II SA/KE 561/24

II SA/Ke 561/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 191/25 - Postanowienie NSA z 2025-03-04
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 88 par. 1 zd. 1, art. 7, art. 77 par. 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi L. W. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 24 lipca 2024 r. znak: WOA.7722.34.2024.A w przedmiocie grzywny za nieudostępnienie do oględzin urządzeń związanych z odwodnieniem działki oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 24 lipca 2024 r. znak: WOA.7722.34.2024.A Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Kielcach (ŚWINB), po rozpatrzeniu zażalenia L.W., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce (dalej "PINB") z 24 maja 2024 r. znak: PINB-SO.5160.31.2023.I, którym nałożono na L. W., jako współwłaścicielkę działki nr ewid. A przy ul. S. 28D w S. - grzywnę w wysokości 50 zł - za nieudostępnienie do oględzin 15 maja 2024 r. urządzeń związanych z odwodnieniem działki, tj. systemu drenażowego oraz zbiornika na wody opadowe na terenie tej działki, pomimo prawidłowo doręczonego zawiadomienia o oględzinach oraz pouczono, że wpłacenia powyższej grzywny należy dokonać w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia na wskazany nr rachunku bankowego, gdyż w przeciwnym razie grzywna ta zostanie ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z 29 lutego 2024 r. znak: WOA.7721.108.2023 ŚWINB uchylił w całości decyzję PINB z 21 listopada 2023 r. znak: PINB-SO.5160.31.2023.1, którą umorzono postępowanie wszczęte z urzędu w sprawie zmiany naturalnego spływu wód opadowych na ww. działce i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, wskazując m.in. na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, poprzez skuteczne przeprowadzenie oględzin.
W związku z powyższym PINB wyznaczył termin oględzin na 15 maja 2024 r., o czym poinformował strony pismem z 8 marca 2024 r. Niemniej jednak wyznaczone na 15 maja 2024 r. oględziny nie doszły do skutku. Właściciele przedmiotowej działki, tj. L. W. i M. W. nie stawili się na wyznaczone czynności w terenie, a przedmiot oględzin nie został udostępniony, co potwierdzają wnioski z protokołów oględzin nr 120/2024 i nr 121/2024.
ŚWINB wskazał nadto, że w pismach z 3 i 26 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej wnosiła o zmianę terminu oględzin wyznaczonych na 15 maja 2024 r., powołując się na niemożność udziału pełnomocnika w czynnościach, z uwagi na wyznaczoną na ten sam dzień w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi Północ rozprawę, w której zobowiązana jest uczestniczyć. W odpowiedzi na te wnioski PINB pismami z 16 kwietnia 2024 r. i 6 maja 2024 r. poinformował pełnomocnika strony
o odmowie zmiany terminu oględzin.
ŚWINB ocenił zatem, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i powołał się na treść art. 88 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a. Podkreślił, że to organ, a nie strona decydują o rodzaju i zasadności prowadzenia konkretnego dowodu w sprawie, a reguła ta obejmuje także dowód z oględzin. Rolą strony jest umożliwienie organowi przeprowadzenia tego rodzaju dowodu, którego żadną miarą nie można uznać jako dowodu nazbyt uciążliwego czy sprzecznego z prawem.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy ŚWINB wskazał, że w aktach administracyjnych PINB znajduje się zawiadomienie z 8 marca 2024 r. o wyznaczeniu na 15 maja 2024 r. oględzin. W zawiadomieniu tym, skierowanym do stron około dwa miesiące przed wyznaczonymi czynnościami, wezwano właścicieli ww. działki do udziału w oględzinach oraz do udostępnienia przedmiotu oględzin. Tak długi okres wydawał się być – zdaniem organu - wystarczający na zaplanowanie przez strony postępowania obowiązków w taki sposób, aby uczestniczyć w czynnościach wyznaczonych przez organ administracji publicznej i udostępnić przedmiot oględzin. Niewątpliwie zatem skarżący zostali prawidłowo zawiadomieni o oględzinach. Jednak w sporządzonym na okoliczność oględzin protokołach nr 120/2024 oraz nr 121/2024 odnotowano, że przedmiot oględzin nie został udostępniony. Oględziny nie doszły więc do skutku.
Odnosząc się bezpośrednio do argumentów zażalenia ŚWINB podniósł, że pełnomocnik skarżącej do żadnego z wniosków kierowanych do PINB w sprawie zmiany terminu oględzin nie dołączyła dokumentu (dowodu) potwierdzającego, że nie może uczestniczyć w wyznaczonych czynnościach z uwagi na pozostałe obowiązki służbowe. Nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym podnoszone w zażaleniu stwierdzenie, że w swoim wniosku pełnomocnik wskazała datę, godzinę i miejsce rozprawy i powołała się na właściwą sygnaturę akt. Samo zaś wskazanie na wyznaczenie rozprawy w danym dniu jest dla organów nadzoru budowlanego niewystarczające, a podnoszona w zażaleniu kolizja rozprawy nie może być uznana za przeszkodę. Zdaniem ŚWINB zasadnie PINB nie przychylił się do złożonych wniosków.
ŚWINB podkreślił, że wbrew twierdzeniom podnoszonym w zażaleniu, a dotyczącym wyjątkowego skomplikowania sprawy, samo okazanie przedmiotu oględzin czynnością skomplikowaną nie jest, trudno więc w takiej sytuacji argument ten uznać za zasadny.
Na marginesie ŚWINB wskazał, że w aktach administracyjnych PINB znajduje się pełnomocnictwo z 28 listopada 2023 r., w którym skarżąca ustanowiła dwóch pełnomocników, co oznacza, że skarżąca również w czasie oględzin może być reprezentowana przez dwóch profesjonalnych pełnomocników. ŚWINB zgodził się zatem z PINB, że wskutek bezzasadnego nieudostępnienia przedmiotu oględzin nie doszło do ich przeprowadzenia, co uniemożliwiło zakończenie postępowania dowodowego w sprawie, a w takiej sytuacji nałożenie grzywny jest właściwe i zgodne z prawem.
L. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zarzuciła powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 88 § 1 k.p.a. przez ukaranie L.W. grzywną za nieudostępnienie przedmiotu oględzin, pomimo że przesłanki do nałożenia grzywny nie zachodziły.
W oparciu o ten zarzut skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi jej autorka podniosła w szczególności, że art. 32 k.p.a. nie ogranicza dopuszczalności ustanowienia pełnomocnika - strona może udzielić pełnomocnictwa w takim zakresie, w jakim uzna to za stosowne. Charakter niniejszej sprawy jest wyjątkowo skomplikowany, w związku z czym skarżąca dla zapewnienia ochrony swoich praw korzysta z pomocy osoby, która ma odpowiednią wiedzę, by należycie reprezentować jej interesy. Pełnomocnik skarżącej informowała o braku możliwości uczestniczenia w oględzinach w wyznaczonym dniu z odpowiednim wyprzedzeniem, jednocześnie wskazując możliwość uczestniczenia w innym dniu nawet w tym samym tygodniu i wnosiła o zmianę tego terminu, deklarując pełną współpracę z organem w tym zakresie. Zdaniem skarżącej, odmowa okazania przedmiotu oględzin w wyznaczonym terminie była zatem zasadna, ponieważ z obiektywnie uzasadnionych powodów przeprowadzenie oględzin było niemożliwe do zrealizowania. Jednocześnie działanie skarżącej nie uniemożliwiało koncentracji materiału dowodowego, ponieważ pełnomocnik skarżącej zadeklarowała możliwość uczestniczenia w oględzinach np. dzień wcześniej. Zmiana terminu nie wpłynęłaby na przedłużenie postępowania a jedynie zapewniłaby zabezpieczenie interesów skarżącej.
W ocenie skarżącej, nałożenie na nią grzywny jest nieuzasadnione. Organ miał bowiem świadomość, że w wyznaczonym terminie przeprowadzenie oględzin z uzasadnionych przyczyn będzie niemożliwe.
Ubocznie skarżąca wskazała, że 19 sierpnia 2024 r. oględziny w tej sprawie odbyły się bez żadnych przeszkód z udziałem jej pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 88 § 1 zd. 1. k.p.a., kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca 15 maja 2024 r. nie udostępniła do oględzin nieruchomości, której jest współwłaścicielką, pomimo tego, że jej pełnomocnik został zawiadomiony o terminie oględzin w piśmie z 8 marca 2024 r. Z dyspozycji art. 85 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny. Jeżeli przedmiot oględzin znajduje się u osób trzecich, osoby te są obowiązane na wezwanie organu do okazania przedmiotu oględzin (§ 2). Przedstawienie przedmiotu oględzin na wezwanie organu orzekającego jest obowiązkiem, który ciąży na stronie, jak i na osobie trzeciej, w zależności, od tego, w czyim władaniu znajduje się dany przedmiot. Wynika to z art. 50 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może wzywać osoby (strony lub inne osoby) do udziału w podejmowanych czynnościach, a więc również do udziału w oględzinach przez przedstawienie ich przedmiotu. Przepis art. 85 § 1 k.p.a. pozostawia uznaniu organu administracji dopuszczenie w postępowaniu administracyjnym dowodu z oględzin, skoro stanowi, że organ ten może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny. Nie ulega jednak wątpliwości, że w przypadku dopuszczenia przez organ tego dowodu, na stronach i na innych osobach dysponujących przedmiotem oględzin spoczywa obowiązek okazania tej rzeczy organowi przeprowadzającemu dowód.
Grzywna przewidziana w art. 88 § 1 k.p.a. stanowi środek przymusu, mający na celu zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego. Oczywiste jest, że w postępowaniu administracyjnym organ - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej sformułowaną w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - zobowiązany jest do rzetelnego i kompleksowego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.
W rozpoznawanej sprawie ŚWINB decyzją z 29 lutego 2024 r. zobowiązał PINB, aby w toku postępowania wszczętego z urzędu w sprawie zmiany naturalnego spływu wód opadowych na działce nr ewid. A przy ul. S. w S. uzupełnił materiał dowodowego, poprzez skuteczne przeprowadzenie oględzin. Dopuszczenie przez organ nadzoru budowlanego dowodu z oględzin uznać zatem należy za całkowicie uzasadnione. W dniu oględzin skarżąca nie stawiła się i nie udostępniła nieruchomości do oględzin. Natomiast jej pełnomocnik w pismach z 3 i 26 kwietnia 2024 r. poinformowała organ o niemożliwości udziału pełnomocnika w czynnościach, z uwagi na pozostałe obowiązki zawodowe. W odpowiedzi PINB poinformował pełnomocnika strony o odmowie zmiany terminu oględzin.
W ocenie Sądu, w przedstawionych okolicznościach sprawy, prawidłowe było stanowisko organu, który wobec nieokazania przez skarżącą przedmiotu oględzin, orzekł o zastosowaniu wobec niej środka przymusu w postaci grzywny przewidzianej w art. 88 § 1 k.p.a. Obowiązek okazania przedmiotu oględzin w celu umożliwienia przeprowadzenia dowodu może być wyłączony jedynie w sytuacji, gdyby wydanie tego przedmiotu wiązało się z niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzi, groziło niepowetowaną szkodą bądź też było, z obiektywnie uzasadnionych powodów, niemożliwe do zrealizowania. W ocenie Sądu, takie okoliczności w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły. Pełnomocnik skarżącej poinformowała wprawdzie organ o niemożliwości udziału pełnomocnika w czynnościach, z uwagi na pozostałe obowiązki zawodowe, jednak po pierwsze nie dostarczyła dokumentu potwierdzającego, że nie może uczestniczyć w wyznaczonych czynnościach tego dnia (np. wezwania do obowiązkowego stawiennictwa na rozprawie w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi Północ), a po drugie, co ma znaczenie rozstrzygające dla sprawy, w żaden sposób nie zostało wykazane, że skarżąca osobiście nie mogła okazać przedmiotu oględzin, która to czynność co do zasady nie wiąże się z koniecznością podejmowania jakichkolwiek skomplikowanych działań, ani , tym bardziej, że oględziny miały być przeprowadzone w jej miejscu zamieszkania. Skarżąca mogła również upoważnić do tej czynności inną osobę. Osobisty udział strony lub pełnomocnika w oględzinach nie jest obligatoryjny. Istotne jest to, aby przedmiot oględziny został udostępniony w zakresie umożliwiającym przeprowadzenie czynności. Strona w postępowaniu administracyjnym posiada bowiem nie tylko uprawnienia, lecz ciążą na niej również obowiązki procesowe, a takim obowiązkiem jest niewątpliwie okazanie (udostępnienie) przedmiotu oględzin, jeśli jest on we władaniu strony.
Organ nadzoru budowlanego w toczącym się postępowaniu dokonał oceny, czy wskazana przez pełnomocnika skarżącej okoliczność stanowi uzasadnienie przyczyny jego nieobecności. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej przesłał jedynie wnioski o zmianę terminu oględzin bez żadnego dokumentu potwierdzającego podniesione przyczyny nieobecności. Organ stosownie do wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. ocenił zasadność wniosku.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca dysponowała przedmiotem oględzin, a zatem wskutek nieudostępnienia przez nią lub inną osobę upoważnioną nieruchomości do oględzin uniemożliwiono pracownikom PINB dokonanie czynności dowodowej. Ukaranie skarżącej grzywną w wysokości 50 zł na podstawie art. 88 § 1 k.p.a., za nieokazanie przedmiotu oględzin, było więc w pełni prawidłowe.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.