II SA/Łd 837/24

II SA/Łd 837/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Jarosław Czerw /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 107 ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 23 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 2 września 2024 roku znak SKO.4115.212.2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Decyzją z 2 września 2024 r., nr SKO.4115.212.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – w skrócie: "k.p.a." oraz art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39 w związku z art. 17 i art. 107ust. 4 i 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283) – zwanej dalej: "u.p.s.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 13 czerwca 2024 r., znak: I WPŚ.4120.10002.2024, o odmowie przyznania M. M. zasiłku celowego w miesiącu maju 2024 roku z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków, środków odkażających, higieniczno-pielęgnacyjnych, dofinansowania do czynszu.
Kolegium wskazało, że w odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji pełnomocnik M.M. zarzucił naruszenie przepisów: a) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.; b) art. 8 k.p.a.; c) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38 u.p.s.; d) art. 11 ust. 2 w zw. z art. 107 ust. 4 i 4a u.p.s.; e) art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych; f) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz przez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji przez co umożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Powołując się na powyższe, pełnomocnik strony wniósł o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia.
Następnie organ II instancji, w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej wyjaśnił zasady udzielania tej pomocy, a ponadto powołał się na treść art. 15o ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Kolegium wyjaśniło, że 16 maja 2022 r. odwołano stan epidemii oraz 1 lipca 2023 r. odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz.U.2023.1118) i w związku z tym przepis art. 15o ust. 1 ww. ustawy nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji zobowiązany był, zgodnie z art. 15o ust. 1a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, do niezwłocznego przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego u wnioskodawcy M.M. na podstawie art. 107 ust. 4 u.p.s.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że z treści powyższych przepisów wynika w sposób jednoznaczny, że przeprowadzenie rodzinnego lub aktualizacja wywiadu środowiskowego stanowi niezbędny warunek zarówno do przyznania jak i wypłaty świadczeń z pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że M.M. 17 maja 2024 r. złożyła w organie pierwszej instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków, środków odkażających, higieniczno-pielęgnacyjnych, dofinansowania do czynszu w miesiącu maju 2024 roku.
Mając na względzie powołane wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej pracownik socjalny podjął próby przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego celem ustalenia, sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej M.M.:
1) 20 maja 2024 r. wysłano e-maila do pełnomocnika strony z prośbą o ustalenie terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z M.M. w celu przyznania wnioskowanej pomocy,
2) 20 maja 2024 r. pracownik socjalny podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Wnioskodawczyni - pracownik socjalny nikogo nie zastał, bądź nie został wpuszczony (sporządzono protokół),
3) w dniu 21 maja 2024 r. pracownik socjalny ponownie podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Wnioskodawczyni - pracownik socjalny nikogo nie zastał, bądź nie został wpuszczony (sporządzono protokół),
4) 21 maja 2024 r. wysłano wezwanie do M.M. i do wiadomości pełnomocnika Strony (odebrane przez pełnomocnika oraz Stronę 6 czerwca 2024 r.),
5) 21 maja 2024 r. pracownik socjalny dwukrotnie próbował nawiązać kontakt telefoniczny - bezskutecznie (załączono wykaz połączeń telefonicznych),
6) 4 czerwca 2024 r. pracownik socjalny ponownie próbował nawiązać kontakt telefoniczny - bezskutecznie (załączono wykaz połączeń telefonicznych),
7) 6 czerwca 2024 r. odbyło się posiedzenie Sądu w sprawie z wniosku MOPS przy udziale M.M. o ustanowienie kurateli dla osoby niepełnosprawnej - M.M. ani jej pełnomocnik nie stawili się w sądzie,
8) 12 czerwca 2024 r. M.M. wraz z pełnomocnikiem stawili się w Punkcie Pracy Socjalnej w Ł. przy ul. [...] - M.M. odmówiła umówienia terminu przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania.
W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że nie ma możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, a w konsekwencji w związku z brakiem współdziałania osoby korzystającej z pomocy społecznej nie ma możliwości przyznania wnioskowanej pomocy.
Kolegium wskazało także na § 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893) i podkreśliło, że osoba korzystająca ze świadczeń z pomocy społecznej jest zobligowana do umożliwienia pracownikowi socjalnemu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania.
