II SA/Ke 568/24

II SA/Ke 568/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Beata Ziomek /przewodniczący/
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 29 ust. 2 pkt 19
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Banach Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 2 sierpnia 2024 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie obiektu małej architektury I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz M. L. kwotę [...](pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach decyzją z 2 sierpnia 2024 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania M. L. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z 10 kwietnia 2024 r. umarzającej postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu, w sprawie obiektu malej architektury służącego do utrzymania porządku, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w obrębie 0023 przy ul. [...] w K., ponieważ z przyczyn podanych w uzasadnieniu decyzji stało się ono bezprzedmiotowe, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na terenie przy ul. [...] w K. znajduje się pięć budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej, oznaczonych numerami 16A, 16B, 16C 16D i 16E, i każdy z tych budynków położony jest na działkach stanowiących wyłączną własność określonych właścicieli. Współwłaścicielami budynku nr 16E są J. J.-D. i A. D.. Natomiast teren bezpośrednio przylegający do wyżej wymienionych budynków od strony północnej i umożliwiający dojazd do tych budynków od ulicy [...], stanowią działki nr ewid [...] oraz [...] stanowiące współwłasność wszystkich właścicieli budynków nr 16A, 16B, 16C 16D i 16E.
M. L. poinformował organ I instancji pismem z 31 stycznia 2024 r., że częściowo na działce nr ewid [...] istniał jeszcze do maja 2023 r. drewniany budynek gospodarczy, usytuowany przy budynku przy ul [...], jednak w dniach 25-27 maja 2023 r. właściciele rozebrali ścianę budynku oraz część dachu i w efekcie tej przeróbki obiekt został uznany za pergolę.
W wyniku powyższego pisma przedstawiciele organu przeprowadzili 27 lutego 2024 r. kontrolę na działce przy ul Wiślickiej 16, w czasie której ustalono, że przy budynku przy ul Wiślickiej 16E, od północnej strony tego budynku istnieje wiata konstrukcji drewnianej, stanowiąca przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego. Do drewnianej wiaty przylega od strony północnej obiekt określony przez organ I instancji jako obiekt małej architektury służący do utrzymania porządku. Obiekt ten położony jest na działce nr ewid [...]. Ustalono, że przedmiotowy obiekt posiada ściany drewniane ażurowe i dach drewniany, jednospadowy, kryty gontem, ze spadkiem w kierunku północnym. Słupy tego obiektu przymocowane są za pomocą śrub do gruntu i kostki betonowej. Obiekt użytkowany jest jako pomieszczenie do przechowywania piasku do posypywania posesji, łopat, palet drewnianych, dwóch huśtawek.
Inwestorzy budowy powyższego obiektu - A. D. i J. J.-D. złożyli w siedzibie organu I instancji pismo stwierdzając, że budowla drewniana została wybudowana w całości w 2012 r. i składała się z pergoli oraz mniejszej części - obiektu małej architektury służącej do przechowywania łopat do odśnieżania i piasku do posypywania posesji w zimie oraz huśtawek ogrodowych. Natomiast po wydaniu zaskarżonej decyzji dodatkowo poinformowali, że na działce [...], której są współwłaścicielami, znajduje się ich budowla drewniana o charakterze małej architektury, składająca się z zadaszonej części od strony północnej przeznaczonej na łopaty, piasek, huśtawki ogrodowe, segregowane śmieci, oraz niezadaszonej części południowej przeznaczonej na drabiny aluminiowe i pojemnik na wodę (amforę) w okresie zimowym.
Dalej organ odwoławczy cytując treść art. 105 § 1 kpa podał, że w niniejszej sprawie brak jest okoliczności uzasadniających wydanie merytorycznej decyzji rozstrzygającej i należy orzec o umorzeniu postępowania administracyjnego. Wskazał, że art. 29 ust. 2 pkt 19 Prawa budowlanego określa, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa obiektów małej architektury, z wyjątkiem obiektów małej architektury w miejscach publicznych. Ponieważ działka nr ewid. [...] znajdująca się w zabudowie jednorodzinnej, ogrodzona, stanowiąca współwłasność dziesięciu współwłaścicieli nie jest terenem publicznym, to budowa obiektu malej architektury na tej działce nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia.
