II SA/Ke 550/16

II SA/Ke 550/16 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II OZ 692/18 - Postanowienie NSA z 2018-07-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
art. 66 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
art. 5 pkt 28
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański, , Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi K. W. (spadkobierczyni M. W.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 kwietnia 2016 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z. P., M. W. i M. W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało
w mocy decyzję Wójta Gminy P. z 14 lutego 2013 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji złoża wapieni i gez jurajskich ze złoża "Zajączków W.", sposobem odkrywkowym, systemem ścianowym w wyrobisku stokowo - wgłębnym z zachowaniem odpowiednich kątów nachylenia ścian wyrobiska, trzema piętrami eksploatacyjnymi w warstwie suchej do rzędnej 227 m n.p.m. - 229 m n.p.m. wraz z przeróbką kopaliny przy użyciu dwóch zestawów maszyn krusząco - sortujących, przewidzianego do realizacji na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości Z., gm. P., województwo świętokrzyskie.
W uzasadnieniu organ ustalił, że wnioskiem z 19 lipca 2010 r. B. S..
z o.o. wystąpiła do Wójta Gminy P. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium opisało przebieg postępowania
z uwzględnieniem wydanych w sprawie decyzji organów I i II instancji oraz wyroków: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Rozpatrując wniesione odwołanie SKO przywołało wskazania zaprezentowane w wyrokach WSA w Kielcach: z 8 września 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 424/11,
z 17 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 54/12 oraz z 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 590/13.
Wykonując te wskazania Kolegium zaznaczyło, że przeprowadziło postępowanie w zakresie prawidłowego ustalenia, czy osoby składające odwołanie od decyzji organu I instancji posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Po zgromadzeniu dowodów w tym zakresie organ doszedł do przekonania, że Z. P., M. W. i M. W. posiadają przymiot stron, co zostało udokumentowane materiałem dowodowym zgromadzonym w trakcie postępowania odwoławczego. Natomiast w stosunku do T. S. Kolegium, z uwagi na brak tego przymiotu, decyzją z [...], umorzyło postępowanie odwoławcze.
Badając sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, że planowane przedsięwzięcie należy do kategorii przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
W sprawie sporządzono raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z aneksem. Po zapoznaniu się z nim, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. postanowieniem z 21 grudnia 2010 r. uzgodnił realizację i określił warunki realizacji w/w przedsięwzięcia.
Jak wynika z akt sprawy, zaprojektowany obszar górniczy pod nazwą "Zajączków - W." o powierzchni ok. 17,6 ha obejmuje cały obszar udokumentowanego złoża. Natomiast projektowany teren górniczy "Zajączków – W." będzie miał powierzchnię ok. 77,5 ha. Granice projektowanego terenu górniczego obejmują tereny rolne, leśne oraz pastwiska.
Planowana wielkość rocznego wydobycia i przeróbki kopaliny użytecznej ze złoża wyniesie do 500 tys. Mg/rok, okres eksploatacji wyniesie co najmniej 20 lat.
W ramach planowanego przedsięwzięcia, w granicach działek będących we władaniu inwestora, przewiduje się realizację następujących obiektów: kontenerowe zaplecze dla załogi kopalni, waga samochodowa, wjazd na teren kopalni z drogi powiatowej, utwardzanie dróg wewnętrznych oraz placów manewrowo- postojowych.
W ocenie Kolegium, za zasadne należy uznać nałożone przez organ I instancji warunki i nakazy, dotyczące realizacji i likwidacji wnioskowanej inwestycji. Warunki te i nakazy organ odwoławczy przedstawił szczegółowo w dalszej części uzasadnienia omawianej decyzji.
Obsługa komunikacyjna kopalni będzie odbywać się od strony zachodniej poprzez drogę powiatową o nr ew. [...], przebiegającą przez teren górniczy, co -
w ocenie Kolegium - gwarantuje lepsze bezpieczeństwo korzystającym z tej drogi.
W granicach złoża występują grunty orne klas bonitacyjnych od IVb do VI oraz pastwiska trwałe V klasy. Najbliższa posesja mieszkalna w miejscowości M. (gmina C.) znajduje się w odległości ok. 312 m na północny-wschód od granic projektowanego obszaru górniczego.
Eksploatacja złoża poprzedzona będzie robotami związanymi z usunięciem nadkładu. Zakłada się oddzielne składowanie gleby (humusu), której kubatura wynosi ok. 45.000m3. Gleba będzie składowana na dwóch zwałowiskach tymczasowych. Ogólna powierzchnia tych zwałowisk wynosi "ok. 25.000 m3." Przy zakładanym kącie nachylenia skarp składowiska wynoszącym 45° i wysokości składowania do 2,5 m nad poziom terenu, powierzchnia tych składowisk jest wystarczająca do zwałowania kubatury ok. 45.000 m3. Do składowania pozostałej części nadkładu, który po odjęciu kubatury gleby wynosi ok. 643.000 m3, zaprojektowano dwa zwałowiska poza północną i południową granicą złoża. Zwałowiska te mają powierzchnię po "ok. 60.000 m3 każde." Kąt nachylenia skarp składowiska będzie wynosił około 45°. Przy takiej powierzchni zwałowisk i wysokości składowania do 5 m, każde z tych zwałowisk będzie mogło pomieścić po około 250.000 m3 mas ziemnych, czyli łącznie 500.000 m3. W ocenie Kolegium, biorąc pod uwagę fakt, że część nadkładu będzie na bieżąco wykorzystywana, między innymi jako surowiec do budowy dróg lokalnych, pojemność tych zwałowisk jest całkowicie wystarczająca do bieżącego przemieszczania nadkładu. Wstępnie założono, że zostanie wykorzystana ilość nadkładu w wysokości 30%, tj. około 193.000 m3. Ponieważ nadkład zalegający na złożu będzie zdejmowany sukcesywnie, wraz z postępem eksploatacji, projektowane zwałowiska są w pełni wystarczające dla zdeponowania takiej ilości nadkładu. Wszystkie zwałowiska zlokalizowane będą w granicach własności inwestora.
Kolegium wskazało, że prace przygotowawcze spowodują okresowe uciążliwości takie jak: podwyższony poziom hałasu, emisję zanieczyszczeń ze spalania paliw w maszynach oraz środkach transportu.
Z analizy raportu wynika, że w kopalni pracować będą: spycharka, koparka
i ładowarka do usuwania nadkładu oraz wiertnica do wiercenia otworów strzałowych. Do prac związanych z przeróbką kopaliny inwestor planuje zastosować dwa mobilne zestawy krusząco-sortujące, w skład których wchodzą: przesiewacz wstępny, kruszarka szczękowa, kruszarka udarowa i dwa przesiewacze. Urządzenia te pracować będą w wyrobisku eksploatacyjnym. Gotowy materiał wywożony będzie
z wyrobisk samochodami ciężarowymi o ładowności ok. 20 Mg. Przewiduje się, że maksymalne dobowe wydobycie i produkcja kruszyw w kopalni wynosić będzie ok. 2000 Mg (ale przy wykorzystaniu dwóch zestawów krusząco - sortujących maksymalna przeróbka w ciągu doby może wynieść do ok. 5000 Mg).
Wydobywanie wapieni i gez jurajskich ze złoża "Zajączków- W." odbywać się będzie z zastosowaniem techniki strzelniczej oraz w razie potrzeby metodami mechanicznymi. Część złoża o powierzchni ok. 23.000 m2, zlokalizowana wzdłuż północnej granicy, będzie eksploatowana tylko mechanicznie, bez środków strzałowych. Na pozostałej powierzchni wydzielono dwie "strefy urabiania złoża"
z wykorzystaniem środków strzałowych.
W "strefie I urabiania złoża" zasięg strefy działania powietrznej fali uderzeniowej wynosić będzie ok. 165 m, a rozrzutu odłamków skalnych i szkodliwych drgań sejsmicznych - 200 m.
W "strefie II urabiania złoża" zasięg strefy działania powietrznej fali uderzeniowej wynosić będzie ok. 165 m, rozrzutu odłamków skalnych i szkodliwych drgań sejsmicznych - 300 m.
W ocenie Kolegium, wszystkie zasięgi stref wyznaczono w raporcie zgodnie
z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych (Dz. U. Nr 72, poz. 655).
W proponowanym terenie górniczym, a co za tym idzie w zasięgu oddziaływania ww. stref zagrożeń wynikających z zastosowania metod strzałowych, nie występują żadne zabudowania i obiekty budowlane, za wyjątkiem drogi powiatowej.
Przewiduje się, że urabianie złoża poprzez roboty strzałowe będzie odbywało się średnio raz na tydzień, a roboty te będą zlecane specjalistycznym firmom zewnętrznym. Ze względu na fakt, że w zasięgu oddziaływania robót strzałowych znajdować się będzie droga powiatowa, zajdzie potrzeba wprowadzenia posterunków zabezpieczających przed nieupoważnionym wejściem bądź wjazdem na teren górniczy osób postronnych podczas trwania tych prac. Sposób zabezpieczenia drogi zostanie uzgodniony z jego zarządcą tj. Zarządem Dróg Powiatowych w K..
