II SA/Ke 540/23

II SA/Ke 540/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /przewodniczący/
Dorota Pędziwilk-Moskal /sprawozdawca/
Jacek Kuza
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
III OSK 961/24 - Wyrok NSA z 2025-10-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 62 ust. 1, art. 71 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1839
par. 2 ust. 1 pkt 51
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 30 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Protokolant Starszy Inspektor Sądowy Karolina Chrapkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2023 roku sprawy ze skargi Krzyżanowski Partners Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2023 roku [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 17 lipca 2023 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania Krzyżanowski Partners Sp. z o.o. z siedzibą w P. (zwanej dalej "Spółką"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] i Gminy O. z 15 lutego 2023 r. znak: [...], którą odmówiono ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn. "Budowa fermy drobiu w Pliskowoli na działkach nr ewid.[...], 25, 26, [...], [...], [...], [...], 29, 30 obręb 0013 gm. O., pow. staszowski, woj. świętokrzyskie".
W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm., zwanej dalej: "u.o.o.ś., "ustawą") w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t. j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1839, zwanego dalej "rozporządzeniem"). Kolegium powołało się w szczególności na treść art. 62 ust. 1, art. 71 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 77 ust. 1 u.o.o.ś. i podkreśliło, że w tej sprawie Spółka wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia, załączając raport o oddziałowywaniu przedsięwzięcia na środowisko opatrzony datą lutego 2017 r. wraz z uzupełnieniami. Z treści wniosku Spółki wynika, że planowane przedsięwzięcie przewiduje budowę jedenastu kurników do chowu brojlerów o łącznej maksymalnej obsadzie 3197,92 DJP (799480 szt. ptaków), w początkowym etapie chowu, tj. dla pojedynczego kurnika 290,72 DJP (72680 szt. ptaków). W końcowym etapie chowu (ok. 44 dzień tuczu) łączną maksymalną obsadę przewidziano na ok. 2322,012 DJP (580503 szt. ptaków), tj. dla pojedynczego kurnika 211,092 DJP (52773 szt. ptaków). Kurniki przewidziano w miejscowości P., gmina O., powiat staszowski, województwo świętokrzyskie, na działkach o nr ewid.: 24, 25, 26, [...], [...], [...], [...], 29, 30 - obręb 0013, a zakres przedsięwzięcia obejmuje wykonanie:
- 11 szt. kurników o łącznej powierzchni zabudowy około 38907 m2 (co stanowi 37180 m2 powierzchni chowu), tj. powierzchnia zabudowy/chowu dla pojedynczego kurnika wynosi [...] m2; 11 szt. pomieszczeń sterówek przy kurnikach;
- 11 szt. baterii silosów paszowych o pojemności 2 x 42 m3 każda wraz z wagami paszowymi przy silosach;
- kotłowni wyposażonej w trzy kotły węglowe o mocy 700 kW oraz 2 o mocy 800 kW (zlokalizowanej pomiędzy hydrofornią, a placem na żużel, teren pomiędzy 7-8 kurnikiem);
- budynku socjalno-administracyjnego o powierzchni zabudowy ok. 96 m2 waz z wiatą magazynową (zlokalizowanego od strony północnej 1 kurnika);
- budynku agregatów, stacji trafo, rozdzielni (zlokalizowanego po południowej stronie placu na opał);
- magazynu odpadów oraz chłodniczego kontenera do gromadzenia padłych sztuk drobiu (zlokalizowanych po zachodniej stronie myjki dezynfekcyjnej, przy wjeździe na teren gospodarstwa);
- budynku technicznego (zlokalizowanego po północnej stronie hydroforni);
- powierzchni utwardzonej - ok. 5650 m2 (place zlokalizowane pomiędzy 7-8 kurnikiem oraz południowej stronie 11 kurnika i droga manewrowo-dojazdowa wzdłuż wschodniej strony kurników) oraz placu na opał - ok. 130 m2 i placu na żużel - ok. 140 m2 (zlokalizowanych pomiędzy 7-8 kurnikiem);
- dwóch zbiorników na ścieki technologiczne o pojemności 60 m3 i 80 m3 (zlokalizowanych kolejno na południowej stronie 11 kurnika oraz pomiędzy 4-5 kurnikiem);
- zbiornika na ścieki socjalno-bytowe o pojemności do 10 m3 (zlokalizowanego po północnej stronie budynku socjalno-administracyjnego);
- zbiornika p.poż o pojemności ok. 500 m3 (zlokalizowanego pomiędzy 7-8 kurnikiem, we wschodniej części działek inwestycyjnych);
- wagi samochodowej, myjki dezynfekcyjnej (zlokalizowanych przy wjeździe na teren gospodarstwa, po północnej stronie działek inwestycyjnych);
- ujęcia wody wraz ze stacją uzdatniania wody i hydrofornią;
- wyposażenia budynków chowu w niezbędną infrastrukturę techniczną oraz urządzenia, w tym: instalację żywienia i pojenia; instalację elektryczną; instalację wentylacji mechanicznej.
Jak wskazało Kolegium, planowane przedsięwzięcie zostało zaliczone do kategorii mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś., wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt. 2 ww. ustawy, wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 70 rozporządzenia. Jak wskazał organ instalacja na planowanej fermie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r., poz. 1169) kwalifikuje się do instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów środowiska i będzie wymagała uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, chów drobiu zaplanowano w systemie ściółkowym. Ściółkę przewidziano jako rozdrobnioną i równomiernie rozprowadzoną na posadzce słomę. Chów brojlerów w planowanych kurnikach przewidziano w 7 cyklach produkcyjnych w roku (po 44 dni). Źródłem zaopatrzenia projektowanych obiektów w wodę przewidziano z wodociągu gminnego oraz własnego ujęcia wody. Wentylację w poszczególnych budynkach oparto na regulacji wysokości podciśnienia przy użyciu: 13 wentylatorów dachowych o średnicy 0,8 m każdy; 16 wentylatorów wielkośrednicowych, szczytowych o średnicy 1,4 m każdy. Maksymalne zapotrzebowanie wentylacyjne jednego budynku określono w raporcie na poziomie 1 116 900 m/h wymiany powietrza. Ogrzewanie kurników oparto o system nagrzewnic wodnych zasilanych z projektowanej centralnej kotłowni wyposażonej w 3 kotły niskoemisyjne na paliwo stałe o mocy jednostkowej do 1x700 kW oraz 2x800 kW (do każdego kotła przewidziano odrębny komin). Dla każdego obiektu zaplanowano 14 nagrzewnic o mocy ok. 45 kW każda.
