II SA/Ke 562/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2023-11-30
NSAnieruchomościŚredniawsa
ewidencja gruntównieruchomościksięgi wieczysteprawo geodezyjneaktualizacja danychpodział działkistan prawnystan faktycznyWSApostępowanie administracyjne

WSA w Kielcach uchylił decyzję o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów, wskazując na potrzebę wyjaśnienia rozbieżności między księgami wieczystymi a stanem faktycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję odmawiającą aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca W. F. domagała się wpisania działek B i C oraz ujawnienia jej jako właścicielki działki B, zgodnie z dokumentacją geodezyjną. Organy administracji odmówiły, twierdząc, że wniosek ingeruje w stan prawny nieruchomości uregulowany w innej księdze wieczystej i że organ ewidencyjny nie ma takich kompetencji. Sąd uznał jednak, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego i przedwcześnie wydały decyzję, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem istniejących rozbieżności między księgami wieczystymi a ewidencją.

Sprawa dotyczyła skargi W. F. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca wniosła o wpisanie w miejsce działki nr A (o pow. 0,1722 ha) działek nr B (o pow. 0,0065 ha) i C (o pow. 0,1657 ha) oraz ujawnienie jej jako właścicielki działki B, zgodnie z dokumentacją geodezyjną z 2021 r. Organy administracji odmówiły, argumentując, że żądane zmiany ingerują w stan prawny nieruchomości uregulowany w innej księdze wieczystej (dotyczącej działki o pow. 0,0065 ha, stanowiącej plac zabudowany), a organ ewidencyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania sporów własnościowych. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na przedwczesność rozstrzygnięcia i potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że istnieją rozbieżności między dwiema księgami wieczystymi a ewidencją gruntów, a dokumentacja geodezyjna przyjęta do zasobu może stanowić podstawę aktualizacji. Sąd zwrócił uwagę, że organy nie zbadały wystarczająco dokładnie historii podziałów nieruchomości i nie odniosły się do możliwości aktualizacji na podstawie dokumentacji geodezyjnej. Nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tych uwag, w tym kręgu stron postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Organ ewidencyjny nie ma kompetencji do samodzielnego dokonywania zmian, które ingerowałyby w ustalony stan prawny nieruchomości, jednakże nie można wykluczyć zasadności wniosku o aktualizację, jeśli zostanie ona oparta na prawidłowej dokumentacji geodezyjnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy przedwcześnie odmówiły aktualizacji, nie zbierając wystarczającego materiału dowodowego i nie wyjaśniając rozbieżności między księgami wieczystymi a ewidencją. Podkreślono, że postępowanie ewidencyjne rejestruje stany prawne, ale ich nie ustala, a zmiany w ewidencji powinny być wtórne wobec zdarzeń prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.g.k. art. 24 § ust. 2a

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 24 § ust. 2b pkt 1 lit. h

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 20 § ust. 2b

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

P.g.k. art. 24 § ust. 2c

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.g.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

k.c. art. 48

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

u.k.w.i.h. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego. Organy przedwcześnie wydały decyzję. Dokumentacja geodezyjna przyjęta do zasobu może stanowić podstawę aktualizacji. Istnieją rozbieżności między księgami wieczystymi a ewidencją, które wymagają wyjaśnienia.

Odrzucone argumenty

Wniosek ingeruje w stan prawny nieruchomości uregulowany w innej księdze wieczystej. Organ ewidencyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania sporów własnościowych. Mapa do celów prawnych nie jest dokumentem, na podstawie którego można aktualizować ewidencję.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym, co oznacza, że nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, budynków, lokali ani nie nadaje tych praw, rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych (m.in. zmiany granic i powierzchni działek) przez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. Oznaczenie nieruchomości, w tym jej powierzchnia odzwierciedla jedynie treść dokumentów w tym względzie, przede wszystkim z zakresu ewidencji gruntów, nie tworzy natomiast stanu prawnego nieruchomości.

Skład orzekający

Renata Detka

przewodniczący

Beata Ziomek

sędzia

Krzysztof Armański

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących aktualizacji ewidencji gruntów, kompetencje organów ewidencyjnych w sprawach spornych dotyczących stanu prawnego nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozbieżności między dwiema księgami wieczystymi a ewidencją gruntów, wynikającej z historycznych podziałów nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność prawną i techniczną aktualizacji danych ewidencyjnych nieruchomości, wynikającą z historycznych rozbieżności między dokumentacją a stanem prawnym. Jest to ciekawy przykład z pogranicza prawa administracyjnego i cywilnego.