W przedmiotowej sprawie pracownik socjalny podjął kilka nieudanych prób przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego z wnioskodawcą, zatem w szeroko pojętym interesie strony było umożliwienie pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, jest on bowiem obligatoryjnym elementem przyznania świadczeń z pomocy społecznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w pełni podzieliło pogląd wyrażony w decyzji organu I instancji, że działanie M.M. uniemożliwiło w istocie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zachowanie takie nosi także znamiona braku współpracy z pracownikiem socjalnym, co w konsekwencji skutkuje odmową przyznania i wypłaty świadczeń ze środków pomocy społecznej co wprost wynika z powołanego powyżej art. 107 ust. 4a u.p.s.
Organ II instancji podkreślił również, że zgodnie z obowiązującymi przepisami wywiad środowiskowy nie wymaga wcześniejszej zapowiedzi ani też ustalania godzin wizyty pracownika socjalnego. Pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy. W ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy (§ 4 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia). Zatem przeprowadzony przez pracownika socjalnego wywiad środowiskowy stanowi podstawę zarówno do ustalenia potrzeb osób wnioskujących o przyznanie pomocy jak też warunkuje wysokość przyznanych świadczeń, zaś uniemożliwienie przeprowadzenia aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy przyznania i wypłaty wnioskowanych świadczeń.
W tych okolicznościach w ocenie organu odwoławczego zgodzić należało się z organem pierwszej instancji, że strona uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania przy jednoczesnym braku przesłanek do zastosowania art. 15o ust. 1 ustawy covidowej, co należy uznać za brak współdziałania strony w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej. Wskutek takiego postępowania pozostały wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji M.M.
Kolegium dodało, że podstawowym obowiązkiem osoby ubiegającej się o pomoc społeczną jest zatem udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej - nie tylko dochodowej, ale też osobistej, rodzinnej, majątkowej, a utrudnianie organowi poczynienia takich ustaleń obliguje organ do odmownego załatwienia wniosku, skoro nie jest on w stanie dostosować udzielanej pomocy do zadań i celów pomocy społecznej, zgodnie z art. 3 u.p.s. W niniejszej sprawie to zachowanie strony zdeterminowało treść wydanych przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięć. Stwierdzony brak wymaganej współpracy z pracownikami socjalnymi, stanowił wystarczającą podstawę odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Skutki takiej postawy określa bowiem art. 11 ust. 2 u.p.s., który w analizowanym przypadku zasadnie został zastosowany. Jak wskazuje się zaś w orzecznictwie, uniemożliwienie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego jako jedna z postaci odmowy współdziałania z organem może stanowić samodzielną podstawę decyzji o odmowie przyznania świadczeń z pomocy społecznej.
Kolegium stwierdziło również, że zarzuty dotyczące naruszenia postępowania, tj. art 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz przez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji przez co umożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań pozostają bez wpływu na wynik sprawy, bowiem strona nie wykazała, że uchybienie to uniemożliwiło jej dokonanie konkretnie oznaczonych czynności procesowych.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła M.M., zarzucając naruszenie przepisów:
a) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ocenę faktów i materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzecznie z rzeczywistością i faktyczną treścią materiału w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych okolicznościach, które nie miały miejsca, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie;
b) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw poprzez oparcie rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach, które nie miały miejsca oraz odstąpienie od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych u wnioskodawczym telefonicznej, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie;
c) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38 u.p.s.
d) art. 11 ust. 2 w zw. z art. 107 ust. 4 i 4a u.p.s.