Kolegium podkreśliło, że jak wynika z obliczeń przedstawionych w raporcie w ciągu roku na terenie gospodarstwa powstawać będzie 13 596 Mg obornika. Przewidziano usuwanie obornika powstającego w trakcie użytkowania kurników po zakończeniu każdego cyklu produkcyjnego trwającego 44 dni i przekazywanie na podstawie umów do biogazowi, okolicznym rolnikom w celu zagospodarowania jako naturalny nawóz zgodnie z opracowanym i zatwierdzonym planem nawożenia lub też do przygotowania podłoża pod uprawy.
Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów działki inwestycyjne nr ewid.: 24, 25, 26, [...], [...], [...], [...], 29, 30, stanowią grunty rolne, pastwiska, grunty leśne, nieużytki o łącznej powierzchnia ok. 9 ha. Najbliżej położone tereny zabudowy mieszkaniowej - zabudowa zagrodowa - zlokalizowane są w odległości ok. 600 m w kierunku północnym od granicy działek inwestycyjnych oraz w odległości ok. 930 m w kierunku południowo-zachodnim od granicy działek inwestycyjnych.
Kolegium zaznaczyło, że uprzednio decyzją z 24 września 2018 r. uchyliło w całości wydaną w tej sprawie decyzję Burmistrza [...] i Gminy O. z 24 maja 2018 r. o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla ww. przedsięwzięcia i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 17 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 689/18 odrzucił sprzeciw wniesiony na ww. decyzję Kolegium.
Wynikiem ponownego postępowania była decyzja Burmistrza [...] i Gminy O. z 21 stycznia 2022 r., którą ponownie odmówiono ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla spornego przedsięwzięcia, uchylona w całości decyzją Kolegium z 10 czerwca 2022 r. Kolegium wskazało bowiem, że w celu oceny oddziaływania inwestycji na środowisko badanie długotrwałego narażenia na emanację związków zapachowych jest niezbędne, pomocnym może być ewentualne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który umożliwi wyjaśnienie istotnych okoliczności do rozstrzygnięcia tego problemu. Niezbędne jest ustalenia ponad wszelką wątpliwość jaki wpływ na środowisko może mieć planowana inwestycja.
Aktualnie zaskarżoną decyzją rozpoznaną w trybie odwoławczym jest decyzja Burmistrza [...] i Gminy O. z 15 lutego 2023 r.
Kolegium wskazało, że z postanowienia Regionalnego Dyrektor Ochrony Środowiska z 15 października 2021 r., który odmówił uzgodnienia i określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia wynika, iż brak kompleksowego zbadania oddziaływania odorowego dla planowanej inwestycji uniemożliwia jej uzgodnienie i określenie środowiskowych uwarunkowań z uwagi na treść raportu z którego wynika, że izolinia przedstawiająca średnie stężenie odorów o wartości 1 ou/m3 - czyli odpowiadająca progowi węchowej wyczuwalności - przebiega bezpośrednio przy granicy planowanej inwestycji. Natomiast izolinia przedstawiająca częstości przekroczeń stężeń jednogodzinowych najbliżej zlokalizowanego budynku mieszkalnego w kierunku północnym przekracza przyjętą ww. wartość dopuszczalną 3%. W ocenie organu specjalistycznego, z treści raportu wynika, że planowana inwestycja będzie źródłem emisji różnych substancji odorowych, wpływających na środowisko, utrudniających niezakłócone korzystanie z niego przez okolicznych mieszkańców. Z przedstawionych wyjaśnień wynika, iż sporna inwestycja będzie źródłem emisji różnych substancji odrowych, wpływających na środowisko, utrudniających niezakłócone korzystanie z niego przez okolicznych mieszkańców. Planowana inwestycja z uwagi na jej zasięg i obsadę zwierząt należy niewątpliwie do chowu przemysłowego. Jednocześnie emisje z chowu przemysłowego (ze względu na skalę) są bardziej odczuwalne niż emisja z tradycyjnych gospodarstw rolnych, prowadzących chów/hodowlę kilkunastu, kilkudziesięciu krów, świń, drobiu. Nadto nie jest to uciążliwość krótkotrwała, ale ma charakter ciągły, tj. w 11 kurnikach, gdzie cykl produkcyjny będzie trwał 44 dni, o maksymalnym zapotrzebowaniu wentylacyjnym jednego kurnika na poziomie 1116900m/h wymiany powietrza.
Zdaniem Kolegium, zasadne jest stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, że ustalając oddziaływania odorowe należy posiłkować się dostępnymi w [...] oraz w świecie opracowaniami. Analizy zawarte w raporcie pokazały, że przewidziane działania minimalizujące nie są wystarczające. Spółka nie wskazała dodatkowych działań możliwych do zastosowania w celu ograniczenia oddziaływania uciążliwości odorowej zwłaszcza w aspekcie długotrwałego narażenia na emanację związków zapachowych i nie zamierza tego uczynić, bowiem neguje zasadność zastosowania kolejnych takich ograniczeń. Tymczasem długotrwałe narażenie na uciążliwości zapachowe może mieć bardzo negatywny wpływ na zdrowie człowieka, tj. wywołać depresję, znużenie, problemy oddechowe, bóle głowy, nudności, podrażnienia oczu i gardła.
Odnosząc się do zarzutów wniesionego odwołania Kolegium wyjaśniło, że sytuacja dopuszczalności stężeń substancji odorogennych w powietrzu na terenie kraju nie została wprawdzie uregulowana, nie oznacza to jednak że kwestie te nie powinny być badane i analizowane na etapie wydawania decyzji środowiskowej.
Z kolei, z treści załączonego do akt sprawy uzupełnienia raportu wynika, że izolinia przedstawiająca średnie stężenia odorów o wartości 1 ou/m3 czyli odpowiadająca progowi węchowej wyczuwalności przebiega zaraz za granicą planowanej inwestycji. Zgodnie z literaturą jedynie 50% osób przebywających w najbliższej okolicy Zakładu będzie w stanie wyczuć różnicę w zapachu powietrza, która będzie spowodowana obecnością fermy drobiu. Tereny w granicach izolinii 1 ou/m3 to działki użytkowane rolniczo, które nie stanowią stałego miejsca bytowania ludzi, którzy negatywnie mogliby odbierać emisję zapachową z omawianej fermy. Dalej w treści raportu zawarto wnioski, że dla najbliżej zabudowy mieszkalnej (dla której były prowadzone obliczenia w siatce dodatkowej częstotliwości) przekroczeń stężeń jednogodzinnych 1 ou/m3 odorów wyniosła 3,7%. Zgodnie z tym jedynie 3,7% czasu w skali roku w okolicy budynku mieszkalnego wystąpią zapachy, które będzie w stanie wyczuć ponad 50% osób, co nadal nie oznacza, że pomimo zidentyfikowania zmian zapachowych w powietrzu będą oni w stanie przypisać dany zapach do źródła jego pochodzenia (również rodzaju zapachu i jego charakteru).