Sąd uchyla decyzję ws. ewidencji gruntów: kluczowe wyjaśnienie rozbieżności między księgami wieczystymi a stanem faktycznym.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 562/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Krzysztof Armański /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h , art. 20 ust. 2b, art. 24 ust. 2a i 2c
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 48
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W. F. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 31 sierpnia 2023 r. znak: WIG.II.7221.43.2023 w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. znak: WIG.II.7221.43.2023 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach (dalej ŚWINGiK), po rozpatrzeniu odwołania W. F. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 24 kwietnia 2023 r. znak: G-I.6620.33.1.2023 orzekającej o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wpisaniu w obrębie [...] w miejsce działki nr A o powierzchni 0,1722 ha, działek nr B o powierzchni 0.0065 ha i C o powierzchni 0,1657 ha oraz ujawnieniu do działki nr B jako właściciela W. F., zgodnie z dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 kwietnia 2021 r. pod identyfikatorem ewidencyjnym [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ŚWINGiK wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 24 stycznia 2023 r. W. F. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o ujawnienie zmian danych w ewidencji gruntów i budynków miasta [...] obręb [...], polegających na "ujawnieniu działki odłączonej postanowieniem Sądu z dnia 29.06.1957 r. zgodnie z opracowaniem [...] z dnia 16.04.2021 r.". Do wniosku dołączyła mapę sytuacyjną w skali 1:1000 do regulacji stanu prawnego, stanowiącą integralną część dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 kwietnia 2021 r. pod identyfikatorem ewidencyjnym [...].
Prezydent Miasta [...] po przeanalizowaniu dokumentacji geodezyjnej i prawnej zgromadzonej w sprawie, decyzją z dnia 24 kwietnia 2023 r. orzekł o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu organ ten wyjaśnił, że w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta [...] ujawniona jest działka nr A o powierzchni 0,1722 ha. Jak wynika z kartoteki budynku na działce tej położony jest budynek mieszkalny o identyfikatorze [...] i powierzchni zabudowy [...] m2, liczba kondygnacji naziemnych 2. Dla nieruchomości tej prowadzona jest księga wieczysta [...], w dziale I tej księgi ujawniona jest działka nr A o powierzchni 0,1722 ha, stanowiąca współwłasność 21 osób, o udziałach wymienionych w dziale II tej księgi.
Z załączonej do wniosku mapy do regulacji stanu prawnego stanowiącej załącznik do dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 kwietnia 2021 r. pod identyfikatorem [...] wynika, że wykonawca pracy geodezyjnej wyodrębnił z działki ewidencyjnej nr A o powierzchni 0,1722 ha działkę nr B o powierzchni 0,0065 ha, oznaczoną w dziale pierwszym księgi wieczystej nr [...] literami a, b, c, d, e, f o powierzchni 0,0065 ha, a pozostałej części nadał numer C o powierzchni 0,1657 ha.
Ponadto z wykazu zmian danych ewidencyjnych budynku i arkuszy danych ewidencyjnych budynku, znajdujących się w ww. dokumentacji geodezyjnej wynika, że z ujawnionego w operacie ewidencji gruntów i budynków budynku [...] wyodrębniono trzy budynki o powierzchniach 291 m2, 218 m2 i 64 m2 o liczbie kondygnacji nadziemnych 2. Z opisu nieruchomości Nr 513 położonej przy ulicy [...] w mieście [...], znajdującego się na planie sytuacyjnym z 1923 r. pod literą a) znajduje się dom frontowy murowany piętrowy o powierzchni 212.45 m2. Natomiast z planu sytuacyjnego ulicy [...] w mieście [...] z 1924 r. wynika, że nieruchomość a, b, c, d, e, f obejmuje sklep i pokój Domu frontowego w parterze. Potwierdza to również akt notarialny Rep. nr 657/57 z dnia 22 marca 1957 r., spisany w Państwowym Biurze Notarialnym w Starachowicach, gdzie z § 1 tego aktu wynika, że "[...] są wpisani właścicielami części nieruchomości w [...], oznaczonej numerem hipotecznym nr [...], położonej przy ulicy [...], mianowicie są właścicielami części parteru Domu frontowego składającej się ze sklepu i pokoju oraz placu pod tą częścią parteru". Zdaniem organu I instancji, z powyższych ustaleń wynika, że nieruchomość ujawniona w księdze wieczystej [...]dotyczy sklepu i pokoju, który znajduje się w części parteru domu frontowego, co powoduje brak możliwości aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, gdyż na działce A położony jest budynek mieszkalny 2-kondygnacyjny. Aktualizacja informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w oparciu o przedłożoną dokumentację geodezyjną [...] doprowadziłaby nie tylko do ujawnienia prawa własności W. F. do nieruchomości oznaczonej na mapie numerem działki B, ale również do budynku 2-kondygnacyjnego opisanego w arkuszu danych ewidencyjnych o powierzchni 64 m2. Zdaniem organu I instancji złożony wniosek nie może zostać uwzględniony, ponieważ w rzeczywistości nie dotyczy on wyłącznie stanu ujawnionego w księdze wieczystej [...], ale bezpośrednio ingeruje w stan prawny nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...]. Organ ewidencyjny nie ma kompetencji do tego, aby samodzielnie dokonywać zmian, które ingerowałyby w ustalony stan prawny nieruchomości. Żądane przez wnioskodawcę zmiany prowadziłyby zarówno do zmiany powierzchni i granic działki, jak również do zmian w zakresie budynku znajdującego się na tej nieruchomości, co stanowiłoby ewidentne wkroczenie w sprawy własności, zastrzeżone kompetencyjnie dla sądów powszechnych.
