II SA/Ke 546/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i orzekła o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane oraz zobowiązała stronę do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Sprawa wynikała z faktu, że syn strony, będący osobą niepełnosprawną, otrzymał świadczenie wspierające, co zgodnie z przepisami wykluczało możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna za ten sam okres. SKO, uchylając decyzję organu I instancji, dodało do niej rozstrzygnięcie o odsetkach, powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca kwestionowała zasadność zwrotu świadczenia, podnosząc brak prawidłowego pouczenia o możliwości takiej sytuacji oraz brak złej wiary. Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane zgodnie z art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym, ponieważ zostało wypłacone za okres, w którym osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Jednakże, Sąd uznał za zasadny zarzut dotyczący naliczenia odsetek. Stwierdził, że przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym nie przewidują naliczania odsetek w przypadku jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego, w przeciwieństwie do ogólnych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto, Sąd uznał, że orzeczenie o odsetkach narusza zakaz reformationis in peius (art. 139 K.p.a.), ponieważ pogarsza sytuację strony odwołującej się w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, która nie zawierała rozstrzygnięcia o odsetkach. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego, w szczególności kwestii nienależnie pobranego świadczenia oraz naliczania odsetek w przypadku ich zbiegu.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego. Orzeczenie w części dotyczącej odsetek może być istotne dla innych spraw z podobnym naruszeniem art. 139 K.p.a.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, w którym osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, jest świadczeniem nienależnie pobranym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, jest świadczeniem nienależnie pobranym na mocy art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadziła zasadę, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Artykuł 63 ust. 11 tej ustawy wprost stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, w którym osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, uważa się za nienależnie pobrane.
Czy od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, wypłaconego za okres jednoczesnego pobierania świadczenia wspierającego, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, wypłaconego za okres jednoczesnego pobierania świadczenia wspierającego, nie przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym jest przepisem szczególnym, który nie przewiduje naliczania odsetek. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące odsetek nie mają zastosowania w tej specyficznej sytuacji, a brak jest odrębnego przepisu w ustawie o świadczeniu wspierającym nakładającego taki obowiązek. Ponadto, orzeczenie o odsetkach naruszałoby zakaz reformationis in peius.
Czy brak prawidłowego pouczenia strony o możliwości uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane wyłącza obowiązek jego zwrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak prawidłowego pouczenia nie wyłącza obowiązku zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku jednoczesnego pobierania świadczenia wspierającego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowi samodzielną podstawę do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, niezależnie od przesłanki pouczenia o braku prawa do jego pobierania, która jest wymagana w ogólnych przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Przepisy (16)
Główne
u.ś.w. art. 63 § ust. 11
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Przepis ten jest samodzielną podstawą do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, niezależnie od pouczenia.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wydania decyzji merytoryczno-reformatoryjnej przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zakaz wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się (reformationis in peius).
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1 i 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Elementy decyzji administracyjnej.
u.ś.r. art. 30 § ust. 2b i 8
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepisy dotyczące naliczania odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Sąd uznał, że nie mają zastosowania w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego pobranego równolegle ze świadczeniem wspierającym.
u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, wymagająca pouczenia.
u.ś.r. art. 30 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
u.ś.w. art. 63 § ust. 6
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego.
u.ś.w. art. 63 § ust. 9
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Wstrzymanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku złożenia wniosku o świadczenie wspierające.
u.ś.w. art. 63 § ust. 16
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Obowiązek informowania o zmianach w zasadach dotyczących świadczeń opiekuńczych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw prawnych do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji jednoczesnego pobierania świadczenia wspierającego. • Naruszenie zakazu reformationis in peius przez organ odwoławczy.
Odrzucone argumenty
Zasadność uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane z uwagi na jednoczesne pobieranie świadczenia wspierającego. • Argumentacja organów o braku konieczności badania złej wiary lub prawidłowości pouczenia w kontekście art. 63 ust. 11 u.ś.w.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem nienależnie pobranym • świadczenia te z zasady mają bowiem analogiczny cel i w związku z tym, jak wspomniano, wykluczają się wzajemnie • brak podstaw do przyjęcia, że ze świadczeniem nienależnie pobranym do czynienia w przedmiotowej sprawie nie mamy • narusza w ocenie Sądu również art. 139 K.p.a. • nie można przy tym podzielić stanowiska SKO, zgodnie z którym brak rozstrzygnięcia w zakresie odsetek za opóźnienie [...] rażąco narusza art. 63 ust. 11 u.ś.w.
Skład orzekający
Sylwester Miziołek
przewodniczący
Krzysztof Armański
sprawozdawca
Agnieszka Banach
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego, w szczególności kwestii nienależnie pobranego świadczenia oraz naliczania odsetek w przypadku ich zbiegu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego. Orzeczenie w części dotyczącej odsetek może być istotne dla innych spraw z podobnym naruszeniem art. 139 K.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej i aktualnej kwestii kolizji świadczeń opiekuńczych, która dotyka wielu rodzin. Rozstrzygnięcie w sprawie odsetek ma istotne znaczenie praktyczne dla opiekunów.
“Czy opiekun musi oddać świadczenie pielęgnacyjne z odsetkami, gdy syn dostaje świadczenie wspierające? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.