Jak wynika z postanowienia RDOŚ w K. złoże będzie eksploatowane powyżej poziomu wodonośnego. Założono I poziom eksploatacyjny na rzędnej 260 m n.p.m., czyli 2 m powyżej najwyżej stwierdzonego zwierciadła wody. W raporcie stwierdzono, że roboty strzałowe wykonywane przy eksploatacji złóż nie prowadzą do takich rozszczelnień górotworu, które mogłyby przyczynić się do uwolnienia wody
z części złoża wyłączonej z eksploatacji do założonych poziomów eksploatacyjnych. Będą to strzelania o niewielkiej mocy i działające tylko bezpośrednio przy odstrzeliwanej ścianie. W ocenie Kolegium, planowana kopalnia nie powinna zatem wpływać na zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich.
Jak wynika z akt sprawy do wyrobiska spływać więc będą głównie wody opadowe, które będą w sposób naturalny wsiąkać w podłoże, a w sytuacjach większych opadów, ich ewentualny nadmiar będzie mógł być zbierany
w projektowanym rząpiu na dnie wyrobiska eksploatacyjnego. Przewiduje się wykonanie rząpia o wymiarach ok. 10x10x3 m i pojemności ok. 300 m3. W raporcie uznano je za wystarczające do przyjmowania wód opadowych dopływających do wyrobiska. Wody te przy wykorzystaniu pomp, węży strażackich i beczkowozów będą wykorzystywane dla potrzeb zakładu, tj. m.in. do zraszania dróg wewnętrznych
i stożków kruszyw oraz będą używane do zraszania kamienia i kruszyw w procesie technologicznym na zestawach krusząco - sortujących.
Złoże "Zajączków - W." częściowo znajduje się w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP) Nr [...] M., który nie ma ustanowionych stref ochronnych. Jak wynika z analizy raportu sporządzonego na potrzeby niniejszej sprawy planowane przedsięwzięcie nie powinno spowodować negatywnego wpływu na stan i jakość tych wód podziemnych (eksploatacja będzie prowadzona ponad poziomem występowania tych wód).
Podczas prac przygotowawczych oraz eksploatacji kopalni nie przewiduje się zanieczyszczeń do środowiska gruntowo - wodnego. Wszystkie płynne nieczystości powstające na terenie prowadzonej działalności górniczej będą gromadzone
w zbiornikach przenośnych sanitariatów, które przewiduje się ustawić na terenie kopalni. Dla zabezpieczenia wód dopływających do wyrobiska przed zanieczyszczeniem substancjami ropopochodnymi w trakcie prowadzonych prac przygotowawczych, jak i samej eksploatacji, stosowane będą maszyny i urządzenia sprawne technicznie. Wszelkie remonty urządzeń i maszyn będą wykonywane poza wyrobiskiem, natomiast przy wymianie oleju z urządzeń i sprzętu pracującego podczas eksploatacji należy stosować wanny spustowe.
W związku ze stosowaniem w kopalni maszyn i urządzeń, a co za tym idzie koniecznością ich konserwacji i przeglądów powstawały będą odpady niebezpieczne. Wszystkie odpady powstające na terenie planowanego przedsięwzięcia będą segregowane i magazynowane w wydzielonym miejscu w pojemnikach, w miejscu utwardzonym, zabezpieczonym przed wpływem czynników atmosferycznych.
W oparciu o informacje zawarte w raporcie można stwierdzić, że prowadzona technologia wydobycia i przeróbki kopaliny, jak również gospodarka wodno - ściekowa oraz gospodarowanie wytworzonymi odpadami nie powinny prowadzić do znacznego negatywnego wpływu na gleby, wody podziemne oraz wody powierzchniowe.
Na terenie przedsięwzięcia będą występować źródła emisji do powietrza głównie o charakterze niezorganizowanym. Głównymi zanieczyszczeniami emitowanymi w czasie prowadzonej działalności górniczej są pyły wapienne (kruszarki i przesiewacze), tlenek węgla, dwutlenek azotu, węglowodory (sprzęt ciężki i samochody ciężarowe).
Jak wynika z akt sprawy, podczas prowadzonej działalności górniczej zastosowane zostaną rozwiązania pozwalające na ograniczenia niezorganizowanej emisji pyłów poprzez zraszanie wodą. Ponadto w celu ograniczenia niezorganizowanej emisji pyłów, drogi wewnętrzne i technologiczne należy odpowiednio utwardzić, a do zasilania silników maszyn i pojazdów używanych na terenie kopalni zastosować dobrej jakości paliwo. W ocenie Kolegium, nie przewiduje się, aby podczas eksploatacji złoża i prowadzonej przeróbki kruszywa wystąpiły przekroczenia standardów jakości powietrza określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w środowisku (Dz. U. Nr 16 poz. 87) poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawny.
Przeróbka kopaliny, jak i jej transport związany będzie z emisją hałasu. Przewiduje się, że projektowane przedsięwzięcie będzie funkcjonowało (eksploatacja złoża, przerób surowca i transport) wyłącznie w porze dziennej, maksymalnie w godz. 6°°- 22°° i dla tej pory doby dokonano obliczeń w raporcie.
Organ podkreślił, mając na uwadze zarzuty odwołania dotyczące ewentualnego przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu, że hałas emitowany do środowiska z terenu kopalni w punkcie obserwacyjnym (tj. zabudowa zagrodowa w Miedziance, znajdująca się na północny wschód, w odległości ok. 312 m) nie przekroczy dopuszczalnych standardów jakości środowiska w zakresie hałasu, przyjętych dla potrzeb oceny prognozowanego klimatu akustycznego w porze dnia (tj. 55 dB), określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.
Planowana eksploatacja złoża "Zajączków-Wesoła" spowoduje zwiększenie ruchu pojazdów po drodze powiatowej, zwłaszcza ciężkich. Ruch pojazdów związanych z kopalnią odbywać się będzie wyłącznie w porze dziennej (6.00-22.00). Zatem w porze nocnej, kiedy to emisja hałasu komunikacyjnego jest uciążliwa dla mieszkańców posesji położonych w sąsiedztwie, droga powiatowa nie będzie obciążona dodatkowym ruchem w stosunku do stanu już istniejącego. Jak wynika
z akt sprawy, droga ta ma obecnie nawierzchnię bitumiczną w dobrym stanie technicznym. Pas drogowy na tym odcinku ma szerokość ok. 10 m i przez to daje możliwości jej ewentualnej rozbudowy lub przebudowy, prowadzenia prac remontowych w trakcie eksploatacji, a także ewentualnego podniesienia jej parametrów technicznych, w związku z większym natężeniem ruchu pojazdów ciężkich.
Z raportu wynika, że w rejonie kopalni nie znajduje się żaden zakład przemysłowy. Najbliższa kopalnia to Zakład Miedzianka zajmujący się eksploatacją
i przeróbką złoża wapieni dewońskich. Usytuowany jest on w odległości ok. 2,1 km
w linii prostej w kierunku północno-wschodnim od granic analizowanego złoża "Zajączków-Wesoła". W ocenie Kolegium, analiza łącznego oddziaływania tła zanieczyszczeń powietrza i hałasu wykazała, że w wyniku powstania planowanej kopalni nie będą przekroczone standardy jakości środowiska.
Kolegium podkreśliło, że spółka zamierza zrealizować ww. przedsięwzięcie na terenie Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego. Obecnie dla tego Parku obowiązuje uchwała Sejmiku Województwa Ś. Nr [...] z dnia 13 listopada 2014 r.
Organ przytoczył treść § 6 pkt 4 tej uchwały dotyczący zakazu dokonywania zmian stosunków wodnych i podkreślił, że ponieważ eksploatacja prowadzona będzie na wszystkich poziomach wyłącznie w suchej warstwie złoża, bez konieczności jego odwadniania, przedsięwzięcie nie naruszy tego zakazu.
Kolegium podkreśliło, że organ I instancji, wypełniając zobowiązanie WSA
w K., dokonał oceny i analizy pod kątem oddziaływania planowanych prac na gatunki chronione zwierząt i roślin. W decyzji organu I instancji wskazano, że prace związane ze zdjęciem nadkładu nie powinny w sposób negatywny oddziaływać na wykazane w raporcie gatunki zwierząt chronionych tj. jaszczurkę zwinkę, ropuchę szarą i podlegającego częściowej ochronie kreta (w obszarze górniczym nie występują warunki optymalnie do rozrodu tych gatunków), a także ptaki. Warstwa gleby zostanie osobno spryzmowana i na powierzchnię zwałowiska humusu wprowadzone zostaną nasadzenia roślinności rodzimej (w tym obsiew traw), które wraz z naturalną sukcesją roślinną zabezpieczą pryzmę antyerozyjnie. Po zaprzestaniu eksploatacji złoża zgromadzona i zabezpieczona warstwa humusu wykorzystana zostanie do rekultywacji wyrobiska. Prawnej ochronie gatunkowej nie podlegają natomiast występujące na terenie planowanej inwestycji i sąsiadującej z tym przedsięwzięciem w strefie o 300-metrowej szerokości: mysz polna i nornik polny. Lis i zając szarak chronione są zaś prawem łowieckim. Poza tym, na inwestora nałożono obowiązek nie zabijania dziko występujących zwierząt i nie niszczenia ich nor, legowisk i innych schronień oraz miejsc rozrodu, nadto wyciągania lub umożliwienie wydostania się im na powierzchnię i przeniesienia je w oddalone, bezpiecznie miejsce właściwe dla danego gatunku. W ocenie Kolegium, takie związanie inwestora określonymi warunkami realizacji, eksploatacji i likwidacji przedmiotowej inwestycji pozwala na zachowanie zgodności z postanowieniem uchwały Sejmiku Województwa Ś. Nr [...]