Od decyzji Prezydenta Miasta [...] odwołanie wniosła W. F. podnosząc w nim m.in., że "uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, (...) może dotyczyć jedynie stanu prawnego nieruchomości, a nie jej oznaczenia, położenia i obszaru".
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym ŚWINGiK ustalił, że ewidencja gruntów Miasta [...] została założona w 1970 r. W rejestrze gruntów (nr ewid. E) obręb [...] w jednostce rejestrowej nr [...] wykazano działkę F położoną przy ulicy [...] o powierzchni 0,1793 ha. Jako właścicieli tej działki wykazano [...] w udziale 1/2 części oraz [...] w udziale 1/2 części. W latach 1992-1993 przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów obrębu [...] miasta [...]. Operat z przeprowadzonej modernizacji został włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 20 stycznia 1993 r. pod numerem 47/93. W protokole ustalenia i ogłoszenia stanu władania pod numerem H wg. ewidencji gruntów zmodernizowanej wpisano w miejsce działki F o powierzchni 0,1793 ha, działkę nr O o powierzchni 0,1793 ha, położoną przy ul. [...]. W dniu 13 lipca 2009 r. pod numerem [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego została włączona dokumentacja geodezyjna, w skład której weszła mapa sytuacyjna do regulacji stanu prawnego nieruchomości, sporządzona w celu doprowadzenia danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr 209, do zgodności ze stanem prawnym tej nieruchomości. Jak wynika z rejestru pomiarowego załączonego do operatu nr [...], z działki nr 209 o powierzchni 0,1793 ha, wyodrębniono działki nr U o powierzchni 0,0093 ha i A o powierzchni 0,1722 ha. Zmiany wynikające z operatu technicznego nr [...] zostały wprowadzone w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] miasta [...]. W dniu 26 września 2013 roku, na podstawie aktu notarialnego z dnia 30 lipca 2013 r. Rep. A 906/2013 sporządzonego w formie umowy sprzedaży oraz wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 28 czerwca 2013 r., znak: GNG-V.6621.6060.2013 zaktualizowano dział I księgi wieczystej [...] wykazując w nim działkę nr A o powierzchni 0,1722 ha, obręb [...], ulica [...], tereny mieszkaniowe. Aktualnie w dziale I księgi wieczystej [...] wykazana jest działka nr A położona w obrębie [...] ul. [...], B-tereny mieszkaniowe o powierzchni 0,1722 ha. W dziale drugim tej księgi jako współwłaścicieli wykazano 21 współwłaścicieli o określonych udziałach, w tym W. F. w udziale wynoszącym 24/2880.
Z analizy akt archiwalnych przeprowadzonej przez organ I instancji, zawartych w księdze wieczystej Nr [...] (aktualny numer [...]) wynika, że postanowieniem sygn. akt Nr 11-223/51 z dnia 6 listopada 1951 roku Sąd Okręgowy stwierdził prawo do całości spadku po [...] na rzecz ich syna [..], a następnie prawo do całości spadku po [...] na rzecz jego żony [...], z kolei prawo do całości spadku po [...] na rzecz jej brata [...]. Z § 1 aktu notarialnego Rep. nr 657/57 z dnia 22 marca 1957 r., spisanego w Państwowym Biurze Notarialnym w Starachowicach, wynika, że "[...] są wpisani właścicielami części nieruchomości w [...], oznaczonej numerem hipotecznym nr [...], położonej przy ulicy [...], mianowicie są właścicielami części parteru domu frontowego składającej się ze sklepu i pokoju oraz placu pod ta częścią parteru (...)". Aktem notarialnym Rep. nr 657/57 "[...], działając w imieniu [...] na zasadzie przytoczonego pełnomocnictwa, należącą do tego ostatniego i wyżej opisaną część nieruchomości w [...], położonej przy ulicy [...], sprzedaje [...]". Postanowieniem z dnia 29 czerwca 1957 r. Sąd Powiatowy w Kielcach po rozpatrzeniu wniosków [...] z dnia 22 marca 1957 r. nr 163/57, Państwowego Biura Notarialnego w Starachowicach - pełnomocnika [...] z dnia 26 marca 1957 r. nr 175/57 i [...] z dnia 6 czerwca 1957 r, nr 372/57 postanowił "dokonać wpisu przeniesienia własności działki oznaczonej literami a, b, c, d, e, f, o powierzchni 65 metr. kw. wchodzącej w skład nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...] Nr hip [...] z [...] na [...]" oraz "działkę tę odłączyć od księgi wieczystej [...]Nr hip [...] i założyć dla niej oddzielną księgę wieczystą [...] Kw" (aktualnie jest to Kw nr [...]). W Dziale I ww. księgi wpisano: [...] ul. [...], działka oznaczona literami a, b, c, d, e, f, na planie złożonym pod Nr 1 do zbioru dokumentów tej księgi, plac zabudowany o powierzchni 65 m2. W dziale II jako właściciela wpisano: [...]. W aktach sprawy znajduje się odrys z planu części nieruchomości położonej przy ulicy [...] oznaczonej hipotecznie [..]o ogólnej powierzchni sześćdziesiąt pięć metrów kwadratowych jak również odrys planu nieruchomości złożonym w KW Nr [...] miasto [...]. Aktem notarialnym z dnia 11 stycznia 1958 r. Rep. 307/58 stanowiącym umowę sprzedaży, [...] sprzedał [...] nieruchomość położoną w mieście [...] przy ulicy [...] pod Nr [...], oznaczoną literami a, b, c, d, e, f na planie złożonym pod Nr 1 do zbioru dokumentów księgi wieczystej pod nazwą "[...] K.W. Nr [...]".