Organ II instancji zaznaczył, że art. 3 pkt 4 litera c ustawy Prawo budowlane określa, że ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie małej architektury - należy przez to rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności użytkowe służące do rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownica, huśtawka, drabinki, śmietnik. Dokonując kwalifikacji przedmiotowego obiektu drewnianego należy wziąć pod uwagę jego funkcję i wielkość. Przedmiotowy obiekt pełni niewątpliwie funkcję użytkową do utrzymywania porządku, przechowywane są w nim segregowane
śmieci, piasek oraz narzędzia. Ponadto jego niewielkie rozmiary, to jest 2,28 x 1,16 m i wysokość maksymalna 2,5 m świadczą o tym, że zasadnym jest uznanie, iż jest to obiekt małej architektury.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewódzki Inspektor wskazał, że rzeczywiście przedmiotowy obiekt małej architektury przykręcony jest do słupów obecnie istniejącej pergoli. Niemniej jednak w powołanym przez skarżącego wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 6 marca 2008 r., II SA/Go 92/02 przedmiotem sprawy był grill z pergolami o wymiarach w rzucie 6,10 x 6,25 m, z bardzo wysokim kominem i wykonany w ciężkiej, nie ażurowej konstrukcji. Sąd w omawianym wyroku uznał, że nie będzie mógł być zaliczony do kategorii obiektów małej architektury taki obiekt, który w istocie stanowi połączenie różnych obiektów, służących realizacji różnych funkcji i którego rozmiary trudno uznać za niewielkie. Treść tego wyroku nie oznacza zakazu uznania za obiekt małej architektury obiektu, który wykorzystuje dla swojego oparcia elementy sąsiadującego obiektu małej architektury. Chodzi o to, aby uniknąć sytuacji, w której jeden obiekt pełni różne funkcje i ma w związku z tym rozmiary, które nie mogą być uznane za niewielkie.
W niniejszym przypadku niewielki obiekt małej architektury pełniący rolę śmietnika i służący do utrzymania porządku, spełnia wyłącznie swoje funkcje, natomiast pergola o lekkiej ażurowej konstrukcji, do której jest on zamocowany, spełnia swoją odrębną rolę rekreacyjną.
M. L. wniósł w piśmie z 19 września 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na postanowienie nr [...] z 2 sierpnia 2024 r.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z 22 października 2024 r. na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a. rozdzielono zawarte w jednym, ww. piśmie skargi na: decyzję ŚWINB w Kielcach z 2 sierpnia 2024 r. [...], która stanowi przedmiot niniejszej sprawy oraz na postanowienie ŚWINB w Kielcach z 2 sierpnia 2024 r. znak: [...], która jest przedmiotem postępowania w sprawie o sygnaturze II SA/Ke 567/24. Odnośnie wskazanej decyzji w skardze skarżący wskazał, że organ II instancji pominął fakt zgłoszenia przez niego 16 maja 2023 r. uchybienia, jakiego dopuścił się organ I instancji podczas prowadzenia postępowania o nr [...], w którym całkowicie pominął istnienie obiektu drewnianego objętego postanowieniem nr [...] z 10 kwietnia 2024 r. i decyzją [...] Istotą tego zgłoszenia był fakt, że podczas kontroli przeprowadzonej 22 listopada 2022 r. przedmiotowy obiekt drewniany pełnił funkcję budynku gospodarczego, posiadał dach, cztery pełne ściany i dwie pary drzwi (brak okien). Jego wygląd można obecnie zobaczyć na stronie www.4d.kielce.eu (najlepiej wybrać rok 2016). Jego istnienie miało olbrzymi wpływ na określenie legalności pozostałych obiektów na działce nr [...] jak i jego samego - dlatego zostało celowo pominięte podczas kontroli PINB.