SKO podkreśliło także, że kopalnia położona jest w obszarze Natura 2000,
w specjalnym obszarze ochrony siedlisk Wzgórza Chęcińsko-Kieleckie Kod-26004T. Inwentaryzacja przyrodnicza wykazała na projektowanym terenie górniczym "Zajączków W." 2 typy siedlisk wymienionych w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Siedlisko grądowe (kod 9170) określono jako siedlisko w stanie inicjalnym i będące na granicy uznania za naturowe. Położone jest ono w odległości ponad 100 m od granicy obszaru górniczego "Zajączków - W.". Drugim zinwentaryzowanym siedliskiem są murawy kserotermiczne (kod 6210), usytuowane w odległości ponad 200 m od obszaru górniczego.
Inwentaryzacja przyrodnicza wykazała także występowanie chronionych gatunków roślin, takich jak: pierwiosnek lekarski, dzwonek syberyjski, związanych
z siedliskiem ww. muraw kserotermicznych oraz gatunków chronionych: przylaszczka pospolita, pierwiosnek lekarski, kopytnik pospolity występujących w obrębie siedliska grądu subkontynentalnego.
W ocenie Kolegium, prace przygotowawcze i sama eksploatacja złoża "Zajączków - W." nie powinny znacząco negatywnie oddziaływać na specjalny obszar ochrony siedlisk Wzgórza Chęcińsko-Kieleckie tj. na siedliska przyrodnicze, siedliska gatunków i gatunki roślin i zwierząt, chronione w obszarze, a także na jego integralność i powiązania z innymi obszarami. Przeznaczony pod przedsięwzięcie teren jest typowym gruntem ornym, co roku wykorzystywanym pod uprawy w ramach prowadzonej na nim działalności rolniczej. Zinwentaryzowane gatunki roślin należą do często występujących. Istniejące zbiorowiska roślinne danej biocenozy zajmują nieznaczną powierzchnię i są zubożone florystycznie na skutek wnikania gatunków
z innych klas syntaksonomicznych. Dodatkowo rośliny pochodzące z tych zbiorowisk są wapieniolubne (kalcyfilne) i nie są dlatego narażone na oddziaływanie opadu pyłowego z eksploatacji złoża. Zidentyfikowane gatunki zwierząt są gatunkami pospolitymi i regularnie łęgowymi albo licznie lub pospolicie występującymi na badanym obszarze bądź też obszar związany z inwestycją nie jest ich typowym miejscem lęgu. W przypadku owadów, występowanie zidentyfikowanych gatunków związane jest z dolinami rzecznymi oraz podmokłymi łąkami, a gatunków chronionych nie stwierdzono. Jak wykazały badania przyrodnicze planowana inwestycja nie wpłynie w żaden istotny sposób na zmianę tutejszej szaty roślinnej, na różnorodność biologiczną oraz na lokalny stan stwierdzonych gatunków zwierząt. Realizacja przedsięwzięcia i eksploatacja złoża nie będzie znacząco oddziaływać na cele ochrony obszaru Wzgórza Chęcińsko-Kieleckie, w szczególności nie pogorszy stanu siedlisk przyrodniczych, siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono ten obszar, nie wpłynie negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony ten obszar oraz nie pogorszy integralności obszaru Wzgórza Chęcińsko-Kieleckie i jego powiązań z innymi obszarami.
Sprawa zgodnie z wytycznymi WSA została uzupełniona o analizę konfliktów społecznych. Jak wynika z akt sprawy, w oparciu o przedstawiony raport i późniejsze wyjaśnienia inwestora, nie zostały zidentyfikowane uzasadnione przesłanki do ustalenia konfliktów społecznych na tle planowanego przedsięwzięcia. Zgodnie
z zawartą w raporcie analizą możliwych konfliktów społecznych, realizacja planowanej inwestycji nie spowoduje pogorszenia warunków zamieszkania na terenach najbliższej zabudowy mieszkaniowej. Z uwagi jednak na zasięg projektowanego terenu górniczego, który obejmuje działki rolnicze i fragment drogi powiatowej, możliwość powstania konfliktów społecznych nie może być zupełnie wykluczona. Inwestor został jednakże zobowiązany do podjęcia szeregu działań, które uniemożliwią powstawanie ewentualnych negatywnych oddziaływań na zdrowie ludzi.
Jak wskazano w raporcie, sama lokalizacja inwestycji nie stanowi czynnika mającego wpływ na zaistnienie konfliktów społecznych. Miejsce planowanego przedsięwzięcia jest oddalone od najbliższej posesji mieszkalnej o ponad 300 m, natomiast najbliższa zabudowa mieszkalna usytuowana przy drodze, przez którą będzie przebiegał dojazd do planowanej kopalni, znajduje się w odległości ok. 1 km od planowanego wjazdu na teren inwestycji. Teren przedsięwzięcia otaczają obszary rolnicze oraz leśne, w związku z czym społeczność lokalna nie będzie narażona na bezpośrednie, ewentualne negatywne skutki realizacji inwestycji.
Jak wynika z raportu, za wykluczeniem zaistnienia konfliktów społecznych na tle realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia przemawiają społeczne korzyści związane z jego realizacją do których należy zaliczyć m.in. powstanie nowych miejsc pracy, napływ kapitału, wzrost popytu na usługi lokalnych przedsiębiorców, rozwój infrastruktury oraz szeroko pojęty rozwój gospodarczy związany ze zwiększeniem dochodów miejscowego samorządu terytorialnego, zwiększeniem perspektyw dalszego rozwoju, pobudzeniem gospodarczym oraz kreowaniem pozytywnego środowiska dla przyszłych inwestycji. Realizacja przedsięwzięcia może się ponadto przyczynić do zahamowania odpływu kapitału i czynnika ludzkiego do innych lokalizacji, co sprzyja zastojowi gospodarczemu lokalnego środowiska. Autorzy raportu i złożonych do niego wyjaśnień wskazują, że w dacie sporządzenia raportu nie zachodziły dostateczne przesłanki do szczegółowej analizy wszystkich możliwych konfliktów społecznych oraz że lokalizacja i zakres planowanej inwestycji nie dawały podstaw do zakładania ich powstawania, jednakże ze względu na powierzchniowy charakter przedsięwzięcia wystąpienie konfliktów nie mogło być wykluczone.
Natomiast jak wynika z odwołania, zasadnicze powody konfliktu społecznego wypływają nie tyle z istnienia projektowanej kopalni, co z faktu transportowania urobku drogami położonymi w pobliżu domostw. Wyjaśnić jednak należy, że transport będzie odbywał się po ogólnie dostępnych drogach publicznych, przy użyciu środków transportu dopuszczonych do ruchu na takich drogach. Wreszcie warunki owego transportu określone w decyzji środowiskowej są reglamentowane w sposób precyzyjny i z całą pewnością uwzględniają interesy miejscowej ludności.
Nadto dalsze rolnicze wykorzystanie terenów przeznaczonych pod planowane przedsięwzięcie pociągałoby za sobą także negatywne oddziaływanie w zakresie różnorodności biologicznej, powierzchni ziemi i wód. W ocenie Kolegium, zgodzić się należy z wyjaśnieniami do raportu w zakresie pozytywnych skutków zachowania rolniczego charakteru terenu planowanego przedsięwzięcia, gdyż skupiałyby się one głównie na sferze percepcji ludzkiej, zwłaszcza krajobrazu, możliwości zwiększonej retencji wód, zachowaniu korzystnych - rolniczych warunków klimatycznych oraz dalszym wykorzystaniu obszaru do celów rolno-hodowlanych.
Opowiadając na zarzuty odwołania, dotyczące nie poinformowania społeczeństwa o toczącym się postępowaniu Kolegium wskazało, że informacja
o planowanym przedsięwzięciu została podana w formie obwieszczeń na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy w P. , zgodnie
z art. 33 ustawy środowiskowej, przez organ I instancji. Organ podał także do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz z dokumentacją sprawy, w tym z uzgodnieniem dokonanym z RDOŚ.
Odnosząc się do zarzutu nie przeprowadzenia konsultacji społecznych Kolegium wyjaśniło, iż takiego wymogu prawo nie przewiduje, a udział społeczeństwa w sprawach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zagwarantowany został przez ustawodawcę w inny sposób, stosownie do art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej. W niniejszym postępowaniu taki udział społeczeństwa, jak to wskazano powyżej w wywodach dotyczących obwieszczeń, został zapewniony, a ponadto właściciele działek bezpośrednio sąsiadujących z planowaną inwestycją zostali powiadomieni poprzez doręczenie zawiadomień i decyzji.