Zdaniem Kolegium, istnieje zatem zagrożenie, że emitowane przez projektowaną farmę drobiu odory będą odczuwalne w stopniu powodującym dyskomfort zamieszkiwania i przebywania w sąsiedztwie oraz będą powodować nadmierne uciążliwości oraz spory czy zaproponowane w raporcie rozwiązania minimalizujące rozprzestrzenianie się czynników odorowych w powietrzu jest w tej konkretnej sprawie wystarczające.
Wprawdzie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. pismem z 26 września 2019 r. wyraził pozytywną opinię realizacji przedsięwzięcia i określił warunki dla planowanego przedsięwzięcia, jednakże uczynił to przed ostatecznym uzupełnieniem raportu m.in. w maju 2022 r.
W niniejszej sprawie Spółka neguje konieczność kompleksowego zbadania oddziaływania planowanej inwestycji, w tym zbadanie w sposób wyczerpujący oddziaływań odorowych, choć z treści raportu wynika, że oddziaływania te oscylują na granicy lub przekroczą teren inwestycji i mogą oddziaływać na zabudowę mieszkaniową.
Kolegium podkreśliło, że samo doświadczenie życiowe, jakie posiada każdy obywatel odnośnie realizacji takich inwestycji wskazuje, że kwestie te należy badać w sposób szczególnie staranny. Spółka nie skorzystała z opinii biegłego w celu wyjaśnienia ww. kwestii oraz neguje zasadność wykorzystania nauki pozwalającej na mierzenie odorów.
Wobec tego, mając na względzie linię orzeczniczą dotycząca skomplikowanej problematyki dotyczącej emisji gazów a zwłaszcza odorów, z uwagi na brak norm odorowych, nie zwalnia organów od zajęcia się tą problematyką, istotną z punktu widzenia ochrony środowiska, życia i zdrowi ludzi i poddanie jej ocenie. Jest to stanowisko utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych i niekwestionowane.
Zdaniem Kolegium, rację ma Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazując, że brak podstaw normatywnych określających parametry stężeń substancji zapachowych w powietrzu nie zwalnia z obowiązku analizy uciążliwości w tym zakresie, gdyż przedmiotem oceny oddziaływania na środowisko jest identyfikacja, analiza i ocena oddziaływania w kontekście ich "negatywnego oddziaływania na środowisko".
Jak wynika z obliczeń przedstawionych w raporcie w ciągu roku na terenie planowanego gospodarstwa powstawać będzie ponad 13 tys. Mg obornika. Raport przewiduje, że obornik (pomiot kurzy) powstający w trakcie użytkowania kurników będzie z nich usuwany po zakończeniu każdego cyklu produkcyjnego trwającego 44 dni i będzie przekazywany na podstawie umów do biogazowi, okolicznym rolnikom w celu zagospodarowania jako naturalny nawóz zgodnie z opracowanym i zatwierdzonym planem nawożenia lub też do przygotowania podłoża pod uprawy.
W ocenie Kolegium, rację ma organ pierwszej instancji wskazując, iż wyjaśnienia Spółki dotyczące możliwości wykorzystania pomiotu kurzego w tym zakresie są niewystarczające i zasadne jest żądanie konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie.
Zdaniem Kolegium, niezasadne są wszelkie zarzuty odwołania, w tym zarzuty dotyczące naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 66 ust. 1 pkt. 6, 8 i 9 ustawy środowiskowej poprzez bezpodstawne żądanie od Spółki przedstawienia dokumentacji potwierdzającej możliwość przyjęcia obornika przez rolników, którzy zadeklarują jego odbiór w ilości wynikającej z posiadanego areału, mimo, że z obowiązujących przepisów nie wynika obowiązek przedstawienia takich dokumentów, które to będą badane na kolejnych etapach uzyskiwania pozwoleń na realizację inwestycji. Za dowód należy bowiem dopuścić wszystko, co przyczyni się do rzetelnego rozpoznania sprawy.
Kolegium stwierdziło, że skoro nadmierne uciążliwości zapachowe przekraczają granice działki, co wynika z raportu, to zasada przezorności została zastosowana w sprawie zasadnie, bowiem nie udokumentowano bezsprzecznie, że okoliczni mieszkańcy nie będą narażeni na nadmierne uciążliwości związane z czynnikami zapachowymi powstałymi w wyniku eksploatacji inwestycji. Przepis art. 66 ust. 1 ustawy wymaga, ażeby w raporcie określać przewidywane rodzaje i ilości emisji, opisać przewidywane znaczące oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz przewidywane działania mające na celu unikanie, zapobieganie, ograniczanie i kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko. Z tego wynika obowiązek przedstawienia w raporcie, adekwatnych do przewidywanych negatywnych oddziaływań na środowisko metod neutralizowania ich wpływu na środowisko. Procedura oceny oddziaływania na środowisko ma bowiem za zadanie zdiagnozowanie zagrożeń płynących z działalności człowieka dla środowiska i wszystkich jego komponentów oraz określenia warunków zabezpieczających środowisko, pod którymi realizacja inwestycji będzie możliwa.
Jak podkreśliło Kolegium, niedostatków raportu nie można usunąć przy pomocy nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedłożenia analizy porealizacyjnej, zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy. Instytucja analizy porealizacyjnej ma bowiem służyć wyłącznie weryfikacji rzeczywistego oddziaływania zrealizowanego przedsięwzięcia na środowisko z prognozowanymi skutkami szczegółowo określonymi w raporcie. Metody zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stosownie do potrzeb, powinny być określone już w raporcie, tj. przed rozpoczęciem inwestycji.
Kolegium dodało, że decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych ma charakter związany, tzn. organ właściwy do wydania decyzji nie ma swobody działania, w przypadku odmownego uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Odnosząc się zaś do zawartych w odwołaniu zarzutów dotyczących postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Kolegium podniosło, że polemika ze stanowiskiem zawartym w postanowieniu organu specjalistycznego nie może sprowadzać się do ogólnego zakwestionowania zajętego przez niego stanowiska. Podważenie jego ustaleń przez wnioskodawcę może nastąpić jedynie w warunkach całościowej oceny uwarunkowań przyrodniczych dokonanej przez kompetentnych fachowców i wynikających z tej analizy wniosków.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium podkreśliło, że raport jest dokumentem prywatnym, ale opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy przedsięwzięcia.
