicieli może niezasadnie pozbawić ich praw. Nie można przecież wykluczyć, że osoby takie, kiedy tylko dowiedzą się o przedmiocie postępowania, dobrowolnie doprowadzą do stanu zgodnego z prawem i bez żadnego przymusu wykonają prace rozbiórkowe, np. chcąc pozyskać materiały z rozbiórki. To z kolei spowoduje całkowitą bezzasadność nakazywania rozbiórki pozostałym ewentualnym współwłaścicielom (spadkobiercom), tym którzy nie są nią zainteresowani (por. wyrok NSA z 8.04.2009 r., II OSK 515/08, LEX nr 558403).
Ze względu na powyższe nie sposób uznać, aby organy przeprowadziły –z udziałem wszystkich współwłaścicieli budynku, którego dotyczy nakaz rozbiórki – postępowanie wyjaśniające, mające (jak stwierdzono w zaskarżonej decyzji) ustalić, czy i w jaki sposób mają zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego. W tej sytuacji wydanie decyzji o nakazie rozbiórki w oparciu o art. 67 ust. 1 P.b. było przedwczesne. Należy przy tym wyjaśnić, że zasadą w przypadku powzięcia przez organ wiedzy o śmierci współwłaściciela budynku, co do którego toczy się postępowanie, powinno być wezwanie do udziału w sprawie jego następców prawnych ustalonych w oparciu o sądowe stwierdzenie nabycia spadku. Natomiast w przypadku, gdy wezwanie tak ustalonych spadkobierców do udziału w sprawie nie jest możliwe, organ powinien zawiesić postępowanie w oparciu o art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. Z akt niniejszej sprawy nie wynika także by organ próbował ustalić, czy została wyznaczona osoba sprawująca zarząd majątkiem masy spadkowej zmarłego S. K. lub też kurator wyznaczony przez sąd. Sąd podziela zarazem stanowisko, jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16.01.2002 r. w sprawie I SA 1421/00 (ONSA 2003/2/64), w którym wskazano, że następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy bowiem do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych - art. 28 K.p.a. w związku z art. 1025 § 2 K.c. Zgodnie z tym ostatnim przepisem domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Podobnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 5.06.2008 r. o sygn. akt II SA/Bd 146/08 uznał, że ustalenia kręgu spadkobierców podlegających wezwaniu nie może dokonać organ administracji (co miało miejsce w niniejszej sprawie), gdyż stosownie do art. 1025 § 1 K.c. właściwy w tej kwestii jest sąd powszechny, który orzeka w drodze stwierdzeniu nabycia spadku. Brak takiego orzeczenia jest równoznaczny z niemożliwością wezwania spadkobierców (por. też Komentarz do art. 97 K.p.a. G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz." Tom I, LEX, 2007, wyd. II.). Jest to o tyle istotne, że przepis art. 10 K.p.a., formułuje zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, a prawnym obowiązkiem organu jest ustalenie stron postępowania i zapewnienie im czynnego udziału w tym postępowaniu. Decyzja podejmowane w trybie art. 67 P.b. powinna być skierowana do wszystkich bezsprzecznie prawidłowo ustalonych współwłaścicieli, a w przypadku wątpliwym, tj. braku jednoznacznej wiedzy o następcach prawnych poprzednich właścicieli, organ powinien rozważyć ewentualnie wykorzystanie kompetencji, o których stanowi art. 30 § 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy nadzoru budowlanego winny w pierwszej kolejności podjąć czynności zmierzające do ustalenia wszytkach współwłaścicieli działki nr o nr ewid. B, w tym wszystkich następców prawnych po zmarłym S. K., zapewnić im czynny udział w prowadzonym postępowaniu i dopiero – w zależności od dokonanych z ich udziałem ustaleń – podjąć odpowiednią decyzję.
Z przytoczonych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt II wyroku, mając na uwadze wysokość uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu sądowego – 500 zł.