Kolegium wskazało, że opinia społeczeństwa winna być uwzględniona
w procesie wydania decyzji środowiskowej, ale sprzeciw jednej ze stron postępowania wobec planowanej inwestycji nie może stanowić wyłącznej przesłanki odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
Odnośnie do zarzutu dotyczącego przekroczenia norm hałasu
i zanieczyszczeń, po wznowieniu prac wydobywczych w Kopalni Miedzianka, SKO podkreśliło, że przeprowadzona w sprawie analiza w zakresie dopuszczalnego hałasu i zanieczyszczeń opierała się również na uwzględnieniu prac na terenie kopalni Miedzianka i wykazała, że nie zostaną przekroczone dopuszczalne normy hałasu i zanieczyszczeń.
Organ wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało poszerzone
o wyjaśnienia do raportu zarówno w zakresie opisu przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia, jak i analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze M. W., Z. P. i M. W. zaskarżyli decyzję z 20 kwietnia 2016 r. w całości zarzucając:
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na niepodjęciu przez organ administracji publicznej wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
i w szczególności zaniechanie tego rodzaju ekspertyz, które pozwoliłyby stwierdzić, że inwestycja na pewno nie wpłynie ujemnie na środowisko, a poprzestanie jedynie na stwierdzeniu, że nie powinna;
- naruszenie przepisów dotyczących ochrony przyrody, tj. art. 16 ustawy
o ochronie przyrody, § 5 pkt 1, 2, 5, 10, 11, § 6 ust. 1 uchwały nr XLX/869/14 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 13 listopada 2014 r. w sprawie utworzenia Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego;
- niedostateczne uwzględnienie konsultacji społecznych i poprzestanie jedynie na formalnym zawiadomieniu lokalnej społeczności.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w całości.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzja SKO oparta jest na założeniu, że zaplanowane przedsięwzięcie nie powinno znacząco negatywnie oddziaływać na specjalny obszar ochrony siedlisk Wzgórza Chęcińsko-Kieleckiego. Założenie takie zostało jednak dokonane bez dostatecznych ekspertyz i opiera się w dużym stopniu na przypuszczeniach, czy też pomija pewne istotne elementy.
W ocenie skarżących, materiał zebrany w sprawie nie dostarcza odpowiedzi na pytanie, na czym oparte jest twierdzenie, że ruch pojazdów rozłoży się równomiernie po 50% w obu kierunkach i stąd nie będzie nadmiernym obciążeniem dla Zajączkowa. Chybiona jest też hipoteza, że będzie on odbywał się jedynie w godzinach od 6:00 do 22:00, gdyż nie uwzględnia ona odbiorców surowca, dla których te ograniczenia nie mają znaczenia.
Bez dostatecznych podstaw zakłada się, że nie nastąpi zanieczyszczenie powietrza. Ograniczenie emisji pyłów ma nastąpić poprzez zraszanie wodą. Woda ta jednak miałaby pochodzić jedynie z wód opadowych, których ilość jest niewystarczająca dla tych celów, bądź z beczkowozów. Ruch tych ostatnich zwiększy ruch samochodowy i nie wynika z braku dokładnej analizy, by było to brane pod uwagę. Doświadczenia innych tego typu kopalni wskazują, że ich działalność wiąże się z bardzo dużym zapyleniem środowiska.
Przedsięwzięcie ma być w całości realizowane na terenie Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego oraz na terenie objętym programem "Natura". Tereny tego rodzaju są obszarami chronionymi z uwagi na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe.
Planowana inwestycja z uwagi na jej zakres nie będzie szanowała istniejącego krajobrazu, ale powoduje jego rażącą dewastację. Zniszczy piękną panoramę z G. Miedzianka, która odnotowywana jest jako jeden z walorów turystycznych gminy.
Niczym nie uzasadnione jest twierdzenie, że inwestycja nie wpłynie ujemnie na florę i faunę okolicy. Doświadczenie prowadzi do wprost przeciwnych wniosków.
Walory krajobrazowe Parku, w którym lokalizowane jest przedsięwzięcie, do tej pory służyły celom rekreacyjnym (turystyka rowerowa, agroturystyka, szlaki piesze itp.). Zaplanowana inwestycja przekreśla te cele. Pozostaje w sprzeczności zarówno
z § 5 jak i § 6 uchwały Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 13 listopada 2014 r. nr XLIX/869/14, jak i z art. 16 ustawy o ochronie przyrody.
Wbrew twierdzeniom decyzji uwarunkowania środowiskowe zostały podjęte bez dostatecznych konsultacji społecznych. Ograniczono się jedynie do urzędowych zawiadomień. Miejscowa społeczność tymczasem jest w swej większości przeciwna planowanej inwestycji. Założenie, że spełni ona pożyteczną rolę, dając mieszkańcom pracę, jest całkowicie dowolne i nie wiadomo na czym oparte. Mieszkańcy podejmowali w tej sprawie protesty, ale nie zostały one wysłuchane, w szczególności zaniechano jakichkolwiek konsultacji społecznych, które mogłyby dopiero pozwolić na właściwą ocenę, czy planowana inwestycja nie doprowadzi do zaistnienia konfliktów społecznych na tle jej realizacji i funkcjonowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Prawomocnym postanowieniem z 8 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargi Z. P. i M. W..
Z kolei postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na śmierć skarżącego M. W.. Postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r. postępowanie zostało podjęte z udziałem spadkobierczyni M. W. – K. W., która w piśmie z 21 września 2023 r. oświadczyła, że poopiera skargę.
Uczestnik Z. P., reprezentowany przez pełnomocnika P. P. oświadczył, że przyłącza się do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W sprawie, w której zapadła decyzja objęta rozpoznawaną skargą, trzykrotnie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oraz dwukrotnie Naczelny Sąd Administracyjny.
I. W pierwszym, prawomocnym wyroku z 8 września 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 424/11, WSA oddalił skargę B. o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z 8 kwietnia 2011 r. Decyzją tą, wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy P. z 31 stycznia 2011 r. określającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji złoża wapieni i gez jurajskich ze złoża "Zajączków – W." na działkach nr: [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości Z., i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
II. W wyroku z 17 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 54/12, WSA w Kielcach ponownie oddalił skargę B. o. w P. na kolejną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 listopada 2011 r., uchylającą decyzję Wójta Gminy P. z 19 sierpnia 2011 r. określającą środowiskowe uwarunkowania dla opisanego wyżej przedsięwzięcia i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Przyczyną oddalenia skargi i zaakceptowania przez Sąd stanowiska Kolegium o konieczności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., było naruszenie przez Wójta Gminy P. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny stan prawny - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., i nieuwzględnienie przez ten organ wskazań zawartych w pierwszym wyroku WSA w Kielcach z 8 września 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 424/11.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Ke 54/12 Sąd podkreślił, że wytyczne z pierwszego wyroku z 8 września 2011 r. nie mogły zostać zrealizowane choćby dlatego, że Wójt Gminy P. wydał decyzję pierwszoinstancyjną jeszcze przed jego zapadnięciem. Wyrok z 17 maja 2012 r., II SA/Ke 54/12, stał się prawomocny, gdyż skarga kasacyjna spółki [...] w Piekoszowie została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 października 2014 r., sygn. akt II OSK 2181/12.
III. W trzecim wyroku z 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 590/19, WSA w Kielcach uchylił decyzję SKO z 13 maja 2013 r., którą organ II instancji uchylił decyzję Wójta Gminy Piekoszów z 14 lutego 2013 r., określającą środowiskowe uwarunkowania dla realizacji w/w przedsięwzięcia i umorzył postępowanie organu I instancji. Sąd podkreślił, że w sprawie nie ma przesłanki bezprzedmiotowości uzasadniającej umorzenie postępowania administracyjnego. Ponadto przyznał rację skarżącej spółce [...], że organ odwoławczy nie zbadał, czy odwołujący się od decyzji organu I instancji z 14 lutego 2013 r. posiadają interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Sąd wskazał, że obowiązkiem SKO było zweryfikowanie tej okoliczności w toku postępowania odwoławczego, a w przypadku wyniku negatywnego, tj. w razie braku legitymacji odwołującego się, umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Skarga kasacyjna od tego wyroku, wniesiona przez SKO w Kielcach, została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 października 2015 r., sygn. akt II OSK 309/14.
IV. Objęta skargą w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 20 kwietnia 2016 r. rozstrzyga odwołanie wniesione przez M. W., Z. P. i M. W. od decyzji Wójta Gminy P. z 14 lutego 2013 r. określającej środowiskowe uwarunkowania dla opisanego wyżej przedsięwzięcia, planowanego przez spółkę [...] w P. .
1. Wyrokując w tej sprawie po raz czwarty, Sąd stwierdza w pierwszej kolejności, że organ II instancji wykonał wskazania zawarte w prawomocnym wyroku WSA w Kielcach z 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 590/19.