Z zaświadczenia Sądu Powiatowego w Kielcach z dnia 25 lutego 1960 r., dołączonego do zbioru dokumentów księgi wieczystej [...] (aktualny nr [...]) wynika, że "zgodnie z wpisem zaprojektowanym w księdze umów - z aktu Nr [...]2 w dniu 19 grudnia 1924 r. – [...] w równych pomiędzy nimi częściach, niepodzielnie - tytułem własności przez kupno,- z uregulowanej w tej księdze nieruchomości "[...]" - posiadają część parteru domu frontowego, położonego przy ulicy [...], oznaczoną na złożonym pod Nr 16 do zbioru dokumentów tej księgi planie budowniczego [...] z dnia 16 grudnia 1924 r. literami: a, b, c, d, e, f, i składającą się z przyległych z jednej strony do bramy wjazdowej, a z drugiej strony do sklepu fryzjerskiego - sklepu pokoju, wraz z placem, znajdującym się pod tą częścią parteru".
Aktem notarialnym z dnia 12 października 1983 r. Rep. A 7103/83 zatytułowanym jako "Przeniesienie własności nieruchomości", [...] i [...], wykonując zobowiązania wynikające z warunkowej umowy sprzedaży, przenieśli własność nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] pod Nr [...], składającej się z działki oznaczonej literami a. b. c. d. e. f, stanowiącej plac zabudowany o powierzchni 65 m2, objętej księgą wieczystą "[...] K. W. Nr [...]" na W. F.. Strony aktu wniosły o dokonanie wpisu w księdze wieczystej "[...] Kw Nr. [...]" na W. F. w miejsce dotychczasowych właścicieli. Aktualnie księga wieczysta "[...] Kw Nr. [...]" posiada numer [...]. W dziale I tej księgi wykazana jest działka oznaczona literami A,B,C,D,E,F o powierzchni 0,0065 ha, położona w [...] przy ulicy [...], stanowiąca plac zabudowany, przeniesiona z księgi dawnej [...] Nr HIP [...].
Organ podniósł, że zarówno akty notarialne z dnia 23 sierpnia 1983 r. Rep. A 5909/83 (warunkowa umowa sprzedaży) i z dnia 12 października 1983 r. Rep. A 7103/83, jak również księga wieczysta "[...] Kw Nr. [...]" [...] nie zostały odnotowane w ewidencji gruntów i budynków miasta [...].
Do celów prowadzonego postępowania z wniosku W. F. została sporządzona dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 kwietnia 2021 r., pod identyfikatorem ewidencyjnym [...], zatytułowana jako "Mapa do regulacji stanu prawnego". Ze sprawozdania technicznego załączonego do tego operatu wynika, że opracowanie zostało wykonane przez geodetę uprawnionego na zlecenie W. F., celem aktualizacji działu I-ego księgi wieczystej [...]. W treści sprawozdania technicznego wykonawca prac napisał, że po analizie dokumentów otrzymanych z Grodzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Kielcach oraz zbadaniu stanu prawnego działek ujawnionych w księgach wieczystych nr [...], [...], stwierdzono że ujawniona na planie w Hip [...]działka o powierzchni 0,0065 ha oznaczona literami a, b, c, d, e, f odłączona z Kw [...] nie została ujawniona w ewidencji gruntów miasta [...].
Z załączonej do operatu technicznego [...] "Mapy do regulacji stanu prawnego nieruchomości" wynika, że granice nieruchomości przyjęto zgodnie z operatem ewidencji gruntów Nr [...] i stanem wykazanym w księgach wieczystych. Działka nr B o powierzchni 0,0065 ha, odpowiada nieruchomości ujawnionej w dziale I księgi nr [...] jako działka oznaczona literami a, b, c, d, e, f o powierzchni 0,0065 ha. Z kolei działka nr C o powierzchni 0,1657 ha, odpowiada działce nr A o powierzchni 0,1722 ha, ujawnionej w Kw nr [...], po odłączeniu działki oznaczonej literami a, b, c, d, e, f o powierzchni 0,0065 ha. Z uwagi zawartej na tej mapie wynika, że nieruchomość oznaczona literami a, b, c, d, e, f o powierzchni 0,0065 ha, ujawniona na planie nr 16 została odłączona od HIP [...], obecnie KW[...], zgodnie z postanowieniem z dnia 29 czerwca 1957 r., i została dla niej założona księga wieczysta Nr [...], obecnie KW [...]. W aktualnym rejestrze gruntów miasta [...] obręb [...] wykazana jest działka nr A o powierzchni 0,1722 ha, położona przy ul. [...], na podstawie księgi wieczystej [...]. Jak wynika z wypisu z tej księgi wieczystej, w jej dziale I wykazana jest działka nr A położona w obrębie [...] ul. [...], B-tereny mieszkaniowe o powierzchni 0,1722 ha. W dziale drugim tej księgi wykazano 21 osób jako współwłaścicieli tej nieruchomości o określonych udziałach, w tym W. F. w udziale 24/2880. Równocześnie w Sądzie Rejonowym w Kielcach Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta [...] (dawny numer "[...] Kw Nr. [...]"). W dziale I tej księgi wykazana jest działka oznaczona literami A,B,C,D,E,F o powierzchni 0,0065 ha, położona w [...] przy ulicy [...], stanowiąca plac zabudowany, przeniesiona z księgi dawnej [...] Nr HIP [...].
Z powyższych ustaleń zdaniem organu wynika, że wykazana w księdze wieczystej [...] działka oznaczona literami a, b, c, d, e, f o powierzchni 0,0065 ha obszarowo znajduje się również w działce ewidencyjnej nr A o powierzchni 0,1722 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...].
W tej sytuacji organ II instancji podzielił zdanie Prezydenta Miasta [...], że złożony przez W. F. wniosek nie może zostać uwzględniony, ponieważ w rzeczywistości nie dotyczy on wyłącznie stanu ujawnionego w księdze wieczystej [...], ale bezpośrednio ingeruje w stan prawny nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...], a organ ewidencyjny nie ma kompetencji do tego aby samodzielnie dokonywać zmian, które ingerowałyby w ustalony stan prawny nieruchomości.