Skarżący zaznaczył, że w uzasadnieniu postanowienia organ II instancji stwierdził, że "podczas kontroli organu I instancji nadzoru budowlanego w 2023 r. uznany za pergolę" - takiej kontroli w ogóle jednak nie było w roku 2023 r. PINB dokonał wadliwej oceny obiektu wyłącznie na podstawie oświadczenia inwestora oraz przedstawionych przez niego zdjęć. Swoje stanowisko w tej sprawie PINB przedstawił w postanowieniu nr [...] z 19 czerwca 2023 r., określając wówczas przedmiotowy obiekt jako "obiekt małej architektury w postaci pergoli-śmietnika, ale nie jest to budynek gospodarczy". Możliwość określenia tego obiektu "nie jest to budynek gospodarczy" umożliwiło pominięcie przedmiotowego obiektu w protokole z kontroli 22 listopada 2022 r. (wówczas był budynkiem gospodarczym, dokładnie drewutnią).
W odniesieniu do powyższych stwierdzeń skarżący podał, że organ II instancji w ogóle nie podniósł kwestii, że:
- "mocno nachylona niewielka połać dachu pokryta gontem" ma wymiary 5,11m x 1,25m co daje powierzchnię 6,3m2;
- układ belek zastępujący lekką kratownicę wykonany jest z belek o przekroju 6x11 cm, podczas gdy domy stron pod tym samym adresem co przedmiotowy obiekt mają krokwie więźby dachowej o przekroju 6x19cm, choć muszą przenieść obciążenie śniegiem z 3 strefy, obciążenie wiatrem ze strefy I oraz ciężaru własnego pokrycia dachowego i łat dachowych; wskaźnik wytrzymałości belek przedmiotowego obiektu jest tylko 3 razy mniejszy od wskaźnika domowych krokwi;
- nie poruszono całkowicie w uzasadnieniu wątpliwości, jakie miał organ II instancji, a których wyjaśnienie polecił organowi I instancji pismem z 31 maja 2024 r. tj. "ustalenie, czy obiekt objęty decyzją z 10 kwietnia 2024 r. znak [...] jest całkowicie odrębny konstrukcyjnie od wiaty objętej postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r. znak [...] Chodzi o
ustalenie, czy obiekt objęty decyzją z 10 kwietnia 2024 r. znak [...] posiada samodzielną konstrukcję i po ewentualnej rozbiórce wiaty mógłby samodzielnie istnieć, czy też stanowi część wiaty".
Skarżący nadmienił, że organ I instancji zweryfikował powyższe wątpliwości, co opisał w protokole z 27 czerwca 2024 r., że "obiekt służący utrzymaniu porządku przymocowany jest do słupów wiaty (skrajnych od strony północnej)". Na dwóch zdjęciach widać, że skrajne słupki niższej, północnej części obiektu, wiszą w powietrzu. Tego natomiast nie opisano wyraźnie w protokole. Skarżący dołączył do skargi zdjęcia oraz uproszczony model całego obiektu drewnianego, którego powierzchnia wynosi ok. 20,0 m˛. Na modelu tym widać, że wyższa część obiektu (w kolorze szarym) posiada 7 słupów i 6 wiązarów dachowych. Wszystkie 7 słupów stoi na podłożu (kolor brązowy) i są do niego zamocowane mechanicznie. Dwa (w kolorze zielonym) słupki są wykonane z desek i są podparciem prowizorycznej przegrody i nie przenoszą obciążeń. Czarna linia na brązowym tle (podłożu) symbolizuje przebieg granicy działek [...] i [...]. Pozostałe elementy kolorowe stanowią konstrukcję niższej części obiektu. Jak widać wyraźnie, cała konstrukcja niższej części obiektu jest zawieszona na słupach wyższej części obiektu (celowo nie zamodelował podłoża, aby uwidocznić ten fakt). Reasumując, jest to jeden obiekt składający się z części wyższej i niższej. Część niższa na całości posiada dach o pow. ok. 2,65 m˛, co sumarycznie dla całego obiektu daje pow. dachu ok. 9,0 m˛. Skarżący załączył też rzut obiektu (wykonany przez PINB podczas kontroli w dn. 27.02.2024 r., na którym naniósł rozmieszczenie słupów i granicę działek kolorem czerwonym). Załączył również aktualne zdjęcie obiektu od strony północno- zachodniej.