Jak wynika z dowodów zgromadzonych przez organ odwoławczy po wydaniu tego wyroku, a także z mapy ewidencyjnej znajdującej się w Aneksie do raportu oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko z listopada 2010 r., M. W. jest współwłaścicielem działki nr [...], znajdującej się w granicach projektowanego terenu górniczego. Już w sprawie II SA/Ke 424/11 Sąd przesądził, że właściciel tej działki posiada przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu. Z kolei M. W. i Z. P. są właścicielami działek, które graniczą bezpośrednio z projektowanym terenem górniczym. M. W. jest właścicielem działki nr [...] oraz współwłaścicielem działki nr [...], zaś Z. P. jest właścicielem działki nr [...]. Przywołana wyżej mapa wskazuje, że do granic tych działek (nr [...] i 663) sięgają strefy rozrzutu odłamków skalnych i szkodliwych drgań sejsmicznych, co powoduje, że bezpośrednie sąsiedztwo kopalni może oddziaływać na sposób wykonywania własności w stosunku do tych działek (np. na ich zagospodarowanie i sposób użytkowania).
Zasadnie w związku z tym Kolegium przyjęło, że M. W., Z. P. i M. W. mają interes prawny w złożeniu odwołania od decyzji Wójta Gminy P. z 14 lutego 2013 r.
Co się natomiast tyczy odwołania złożonego przez T. S., ostateczną decyzją SKO w K. z 20 kwietnia 2016 r. postępowanie odwoławcze w tym zakresie zostało umorzone. Decyzja ta nie jest przedmiotem kontroli sądowej
w niniejszej sprawie.
2. Dokonując - w drugiej kolejności - merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 14 lutego 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że oba organy naruszyły przepisy postępowania w sposób, który powodował konieczność uchylenia wydanych przez nie rozstrzygnięć (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a.
1) Przede wszystkim, nadal nie zostały zrealizowane wskazania wynikające
z pierwszego wyroku WSA w Kielcach z 8 września 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 424/11.
Wskazania te dotyczyły m.in.:
a/ konieczności dokonania analizy zakazów wynikających z obowiązującego wówczas rozporządzenia Nr [...] Wojewody Ś. z dnia
14 lipca 2005 r. w sprawie C. – Kieleckiego Parku Krajobrazowego (Dz.U.Woj.Św.05.156.1936 ze zm.), zwłaszcza zawartych w § 4 pkt 2 (zakaz umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu oraz tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności w ramach racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej, rybackiej i łowieckiej) oraz w § 4 pkt 3 (zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych),
b/ uzupełnienia brakującego, ustawowego elementu raportu, wymaganego art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz
o ocenach oddziaływania na środowisko (w obowiązującej wówczas wersji, opublikowanej w Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), przytaczanej dalej jako ustawa środowiskowa, polegającego na opisie przewidywanych skutków dla środowiska
w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia,
c/ uzupełnienia raportu w zakresie przeprowadzenia analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, będącej także ustawowym elementem tego dokumentu (art. 66 ust.1 pkt 15).
Ad.a/
Słusznie Kolegium zauważyło, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji regulacje dotyczące C. – Kieleckiego Parku Krajobrazowego znajdowały się w uchwale Sejmiku Województwa Ś. Nr [...] z dnia 13 listopada 2014 r. w sprawie utworzenia Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego (Święt. z 2014 r. poz. 3145), zwanej dalej uchwałą Sejmiku. Postanowienia zawarte w przywołanych wyżej § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia Wojewody Ś. z dnia 14 lipca 2005 r., które analizował Sąd w sprawie II SA/Ke 424/11, zostały powtórzone w § 6 pkt 2 i 3 uchwały Sejmiku Województwa Ś. z dnia 13 listopada 2014 r. Tym samym, na podstawie art. 153 p.p.s.a., stanowisko zaprezentowane w tym wyroku jest aktualne i wiązało zarówno oba orzekające w sprawie organy, jak i Sąd wyrokujący w sprawie po raz czwarty.
Ocena, dokonana w decyzji organu I instancji z 14 lutego 2013 r. oraz
w zaskarżonej decyzji, w zakresie możliwego naruszenia przez planowane przedsięwzięcie zakazów, wymienionych w § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia Wojewody Ś. (obowiązującego w dacie wydania decyzji w I instancji) oraz w § 6 pkt 2 i 3 uchwały Sejmiku, jest niewystarczająca i nie uwzględnia stanowiska wyrażonego w wyroku w sprawie II SA/Ke 424/11.
Przypomnieć należy za Sądem orzekającym w ww. sprawie, że ochrona, którą zapewniał zakaz zawarty w § 4 pkt 2 rozporządzenia Wojewody Ś., powtórzony następnie w § 6 pkt 2 uchwały Sejmiku, obejmuje wszelką działalność człowieka powodującą skutek w postaci niszczenia nor, legowisk, innych schronień
i miejsc rozrodu zwierząt na terenie Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego. Przeprowadzona wówczas przez Sąd analiza znajdującego się w aktach administracyjnych raportu o oddziaływaniu na środowisko budziła uzasadnione wątpliwości co do tego, czy realizacja objętego wnioskiem przedsięwzięcia pozostaje w zgodzie z opisanym wyżej zakazem i czy go nie narusza.
Sąd zwrócił uwagę, że na str. 20 raportu jego autorzy zawarli stwierdzenie, że "eksploatacja złoża uniemożliwi odbycie pełnego rozwoju dla większości występujących w jego obszarze owadów, niszcząc bezpowrotnie jego obecne walory przyrodnicze. Najbogatszy pod względem entomologicznym jest szczyt wzniesienia położony w centrum działki o numerze ewidencyjnym [...] oraz przebiegająca przez nią droga gruntowa." Działka nr [...] znajduje się na wyznaczonym w niniejszej sprawie terenie górniczym i obejmuje strefę drgań sejsmicznych, strefę udarowej fali powietrznej i strefę rozrzutu odłamków skalnych.
Rozdział 3.4.2. raportu w części dotyczącej owadów kończy się wnioskiem, że "dla żadnego ze stwierdzonych oraz potencjalnie występujących w rejonie inwestycji gatunków owadów eksploatacja złoża nie będzie miała istotnego wpływu na populację w regionie".
Sąd wyjaśnił, że z uwagi na treść obowiązującego wówczas na tym terenie rozporządzenia Wojewody Ś. w sprawie C. – Kieleckiego Parku Krajobrazowego, wprowadzającego ściśle określone formy ochrony przyrody, chociażby poprzez zakazy działalności ludzkiej wymienione w § 4 pkt 2, ocena wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie może dotyczyć skutków dla "regionu", ale dla tego konkretnego terenu, objętego granicami Parku. Skutki te – jeśli chodzi o faunę entomologiczną – wydają się natomiast oczywiste w świetle pierwszego z zacytowanych wyżej stwierdzeń zawartych w raporcie.
Podobna uwaga dotyczy przewidywanego zagrożenia dla występujących na tym terenie ptaków. Na str. 22 raportu można przeczytać, że szczytową część działki nr [...], porośniętą zakrzewieniami, zasiedlają 2 pary gąsiorka, a północno-zachodnią część tej działki zasiedla jedna para lerki. Oba gatunki są chronione prawem Unii Europejskiej. Dalej stwierdza się, że planowana inwestycja nie będzie miała wpływu na populację gąsiorka "na omawianym terenie" i na stan populacji lerki
"w regionie".
Tymczasem na ocenę realizacji zakazu, o jakim mowa w § 4 pkt 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia (§ 6 pkt 2 uchwały Sejmiku) nie ma znaczenia okoliczność czy planowane przedsięwzięcie będzie miało wpływ na stan populacji tych i innych ptaków "w regionie", ale czy działanie polegające na eliminowaniu ich siedlisk – co wydaje się oczywiste mając na uwadze charakter inwestycji objętej wnioskiem – jest działaniem prowadzącym do niszczenia nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu dziko występujących zwierząt, bo tego właśnie zabraniało na terenie C. – Kieleckiego Parku Krajobrazowego rozporządzenie Wojewody, a następnie uchwała Sejmiku.
Wątpliwości budzi także zaproponowana w raporcie ochrona polegająca na ograniczeniu potencjalnych szkód w lęgach, powstałych w wyniku oddziaływania inwestycji na chronione gatunki ptaków, poprzez rozpoczęcie eksploatacji złoża poza sezonem lęgowym – w okresie po 15 sierpnia, aby ptaki mogły wyprowadzić do tego czasu pisklęta. Takie rozwiązanie ma bowiem charakter jednorazowy i w żaden sposób nie zapobiega trwałemu zniszczeniu ptasich siedlisk na terenie Parku.
To samo dotyczy pozostałych zwierząt, których obecność stwierdzona została na terenie planowanej eksploatacji złoża: ropuchy szarej, jaszczurki zwinki (która rozmnaża się w szczytowej partii działki nr [...]), zająca szaraka, lisa, kreta, myszy polnej i nornika polnego.
Sąd podkreślił, że z punktu widzenia oceny realizacji zakazu, o jakim mowa
w § 4 pkt 2 rozporządzenia Wojewody Ś. (§ 6 pkt 2 uchwały Sejmiku), nie ma znaczenia okoliczność, które z tych zwierząt objęte są ochroną, a które nie, bo zakaz dotyczy wszystkich dziko występujących zwierząt.
Po wyroku, jaki zapadł w sprawie II SA/Ke 424/11, organy nie przeprowadziły żadnego postępowania mającego na celu wyjaśnienie tego, czy w świetle zakazów znajdujących się w rozporządzeniu Wojewody Ś. z 14 lipca 2005 r. (obowiązującym w dacie orzekania przez organ I instancji), a następnie w uchwale Sejmiku (obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji), realizacja planowanego przedsięwzięcia na terenie Parku jest w ogóle możliwa.