e) art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
- poprzez ich niezastosowanie i brak przyznania świadczeń mimo spełnienia warunków do ich przyznania i przeprowadzenia wywiadu oraz jego aktualizacji i ustalenia wszystkich wymaganych objętych nimi informacji, w tym nieuwzględnienie formy telefonicznej aktualizacji, która wobec sytuacji skarżącej, w tym zagrożenia jej zdrowia i ponownego wzrostu zachorowania na covid była dopuszczalna, wskazana i możliwa i o której zapewnił sam pracownik organu, a także mimo faktu, że obecnie skarżącą odpowiedziała na wezwanie przesłane drogą pisemną, stawiając się w wyznaczonym terminie, w wyznaczonym miejscu i do wyznaczonego pracownika 12 czerwca 2024 r. zaś to pracownik organu (M. K.) odmówił wówczas przeprowadzenia wywiadu mimo, że miał taką możliwość, a ponadto pracownik ten dopuścił się dalszych naruszeń, m.in. nie zapewniając nawet podstawowych środków ochrony przed zarażeniami, które miał zapewnić (brak maseczki, brak rękawiczek, brak osobnego pokoju - przyjęcie skarżącej w punkcie ksero, obecność innych osób, którym poleciła opuścić pokój dopiero po zwróceniu uwagi przez skarżącą i jej pełnomocnika);
f) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, oraz przez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji przez co umożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W ocenie pełnomocnika skarżącej przepisy wymienione powyżej w punktach a-f zostały naruszone poprzez odmowę przyznania zasiłku okresowego z powołaniem się na odmowę przez wnioskodawczynię przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, w sytuacji, gdy:
- nie było podstaw do wymagania takiego wywiadu w miejscu zamieszkania, wywiad taki był już przeprowadzony (w okresie krótszym niż 6 miesięcy) i od tego czasu nie zmieniły się żadne okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia kolejnego wywiadu ani jego aktualizacji (o czym oświadczyła pisemnie wraz z wnioskami), oraz w sytuacji, gdy ze względu na sytuację epidemiologiczną w kraju oraz sytuację zdrowotną i życiową wnioskodawczyni uzasadnione (oraz wystarczające) było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w formie telefonicznej;
- skarżąca prosiła o telefoniczną aktualizację wywiadu do czego miała prawo w jej sytuacji, a MOPS sukcesywnie to uniemożliwia ignorując jej sytuację zdrowotną, w tym choroby zakaźne (a w ostatnim czasie także grypę), kilkudniowe migreny, bezsenność, ostre problemy gastryczne i jelitowe (biegunki, wymioty), zawroty głowy, obniżoną odporność, zagrożenie COVID, oraz sytuację bytową (to, że mieszka sama);
- wnioskodawczym spełniała i spełnia wszystkie przesłanki przyznania zasiłku okresowego;
- wywiad środowiskowy został faktycznie przeprowadzony przed wydaniem decyzji 11 sierpnia 2023 r. (czego pełnomocnik był świadkiem);
- wnioskodawczyni nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji ani nie unikała jego przeprowadzenia.
Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji.
Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o zobowiązanie organu do przedłożenia notatki i pozostałej dokumentacji dotyczącej wizyty skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w MOPS przy ul. [...] i przeprowadzenie dowodu z tej dokumentacji na fakt stawienia się skarżącej w organie celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, przebiegu wizyty, zachowania i stanowiska pracownika MOPS.
Dodatkowo pełnomocnik skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu w postaci skargi złożonej na pracownika MOPS na fakt działań MOPS wobec skarżącej oraz stawienia się skarżącej w organie celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, przebiegu wizyty, zachowania i stanowiska pracownika MOPS.
W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał m.in., że skarżącej nic nie jest wiadomo o tym, aby w dniach wskazanych przez organy "pracownik podjął czynności celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, lecz nie zastał skarżącej pod jej adresem". Nikt się z nią na wizyty w tych dniach nie umawiał, nie uprzedzał o takich wizytach, nie informował o nich. Nikt z MOPS nie informował w żaden sposób o tym, że się odbyły, czy telefoniczne, smsem, czy pisemnie. Wskazano również, że ani ze skarżącą ani z jej pełnomocnikiem nikt z MOPS nie kontaktował się w celu ustalenia terminu wywiadu środowiskowego. Ponadto skarżąca informowała organ, że kontakt mailowy z nią ze strony MOPS jest niemożliwy.
W ocenie pełnomocnika skarżącej wnioskodawczym nigdy nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji, ani też go nie unikała. Wskazywała jedynie wcześniej w swoich pismach na swoją sytuację zdrowotną i życiową oraz sytuację epidemiologiczną w kraju, która uniemożliwia przyjmowania przez nią ludzi w domu i przemawiała za zasadnością przeprowadzenia wywiadu w formie telefonicznej. Nie stanowi to "niewyrażenia zgody przez wnioskodawczynię na przeprowadzenie wywiadu", a więc i podstawy odmowy przyznania świadczenia.
