II SA/Ke 565/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał sprawę ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia [...] znak [...], która utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji. Decyzje te dotyczyły odmowy przyznania odszkodowania za szkodę poniesioną w wyniku wydania decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] zatwierdzającej podział nieruchomości. SKO wcześniej stwierdziło, że decyzja PMRN z 1960 r. została wydana z naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wnioskodawcy domagali się odszkodowania z kilku tytułów, w tym za utratę prawa własności do części nieruchomości przeznaczonej pod ulice, błędy planistyczne, pozbawienie możliwości zniesienia współwłasności oraz za niezgodne z prawem zachowanie organu. SKO odmówiło przyznania odszkodowania, wskazując na brak związku przyczynowego między wadliwą decyzją a szkodą oraz na niewykazanie przez wnioskodawców wysokości szkody zgodnie z wymogami prawa cywilnego (art. 6 kc). Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że SKO dopuściło się rażącego naruszenia prawa, nie dostrzegając związku przyczynowego między wadliwą decyzją PMRN a szkodą polegającą na utracie korzyści z tytułu użytkowania nieruchomości zajętych pod drogi od 1997 r. Sąd podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, odpowiedzialność odszkodowawcza obejmuje pełną szkodę (damnum emergens i lucrum cessans). Ponadto, Sąd uznał za rażące naruszenie prawa przerzucenie przez SKO obowiązku udowodnienia wysokości szkody na stronę. Zgodnie z przepisami kpa (art. 7, 75 § 1, 77 § 1), to organ ma obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a nie strona. Sąd wskazał również na naruszenie przepisów dotyczących kosztów postępowania, gdzie organ nie mógł uzależniać przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego od wpłacenia zaliczki przez stronę, lecz powinien był przeprowadzić go z urzędu. Kolejnym istotnym naruszeniem było to, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji SKO rozpatrywał skład, w którym zasiadały osoby, które brały udział w wydaniu pierwotnej decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym zasada wyłączenia pracownika, który brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji, dotyczy również sytuacji ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ, a także postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ administracji z uwzględnieniem wskazanych przez Sąd uwag.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie obowiązków organów administracji w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach o odszkodowanie, zasady wyłączania składu orzekającego w postępowaniu administracyjnym, a także interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji i odpowiedzialności odszkodowawczej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami kpa i k.c. sprzed nowelizacji, a także z historycznym kontekstem decyzji administracyjnych z lat 60. XX wieku. Interpretacja przepisów o wyłączeniu pracownika może być stosowana w podobnych sytuacjach ponownego rozpatrywania sprawy przez ten sam organ.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania, nie dostrzegając rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, nie dostrzegając związku przyczynowego między wadliwą decyzją a szkodą oraz przerzucając na stronę obowiązek udowodnienia wysokości szkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ nieprawidłowo ocenił brak związku przyczynowego między decyzją PMRN a szkodą oraz błędnie obciążył stronę obowiązkiem udowodnienia wysokości szkody, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania odszkodowania za szkodę wynikłą z wadliwej decyzji, obciążając stronę obowiązkiem udowodnienia wysokości szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rażąco naruszył prawo, przerzucając na stronę obowiązek udowodnienia wysokości szkody, podczas gdy zgodnie z kpa to organ ma obowiązek zebrania materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 kpa, organ ma obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a nie strona. Własne wyliczenia strony nie mogą zastąpić operatu szacunkowego, a organ powinien był przeprowadzić dowód z opinii biegłego z urzędu.
Czy skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który rozpatrywał wniosek o stwierdzenie nieważności własnej decyzji, powinien był zostać wyłączony od udziału w postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skład orzekający powinien był zostać wyłączony, ponieważ część jego członków brała udział w wydaniu pierwotnej decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy kpa i orzecznictwo NSA, zgodnie z którymi zasada wyłączenia pracownika, który brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji, dotyczy również sytuacji ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ, a także postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis określający przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Sąd analizował jego naruszenie w kontekście decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania.
k.p.a. art. 160 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący roszczenia o odszkodowanie za szkodę poniesioną na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 kpa lub stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Sąd uznał, że organ rażąco naruszył ten przepis, nie dostrzegając związku przyczynowego.
k.p.a. art. 160 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis odsyłający przy rozpatrywaniu roszczenia odszkodowawczego do przepisów Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem art. 418 kc. Sąd uznał, że organ błędnie interpretował ten przepis, obciążając stronę obowiązkiem udowodnienia wysokości szkody.
u.p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
u.p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
u.p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający obowiązek sądu uchylenia decyzji administracyjnej i poprzedzającej ją decyzji.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd wskazał na jej naruszenie przez organ.
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Nakaz dopuszczania przez organ jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Sąd wskazał na jej naruszenie przez organ.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Sąd wskazał na jej naruszenie przez organ.
k.p.a. art. 262 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący możliwości żądania przez organ od strony zaliczki na pokrycie kosztów postępowania. Sąd uznał, że organ naruszył ten przepis, uzależniając przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego od wpłacenia zaliczki przez stronę.
k.p.a. art. 157 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis określający organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd analizował jego zastosowanie w kontekście rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności przez SKO własnej decyzji.
k.p.a. art. 127 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, gdy nie służy odwołanie. Sąd analizował jego zastosowanie w kontekście składu orzekającego SKO.
k.p.a. art. 24 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu. Sąd analizował jego zastosowanie w kontekście składu orzekającego SKO.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ciężaru udowodnienia faktu. Sąd uznał, że organ błędnie stosował ten przepis w postępowaniu administracyjnym.
Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw art. 5
Przepis przejściowy, na mocy którego do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepis art. 160 kpa. Sąd analizował jego zastosowanie.
Ustawa z dnia 22 maja 1958 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach art. 11
Przepis dotyczący przekazania działek pod ulice na rzecz Skarbu Państwa przy podziale nieruchomości. Sąd analizował jego wpływ na szkodę wnioskodawców.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6 § 1
Przepis dotyczący wywłaszczania nieruchomości. Sąd analizował jego zastosowanie w kontekście sprzedaży działki nr 43.
u.p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający granice kontroli sądowej. Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.
u.p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący orzekania o wstrzymaniu wykonania decyzji.
u.p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący orzekania o kosztach postępowania sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, nie dostrzegając związku przyczynowego między wadliwą decyzją PMRN a szkodą wnioskodawców. • Organ rażąco naruszył prawo, przerzucając na stronę obowiązek udowodnienia wysokości szkody, podczas gdy zgodnie z kpa to organ ma obowiązek zebrania materiału dowodowego. • Skład orzekający SKO, który rozpatrywał wniosek o stwierdzenie nieważności własnej decyzji, powinien był zostać wyłączony od udziału w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
O rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania (...) można by mówić wtedy, gdyby organ administracji odmówił przyznania tego odszkodowania, choć w sposób oczywisty się ono należało • Związek przyczynowy pomiędzy wydaniem nieważnej decyzji z dnia [...] a tak określoną szkodą jest oczywisty. • To organ więc, a nie strona, ma obowiązek ustalić w trakcie postępowania wyjaśniającego rozmiar ewentualnego odszkodowania • Nie można akceptować sytuacji, w której pracownik biorący udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie brał udział w postępowaniu, którego celem jest ocena czy przy wydaniu takiej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa
Skład orzekający
Jacek Kuza
sprawozdawca
Renata Detka
przewodniczący
Dorota Chobian
członek
Jacek Kuza
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie obowiązków organów administracji w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach o odszkodowanie, zasady wyłączania składu orzekającego w postępowaniu administracyjnym, a także interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji i odpowiedzialności odszkodowawczej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami kpa i k.c. sprzed nowelizacji, a także z historycznym kontekstem decyzji administracyjnych z lat 60. XX wieku. Interpretacja przepisów o wyłączeniu pracownika może być stosowana w podobnych sytuacjach ponownego rozpatrywania sprawy przez ten sam organ.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do uchylenia decyzji i jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego. Wyjaśnia również zasady wyłączania składu orzekającego, co jest istotne dla zapewnienia bezstronności.
“Sąd administracyjny: Organ nie może przerzucać ciężaru dowodu na obywatela w sprawach o odszkodowanie!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.