Ponadto z wykazu zmian danych ewidencyjnych budynku i arkuszy danych ewidencyjnych budynku, znajdujących się w ww. dokumentacji geodezyjnej, wynika że z ujawnionego w operacie ewidencji gruntów i budynków, budynku o ID 266101_1.[...].2104_BUD wyodrębniono trzy budynki o powierzchniach 291 m2, 218 m2 i 64 m2 o liczbie kondygnacji nadziemnych 2. Z opisu nieruchomości Nr 513 położonej przy ulicy [...] w mieście [...], znajdującego się na planie sytuacyjnym z 1923 r., pod literą a) znajduje się dom frontowy murowany piętrowy o powierzchni 212.45 m2. Natomiast z planu sytuacyjnego ulicy [...] w mieście [...] z 1924 r. wynika, że nieruchomość a, b, c, d, e, f - obejmuje sklep i pokój Domu frontowego w parterze. Potwierdza to również akt notarialny Rep. nr 657/57 z dnia 22 marca 1957 r.
Z powyższych ustaleń wynika, że nieruchomość ujawniona w księdze wieczystej [...] dotyczy sklepu i pokoju, który znajduje się w części parteru domu frontowego, co powoduje brak możliwości aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, gdyż na działce A położony jest budynek mieszkalny 2-kondygnacyjny. Aktualizacja informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w oparciu o przedłożoną dokumentację geodezyjną [...] doprowadziłaby nie tylko do ujawnienia prawa własności W. F. do nieruchomości oznaczonej na mapie numerem działki B, ale również do budynku 2-kondygnacyjnego opisanego w arkuszu danych ewidencyjnych budynku o powierzchni 64 m2. Organ odwołał się w tym zakresie do treści art. 48 K.c. stwierdzając, że żądane przez wnioskodawcę zmiany prowadziłyby zarówno do zmiany powierzchni działki jak i zmian w zakresie budynku znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości, co stanowiłoby ewidentne wkroczenie w sprawy własności objęte kompetencją sądów powszechnych.
Ponadto organ podkreślił, że wykonana przez biegłego sądowego "Mapa do celów prawnych" nie jest wymieniona w art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.), dalej jako "P.g.k.", jako dokument na podstawie którego informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji. Zgodnie z § 24 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, mapę do celów prawnych sporządza się na potrzeby podziałów nieruchomości, typowych postępowań sądowych i administracyjnych.
ŚWINGiK zaakcentował, że w postępowaniu administracyjnym nie można rozstrzygać sporów o własność, a czynności te należą do kompetencji sądów powszechnych, bowiem ewidencja gruntów i budynków jedynie rejestruje stany prawne, lecz ich nie ustala. Dodatkowo poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Sprawa ta, zdaniem organu II instancji, powinna być załatwiona przez sąd wieczystoksięgowy w trybie uzgodnienia treści ksiąg wieczystych nr [...] i [...] z rzeczywistym stanem prawnym.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła W. F., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego prowadzenia organowi administracyjnemu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 2 pkt 8 oraz art. 20 P.g.k. poprzez odmowę sprostowania zapisów w prowadzonej przez organ ewidencji i doprowadzenie jej do stanu zgodnego z prawem. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzona ewidencja dotknięta jest wadą, gdyż nie zostały ujawnione wszystkie dokumenty, które po dacie założenia ewidencji gruntów Miasta [...] dotyczyły zmian obejmujących przedmiotową nieruchomość. Organ administracyjny przyznaje, że w ewidencji nie zostały ujawnione akty notarialne z dnia 23 sierpnia 1983 r. rep. A. 5909/83 i z dnia 12 października 1983 r. Rep. A. 7103/83, jak również nie odnotowano ksiąg wieczystych o numerach KW [...] i [...]. Tym samym prowadzona ewidencja dotknięta jest wadą, która winna zostać usunięta w trybie administracyjnym. Zadaniem organu jest odnotowywanie dokumentacji, nie zaś jej analiza i wskazywanie na możliwe konsekwencje prawne. Sporządzona przez stronę dokumentacja geodezyjna, włączona pod numerem [...] do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego Dokumentacji Geodezyjnej, obrazuje stan nieruchomości zgodny z dokumentacją mającą wpływ na ewidencję gruntów. Doprowadzenie zatem wpisów w prowadzonej przez jednostkę administracyjną ewidencji do stanu opisanego w ww. dokumentacji geodezyjnej nie skutkuje naruszeniem prawa własności innych osób, a służy realizacji celu prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie bowiem z treścią art. 20 ust. 2 pkt. 1 P.g.k. w ewidencji wykazuje się właścicieli nieruchomości.
Skarżąca zaznaczyła, że już w treści odwołania wskazano, iż prowadzona przez organ ewidencja wykazuje jednoznacznie, że działka B uwidoczniona we wskazanym powyżej opracowaniu odpowiada nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej [...] działce oznaczonej numerami a, b, c, d, e, f, a działka C odpowiada działce A o wskazanej powierzchni. Powyższe ustalenia wynikają z dokumentacji szeroko opisanej w części wstępnej uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Skarżąca podkreśliła, że "uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, (...) może dotyczyć jedynie stanu prawnego nieruchomości, a nie jej oznaczenia, położenia i obszaru". Powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi w sprawie III Ca 938/18 skarżąca podniosła, że: "Stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej jest wyłącznie treść wpisów obejmujących prawa. Tymczasem oznaczenie nieruchomości, w tym jej powierzchnia odzwierciedla