W ocenie skarżącego organ I, jak i II instancji błędnie określiły rodzaj obiektu, z jakim mamy do czynienia, jak również błędnie dokonały jego podziału na dwa obiekty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie sądowej Sąd postanowił dopuścić dowód z akt sprawy tutejszego Sądu o sygn. II SA/Ke 567/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jej przedmiotem była wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja odwoławczego organu nadzoru budowlanego, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji umarzającą wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie obiektu małej architektury o wymiarach w rzucie 2,28 m x 1,16 m i wysokości od ok. 2,03 m do 2,50 m, służącego do utrzymania porządku, zlokalizowanego na działce nr [...] stanowiącej współwłasność dziesięciu osób, w tym inwestorów A. D. i J. J.-D. oraz skarżącego M. L.. Przyczyną umorzenia postępowania było stwierdzenie bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania z powodu uznania, że przedmiotowy obiekt zakwalifikowany jako obiekt małej architektury, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 19 Prawa budowlanego, nie wymaga pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego. Organ uznał przy tym, że ten obiekt nie znajduje się w miejscu publicznym, ponieważ usytuowany jest na ogrodzonej działce w zabudowie jednorodzinnej, przez co nie ma do niego zastosowania wyłączenie od zwolnienia od konieczności uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 19 in fine Prawa budowlanego. Dodatkowo organ wyjaśnił, że na podstawie § 23 ust. 4 rozporządzenia ws. warunków technicznych, w zabudowie jednorodzinnej odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, t.j. odległości miejsc gromadzenia odpadów stałych, o których mowa w § 22 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz od granic działki budowlanej – nie określa się. Dokonując kwalifikacji przedmiotowego obiektu organ wziął pod uwagę jego funkcję (utrzymywanie porządku poprzez przechowywanie w nim segregowanych śmieci, piasku oraz narzędzi) oraz niewielkie rozmiary (2,28 m x 1,16 m x 2,5 m). Organ dostrzegł, że obiekt ten rzeczywiście przykręcony jest do słupów obecnie istniejącej pergoli, ale uznał, że obowiązujące przepisy nie oznaczają zakazu uznania za obiekt małej architektury obiektu, który wykorzystuje dla swojego oparcia elementy sąsiadującego obiektu małej architektury. W okolicznościach sprawy natomiast przedmiotowy obiekt spełnia wyłącznie swoje funkcje śmietnika i utrzymania porządku, podczas, gdy pergola o lekko ażurowej konstrukcji, do której jest on zamocowany, spełnia swoją odrębną rolę rekreacyjną.
Taka kwalifikacja nie znajduje oparcia w ustaleniach poczynionych przez organy nadzoru budowlanego.
Jej podstawą wydaje się pogląd organów, że przesądzające znaczenie dla prawno-budowlanej kwalifikacji tego obiektu ma jego przeznaczenie i wielkość. Za nieistotną natomiast uznano jego konstrukcję i sposób jego wzniesienia. W konsekwencji doszło w sprawie do zakwalifikowania obiektu, który według niezweryfikowanych przez organy twierdzeń M. L. i według samych inwestorów (pismo z 29 lutego 2024 r. k. I - 2 akt administracyjnych) stanowi techniczną i konstrukcyjną całość i został w całości wzniesiony w ramach jednego zamierzenia budowlanego i w jednym czasie – jako dwóch odrębnych obiektów budowlanych. Te cechy mogą natomiast przesądzać o kwalifikacji przedmiotowego obiektu jako jednego łącznie z pergolą. W szczególności istotne jest, czy konstrukcyjne powiązanie obu wspomnianych obiektów (lub części jednego obiektu) powoduje, że północna część objęta niniejszym postępowaniem nie może samodzielnie funkcjonować bez pozostałej części wykorzystywanej obecnie jako pergola. Takie powiązanie natomiast może wskazywać na to, że jest to jeden obiekt budowlany.