Z akt administracyjnych wynika, że pismem z 22 marca 2012 r. (k. 242) organ zwrócił się do inwestora m.in. o wyjaśnienie:
- czy zawarta w raporcie ocena wpływu planowanej inwestycji na środowisko dotyczy C. – Kieleckiego Parku Krajobrazowego, skoro autorzy raportu, analizując skutki tego przedsięwzięcia, posługują się pojęciem regionu lub terenu oraz obszaru województwa świętokrzyskiego,
- czy na terenie objętym planowaną inwestycją znajdują się zadrzewienia, których dotyczy zakaz określony w § 4 pkt 3 rozporządzenia Wojewody Ś. z dnia 14 lipca 2005 r..
W odpowiedzi na powyższe, złożone zostało pismo z 6 kwietnia 2012 r. zawierające "WYJAŚNIENIA INWESTORA do Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko", podpisane przez Prezesa Zarządu spółki [...]
i prokurenta. Podkreślić należy, że tego rodzaju pismo zawiera jedynie stanowisko wnioskodawcy (inwestora), będącego jedną ze stron postępowania, w dodatku zainteresowaną uwzględnieniem wniosku. Nie może więc zastępować uzupełnienia raportu jako dokumentu zawierającego informacje umożliwiające organowi analizę m.in. wpływu danego przedsięwzięcia na środowisko, od której zależy treść decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania (art. 66 w zw. z art. 62 ust. 1 ustawy środowiskowej). Na przedstawionych w tym piśmie ocenach inwestora organy nie mogły więc oprzeć rzetelnej analizy kwestii, które wymagały wyjaśnienia zgodnie
z wiążącym je stanowiskiem WSA w Kielcach wyrażonym w wyroku w sprawie II SA/Ke 424/11.
Analizie możliwości realizacji przedsięwzięcia ze względu na zakaz określony w § 4 pkt 2 rozporządzenia Wojewody Ś. z 14 lipca 2005 r. organ
I instancji poświęcił zaledwie kilka zdań na str. 22 decyzji z 14 lutego 2013 r. Stwierdził, że zgodność z postanowieniem tego przepisu zapewnia związanie inwestora, na wszystkich etapach realizacji przedsięwzięcia, zamieszczonym w sentencji decyzji zakazem umyślnego zabijania dziko żyjących zwierząt oraz niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu, zaś w stosunku do zwierząt, które dostały się na teren prowadzonych robót górniczych – obowiązkiem ich wyciągnięcia lub umożliwienia im wydostania się na powierzchnię i przeniesienia w oddalone, bezpieczne miejsca, właściwe dla danego gatunku. Zawarcie w decyzji tego rodzaju zakazów i obowiązków, SKO uznało za wystarczające dla przestrzegania treści § 6 pkt 2 uchwały Sejmiku (str. 13 zaskarżonej decyzji).
Stanowiska obu organów nie można uznać za realizację wskazań zawartych
w wyroku II SA/Ke 424/11. Zakaz umyślnego zabijania dziko żyjących zwierząt oraz niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu ustanowiony został
w przepisach prawa miejscowego (§ 4 pkt 2 rozporządzenia Wojewody Ś. z 14 lipca 2005 r. i § 6 pkt 2 uchwały Sejmiku). Zgodnie z art. 87 § 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego są źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Zakaz określony w § 6 pkt 2 uchwały Sejmiku wiąże więc inwestora w sposób bezpośredni i nie było potrzeby zamieszczania go w decyzji organu I instancji. Ujęcie w decyzji środowiskowej zakazu ustanowionego w prawie miejscowym nie spowoduje, że inwestor go nie naruszy. Zadaniem organów, w świetle stanowiska Sądu wyrażonego w wyroku w sprawie II SA/Ke 424/11, było natomiast przeprowadzenie analizy, czy informacje zamieszczone w raporcie pozwalają na przyjęcie, że zakazy określone w prawie miejscowym, obowiązującym dla Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego, będą przestrzegane w trakcie realizacji przedsięwzięcia.
Takiej analizy organy nie przeprowadziły, zaś informacje znajdujące się
w raporcie, co podnosił już WSA w Kielcach orzekając w sprawie po raz pierwszy, podają w wątpliwość możliwość realizacji planowanej przez inwestora inwestycji na terenie Parku, podlegającym – co należy podkreślić – szczególnej ochronie przyrodniczej, bez naruszenia zakazu, o którym mowa w § 6 pkt 2 uchwały Sejmiku.
Poza argumentacją przedstawioną już w sprawie II SA/Ke 424/11 wskazać dodatkowo należy, że w raporcie znajduje się mapa obrazująca rozmieszczenie cennych gatunków zwierząt na terenie i w sąsiedztwie złoża "Zajączków W." (załącznik nr [...]). Wskazuje ona, że w obszarze górniczym, a więc w miejscu eksploatowania kopaliny, siedliska mają: czajka, gąsiorek i siedlarka stepowa. Z kolei na terenie górniczym gniazdują lerka i gąsiorek, przy czym lerka ma siedlisko na obszarze objętym ochroną w ramach obszarów Natura 2000 (załącznik nr [...]). Stanowiska tych dwóch ostatnich ptaków znajdują się w zasięgu strefy odrzutu odłamków skalnych i szkodliwych drgań sejsmicznych, zaś gąsiorek gniazduje
w miejscu przewidzianym jako tymczasowe zwałowisko dla składowania gleby (mapa – załącznik nr [...] do aneksu do raportu). Trudno więc sobie wyobrazić, aby realizacja przedsięwzięcia nie spowodowała likwidacji tych siedlisk, naruszając w ten sposób zakaz obowiązujący na terenie Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego. Jak już podkreślił Sąd orzekający w sprawie II SA/Ke 424/11, okoliczność, że likwidacja siedlisk tych ptaków nie będzie miała wpływu na ich populację w regionie, oraz że występują one licznie zarówno w skali kraju, jak i na obszarze województwa świętokrzyskiego (co przywołuje Kolegium jako argument na rzecz tezy o zachowaniu zgodności z postanowieniem uchwały Sejmiku), pozostaje bez wpływu na ocenę naruszenia zakazów wynikających z prawa miejscowego. Z raportu nie wynika przy tym, czy te ptaki, które mają siedliska na obszarze górniczym i na terenie górniczym, wracają w te same miejsca po sezonie lęgowym, co może być istotne w kontekście oceny znaczenia zastrzeżenia, zawartego w decyzji I instancji, aby realizację przedsięwzięcia rozpocząć poza sezonem lęgowym ptaków.
Te same uwagi dotyczą nor (legowisk) ssaków, płazów i gadów, których obecność stwierdzili na omawianym terenie autorzy raportu (str. 20 i 23).
Nie zostały także należycie przeanalizowane kwestie związane z zakazem określonym w § 4 pkt 3 rozporządzenia Wojewody Ś. z 14 lipca 2005 r. i w § 6 pkt 2 uchwały Sejmiku, dotyczącym likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych. W uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Ke 424/11 Sąd podkreślił, że mając na uwadze zasięg projektowanego terenu górniczego i jego aktualne zagospodarowanie, prawdopodobieństwo złamania tego zakazu poprzez realizację planowanej inwestycji należy określić jako znaczne, a co za tym idzie wymagające poczynienia stosownych ustaleń i oceny dostosowania wymogów w zakresie ochrony środowiska do postanowienia zawartego w § 4 pkt 3 rozporządzenia.
Bezspornym jest, że teren planowanej inwestycji ma charakter rolny. Fotografie znajdujące się w załączniku nr [...] do raportu wskazują natomiast na to, że na terenie górniczym znajdują się zadrzewienia śródpolne. Usuwanie zakrzeczeń i zadrzewień przewidziano w raporcie (str. 22).
Organ I instancji przed wydaniem decyzji z 14 lutego 2013 r., poza zwróceniem się do inwestora w piśmie z 22 marca 2012 r., o którym była już mowa wyżej, przeprowadził dwukrotnie oględziny mające na celu ustalenie, czy na terenie planowanego przedsięwzięcia znajdują się zadrzewienia śródpolne, o których mowa w § 4 pkt 3 rozporządzenia Wojewody Ś. z 14 lipca 2005 r.
Z protokołu oględzin, które odbyły się 28 czerwca 2012 r., wynika, że zadrzewienia takie występują. Oględziny obejmowały działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], a do protokołu załączono wykonane zdjęcia terenu (k. 278). Następnie w aktach znajduje się notatka z 11 lipca 2012 r. sporządzona przez Wójta G. T. Dąbrowę, w której "stwierdza się zgodnie z wyjaśnieniami inwestora (...)
iż protokół oględzin (...) nie obrazuje stanu faktycznego gdyż został wykonany bez obecności geodety na terenie znajdującym się obok w/w działek." (k. 279). 3 sierpnia 2012 r. Wójt [...] powołał trzyosobową Komisję do przeprowadzenia oględzin, przy czym z akt nie wynika, czy w składzie tej Komisji znajdował się geodeta (k.325).
6 sierpnia 2012 r. Komisja przeprowadziła oględziny działek nr [...], [...] i [...] stwierdzając w protokole brak zadrzewień śródpolnych i zakrzewień (k. 330). Na załączonych zdjęciach widoczne są jednak zadrzewienia (porównanie zdjęć wykonanych w trakcie pierwszych i drugich oględzin wskazuje na to, że prawdopodobnie sfotografowane zostały te same części działek), przy czym nie sposób ocenić na podstawie akt sprawy, na których konkretnie działkach ewidencyjnych zadrzewienia te się znajdują. Poza tym z protokołu z 6 sierpnia 2012 r. wynika, że oględziny nie objęły działek nr [...] i [...]. W decyzji z 14 lutego 2013 r. organ I instancji ustalił, że zadrzewienia śródpolne na terenie inwestycji nie występują, powtarzając argumentację przedstawioną w piśmie inwestora z 6 kwietnia 2012 r., wedle której w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody zadrzewieniami są drzewa i krzewy w granicach pasa drogowego. Co do działek nr [...] i [...], nieobjętych drugimi oględzinami, organ stwierdził, że znajdują się "poza obszarem górniczym i nie będą prowadzone na nich żadne prace eksploatacyjne".
To prawda, że działki nr [...] i [...] położone są poza obszarem górniczym. Z mapy znajdującej się w aneksie do raportu (załącznik nr [...]) wynika natomiast, że znajdują się w granicach terenu górniczego. Na tych działkach przewidziane zostało tymczasowe zwałowisko dla składowania pozostałej części nadkładu. Z punktu widzenia analizy przestrzegania przy realizacji planowanego przedsięwzięcia zakazu określonego w § 4 pkt 2 rozporządzenia Wojewody Ś. z 14 lipca
2005 r., położenie tych działek poza obszarem górniczym pozostawało więc bez znaczenia prawnego.
Nieprzydatna jest również przywołana przez organ I instancji definicja zadrzewień, zawarta w obowiązującym wówczas art. 5 pkt 28 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.). W przepisach prawa miejscowego, ustanawiających zakazy na terenie Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego, nie chodzi o zadrzewienia w granicach pasa drogowego, ale o zadrzewienia śródpolne, a więc znajdujące się na gruntach przeznaczonych pod uprawy rolnicze. Czy takie występują na terenie planowanej inwestycji nadal nie wiadomo.
Tym samym nie można przyjąć, aby wskazania wynikające z wyroku WSA
w K. w sprawie II SA/Ke 424/11 zostały uwzględnione przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie została bowiem rzetelnie wyjaśniona kwestia istnienia zadrzewień śródpolnych na działkach objętych wnioskiem oraz tego, czy realizacja przedsięwzięcia spowodowuje ich usunięcie wbrew zakazowi określonemu w prawie miejscowym.
Konieczności oceny przestrzegania przy realizacji planowanego przedsięwzięcia zakazu określonego w § 6 pkt 3 uchwały Sejmiku nie zauważyło
w ogóle Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W zaskarżonej decyzji nie ma jakiegokolwiek odniesienia się do tej kwestii.
Tym samym oba organy naruszyły w powyższym zakresie art. 153 p.p.s.a.
w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Ad.b/i c/
W uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Ke 424/11 WSA w Kielcach wyraźnie podkreślił, że wprawdzie na str. 24 raportu znajduje się punkt 5.2 zatytułowany "Wariant niepodejmowania przedsięwzięcia", jednak trudno uznać, że odpowiada on wymogom powyższego przepisu, w którym wyraźnie jest mowa
o "przewidywanych skutkach dla środowiska", a nie – jak ujęli to autorzy raportu – negatywnych konsekwencjach dla "zainteresowanego podmiotu gospodarczego". Takie samo stwierdzenie powtarza aneks do raportu na str. 10.
Sąd stwierdził również, że "raport nie zawiera w zasadzie żadnej analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, będącej ustawowym elementem tego dokumentu (art. 66 ust.1 pkt 15 ustawy). Na str. 62 autorzy raportu zawarli wprawdzie punkt pod takim właśnie tytułem, ale w jego treści ograniczyli się do uwagi, że "konfliktów tych nie można zupełnie wykluczyć", pomijając całkowicie dokonanie jakiejkolwiek analizy w tym zakresie. Tymczasem z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że planowane przez spółkę "[...]" przedsięwzięcie budzi duże emocje i kontrowersje w lokalnej społeczności. Zgodnie zaś z art. 80 ust.1 pkt 3 ustawy, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ bierze pod uwagę m.in. wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. Skoro stosownie do art. 79 ust.1 w zw. z art. 30 i art. 33 ust.1 pkt 5 ustawy, w ramach zapewnienia udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji, organ I instancji wyłożył do publicznego wglądu sporządzony w sprawie raport o oddziaływaniu na środowisko, a w raporcie tym brak jest ustawowego elementu, o jakim mowa w art. 66 ust.1 pkt 15, czyli analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, to trudno mówić, aby postępowanie z udziałem społeczeństwa przeprowadzone było stosownie do wymogów ustawowych. Zawarcie w raporcie analizy, o jakiej mowa wyżej, zapewnia członkom lokalnej społeczności uzyskanie pełnej i rzetelnej wiedzy
w zakresie możliwych konfliktów związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia i umożliwia wypowiedzenie się na ten konkretny temat. Wprawdzie
w decyzji organu I instancji znalazło się odniesienie do uwag i zastrzeżeń wniesionych przez mieszkańców wsi Z., jednak nie można uznać, aby w ten sposób organ wypełnił dyspozycję z art. 80 ust.1 pkt 3, skoro samo postępowanie z udziałem społeczeństwa nie było przeprowadzone w sposób prawidłowy, a przedstawiony do publicznego wglądu raport zawierał brak ustawowego elementu, o jakim mowa w art. 66 ust.1 pkt 15."
W przywołanym już wyżej piśmie z 22 marca 2012 r. organ zwrócił się do inwestora o wyjaśnienie braku ujęcia w raporcie przewidywanych skutków niepodejmowania przedsięwzięcia oraz powodów zawarcia w pkt. 11 raportu oceny, że nie można wykluczyć konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Jak można przypuszczać, tego rodzaju działanie organu I instancji było związane z treścią stanowiska WSA, wyrażonego w sprawie II SA/Ke 424/11.
Raz jeszcze należy powtórzyć, że wyjaśnienia inwestora nie zastąpią raportu, w którym zabrakło obligatoryjnych elementów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 (opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia) i w art. 66 ust. 1 pkt 15 (analiza możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem) ustawy środowiskowej (wedle brzmienia tych przepisów obowiązującego w dacie orzekania przez oba organy).
Wykonując wskazania zawarte w wyroku II SA/Ke 424/11 organ I instancji winien był przede wszystkim zobowiązać inwestora do przedłożenia uzupełnienia raportu, w którym znalazłyby się elementy wymagane w przywołanych wyżej przepisach ustawy środowiskowej. Tymczasem oba organy zastąpiły uzupełnienie raportu wyjaśnieniami inwestora. Powołuje się na nie SKO w zaskarżonej decyzji (str. 16), zaś organ I instancji powtarza je w ramach analizy możliwych konfliktów społecznych. Poza tym, w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przywołuje stanowisko zawarte w raporcie pomimo tego, że zostało ono już wcześniej ocenione przez Sąd jako niewystarczające i wymagające uzupełnienia.
Zaniechanie wezwania inwestora do uzupełnienia raportu nie pozwala uznać, że ocena oddziaływania na środowisko została przeprowadzona prawidłowo, skoro organy nie dokonały rzetelnej weryfikacji raportu zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej, nie dostrzegając po raz kolejny – wbrew wiążącemu stanowisku Sądu - że brak w nim dwóch ustawowych elementów.
Nie ma zatem racji Kolegium stwierdzając w zaskarżonej decyzji, że "(...) sprawa zgodnie z wytycznymi WSA została uzupełniona o analizę konfliktów społecznych zgodnie z wymogami art. 66 ust. 1 pkt 15 w/w ustawy" (str. 15). Analiza powinna zostać dokonana w raporcie przez osoby uprawnione do jego opracowania, a nie przez stronę postępowania. Dopiero wówczas, w ramach weryfikacji raportu, organ winien samodzielnie do tej kwestii się odnieść. Tymczasem w kontrolowanej sprawie organ I instancji, analizując w decyzji element raportu w zakresie możliwych konfliktów społecznych, powtórzył stanowisko inwestora zawarte w piśmie z 6 kwietnia 2012 r.
Należy podkreślić, że bez znaczenia dla sprawy jest powtarzana przez oba organy okoliczność, że "w dacie sporządzania Raportu nie zostały zidentyfikowane przesłanki do ustalenia konfliktów społecznych na tle planowanego przedsięwzięcia" (tak w ww. piśmie inwestora). Z akt wynika bowiem, że liczne protesty w związku
z planowaną realizacją przedsięwzięcia pojawiły się dopiero na etapie postępowania administracyjnego, już po sporządzeniu raportu, gdy miejscowa społeczność została zawiadomiona o zamiarach inwestora.