jedynie treść dokumentów w tym względzie, przede wszystkim z zakresu ewidencji gruntów, nie tworzy natomiast stanu prawnego nieruchomości. (...) rzeczywiste (aktualne) dane dotyczące powierzchni nieruchomości podlegające wpisowi nie mogą być traktowane jako zmieniające stan prawny nieruchomości". Stanowisko to pomimo odmownej decyzji podziela organ II instancji na karcie 11 pisząc, że: "żądane przez wnioskodawcę zmiany prowadziłyby zarówno do zmiany powierzchni działki, jak i zmian w zakresie budynku znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości", przy czym organ nie wyjaśnia na czym polegałoby ewidentne wkroczenie w sprawy własności objęte kognicją sądów powszechnych, pomijając przy tym stanowisko przedstawione w piśmie Sądu Rejonowego w Kielcach Wydział Ksiąg Wieczystych. Tym samym wszelkie kwestie dotyczące powierzchni nieruchomości, tym bardziej, że wynikają z dokumentów znajdujących się w posiadaniu organu, winny zostać wyjaśnione w postępowaniu prowadzonym na podstawie P.g.k. Podobne stanowisko wynika z treści dołączonej do sprawy korespondencji prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kielcach Wydział Ksiąg Wieczystych.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 24 ust. 2a, 2b i 2c P.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania (ust. 2a).
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (ust. 2b).
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2c).
Postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym, co oznacza, że nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, budynków, lokali ani nie nadaje tych ,praw, rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Wprowadzane w trakcie procedury aktualizacji zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych (m.in. zmiany granic i powierzchni działek) przez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, który winien być utrzymywany w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Uaktualnienie informacji na wniosek wymaga wskazania dokumentacji geodezyjnej, potwierdzającej zasadność proponowanej zmiany (por. m.in. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. I OSK 3227/18, wyrok WSA w Gliwicach z 10 grudnia 2019 r., sygn. II SA/Gl 1143/19).
W rozpatrywanym przypadku skarżąca taką dokumentację przedłożyła, a zadaniem organów było dokonanie oceny, czy może ona stanowić podstawę aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Przeprowadzona analiza doprowadziła organy do wniosku, że taka aktualizacja nie jest możliwa – z trzech zasadniczych powodów:
- wniosek nie dotyczy wyłącznie stanu ujawnionego w księdze wieczystej [...], ale bezpośrednio ingeruje w stan prawny nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...], a organ ewidencyjny nie ma kompetencji do tego aby samodzielnie dokonywać zmian, które ingerowałyby w ustalony stan prawny nieruchomości;
- z dokonanych ustaleń wynika, że nieruchomość ujawniona w księdze wieczystej [...] dotyczy sklepu i pokoju, który znajduje się w części parteru domu frontowego, co powoduje brak możliwości aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, gdyż na działce A położony jest budynek mieszkalny 2-kondygnacyjny, a zatem aktualizacja doprowadziłaby nie tylko do ujawnienia prawa własności W. F. do nieruchomości oznaczonej na mapie numerem działki B, ale również do budynku 2-kondygnacyjnego opisanego w arkuszu danych ewidencyjnych budynku o powierzchni 64 m2;
- wykonana przez biegłego sądowego "Mapa do celów prawnych" nie jest wymieniona w art. 24 ust. 2a P.g.k. jako dokument, na podstawie którego informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji.
W ocenie Sądu stanowisko wyrażone przez organy jest przedwczesne, opiera się na nie w pełni zgromadzonym materiale dowodowym, jak również nie zawiera pełnego odniesienia do całości zebranego już materiału.
Przede wszystkim nie ulega wątpliwości – jest to okoliczność bezspornie ustalona przez organy – że w Sądzie Rejonowym prowadzone są dwie księgi wieczyste: o numerach [...] oraz [...]. W dziale I pierwszej z tych ksiąg wykazana jest obecnie działka nr A położona w [...] przy ul. [...] o powierzchni 0,1722 ha. W dziale I drugiej z ww. ksiąg – o numerze [...] – wykazana jest działka oznaczona literami A,B,C,D,E,F o powierzchni 0,0065 ha, położona w [...] przy ulicy [...], stanowiąca Plac zabudowany, przeniesiona z księgi dawnej [...] Nr HIP [...].
W aktualnym rejestrze gruntów miasta [...] wykazana jest działka nr A o powierzchni 0,1722 ha, położona przy ul. [...], na podstawie księgi wieczystej [...].
Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, a konkretnie kopii księgi wieczystej nr [...] (k. 87 akt organu I instancji) wynika, że została wydzielona z nieruchomości "Kielce Nr hip [...]" i obejmuje "Resztę nieruchomości jaka pozostała po sprzedaży jej części małżonkom F. małżonkom M., oznaczonych na planach, złożonych do dokumentów księgi "[...] Nr hip. [...]" pod Nr 15 literami "A. B. C. D i lit. f" oraz Nr 16 literami "a, b, c, d, e, f"." Jako obszar nieruchomości wskazano 1793 m².
Jak ustaliły organy, ewidencja gruntów Miasta [...] została założona w 1970r. i wówczas w jednostce rejestrowej nr 331 wykazano działkę [...] położoną przy ulicy [...] o powierzchni 0,1793 ha. W latach 1992-1993 przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów obrębu [...] miasta [...]. Wówczas w protokole ustalenia i ogłoszenia stanu władania pod numerem 331 wg. ewidencji gruntów zmodernizowanej wpisano w miejsce działki [...] o powierzchni 0,1793 ha, działkę nr [...] o powierzchni 0,1793 ha, położoną przy ul. [...].