Pełnomocnik skarżącej dodał, że skarżąca odpowiedziała na wezwanie przesłane drogą pisemną, stawiając się w wyznaczonym terminie, w wyznaczonym miejscu i do wyznaczonego pracownika 12 czerwca 2024 r. zaś to pracownik organu odmówił wówczas przeprowadzenia wywiadu mimo, że miał taką możliwość.
Według pełnomocnika skarżącej nadal obowiązuje przepis art. 15o ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i przeciwdziałaniem covid[?]19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z nim wywiad środowiskowy przeprowadza się telefonicznie z przyczyn uzasadnionych zagrożeniem COVID. Zagrożenie to nie minęło. Jest tym większe w stanie zdrowia wnioskodawczyni i drastycznym obniżeniu odporności. Co więcej we wskazanej sytuacji w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy, u których nie nastąpiła zmiana danych, aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego nie sporządza się w ogóle, pomimo upływu ustawowego terminu. W takim przypadku aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządza się niezwłocznie po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Od lekarza z przychodni skarżąca wie, że przychodzą do przychodni nadał zgłaszają osoby chore na COVID-19. Dlatego też w pełni uzasadnione jest przeprowadzenie wywiadu właśnie w formie telefonicznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że pełnomocnik skarżącej domaga się odmiennej oceny dokonanych w sprawie ustaleń nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny zasadności stanowiska organu administracji co do braku współpracy skarżącej z organem pomocowym polegającym na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 107 ust. 4 u.p.s., w miejscu zamieszkania skarżącej, co w konsekwencji skutkowało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 1-4 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym niemożliwym do pokonania przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osób i rodzin przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Zarówno z treści powyższych przepisów, jak również z utrwalonego już orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów u.p.s. bez względu na jej rodzaj, ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących.
Jedną z ustawowych form pomocy społecznej jest wnioskowany przez skarżącą, uregulowany w art. 39 ust. 1 u.p.s., zasiłek celowy, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne (ust. 3). Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego (ust. 4). Celem pomocy państwa udzielonej w formie zasiłku celowego jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, która musi być oceniana na tle całokształtu sytuacji wnioskodawcy i innych potrzebujących.
Z brzmienia art. 39 ust. 1 u.p.s. wynika jednoznacznie, że zasiłek celowy "może" być przyznany, co nie obliguje organu do przyznania tego świadczenia, a oznacza, że działa on w ramach uznania administracyjnego i nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy, nie przesądza o tym, że pomoc taka zostanie przyznana, a jeśli zostanie, to w formie i wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę. Takie sformułowanie zawarte w przywołanym przepisie oznacza, że wnioskodawca nie posiada roszczenia o przyznanie zasiłku celowego. Przepis ten umożliwia organowi orzekającemu na miarkowanie udzielanej pomocy, a nawet odmowę jej przyznania z uwagi na obowiązujące zasady przy korzystaniu z pomocy społecznej. Uznaniem administracyjnym objęte jest zarówno zatem określenie szczególnie uzasadnionego przypadku jak i wysokość przyznanej pomocy co nie oznacza jednakże dowolności. Organ musi się poruszać w pewnych racjonalnych granicach, które wyznacza z jednej strony rzetelna i wnikliwa ocena sytuacji wnioskodawcy i miarkowanie pomocy w zależności od jego usprawiedliwionych potrzeb, a z drugiej strony możliwości organu co wynika wprost z ww. art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.
Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku właściwy organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ pomocy musi uwzględniać fakt, że posiadane ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje powinny zostać rozdysponowane w sposób budzący zaufanie do państwa, czyli z jednej strony trafić do jak największej liczby osób potrzebujących, a z drugiej – do tych najbardziej potrzebujących. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ nie może swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była niezwykle trudna i wyróżniająca się na tle pozostałych osób. Obowiązkiem organu jest dokładne przeprowadzenie postępowania, wnikliwe zebranie materiału dowodowego i jego ocena, które to działania powinny doprowadzić do konkluzji, czy sytuacja wnioskodawcy stanowi spełnia przesłanki przyznania pomocy, a jeżeli tak, to jaka pomoc będzie najbardziej adekwatna, przy uwzględnieniu możliwości organu.