Wskazanych okoliczności jednak organy obu instancji nie wyjaśniły, choć mogą ona mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem jedną z cech obiektu budowlanego pozwalającą na jego kwalifikację jako obiektu małej architektury jest jego wielkość, to ustalenie, czy przedmiotem sprawy powinien być obiekt o wymiarach 2,28 m x 1,16 m i wysokości od 2,03 m do 2,5 m, czy też obiekt o łącznych wymiarach 4,10 m x 6,27 m i wysokości od ok. 2,03 m do 3,28 m może mieć znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji tego obiektu. To natomiast, czy jest to obiekt małej architektury, czy też inny rodzaj obiektu budowlanego ma znaczenie dla oceny, czy istotnie jego budowa nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę, ani też zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego. Trzeba dodać, że sama funkcja danego obiektu nie może przesądzać o jego kwalifikacji jako obiektu małej architektury, skoro konieczną cechą takiego obiektu w myśl art. 2 pkt 4 Prawa budowlanego jest też to, aby był to obiekt "niewielki". Ponadto funkcje, które pełni przedmiotowy obiekt, tj. utrzymanie porządku, mogą też pełnić inne rodzaje obiektów budowlanych, niż tylko obiekty małej architektury. W konsekwencji nie można podzielić poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że jeden obiekt budowlany, przez to tylko, że pełni różne funkcje, może być traktowany jako kilka różnych obiektów budowlanych.
Brak wyjaśnienia przez organy obu instancji, czy przedmiotem postępowania jest cały obiekt budowlany znajdujący się na działkach nr [...] i [...] położonych w K. przy ulicy [...], czy też tylko jego północna część i objęcie zaskarżonym rozstrzygnięciem tylko tej części, świadczy o naruszeniu przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji obarczaną analogicznymi naruszeniami prawa.
Rozstrzygając sprawę ponownie organ I instancji ustali w pierwszym rzędzie, czy objęta niniejszym postępowaniem północna część obiektu budowlanego znajdującego się na działce nr [...] stanowi samodzielny obiekt budowlany, czy też jest częścią większego obiektu położonego również na sąsiedniej działce nr [...]. W tym celu wyjaśni, czy obie te części były objęte jednym zamierzeniem budowlanym, czy są ze sobą połączone konstrukcyjnie w sposób, który uniemożliwia istnienie północnej części bez części południowej, a także, czy są lub były wcześniej funkcjonalnie ze sobą powiązane. W razie uznania, że obie części tego obiektu objęte dwoma odrębnym postępowaniami administracyjnymi są jednak jednym obiektem budowlanym, organ obejmie ten obiekt jednym postępowaniem, dokona jego kwalifikacji do odpowiedniej kategorii obiektów budowlanych i w zależności od tej kwalifikacji oceni, czy prowadzenie wobec niego postępowania administracyjnego przez organy nadzoru budowlanego w ramach ich kompetencji określonych w art. 84 i następnych Prawa budowlanego, rzeczywiście jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Organ uwzględni również to, że wyrokiem WSA w Kielcach z 18 grudnia 2024 r. wydanym w sprawie II SA/Ke 567/24, postanowienie ŚWINB w K. z 2 sierpnia 2024 r., znak: [...] i utrzymane nim w mocy postanowienie PINB dla Miasta K. dotyczące obiektu budowlanego zakwalifikowanego jako obiekt małej architektury, znajdującego się na działce nr [...] i [...] położonych w K. przy ulicy [...], zostały uchylone, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt II wyroku). Na koszty te złożył się wpis od skargi (500 zł).