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 1957 r. (k. 52-56 akt organu I instancji) Sąd Powiatowy w Kielcach po rozpatrzeniu wniosków H. C. z dnia 22 marca 1957 r. nr 163/57, Państwowego Biura Notarialnego w Starachowicach - pełnomocnika F. B. z dnia 26 marca 1957 r. nr 175/57 i H. C. z dnia 6 czerwca 1957 r., nr 372/57 postanowił "dokonać wpisu przeniesienia własności działki oznaczonej literami a, b, c, d, e, f, o powierzchni 65 metr. kw. wchodzącej w skład nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...] Nr hip [...] z [...] na F. B." oraz "działkę tę odłączyć od księgi wieczystej [...]Nr hip [...] i założyć dla niej oddzielną księgę wieczystą [...] Kw Nr [...]". Aktualnie ta księga wieczysta nosi nr [...]. W Dziale I ww. księgi (k. 44 akt organu I instancji) wpisano: [...] ul. [...], działka oznaczona literami a, b, c, d, e, f, na planie złożonym pod Nr 1 do zbioru dokumentów tej księgi, sposób korzystania – plac zabudowany, obszar – 65 m2.
W roku 2009 r. pod numerem [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego została włączona dokumentacja geodezyjna, w skład której weszła mapa sytuacyjna do regulacji stanu prawnego nieruchomości, sporządzona w celu doprowadzenia danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr 209, do zgodności ze stanem prawnym tej nieruchomości. Jak wynika z rejestru pomiarowego załączonego do operatu nr [...], z działki nr [...] o powierzchni 0,1793 ha, wyodrębniono działki nr [...] o powierzchni 0,0093 ha i A o powierzchni 0,1722 ha. W dokumentacji zgromadzonej w ramach tego operatu znajduje się m.in. pismo podpisane przez geodetę uprawnionego R. K. zatytułowane "hip [...]" (k. 37 akt organu I instancji), w którym zapisano, że: "Odnaleziona została nierosprzedana reszta tej nieruchomości (...) jako powstała po sprzedaniu części tej nieruchomości małż. F. i małż. M. oznaczonych na planie złożonym do dokumentów tej księgi pod nr 15 lit. ABCD i lit. f oraz na planie złożonym do dokumentów tej księgi pod nr 16 literami a, b, c, d, e, f i dla niej została założona nowa księga pod nazwą "[...] księga wieczysta nr [...]" powiatu kieleckiego, wpisano na mocy wniosku z an. 24.06.1948 i decyzji z an. 30.07.1948. Od nieruchomości uregulowanej w tej księdze wieczystej odłączona została działka oznaczona literami a, b, c, d, e, f na planie złożonym pod nr 16 do zbioru dokumentów tej księgi zawierająca powierzchni 65 m² należąca do [...] i dla tej działki została założona oddzielna księga wieczysta [...] Kw nr [...] na podstawie wniosku z dnia 26.03.1957 nr 175/57. Wpisano dn. 29.03.1957. Z księgi niniejszej odłączona/przeniesiona została nieruchomość oznaczona ABCD i lit. f na planie w zb. dok. tej księgi pod nr 15 o powierzchni 95 m kw. Na podstawie wniosku z dnia 27.06.1950 r. nr 545/50. Wpisano dn. 10.06.1969 r.".
Treść powyższego pisma potwierdza dane wynikające z przytoczonych wyżej dokumentów, w tym zwłaszcza co do tego, że księga hip [...] dotyczyła "nierozsprzedanej części nieruchomości", pod odłączeniu dwóch opisanych wyżej działek – wskazanych jako działka oznaczona literami a, b, c, d, e, f o powierzchni 65 m², dla której założono oddzielną księgę wieczystą w 1957 roku oraz nieruchomość oznaczona ABCD i lit. f o powierzchni 95 m². Co istotne jednak, z nieznanych powodów na wspomnianej wyżej mapie sytuacyjnej wchodzącej w skład dokumentacji przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] z działki nr ew. [...] wydzielono jedynie działkę nr [...]/1 o pow. 0,93 ha, odpowiadającą nieruchomości ujawnionej w dziale I KW nr [...] oznaczonej "plac pod budynkiem o powierzchni 0,0095 ha", co może sugerować, że chodzi o ww. nieruchomość oznaczoną ABCD i lit. f o powierzchni 95 m². Nie została natomiast wydzielona działka o pow. 65 m², odpowiadająca tej oznaczonej literami a, b, c, d, e, f, choć w przytoczonym piśmie mowa jest o odłączeniu obu tych działek. Okoliczność ta powinna zostać wyjaśniona – tym bardziej że jak wynika z wypisu z rejestru gruntów z 26 czerwca 2013 r. (k. 126 akt organu I instancji) mapa wchodząca w skład powyższego operatu nr 1148/2009 stanowiła podstawę ustalenia powierzchni działki nr A. Jak dalej wynika z ww. mapy sytuacyjnej, działka ta o pow. 0,1722 ha odpowiada nieruchomości ujawnionej w dziale I KW nr [...] oznaczonej "reszta nieruchomości jaka pozostała po sprzedaży jej części", a następnie oznaczonej w dziale I KW jako działka nr 209 o pow. 0,1793 ha. Zarówno z cyt. wyżej pisma geodety, jak i przytoczonej treści działu I księgi wieczystej nr [...] (k. 87 akt organu I instancji) wynika, że nieruchomość o pow. 0,1793 ha to pozostałość (nierosprzedana część) działki ujawnionej w księdze hip [...], po uprzedniej sprzedaży działek oznaczonych literami "A, B, C, D i lit. f" oraz literami "a, b, c, d, e, f". Widoczna jest tu zatem niekonsekwencja, którą należało wyjaśnić. Istotne jest także ustalenie, jaką powierzchnię obejmowała pierwotna nieruchomość objęta księgą hip [...], a w konsekwencji czy powierzchnia ujawniona następnie w księdze wieczystej nr [...], tj. 0,1793 ha, uwzględnia odłączenie "działki oznaczonej literami a, b, c, d, e, f, o powierzchni 65 metr. kw. wchodzącej w skład nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...] Nr hip [...]", co zostało dokonane wspomnianym wyżej postanowieniem Sądu Powiatowego w Kielcach z dnia 29 czerwca 1957 r.