Jednocześnie podkreślenia wymaga to, że ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s. zgodnie z którym, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Konsekwencje braku współdziałania osoby zainteresowanej z organami pomocowymi określa art. 11 ust. 2 u.p.s., który stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia.
Z kolei z art. 107 ust. 4 u.p.s. wynika, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (ust. 4a). Zgodnie zaś z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wskazać również należy, że z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893), powoływanego dalej jako: "r.r.w.ś." wynika, że co do zasady, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wywiad środowiskowy jest szczególnie doniosłym i obligatoryjnym rodzajem dowodu. Stanowi on postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Wywiad ten jest specyficznym sposobem zbierania informacji o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia, będąc podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie. Na stronie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych w takiej formie. Co do zasady, ta forma postępowania wyjaśniającego nie może zostać zastąpiona innymi środkami dowodowymi, w szczególności świadczenie nie może zostać przyznane wyłącznie na podstawie dokumentów, o których mowa w art. 107 ust. 5b u.p.s. (por. wyroki NSA z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3598/18 oraz z 27 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 777/21, CBOSA). W konsekwencji stwierdzić należy, że brak rodzinnego wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi pomocy społecznej dokonanie rzeczywistej oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie świadczenia.
Obligatoryjna czynność, jaką jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego czy też jego aktualizacji z uwagi na swą istotę, stanowi formę współpracy beneficjenta z organem pomocowym, której brak może przynieść dla niego negatywne skutki. Jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (por. wyroki NSA: z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 60/11 oraz z 19 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/16, CBOSA).
Podkreślić również należy, że w zakresie przedmiotowym tej regulacji będą mieściły się nie tylko sytuacje wyraźnej odmowy przeprowadzenia wywiadu przez podmiot ubiegający się oświadczenie, ale także zachowania, które w okolicznościach faktycznych danej sprawy mogą być odczytane jako utrudnienie lub uniemożliwienie przeprowadzenia takiego wywiadu. W tym obszarze znajdą się zatem takie sytuacje, w których podmiot ubiegający się oświadczenie w bezzasadny sposób lekceważy kierowane do niego wezwania, nie podejmuje próby kontaktu z organem pomimo kierowanych do niego próśb. Jeżeli strona swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, a żadne okoliczności nie uzasadniają takiego zachowania, to stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2886/19, CBOSA).
Biorąc pod uwagę cel art. 107 ust. 4 u.p.s., jakim jest zapoznanie się przez organ z aktualną sytuacją życiową wnioskodawcy, należy przyjąć, że wolą ustawodawcy jest, aby aktualizacja wywiadu środowiskowego następowała nie rzadziej, niż co 6 miesięcy. W orzecznictwie wskazuje się wręcz, że aktualizacja wywiadu środowiskowego ma być sporządzana nie tylko w razie zmiany danych zawartych w wywiadzie, a korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy (por. wyrok NSA z 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 501/21, CBOSA).
W świetle powyższych unormowań z uwzględnieniem postawy skarżącej w toku postępowania administracyjnego, należy jednoznacznie stwierdzić, że odmowa przyznania jej wnioskowanego w niniejszym przypadku świadczenia była w pełni zasadna.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że w okresie sześciu miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, który wpłynął do organu 17 maja 2024 r. (tj. od 17 listopada 2023 r.) nie została przeprowadzona z udziałem skarżącej aktualizacja wywiadu środowiskowego, o której mowa w art. 107 ust. 4 u.p.s. Jak sam zresztą przyznaje pełnomocnik skarżącej w uzasadnieniu skargi ostatni wywiad w odbył się w marcu 2023 r.
W tym miejscu wskazać wypada, że pełnomocnik skarżącej dodał również, że 11 sierpnia 2023 r. był świadkiem rozmowy telefonicznej pracownika socjalnego ze skarżącą, która szczegółowo opowiedziała o swojej sytuacji życiowej, zdrowotnej i bytowej oraz jej pogorszeniu. Zdaniem pełnomocnika skarżącej pracownik pomocy społecznej odebrał wywiad. Pomijając jednak skuteczność takiej aktualizacji wywiadu, to i tak z powyższego oznacza, że w okresie 6 miesięcy od dnia złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku celowego wywiad środowiskowych nie był ze skarżącą przeprowadzony.
Następnie wskazać należy, że ze zgromadzonej w toku postępowania administracyjnego dokumentacji bezsprzecznie wynika, że w okresie następującym po złożeniu przez skarżącą wniosku do dnia wydania decyzji organu I instancji, organ pomocowy wielokrotnie podejmował próby nawiązania kontaktu zarówno ze skarżącą jak i z ustanowionym przez nią pełnomocnikiem, celem ustalenia dogodnej daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. O powyższym świadczą między innymi próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, wezwania pocztowe kierowane do zarówno do skarżącej jak i do wiadomości jej pełnomocnika, wiadomości email, a także próby nawiązania kontaktu telefonicznego ze skarżącą. Powyższe dowodzi, że skarżąca jak i jej pełnomocnik mieli świadomość, co do konieczności przeprowadzenia wywiadu w miejscu i w formie wskazywanej przez organ, jako niezbędnego warunku rozpatrzenia zgłoszonego przez nią żądania.
Z przedłożonej dokumentacji jasno i bezsprzecznie wynika, że skarżąca konsekwentnie odmawiała przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania argumentując to jej złym stanem zdrowia.
W ocenie Sądu nie ma podstaw, aby kwestionować wiarygodność znajdujących się w aktach postępowania dokumentów świadczących o przeprowadzonych przez pracowników organu I instancji czynnościach. Wskazują one na wielokrotnie podejmowane przez organ próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Natomiast podnoszone w skardze przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej zarzuty oparcia rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach nie zostały poparte żadnymi dowodami. W konsekwencji należało stwierdzić, że organ podjął różnego rodzaju próby kontaktu z wnioskodawczynią celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania, które spotkały się z biernością skarżącej noszącą znamiona braku współpracy z organem pomocowym, co musiało skutkować odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.
Zwrócić jednocześnie należy uwagę na fakt, że skarga będąca przedmiotem niniejszego postępowania jest kolejną z wielu skarg, tożsamych pod względem podniesionych zarzutów i przedstawionej argumentacji, wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi rozstrzygnięcia odmawiające przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią różnych form pomocy społecznej. Sądowi znana jest zatem z urzędu okoliczność, że pełnomocnik skarżącej był niejednokrotnie informowany o stanowisku organu odnośnie konieczności przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania, jako niezbędnym warunku rozpatrzenia zgłoszonych przez skarżącą żądań. Pełnomocnik skarżącej miał świadomość konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w mieszkaniu skarżącej, konsekwentnie jednak podkreślając, że nie ma takiej konieczności ani możliwości.
Jednocześnie należy podkreślić, że obowiązujące przepisy nie zobowiązują organu do wcześniejszego ustalania ze stroną terminu przeprowadzenia wywiadu. Pomimo tego organ podjął takie próby, co należy uznać za przychylną postawę. Próby te okazały się jednak bezskuteczne. Skarżąca konsekwentnie odmawiała przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania argumentując to złym stanem zdrowia, przy czym nie przedstawiła na tę okoliczność dowodów wskazujących, że jej stan zdrowia wyklucza całkowite kontakty z innymi osobami. Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i przy wniesieniu skargi do sądu, skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumentu, którego treść mówiłaby o braku możliwości lub daleko idących ograniczeniach kontaktu z innymi osobami. Twierdzenia pełnomocnika o stanie zdrowia skarżącej wykluczającym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie rozmowy z pracownikiem socjalnym w miejscu zamieszkania pozostają zaś niepoparte stosownymi dowodami.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, należało uznać, że procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że postępowanie skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które, jak wcześniej wskazano, jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. może stanowić powód wydania decyzji odmownej. Zachowanie skarżącej należało zatem odczytać jako uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwiające dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie i skutkujące odmową jego przyznania. Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej skarżącej, na którą powołuje się w skardze, przytoczone regulacje u.p.s. nie pozostawiają wątpliwości, że organ musi dokonać stosownych ustaleń faktycznych, co umożliwia w szczególności obligatoryjny dowód w postaci wywiadu środowiskowego, celem możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Uniemożliwienie przeprowadzenia takiego dowodu skutkować musi obligatoryjną odmową przyznania świadczenia. Bezskuteczne kilkukrotne próby sporządzenia wywiadu niewątpliwie świadczą o tym, że skarżąca nie chciała uczestniczyć w tej czynności i pozwalają stwierdzić, że zaistniały przesłanki przewidziane w art. 107 ust. 4a i art. 11 ust. 2 u.p.s. przemawiające za koniecznością odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Sąd ma na względzie, że w posiadaniu organu są wnioski i inne dokumenty złożone przez skarżącą, lecz, jak wskazano powyżej, dokumenty, o których mowa w art. 107 ust. 5b u.p.s., nie mogą zastępować rodzinnego wywiadu środowiskowego. Podkreślić przy tym należy, że odmawiając skarżącej pomocy, organy w żaden sposób nie kwestionowały jej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a jedynie uznały, że konieczne jest przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, wskazując w tym zakresie na podnoszone przez stronę pogorszenie sytuacji, w jakiej się znajduje, jak również na konieczność przeprowadzenia oceny rzeczywistych potrzeb skarżącej oraz ich zakresu w miejscu zamieszkania strony, co wyłącznie przez pewien okres nie było możliwe z uwagi na ogłoszony Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii, a następnie stan zagrożenia epidemicznego wirusem Covid-19 (odwołany 1 lipca 2023 r.) i wynikające z powyższego ograniczenia.
Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika dostatecznie, że skarżąca nie miała woli współdziałania, mimo przychylnej postawy organu. Pełnomocnik skarżącej był poinformowany o obowiązku przeprowadzenia wywiadu. Toteż zasadnie doszło do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia.
Wobec powyższego zarzuty skargi w kwestii naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. art. 80 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
Natomiast w kwestii zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa sądów administracyjnych sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego, będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca zgłaszając zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie wykazała jednocześnie, że naruszenie to uniemożliwiło dokonanie jej jakiejkolwiek czynności procesowej.
Wobec dokonanych w sposób bezsporny, wskazanych wyżej ustaleń, co do braku współpracy skarżącej z organem pomocowym Sąd za nieuzasadnione uznał również zarzuty skargi co od naruszenia wskazanych w niej przepisów art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s.
Odnosząc się jednocześnie do zarzutu naruszenia art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 340 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa covidowa" należy wskazać, że nie doszło do jego naruszenia, albowiem ani w dacie złożenia wniosku ani w dacie orzekania przez organy obu instancji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie obowiązywał zarówno stan epidemii, jak i stan zagrożenia epidemicznego. Stąd też zarzut naruszenia art. 15o ustawy covidowej nie znajduje uzasadnienia.
Sąd stwierdza również, że zarzut naruszenia art. 38 u.p.s. nie może odnieść skutku, albowiem ww. przepis odnoszący się do zasiłku okresowego nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.
Sąd nie uwzględnił złożonego w skardze wniosku o zobowiązanie organu do przedłożenia notatki i pozostałej dokumentacji z wizyty skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w MOPS przy ul. [...] a następnie przeprowadzenia z nich dowodu. Stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wniosek jednakże nie spełnia tych wymogów. Pełnomocnik skarżącej nie precyzuje wprost daty wizyty, której ma dotyczyć wnioskowana dokumentacja, jednakże z akt organu I instancji wynika, że prawdopodobnie chodzi o wizytę z 12 czerwca 2024 r., podczas której skarżąca po raz kolejny odmówiła umówienia terminu przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły wątpliwości odnośnie legalności kontrolowanej decyzji, dla wyjaśnienia których niezbędne byłoby przeprowadzenie dowodu na okoliczność celu i przebiegu wizyty skarżącej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł. skoro, co już zostało wielokrotnie podkreślone, rozmowa skarżącej z pracownikiem socjalnym w siedzibie organu nie mogła zastąpić wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania skarżącej.
Z powyższych względów, Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
dc