2/ Niezależnie od opisanego wyżej naruszenia przez orzekające w sprawie organy art. 153 p.p.s.a., należy zauważyć inne istotne uchybienie popełnione przez organ I instancji i niedostrzeżone przez SKO w zaskarżonej decyzji.
W postanowieniu uzgadniającym z 21 grudnia 2010 r., wydanym na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. (RDOŚ), w ramach warunków realizacji przedsięwzięcia na etapie eksploatacji, określił w pkt II. lit.b/ ppkt 4., żeby "tymczasowe zewnętrzne zwałowiska nadkładu i krasu zlokalizować poza wyrobiskiem, w granicach terenu, do którego eksploatujący posiada tytuł prawny i podzielić na dwie części:
- zwałowisko humusu (gleba) – składować na dwóch zwałowiskach, o łącznej powierzchni ok. 25 000 m2,
- zwałowisko rumoszu skalnego – pozostały nadkład składować na dwóch zwałowiskach poza północną i południową granicą złoża na powierzchni ok. 60.000 m2 każde."
Ponadto w pkt II. lit.c/ ppkt 3. tego postanowienia RDOŚ postanowił, aby "Tymczasowe zwałowiska zewnętrzne gleby formować na wysokości do 2,5 m, natomiast zwałowiska pozostałego nadkładu formować na wysokości do 5 m."
Tymczasem w decyzji organu I instancji z 14 lutego 2013 r., w ramach określenia warunków realizacji przedsięwzięcia na etapie eksploatacji, znalazło się stwierdzenie, aby zwałowisko humusu (gleby) składować na dwóch stanowiskach o łącznej powierzchni ok. 28 700 m2 i objętości 45 000 m3, zaś zwałowisko nieużytecznych mas ziemnych i skalnych, przerostów złożowych oraz pozostałego nadkładu składować na dwóch zwałowiskach poza północną i południową granicą złoża o łącznej powierzchni 121 000 m2 i objętości ok. 500 000 m3 (str. 4).
Z porównania treści postanowienia uzgodnieniowego RDOŚ oraz decyzji z 14 lutego 2013 r. wynika, że organ I instancji zmienił warunki uzgodnienia inwestycji określone w postanowieniu organu uzgadniającego. Zwiększył bowiem powierzchnię zwałowiska humusu (gleby) z 25 000 m2 (w postanowieniu RDOŚ) do 28 700 m2.
W decyzji zmienione zostały także ustalone przez RDOŚ wielkości dotyczące dwóch zwałowisk nieużytecznych mas ziemnych i skalnych, przerostów złożowych oraz pozostałego nadkładu, które mają osiągnąć pow. ok. 60.000 m2 każde, a nie łącznie 121 000 m2, jak orzekł organ I instancji w decyzji z 14 lutego 2013 r. Łączne określenie powierzchni dwóch zwałowisk nie gwarantuje, że każde z nich będzie miało powierzchnię określoną w postanowieniu uzgodnieniowym.
Nieprawidłowe jest także określenie w dalszej części sentencji decyzji
organu I instancji, że tymczasowe zwałowiska zewnętrzne humusu oraz nieużytecznych mas ziemnych i skalnych, przerostów złożowych oraz pozostałego nadkładu należy formować zgodnie z ustaleniami określonymi w projekcie zagospodarowania złoża (str. 7), skoro warunki w tym zakresie zostały określone
w postanowieniu uzgodnieniowym.
Stosownie do art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, w decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach organ bierze pod uwagę wyniki uzgodnień. Orzekając w zakresie warunków realizacji środowiska w sposób odmienny niż RDOŚ w postanowieniu z 21 grudnia 2010 r., Wójt Gminy P. naruszył powyższy przepis w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że
w decyzji nie ma żadnego odniesienia się do dokonanej zmiany i wyjaśnienia jej przyczyn. Pomiędzy sentencją a uzasadnieniem decyzji I instancji zachodzi sprzeczność, gdyż w sentencji mowa jest o składowaniu humusu na dwóch stanowiskach o łącznej powierzchni ok. 28 700 m2, zaś w uzasadnieniu na str. 12 organ określa za organem uzgadniającym łączną powierzchnię zwałowiska humusu na ok. 25 000 m2. Z kolei organ II instancji, niezależnie od tego, że dwukrotnie myli jednostki powierzchni z jednostkami objętości (powierzchnię zwałowisk określa na
25 000 m3 oraz po 60 000 m3 każde – str. 6), w ogóle nie dostrzega, że w decyzji z 13 lutego 2013 r. nastąpiła zmiana parametrów określonych przez organ uzgodnieniowy.
Wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powodują konieczność uchylenia obu podjętych w sprawie decyzji, o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni stanowisko prawne przedstawione w niniejszym wyroku oraz w wyroku w sprawie II SA/Ke [...].
W pierwszej kolejności jednak, organ zwróci się do spółki [...] z siedzibą
w P. o zajęcie stanowiska, czy popiera wniosek złożony 19 lipca 2010 r.
o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia.
Z akt sądowych wynika bowiem, że wnioskująca spółka nie uzyskała koncesji na wydobywanie wapieni i gez jurajskich ze złoża "Zajączków-Wesoła", położonego
w obrębie działek nr [...], [...] i [...] w miejscowości Z.. Decyzję odmowną Marszałka Województwa Ś. z 5 czerwca 2018 r. utrzymał w mocy Minister Środowiska decyzją z 31 października 2018 r., zaś skarga spółki [...] na tę ostatnią decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2019 r. (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
W razie podtrzymania wniosku, organ ustali właściwe przepisy mające zastosowanie w sprawie przy uwzględnieniu faktu, że ulegały one wielu zmianom od daty złożenia wniosku w związku z licznymi nowelizacjami zarówno ustawy środowiskowej, jak i prawa miejscowego dotyczącego Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego, na terenie którego miałoby być zlokalizowane zamierzone przedsięwzięcie. W tym celu koniecznym będzie sięgnięcie do regulacji zawartych
w przepisach przejściowych ustaw nowelizujących.
Następnie dokona organ analizy, czy w świetle przepisów mających zastosowanie w sprawie, realizacja przedsięwzięcia jest możliwa bez naruszania przepisów prawa miejscowego, obowiązujących na terenie Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego, oraz regulacji dotyczących ochrony obszarów Natura 2000,
w ramach których na terenie górniczym znajdują się dwa stanowiska – siedlisko grądowe i murawy kserotermiczne.
Stosując przepisy obowiązującego na datę orzekania przez organ prawa miejscowego należy uwzględnić, że w uchwale sejmiku województwa, podjętej na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 z późn. zm.), mogą znaleźć się jedynie takie zakazy, o których mowa w art. 17 ust. 1. Przypomnienia wymaga stanowisko wyrażone w tym zakresie przez Sąd w sprawie II SA/Ke 424/11, zgodnie z którym wprowadzone aktem prawa miejscowego zakazy muszą mieć oparcie w ustawie o ochronie przyrody, a przede wszystkim nie mogą być z nią sprzeczne, gdyż ustawa jest w tym przypadku aktem wyższego rzędu w stosunku do uchwały sejmiku województwa tworzącej park krajobrazowy. Stanowisko to nabiera szczególnego znaczenia w przypadku zakazu, który znalazł się zarówno w uchwale Sejmiku obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak i w kolejnej uchwale Sejmiku Województwa Ś. nr [...] z dnia 26 września 2016 r. (Święt. z 2016 r. poz. 2914; zm.: Święt. z 2017 r. poz. 4129), która – jeśli stan prawny się nie zmieni – będzie podstawą orzekania przez organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Chodzi o treść § 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 ust. 2 pkt 3 obu tych aktów, wedle której zakaz realizacji na obszarze Parku przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej nie dotyczy realizacji przedsięwzięć, dla których procedura dotycząca oceny oddziaływania na środowisko wykazała brak znacząco negatywnego wpływu na ochronę przyrody parku krajobrazowego.
Tymczasem regulacja ustawowa zawarta w ustawie o ochronie przyrody jest inna. Przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy przewiduje bowiem możliwość wprowadzenia na terenie parku krajobrazowego zakazu realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej (co wskazuje na zgodność z ustawą o ochronie przyrody postanowienia zawartego w § 6 ust. 1 pkt 1 uchwały Sejmiku), jednak stosownie do art. 17 ust. 3 ustawy, zakaz ten nie dotyczy realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko nie jest obowiązkowe i przeprowadzona procedura oceny oddziaływania na środowisko wykazała brak niekorzystnego wpływu na przyrodę i krajobraz parku krajobrazowego (co wskazuje na brak zgodności z ustawą postanowienia zawartego w § 6 ust. 2 pkt 3 uchwały).
Oceniając przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, czy realizacja planowanego przedsięwzięcia narusza zakazy określone w prawie miejscowym, będzie zatem organ miał na uwadze, że w razie sprzeczności postanowień uchwały Sejmiku Województwa Ś. dotyczącej Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego z przepisami ustawy o ochronie przyrody, o treści obowiązującego prawa decydują regulacje ustawy, a nie prawa miejscowego.
Następnie, w zależności od dokonanych ustaleń zleci organ uzupełnienie raportu w zakresie, o jakim mowa wyżej w pkt IV ppkt 2.1) lit. b) i c) i w razie konieczności uzupełni postępowanie dowodowe.