W ocenie Kolegium, skoro organ pierwszej instancji dokonał analizy tego dokumentu i zauważył, że raport ten nie został sporządzony w sposób wyczerpujący wszystkie sporne kwestie, a jednocześnie Spółka nie zgadza się na uzupełnienie tego dowodu to w zasadzie brak jest możliwości wydania decyzji pozytywnej.
Krzyżanowski Partners Sp. z o.o. z siedzibą w P. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzuciło temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 66 ust. 1 pkt 6, pkt 8 i pkt 9 ustawy w zw. z § 4 oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu ("rozporządzenie z 26 stycznia 2010 r.") w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez poszerzenie ustawowych przesłanek pozytywnego uzgodnienia realizacji inwestycji oraz dokonanie oceny uciążliwości odorowych inwestycji, pomimo, że w chwili obecnej w Polsce brak jest możliwości oceny uciążliwości zapachowych z uwagi na fakt, że nie istnieją akty prawne regulujące powyższe kwestie i w konsekwencji przeprowadzenie opinii olfaktometrycznej i jej wyniki nie mogą stanowić podstawy do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji inwestycji;
- art. 66 ust. 1 pkt 6, pkt 8 i pkt 9 ustawy, poprzez uznanie, że w przypadku prowadzenia postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ustalenia kompletności raportu środowiskowego konieczne jest przedstawienie dokumentacji potwierdzającej możliwość przyjęcia obornika przez rolników, którzy zadeklarują jego odbiór w ilości wynikającej z posiadanego areału, pomimo, że z obowiązujących przepisów nie wynika obowiązek przedstawienia takich dokumentów, które to będą badane w kolejnych etapach procesu budowlanego, tj. uzyskiwania pozwolenia zintegrowanego po realizacji inwestycji;
- art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 191 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i wynikającej z niego zasady przezorności poprzez odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji pomimo, że zasada przezorności nie upoważnia do wydania decyzji odmawiających ustalenia uwarunkowań środowiskowych zgody na realizację przedsięwzięcia a prowadzić ma jedynie do przeprowadzenia odpowiednich postępowań w sprawie badania oddziaływania inwestycji na środowisko;
- art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 191 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i wynikającej z niego zasady przezorności poprzez utrzymanie w mocy decyzji oraz uznanie za uzasadnioną odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji pomimo, że jej realizacja nie będzie naruszała zasady przezorności - inwestycja znajduje się w odległości 600 m (kierunek północny) oraz 930 m (kierunek południowo- zachodni) od najbliższej zabudowy, a zatem okoliczni mieszkańcy nie będą narażeni na nadmierne uciążliwości związane z czynnikami zapachowymi powstałymi w wyniku eksploatacji inwestycji;
- art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. art. 66 ust. 1 pkt. 6, 8 i 9 ustawy, poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz przedstawienia podstaw prawnych dla formułowania wniosków w zakresie rzekomego błędnego sporządzenia raportu środowiskowego oraz oddziaływania odorowego na zdrowie i życie okolicznych mieszkańców;
- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a, poprzez rażąco błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego i pominięcie danych wynikających z raportu środowiskowego oraz pozytywnych opinii wydanych w sprawie oraz uzupełnień przesłanych przez inwestora, a także przy braku jakichkolwiek przesłanek i danych uzasadniających stanowisko odmienne, w tym braku przeciwdowodów i w konsekwencji poprzez wydanie zaskarżonej decyzji - dowolnej i uznanie, że raport ten nie został sporządzony w sposób wyczerpujący wszystkie sporne kwestie, pomimo że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że inwestycja nie będzie miała negatywnego wpływu na życie mieszkańców oraz że inwestor zamierza wprowadzić szereg rozwiązań minimalizujących rozprzestrzenianie się czynników odorowych w powietrzu;
- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z 80 k.p.a., poprzez uznanie, że inwestor w sposób nieprawidłowy (niewystarczający) przedstawił ocenę oddziaływania inwestycji na środowisko, z uwagi na brak przedstawienia umów z rolnikami, którzy zadeklarują odbiór obornika oraz pominięcie danych wynikających z raportu środowiskowego oraz pozytywnych opinii wydanych w sprawie oraz uzupełnień przesłanych przez inwestora, z których wynika, że powstały obornik zostanie zagospodarowany w ten sposób, że częściowo przekazany zostanie rolnikom na podstawie zawartych umów lub też przekazany podmiotom prowadzącymi biogazownie, uprawę pieczarek oraz produkcję podłożona pod uprawy;
- art. 7 k.p.a., z uwagi na fakt, że jak wynika z zaskarżonej decyzji decydujące znaczenie dla odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia był sprzeciw wyrażony przez część mieszkańców miejscowości O., a zatem naruszenie art. 7 k.p.a. polegało na uznaniu, że interes społeczny protestujących mieszkańców jako interes przeważający nad interesem wnioskodawcy i mieszkańców popierających inwestycję przemawia za odmową ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, podczas gdy art. 7 k.p.a. nie znajduje w tej sprawie zastosowania, gdyż przesłanki wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są sprecyzowane w przepisach prawa materialnego (jest to decyzja związana), a zatem nie jest to decyzja podejmowana przez organ administracji publicznej na podstawie tzw. uznania administracyjnego, a tylko w odniesieniu do takich decyzji znajduje zastosowania art. 7 k.p.a.;
- art. 8 § 1 i 2 k.p.a., poprzez:
. prowadzenie postępowania w sposób kwestionujący zaufanie uczestników do władzy publicznej oraz odstąpienie od powszechnej praktyki rozstrzygania spraw, polegającej na uznaniu, że kwestie odorowe mogą stanowić podstawę do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, pomimo, że organy powszechnie uznają, że w chwili obecnej w Polsce brak jest możliwości oceny uciążliwości zapachowych z uwagi na fakt, że nie istnieją akty prawne regulujące powyższe kwestie oraz, że wystarczające jest przedstawienie sposobów zagospodarowania obornika bez konieczności przedstawiania dokumentów potwierdzających gotowość podmiotów na odbiór takiego obornika;
. brak przeprowadzenia dowodów, do przeprowadzenia których organ został zobowiązany na podstawie postanowienia Kolegium z 10 czerwca 2022 r.;
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania oraz wydanie zaskarżonej decyzji bez zapewnienia stronom czynnego udziału w sprawie, w szczególności braku zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Ponadto, stosownie do art. 142 k.p.a., Spółka zaskarżyła postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 15 października 2021 r. w przedmiocie negatywnego uzgodnienia realizacji inwestycji, które miało wpływ na wynik sprawy i znalazło odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji, poprzez:
- art. 66 ust. 1 pkt 6, pkt 8 i pkt 9 ustawy w zw. z § 4 oraz Załącznika nr 1 do rozporządzenia, w zw. z art. 6 ust 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez poszerzenie ustawowych przesłanek pozytywnego uzgodnienia realizacji inwestycji oraz dokonanie oceny uciążliwości odorowych inwestycji (w oparciu o projekt ustawy o przeciwdziałaniu uciążliwości zapachowej), pomimo, że w chwili obecnej w Polsce brak jest możliwości oceny uciążliwości zapachowych z uwagi na fakt, że nie istnieją akty prawne regulujące powyższe kwestie;
- art. 66 ust. 1 pkt 6, pkt 8 i pkt 9 ustawy poprzez bezpodstawne żądanie od inwestora przedstawienia dokumentacji potwierdzającej możliwość przyjęcia obornika przez rolników, którzy zadeklarują jego odbiór w ilości wynikającej z posiadanego areału, mimo, że z obowiązujących przepisów nie wynika obowiązek przedstawienia takich dokumentów, które to będą badane na kolejnych etapach uzyskiwania pozwoleń na realizację inwestycji;
- art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 191 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i wynikającej z niego zasady przezorności poprzez odmowę uzgodnienia realizacji inwestycji mimo, że zasada przezorności nie upoważnia do odmowy uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia a prowadzić ma jedynie do przeprowadzenia odpowiednich postępowań w sprawie badania oddziaływania inwestycji na środowisko;
- art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 191 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i wynikającej z niego zasady przezorności poprzez odmowę uzgodnienia realizacji inwestycji mimo, że realizacja inwestycji nie będzie naruszała zasad przezorności - inwestycja znajduje się w odległości 600 m (kierunek północny) oraz 930 m (kierunek południowo-zachodni) od najbliższej zabudowy, a więc okoliczni mieszkańcy nie będą narażeni na nadmierne uciążliwości związane z czynnikami zapachowymi powstałymi w wyniku eksploatacji inwestycji;
- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z 80 k.p.a., poprzez rażąco błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego i pominięcie danych wynikających z raportu oraz pozytywnych opinii wydanych w sprawie i uzupełnień przesłanych przez inwestora, a także przy braku jakichkolwiek przesłanek i danych uzasadniających stanowisko odmienne, w tym braku przeciwdowodów i w konsekwencji poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia - całkowicie dowolnego, pomimo że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że inwestycja nie będzie miała negatywnego wpływu na życie mieszkańców oraz, że inwestor zamierza wprowadzić szereg rozwiązań minimalizujących rozprzestrzenianie się czynników odorowych w powietrzu;
- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez uznanie, że inwestor w sposób nieprawidłowy (niewystarczający) przedstawił ocenę oddziaływania inwestycji na środowisko, z uwagi na brak przedstawienia umów z rolnikami, którzy zadeklarują odbiór obornika oraz pominięcie danych wynikających z raportu środowiskowego oraz pozytywnych opinii wydanych w sprawie oraz uzupełnień przesłanych przez inwestora, z których wynika, że powstały obornik zostanie zagospodarowany w ten sposób, że częściowo przekazany zostanie rolnikom na podstawie zawartych umów lub też przekazany podmiotom prowadzącym biogazownie, uprawę pieczarek oraz produkcję podłoża pod uprawy, co jest wystarczające w świetle obowiązujących przepisów;
- art. 7 k.p.a., z uwagi na fakt, że jak wynika z zaskarżonego postanowienia decydujące znaczenie dla odmowy uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia był sprzeciw wyrażony przez część mieszkańców miejscowości O., a zatem naruszenie art. 7 k.p.a. polegało na uznaniu, że interes społeczny protestujących mieszkańców jako interes przeważający nad interesem wnioskodawcy i mieszkańców popierających inwestycję przemawia za odmową uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia, podczas gdy art. 7 k.p.a. nie znajduje w tej sprawie zastosowania, ponieważ przesłanki wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są sprecyzowane w przepisach prawa materialnego (jest to decyzja związana), a zatem nie jest to decyzja podejmowana przez organ administracji publicznej na podstawie tzw. uznania administracyjnego, a tylko w odniesieniu do takich decyzji znajduje zastosowania art. 7 k.p.a.;
- art. 8 § 1 i § 2 k.p.a., przez prowadzenie postępowania w sposób kwestionujący zaufanie uczestników do władzy publicznej oraz odstąpienie od powszechnej praktyki rozstrzygania spraw, polegającej na uznaniu, że kwestie odorowe mogą stanowić podstawę do odmowy uzgodnienia realizacji Inwestycji, pomimo, że organy powszechnie uznają, że w chwili obecnej w Polsce brak jest możliwości oceny uciążliwości zapachowych z uwagi na fakt, że nie istnieją akty prawne regulujące powyższe kwestie oraz że wystarczające jest przedstawienie sposobów zagospodarowania obornika bez konieczności przedstawiania dokumentów potwierdzających gotowość podmiotów na odbiór takiego obornika (w tym poprzez wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z własnym, wcześniejszym postanowieniem z 3 listopada 2017 r. wydanym w tej sprawie).
W uzasadnieniu skargi Spółka przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów, w oparciu o które wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm., zwanej dalej: "u.o.o.ś., "ustawą") w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jedn.Dz.U. z 2019 r., poz. 1839, zwanego dalej "rozporządzeniem").
Funkcjonowanie fermy drobiu wiąże się z uciążliwością zapachową, związaną z wydzielaniem do powietrza podczas chowu zwierząt różnych substancji, a w szczególności wielu kwasów organicznych, amoniaku i fenoli. Wśród wydzielanych substancji są i takie, dla których aktualnie obowiązujące przepisy prawa administracyjnego nie zakreślają standardów emisyjnych i dopuszczalnych poziomów stężeń, w szczególności substancje wywołujące odory. Zawarte w ustawie środowiskowej uregulowania dotyczące ocen środowiskowych mają na celu weryfikację oddziaływania inwestycji kwalifikowanych, a więc takich, które powodują albo mogą powodować potencjalne niebezpieczeństwo dla środowiska. Postępowanie to dotyczy planowanego dopiero przedsięwzięcia i sprowadza się do ustalenia, czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska.
Zgodnie z art. 71 ust. 2 u.o.o.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określone zostały w rozporządzeniu. Planowane przedsięwzięcie, zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego ocena oddziaływania na środowisko jest wymagana.
Podkreślić należy, zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy środowiskowej, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Tryb i zasady wydawania powyższej decyzji regulują przepisy Rozdziału 3 (art. 71-87).
Istotę prawną oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawarto w art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej, wskazując iż przez ocenę tę należy rozumieć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko służy zidentyfikowaniu wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska, mogących wiązać się z realizacją przedsięwzięcia, a następie wskazaniu rozwiązań eliminujących lub minimalizujących te zagrożenia.
Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
Zasadniczym dowodem w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Innymi słowy ocena okoliczności faktycznych dokonywana jest m.in. w oparciu o przygotowany raport, który stanowi istotny środek dowody i który organ obowiązany jest uwzględnić przy wydawaniu decyzji. Z uwagi na swój charakter raport powinien być oceniany przez organ w świetle wymagań stawianych środkom dowodowym na gruncie art. 75 i nast. k.p.a. Raport ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu zmierzającym do uzyskania decyzji środowiskowych. Chociaż nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. - a zatem nie może zastąpić swobodnej oceny dowodów - zawiera jednak wiadomości specjalistyczne i podlega pełnej ocenie przez właściwy organ prowadzący postępowanie w świetle oceny całokształtu materiału dowodowego w rozumieniu art. 80 k.p.a. Ewentualny brak dostatecznego odniesienia się do istotnych kwestii oznacza, że raport w tym zakresie może zostać uznany za niespełniający wymogów ustawowych (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2015 r., sygn. II OSK 2213/13,
Ocena raportu powinna zmierzać do zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń środowiskowych związanych z realizacją planowanej inwestycji, co jest niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą zostać uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (por. wyrok NSA z 5 marca 2013 r., sygn. II OSK 1858/13,
Dla oceny raportu istotne jest czy spełnia on wymagania ustalone w art. 66 ustawy środowiskowej.
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania ustaleń raportu i nie dokonuje merytorycznej oceny raportu o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko, lecz jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy (por. wyrok NSA z 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13), co znaczy, że poddaje raport ocenie pod względem formalnym tj. bada jego zupełność czy logiczną spójność oraz weryfikuje sporządzenie raportu przez osobę uprawnioną (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2014 r., sygn. II OSK 2029/12).
W art. 66 ust. 1 ustawy ustawodawca wskazał, jakie niezbędne elementy powinien zawierać raport, jednakże znaczną część problemów, związanych z charakterem prawnym raportu oraz jego znaczeniem dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w drodze wykładni rozwiązywało orzecznictwo sądowe.
W orzecznictwie podkreśla się, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. W szczególności organ powinien ustalić, czy opracowany raport zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych oraz społecznych. Raport jest dokumentem prywatnym, opracowywanym na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją określonej inwestycji, zaś inne podmioty uczestniczące w postępowaniu administracyjnym jako strony lub na prawach strony, mają wynikającą z przepisów o postępowaniu dowodowym w administracji, możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych zmierzających do podważenia tego dowodu, np. w postaci opinii sporządzonej przez inną osobę posiadającą odpowiednią wiedzę. Posiada on przy tym szczególną moc dowodową. Wyjątkowy charakter raportu wynika z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych i organizacyjnych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą. Rzeczą organu administracji jest zatem rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena raportu oraz ewentualnych innych dowodów, przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, a zwłaszcza oceny, czy raport uwzględnia wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Jest to niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które musiałyby być uwzględnione na ewentualnych kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (por.: wyrok NSA z 20 maja 2014 r., sygn. II OSK 2999/12).
W kontrolowanej sprawie Spółka wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia, załączając raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z lutego 2017 r. wraz z uzupełnieniami. Z treści wniosku Spółki wynika, że planowane przedsięwzięcie przewiduje budowę jedenastu kurników do chowu brojlerów o łącznej maksymalnej obsadzie 3197,92 DJP (799480 szt. ptaków), w początkowym etapie chowu, tj. dla pojedynczego kurnika 290,72 DJP (72680 szt. ptaków). W końcowym etapie chowu (ok. 44 dzień tuczu) łączną maksymalną obsadę przewidziano na ok. 2322,012 DJP (580503 szt. ptaków), tj. dla pojedynczego kurnika 211,092 DJP (52773 szt. ptaków). Kurniki przewidziano w miejscowości P., gmina O., powiat staszowski, województwo świętokrzyskie, na działkach o nr ewid.: 24, 25, 26, [...], [...], [...], [...], 29, 30 - obręb 0013, a zakres przedsięwzięcia obejmuje wykonanie:
- 11 szt. kurników o łącznej powierzchni zabudowy około 38907 m2 (co stanowi 37180 m2 powierzchni chowu), tj. powierzchnia zabudowy/chowu dla pojedynczego kurnika wynosi [...] m2; 11 szt. pomieszczeń sterówek przy kurnikach;
- 11 szt. baterii silosów paszowych o pojemności 2 x 42 m3 każda wraz z wagami paszowymi przy silosach;
- kotłowni wyposażonej w trzy kotły węglowe o mocy 700 kW oraz 2 o mocy 800 kW (zlokalizowanej pomiędzy hydrofornią, a placem na żużel, teren pomiędzy 7-8 kurnikiem);
- budynku socjalno-administracyjnego o powierzchni zabudowy ok. 96 m2 waz z wiatą magazynową (zlokalizowanego od strony północnej 1 kurnika);
- budynku agregatów, stacji trafo, rozdzielni (zlokalizowanego po południowej stronie placu na opał);
- magazynu odpadów oraz chłodniczego kontenera do gromadzenia padłych sztuk drobiu (zlokalizowanych po zachodniej stronie myjki dezynfekcyjnej, przy wjeździe na teren gospodarstwa);
- budynku technicznego (zlokalizowanego po północnej stronie hydroforni);
- powierzchni utwardzonej - ok. 5650 m2 (place zlokalizowane pomiędzy 7-8 kurnikiem oraz południowej stronie 11 kurnika i droga manewrowo-dojazdowa wzdłuż wschodniej strony kurników) oraz placu na opał - ok. 130 m2 i placu na żużel - ok. 140 m2 (zlokalizowanych pomiędzy 7-8 kurnikiem);
- dwóch zbiorników na ścieki technologiczne o pojemności 60 m3 i 80 m3 (zlokalizowanych kolejno na południowej stronie 11 kurnika oraz pomiędzy 4-5 kurnikiem);
- zbiornika na ścieki socjalno-bytowe o pojemności do 10 m3 (zlokalizowanego po północnej stronie budynku socjalno-administracyjnego);
- zbiornika p.poż o pojemności ok. 500 m3 (zlokalizowanego pomiędzy 7-8 kurnikiem, we wschodniej części działek inwestycyjnych);
- wagi samochodowej, myjki dezynfekcyjnej (zlokalizowanych przy wjeździe na teren gospodarstwa, po północnej stronie działek inwestycyjnych);
- ujęcia wody wraz ze stacją uzdatniania wody i hydrofornią;
- wyposażenia budynków chowu w niezbędną infrastrukturę techniczną oraz urządzenia, w tym: instalację żywienia i pojenia; instalację elektryczną; instalację wentylacji mechanicznej.
Nie budzi wątpliwości, że planowane przedsięwzięcie zostało zaliczone do kategorii mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś., wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt. 2 ww. ustawy, wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 70 rozporządzenia. Instalacja na planowanej fermie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r., poz. 1169) kwalifikuje się do instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów środowiska i będzie wymagała uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, chów drobiu zaplanowano w systemie ściółkowym. Ściółkę przewidziano jako rozdrobnioną i równomiernie rozprowadzoną na posadzce słomę. Chów brojlerów w planowanych kurnikach przewidziano w 7 cyklach produkcyjnych w roku (po 44 dni). Źródłem zaopatrzenia projektowanych obiektów w wodę przewidziano z wodociągu gminnego oraz własnego ujęcia wody. Wentylację w poszczególnych budynkach oparto na regulacji wysokości podciśnienia przy użyciu: 13 wentylatorów dachowych o średnicy 0,8 m każdy; 16 wentylatorów wielkośrednicowych, szczytowych o średnicy 1,4 m każdy. Maksymalne zapotrzebowanie wentylacyjne jednego budynku określono w raporcie na poziomie 1 116 900 m/h wymiany powietrza. Ogrzewanie kurników oparto o system nagrzewnic wodnych zasilanych z projektowanej centralnej kotłowni wyposażonej w 3 kotły niskoemisyjne na paliwo stałe o mocy jednostkowej do 1x700 kW oraz 2x800 kW (do każdego kotła przewidziano odrębny komin). Dla każdego obiektu zaplanowano 14 nagrzewnic o mocy ok. 45 kW każda.
Z obliczeń przedstawionych w raporcie w ciągu roku na terenie gospodarstwa powstawać będzie 13 596 Mg obornika. Przewidziano usuwanie obornika powstającego w trakcie użytkowania kurników po zakończeniu każdego cyklu produkcyjnego trwającego 44 dni i przekazywanie na podstawie umów do biogazowi, okolicznym rolnikom w celu zagospodarowania jako naturalny nawóz zgodnie z opracowanym i zatwierdzonym planem nawożenia lub też do przygotowania podłoża pod uprawy.
Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów działki inwestycyjne nr ewid.: 24, 25, 26, [...], [...], [...], [...], 29, 30, stanowią grunty rolne, pastwiska, grunty leśne, nieużytki o łącznej powierzchnia ok. 9 ha. Najbliżej położone tereny zabudowy mieszkaniowej - zabudowa zagrodowa - zlokalizowane są w odległości ok. 600 m w kierunku północnym od granicy działek inwestycyjnych oraz w odległości ok. 930 m w kierunku południowo-zachodnim od granicy działek inwestycyjnych.
Kolegium uprzednią decyzją z 24 września 2018 r. uchyliło w całości wydaną w tej sprawie decyzję Burmistrza [...] i Gminy O. z 24 maja 2018 r. o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla ww. przedsięwzięcia i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 17 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 689/18 odrzucił sprzeciw wniesiony na ww. decyzję Kolegium.
Wynikiem ponownego postępowania była decyzja Burmistrza [...] i Gminy O. z 21 stycznia 2022 r., którą ponownie odmówiono ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla spornego przedsięwzięcia, uchylona w całości decyzją Kolegium z 10 czerwca 2022 r. Kolegium wskazało bowiem, że w celu oceny oddziaływania inwestycji na środowisko badanie długotrwałego narażenia na emanację związków zapachowych jest niezbędne, pomocnym może być ewentualne przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który umożliwi wyjaśnienie istotnych okoliczności do rozstrzygnięcia tego problemu. Niezbędne jest ustalenia ponad wszelką wątpliwość jaki wpływ na środowisko może mieć planowana inwestycja.
Aktualnie zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymano w mocy decyzję Burmistrza [...] i Gminy O. z 15 lutego 2023 r.
Podkreślić należy, że postanowieniem Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska z 15 października 2021 r. odmówił uzgodnienia i określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia wskazując w uzasadnieniu, że brak kompleksowego zbadania oddziaływania odorowego dla planowanej inwestycji uniemożliwia jej uzgodnienie i określenie środowiskowych uwarunkowań z uwagi na treść raportu z którego wynika, że izolinia przedstawiająca średnie stężenie odorów o wartości 1 ou/m3 - czyli odpowiadająca progowi węchowej wyczuwalności - przebiega bezpośrednio przy granicy planowanej inwestycji. Natomiast izolinia przedstawiająca częstości przekroczeń stężeń jednogodzinowych najbliżej zlokalizowanego budynku mieszkalnego w kierunku północnym przekracza przyjętą ww. wartość dopuszczalną 3%. W ocenie organu specjalistycznego, z treści raportu wynika, że planowana inwestycja będzie źródłem emisji różnych substancji odorowych, wpływających na środowisko, utrudniających niezakłócone korzystanie z niego przez okolicznych mieszkańców. Z przedstawionych wyjaśnień wynika, iż sporna inwestycja będzie źródłem emisji różnych substancji odrowych, wpływających na środowisko, utrudniających niezakłócone korzystanie z niego przez okolicznych mieszkańców. Planowana inwestycja z uwagi na jej zasięg i obsadę zwierząt należy niewątpliwie do chowu przemysłowego. Jednocześnie emisje z chowu przemysłowego (ze względu na skalę) są bardziej odczuwalne niż emisja z tradycyjnych gospodarstw rolnych, prowadzących chów/hodowlę kilkunastu, kilkudziesięciu krów, świń, drobiu. Nadto nie jest to uciążliwość krótkotrwała, ale ma charakter ciągły, tj. w 11 kurnikach, gdzie cykl produkcyjny będzie trwał 44 dni, o maksymalnym zapotrzebowaniu wentylacyjnym jednego kurnika na poziomie 1116900m/h wymiany powietrza.
Sąd podziela ocenę tego postanowienia przedstawioną przez Kolegium odnośnie do zasadności stanowiska Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, zgodnie z którym ustalając oddziaływanie odorowe należy posiłkować się dostępnymi w Polsce oraz w świecie opracowaniami. Analizy zawarte w raporcie pokazały, że przewidziane działania minimalizujące nie są wystarczające. Spółka nie wskazała dodatkowych działań możliwych do zastosowania w celu ograniczenia oddziaływania uciążliwości odorowej zwłaszcza w aspekcie długotrwałego narażenia na emanację związków zapachowych i nie zamierza tego uczynić, gdyż neguje zasadność zastosowania kolejnych takich ograniczeń. Trafnie Kolegium podnosi, że długotrwałe narażenie na uciążliwości zapachowe może mieć bardzo negatywny wpływ na zdrowie człowieka, tj. wywołać depresję, znużenie, problemy oddechowe, bóle głowy, nudności, podrażnienia oczu itp.
Rację ma Kolegium podnosząc, że sytuacja dopuszczalności stężeń substancji odorogennych w powietrzu na terenie kraju nie została wprawdzie uregulowana, nie oznacza to jednak, że kwestie te nie powinny być badane i analizowane na etapie wydawania decyzji środowiskowej. Jak wynika z treści załączonego do akt sprawy uzupełnienia raportu, izolinia przedstawiająca średnie stężenia odorów o wartości 1 ou/m3 czyli odpowiadająca progowi węchowej wyczuwalności przebiega zaraz za granicą planowanej inwestycji. Zgodnie z literaturą jedynie 50% osób przebywających w najbliższej okolicy Zakładu będzie w stanie wyczuć różnicę w zapachu powietrza, która będzie spowodowana obecnością fermy drobiu. Tereny w granicach izolinii 1 ou/m3 to działki użytkowane rolniczo, które nie stanowią stałego miejsca bytowania ludzi, którzy negatywnie mogliby odbierać emisję zapachową z omawianej fermy. W treści raportu zawarto wnioski, że dla najbliżej zabudowy mieszkalnej (dla której były prowadzone obliczenia w siatce dodatkowej częstotliwości) przekroczeń stężeń jednogodzinnych 1 ou/m3 odorów wyniosła 3,7%. Zgodnie z tym jedynie 3,7% czasu w skali roku w okolicy budynku mieszkalnego wystąpią zapachy, które będzie w stanie wyczuć ponad 50% osób, co nadal nie oznacza, że pomimo zidentyfikowania zmian zapachowych w powietrzu będą oni w stanie przypisać dany zapach do źródła jego pochodzenia (również rodzaju zapachu i jego charakteru).
Mając na uwadze powyższe, słusznie Kolegium podniosło, że istnieje zagrożenie, że emitowane przez projektowaną farmę drobiu odory będą odczuwalne w stopniu powodującym dyskomfort zamieszkiwania i przebywania w sąsiedztwie oraz będą powodować nadmierne uciążliwości oraz spory czy zaproponowane w raporcie rozwiązania minimalizujące rozprzestrzenianie się czynników odorowych w powietrzu jest w tej konkretnej sprawie wystarczające.
W niniejszej sprawie Spółka neguje konieczność kompleksowego zbadania oddziaływania planowanej inwestycji, w tym zbadanie w sposób wyczerpujący oddziaływań odorowych, choć z treści raportu wynika, że oddziaływania te oscylują na granicy lub przekroczą teren inwestycji i mogą oddziaływać na zabudowę mieszkaniową.
Odnosząc się do powyższego wskazać przyjdzie, że jak trafnie zauważyło Kolegium, doświadczenie życiowe, jakie posiada każdy obywatel odnośnie realizacji takich inwestycji wskazuje, że kwestie te należy badać w sposób szczególnie staranny. Spółka nie skorzystała z opinii biegłego w celu wyjaśnienia ww. kwestii.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, brak norm odorowych, nie zwalnia organów od zajęcia się tą problematyką, istotną z punktu widzenia ochrony środowiska, życia i zdrowi ludzi i poddanie jej ocenie. W tym kontekście, zdaniem Sądu, rację ma Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazując, że brak podstaw normatywnych określających parametry stężeń substancji zapachowych w powietrzu nie zwalnia z obowiązku analizy uciążliwości w tym zakresie, gdyż przedmiotem oceny oddziaływania na środowisko jest identyfikacja, analiza i ocena oddziaływania w kontekście ich "negatywnego oddziaływania na środowisko".
Jak wynika z obliczeń przedstawionych w raporcie w ciągu roku na terenie planowanego gospodarstwa powstawać będzie ponad 13 tys. Mg obornika. Raport przewiduje, że obornik (pomiot kurzy) powstający w trakcie użytkowania kurników będzie z nich usuwany po zakończeniu każdego cyklu produkcyjnego trwającego 44 dni i będzie przekazywany na podstawie umów do biogazowi, okolicznym rolnikom w celu zagospodarowania jako naturalny nawóz zgodnie z opracowanym i zatwierdzonym planem nawożenia lub też do przygotowania podłoża pod uprawy.
W ocenie Sądu, wyjaśnienia Spółki dotyczące możliwości wykorzystania pomiotu kurzego w tym zakresie są niewystarczające, a w konsekwencji zasadnie organ wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim Kolegium trafnie stwierdziło, że skoro nadmierne uciążliwości zapachowe przekraczają granice działki, co wynika z raportu, to zasada przezorności została zastosowana w sprawie zasadnie, bowiem nie udokumentowano bezsprzecznie, że okoliczni mieszkańcy nie będą narażeni na nadmierne uciążliwości związane z czynnikami zapachowymi powstałymi w wyniku eksploatacji inwestycji. Przepis art. 66 ust. 1 ustawy statuuje wymóg, aby w raporcie określać przewidywane rodzaje i ilości emisji, opisać przewidywane znaczące oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz przewidywane działania mające na celu unikanie, zapobieganie, ograniczanie i kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko. Z tego wynika obowiązek przedstawienia w raporcie, adekwatnych do przewidywanych negatywnych oddziaływań na środowisko metod neutralizowania ich wpływu na środowisko. Procedura oceny oddziaływania na środowisko ma bowiem za zadanie zdiagnozowanie zagrożeń płynących z działalności człowieka dla środowiska i wszystkich jego komponentów oraz określenia warunków zabezpieczających środowisko, pod którymi realizacja inwestycji będzie możliwa.
Podkreślić należy, że decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych ma charakter związany, tzn. organ właściwy do wydania decyzji nie ma swobody działania, w przypadku odmownego uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Skoro w sprawie niniejszej organ specjalistyczny odmówił uzgodnienia, a jednocześnie strona skutecznie nie zakwestionowała tego stanowiska to wydanie decyzji odmownej było uzasadnione.
Końcowo wskazać przyjdzie, że skoro organ dokonał analizy raportu i dostrzegł, że dokument ten nie został sporządzony w sposób wyczerpujący wszystkie sporne kwestie, a jednocześnie skarżąca Spółka nie zgodziła się na uzupełnienie tego dowodu to słusznie Kolegium uznało, że w istocie brak jest możliwości wydania decyzji pozytywnej.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.