W świetle powyższych rozważań nie można wykluczyć, że wnioskowana przez skarżącą aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, mająca polegać na wpisaniu w obrębie [...] w miejsce działki nr A o powierzchni 0,1722 ha, działek nr B o powierzchni 0,0065 ha i C o powierzchni 0,1657 ha oraz ujawnieniu do działki nr B jako właściciela W. F., zgodnie z dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 kwietnia 2021 r. pod identyfikatorem ewidencyjnym [...], może być co do zasady uzasadniona. Wymaga to jednak dokonania dodatkowych wyjaśnień, o których wyżej mowa. W ramach mapy sytuacyjnej będącej częścią ww. dokumentacji geodezyjnej wskazano, że nieruchomość oznaczona literami a, b, c, d, e, f o powierzchni 0,0065 ha uwidoczniona na planie nr 16 została odłączona od hip. 15, obecnie KW [...], zgodnie z postanowieniem z dnia 29 czerwca 1957 r. i została dla niej założona księga wieczysta Nr [...], obecnie KW [...]. Wydzielona na mapie działka nr B o pow. 0,0065 ha odpowiada nieruchomości ujawnionej w dziale I KW [...] – działka oznaczona literami a, b, c, d, e, f o powierzchni 0,0065 ha. Natomiast działka nr C o powierzchni 0,1657 ha odpowiada działce nr A o pow. 0,1722 ha ujawnionej w KW nr [...] po odłączeniu działki oznaczonej literami a, b, c, d, e, f o powierzchni 0,0065 ha. Ta ostatnia działka – odłączona z księgi nr [...] – nie została jak dotąd ujawniona w ewidencji gruntów miasta [...]. Organ odwoławczy przyznał przy tym, że zarówno czynności wyrażone w aktach notarialnych z dnia 23 sierpnia 1983 r. Rep. A 5909/83 (warunkowa umowa sprzedaży) i z dnia 12 października 1983 r. Rep. A 7103/83, jak również księga wieczysta "[...] Kw Nr. [...]" nr [...] "nie zostały odnotowane w ewidencji gruntów i budynków miasta [...]". Zgromadzone w sprawie dokumenty jasno dowodzą, że w ewidencji gruntów nie zostało uwzględnione odłączenie nieruchomości o powierzchni 65 m², o jakiej wyżej mowa, dokonane postanowieniem Sądu Powiatowego w Kielcach z dnia 29 czerwca 1957 r.
W ocenie Sądu jednoznaczne przesądzenie kwestii stanowiących zdaniem organów przeszkodę dla dokonania aktualizacji, jest jednak na obecnym etapie niemożliwe wobec braku wyczerpujących ustaleń faktycznych.
Należy jedynie zaznaczyć, jak słusznie zwraca uwagę skarżąca, że powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 146 ze zm.), jako zmierzające do zmiany stanu prawnego ujawnionego w treści księgi wieczystej, co do zasady nie może (ze swojej istoty) dotyczyć wpisów w dziale I-O, gdyż wpisy zawarte w tym dziale nie stanowią o stanie prawnym nieruchomości, lecz o jej stanie faktycznym. Są to wpisy indywidualizujące nieruchomość, czyli zawierające opis nieruchomości - numer ewidencyjny, miejsce położenia oraz powierzchnię.
Po drugie, powołując się na fakt, że w aktualnej ewidencji budynków na działce nr A wykazano budynek dwukondygnacyjny, co miałoby uniemożliwiać aktualizację zgodnie z wnioskiem, organy nie odniosły się do faktu, że w księdze wieczystej odłączonej od księgi hip [...] na skutek postanowienia Sądu Powiatowego z 29 czerwca 1957 r. wykazano działkę oznaczoną literami a, b, c, d, e, f, o powierzchni 65 m2, stanowiącą "plac zabudowany". W umowie sprzedaży z 11 stycznia 1958 r. doszło zaś do zbycia nieruchomości położonej w [...]przy ul. [...] oznaczonej literami a, b, c, d, e, f o powierzchni 65 m2 "z budynkami". Również W. F. aktem notarialnym z 1983 r. nabyła tę działkę w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży, w której określono ją ogólnie jako "plac zabudowany". Niezależnie od tego trzeba podkreślić, że zadaniem organów ewidencyjnych jest tylko rejestrowanie stanów prawnych ustalonych w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Organy ewidencyjne nie mogą więc samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu lub budynków. Dotyczy to również rozstrzygania, czy i w jakim zakresie do określonego budynku znajdzie zastosowanie przytaczany przez organ przepis art. 48 Kodeksu cywilnego.
Dalej wypada zauważyć, że załączona do wniosku dokumentacja geodezyjna została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 kwietnia 2021 r. pod identyfikatorem ewidencyjnym [...], a zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h) P.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje m.in. w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b. Organy cytując ten przepis nie rozważyły możliwości jego zastosowania w rozpatrywanej sprawie, w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390).
Na przeszkodzie w dokonaniu ewentualnej aktualizacji w ocenie Sądu nie stoi fakt, że czynność ta miałaby odnosić się do wpisów ujętych w dwóch księgach wieczystych, w tym księdze o numerze [...], gdzie w dziale II wykazano 21 osób jako współwłaścicieli nieruchomości. W przypadku ewentualnej konieczności dokonania aktualizacji – w zależności od dokonanych ustaleń – osoby te należy zawiadomić o toczącym się postępowaniu uznając, że posiadają interes prawny do udziału w nim zgodnie z art. 28 K.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a., co skutkowało koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powyższe rozważania, dokona uzupełniających ustaleń zgodnie z tym, co wyżej podniesiono, a w konsekwencji rozważy ponownie możliwość dokonania aktualizacji, mając na uwadze także zastrzeżenie o charakterze procesowym, o jakim była mowa, odnoszące się do kręgu stron postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI