II SA/Ke 53/05

II SA/Ke 53/05 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2005-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Anna Żak /przewodniczący/
Beata Ziomek
Dorota Chobian /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 par.1 pkt 1 lit. a, lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art.138 par.2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
art.1, art.2 pkt 8
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
Sentencja
Sygnatura akt: II SA/Ke 53/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant: Referent stażysta Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 grudnia 2003r. Starosta Powiatowy na podstawie art. 20 i 22 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, § 47 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, po rozpatrzeniu wniosków A.F., G.C. i M.J. postanowił odmówić wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów m. S. w odniesieniu do działek Nr 4316, 4320, 4324, 4328.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż żądanie wnioskodawców przywrócenia w ewidencji gruntów stanu według mapy z 1969r., czyli wydłużenia ich działek w kierunku południowym nie może być uwzględnione, bowiem stan prawny działek 4316 i 4320 ujawniony w księgach wieczystych oraz stan prawny działki Nr 4324 wynikający z postanowienia Sądu Rejonowego w K. sygn. I NS 388/94 z dnia 9 września 1994r. stwierdzającego nabycie nieruchomości, w tym m.in. działki Nr 4324 przedstawionej na wyrysie z ewidencji po modernizacji jest zgodny z aktualnym stanem z ewidencji gruntów, odnośnie zaś działki 4328 jej stan prawny dotychczas nie został uregulowany, tak więc brak jest podstaw do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów.
Decyzją z dnia [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na podstawie art. 7b ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100 z 2000r. poz. 1086 ze zmianami) oraz art. 138 § 2 kpa po rozpatrzeniu odwołania A.F. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji wskazał, iż ewidencja gruntów miasta S. została założona w 1969r. W oparciu o jej dane został wydany akt własności ziemi dla Z. i J. małżonków G. na nieruchomość o powierzchni 0,5846 ha, w skład której wchodzi m. in. działka Nr 4316 o powierzchni 0,0998 ha. Na podstawie tego aktu oraz postanowienia Sądu Rejonowego sygn. I NS 312/82 stwierdzającego nabycie spadku po J.G. została założona księga wieczysta KW Nr 9286, w aktach której znajdowała się mapa i opis nieruchomości zgodny ze stanem z 1969r. W 1983r. została wykonana modernizacja ewidencji gruntów m. S., w wyniku której uległy zmianie dotychczasowe powierzchnie działek stanowiących własność Z.G.. Aktem notarialnym Rep. A 46/99 Z.G. przeniosła własność nieruchomości objętej księgą wieczystą na rzecz W. i A. małżonków G. i R.G.. Pomimo, iż zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece podstawą oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych są aktualne dane z ewidencji gruntów dział I księgi nie został zaktualizowany. Zmiany wprowadzono w dziale II ujawniając nowych właścicieli. W dalszej kolejności część nieruchomości oznaczona jako działki Nr 4316, 4317, 4318 i 4319 zostały sprzedane aktem notarialnym Rep. A 2349/99 A.F., przy czym do aktu przedłożono wyrys z aktualnej ewidencji gruntów po modernizacji, według którego powierzchnia całej nieruchomości objętej KW 9286 wynosiła nie 0,5086 ha ale 0,4181 ha.
Pomimo ubiegania się pierwotnej właścicielki Z.G., jak również jej następczyni A.G. o sprostowanie błędów w ewidencji gruntów odnośnie przedstawionych na mapie granic działki 4316, organ I instancji nie podjął starań celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, lecz wystosował jedynie pismo z dnia 11 października 2000r. w którym poinformował zainteresowane, że zmiany powierzchni działek wynikają z uściślenia powierzchni, natomiast nie ze zmiany granic. Natomiast w piśmie z dnia 11 maja 2001r., skierowanym do Prokuratury Rejonowej w K. zawarta jest informacja, że ,,z porównania map ewidencji gruntów z 1969r. i z 1983r. wynika, że faktycznie w 1983r. została wydłużona (na mapie) część placowa działki 4320 kosztem sąsiednich działek Nr 4316, 4324, 4328 i 4332".
Mając na uwadze niespójność stanowiska organu prowadzącego ewidencję gruntów w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania, organ II instancji stwierdził, iż Starosta nie dołożył starań do wyjaśnienia przyczyny zmiany na mapie północnej granicy działki Nr 4320 skutkującej, według oświadczenia zainteresowanych, przesuwaniem granicy na gruncie, a w dalszej kolejności sporem granicznym. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podniósł, iż tytuł własności nieruchomości oznaczonych numerami działek 4316 i 4320 wywodzi się z uregulowania w trybie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Na działkę 4320 został wydany akt własności ziemi nr WBG-ON-45104/53/77.
Dział I księgi wieczystej KW 9286, w której w dziale II wpisani byli Z. i J. małżonkowie G. zawierał oznaczenie nieruchomości wynikające z aktu własności ziemi. Dział ten został zaktualizowany w oparciu o wyrys z ewidencji gruntów po modernizacji przedstawiającej przebieg granic nieruchomości odmienny od ujawnionego w źródłowej ewidencji gruntów. Wniosek o dostosowanie powierzchni nieruchomości objętej KW 9286 do opisu i mapy przedstawiających nieruchomość według danych po modernizacji został złożony do aktu notarialnego z 1999r., w którym skarżący nabył część powyższej nieruchomości. Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece sprostowaniu podlega niezgodność powierzchni nieruchomości podanej w księdze z danymi z ewidencji gruntów i budynków, nie wynikająca ze zmiany granic nieruchomości, lecz z większej dokładności pomiarów. Dlatego też wydanie wyrysu do sprostowania KW 9286, na którym przedstawiony przebieg granicy nieruchomości był odmienny od ujawnionego na istniejącej dotychczas w aktach księgi mapie, bez uzasadnienia takiej zmiany, stanowi przesłankę do stwierdzenia naruszenia przez organ prowadzący ewidencję gruntów art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Nawet gdyby odzwierciedlony w ewidencji gruntów po modernizacji przebieg granic był zgodny ze stanem użytkowania na gruncie, to jednak, jak wynika z porównania map z 1969r. i 1983r. znacznie różnił się od stanu prawnego określonego w źródłowej ewidencji gruntów służącej za podstawę wydania tytułów własności i organ I instancji winien był wnikliwie zbadać przyczynę zaistniałej sytuacji tym bardziej, że zmiana granic nieruchomości winna być poprzedzona postępowaniem rozgraniczeniowym prowadzonym w oparciu o przepisy art. 29 ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne lub w trybie § 37 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
W zaskarżonej decyzji organ I instancji odmowę wprowadzenia zmian uzasadnił zgodnością zapisów w ewidencji gruntów ze stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych. Jednakże zgodnie z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece niezgodność z danymi faktycznymi objętymi wpisami w dziale I księgi wieczystej, dotyczącymi oznaczenia nieruchomości nie mieści się w pojęciu niezgodności ze stanem prawnym. Mając na względzie niewyjaśnienie przyczyn rozbieżności pomiędzy dokumentacją geodezyjną z 1969r. i 1983r. oraz fakt, iż tytuły własności zostały wydane w oparciu o dokumentację źródłową z 1969r. aktualizacja KW 9286 oraz założenie KW 40830 dla działki nr 4320 w oparciu o dane z ewidencji gruntów po modernizacji poddaje w wątpliwość prawidłowość wpisu prawa własności tym bardziej, że księgi wieczyste rejestrują stan prawny w oparciu o tytuły własności, jakimi są w tym przypadku akty własności ziemi. Ze względu na brak dowodów uzasadniających zmianę granic nieruchomości, wydawanie wyrysów z ewidencji gruntów do aktualizacji działu I ksiąg wieczystych jak i wydanie wyrysu pomimo nie zakończonego postępowania wyjaśniającego do założenia KW 40830 dla działki nr 4320, na którym jej północna granica nie jest zgodna z dokumentacją służącą za podstawę wydania AWZ na rzecz L i M. małżonków D. stanowi przesłankę do stwierdzenia naruszenia przez organ prowadzący ewidencję gruntów art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jeżeli bowiem w dziale I wpisana jest nieruchomość lub część będąca własnością innej osoby niż właściciel wpisany w dziale II, to w takim przypadku zachodzi niezgodność dotycząca prawa własności.
Dodatkowo organ II instancji wskazał, iż pomimo zobowiązania zawartego w jego poprzedniej decyzji z dnia 20 października 2003r. dotyczącego uwzględnienia jako stron postępowania wszystkich podmiotów ujawnionych w ewidencji gruntów w odniesieniu do nieruchomości oznaczonych jako działki Nr 4324 i 4328, organ I instancji nie poszerzył kręgu zainteresowanych ani też nie podał przyczyny takiego stanowiska, co stanowi naruszenie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego polecił organowi I instancji opracowanie dokumentacji uwzględniającej stan ujawniony w źródłowej dokumentacji ewidencyjnej, określający przedmiot własności wynikającej z aktów własności ziemi oraz stan ujawniony w dokumentacji geodezyjnej po modernizacji, przeprowadzenie postępowania z udziałem wszystkich zainteresowanych stron i następnie, po ponownym rozpatrzeniu zgromadzonych dowodów, dokonanie oceny zasadności istniejących zapisów w ewidencji gruntów jak też zasadności żądań wnioskodawców.
Decyzję organu II instancji zaskarżył R.D. zarzucając, że sprawa powinna być umorzona, bowiem brak jest podstaw do tego, aby toczyła się ona w trybie postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego w ewidencji gruntów doszło do ,,manipulacji" w 1969r. oraz w 1983r. i brak jest podstaw, aby obecnie wprowadzać kolejną zmianę bez uprzedniego wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności w trybie nadzoru.
W odpowiedzi na tę skargę Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wnosi o jej oddalenie a nadto podniósł, iż skarżący mimo prawidłowego pouczenia wniósł skargę do urzędu w dniu 22 kwietnia 2004r., to jest po terminie, skoro odpis decyzji otrzymał w dniu 19 marca 2004r.
Dopuszczona do udziału w sprawie I.D. przyłączyła się do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim należało wyjaśnić, czy skarga została wniesiona w terminie. Otóż zgodnie z art. 98 ustawy z 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami), w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie 1 stycznia 2004r.) skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeżeli została wniesiona w terminie określonym w art. 53 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny przekazuje organowi (...) ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W niniejszej sprawie R.D. wniósł skargę bezpośrednio do Sądu Administracyjnego. Na skardze widnieje prezentata tego sądu z datą 22 kwietnia 2004r. Jak wynika z informacji (k. 44) skarga R. D. została nadesłana listem poleconym. W aktach sprawy brak jest koperty, w której skarga ta nadeszła. Jak wynika z informacji została na Poczcie Głównej zniszczona dokumentacja związana z nadaniem tej przesyłki (k. 44). Co prawda R.D. domagał się przywrócenia terminu do wniesienia skargi, ale z jego wniosku wynika, iż uważa on, że uchybił terminowi dlatego, że wniósł skargę bezpośrednio do sądu zamiast do organu, a nie dlatego, że skargę do sądu wniósł z uchybieniem 30-dniowego terminu. Mając na uwadze, że skarga przesyłką poleconą do tego Sądu wpłynęła w dniu 22 kwietnia 2003r. należało uznać (wobec niemożności ustalenia na podstawie dokumentacji w Urzędzie Pocztowym i niedołączenia do akt koperty), iż w urzędzie pocztowym została ona nadana w terminie, o jakim mowa w art. 53 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 134 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu decyzja organu II instancji zapadła z naruszeniem art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 29 tej ustawy.
Otóż zgodnie z przepisami art. 1 i 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100 z 2000r. poz. 1086 z późniejszymi zmianami) celem ewidencji gruntów jest stworzenie jednolitego dla kraju, systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz innych osobach władających gruntami. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach wskazywał, iż ewidencja gruntów ma znaczenie jedynie informacyjno-techniczne, odzwierciedlające określony bezsporny stan faktyczny i prawny (por. m. in. wyrok NSA z 8 października 1997r. sygn. akt II SA 72/97, z dnia 19 stycznia 1998r. – II SA 1231/97, z dnia 4 marca 1999r. – sygn. akt II SA 17/99, z dnia 20 sierpnia 1998r. – sygn. akt II SA 766/98). W postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów nie może organ samodzielnie ustalać i rozstrzygać jakichkolwiek sporów, w tym sporów dotyczących własności przygranicznych pasów gruntu.
W niniejszej sprawie właściciele i posiadacze działek 4316, 4324 i 4328 wystąpili z wnioskiem o wprowadzenie zmian w ewidencji poprzez przywrócenie stanu wynikającego z pomiarów, jakie miały miejsce w 1969r. Swojego żądania nie poparli żadnymi dokumentami, w szczególności czy to orzeczeniem sądu, decyzją administracyjną czy innym dokumentem, który świadczyłby o tym, iż aktualny przebieg granic ewidencyjnych między tymi działkami a działką Nr 4320 powinien przebiegać w innym miejscu, a mianowicie w tym, jaki wynika z ./’l;
pomiarów z 1969r. Zgodnie z § 46 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek. Z kolei w myśl § 45 ust. 2 do aktualizacji operatu stosuje się odpowiednio § 35, który wymienia źródła danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji. W odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości istnieją różne dokumenty obrazujące powierzchnie i granice działek: z 1969r. i z 1983r. Nie są to jednak dane w sposób bezsporny oddające stan faktyczny. Skoro powierzchnie działek i ich granice są sporne, co między innymi było powodem zawiśnięcia przed sądem powszechnym sprawy o eksmisję, nie jest dopuszczalne w postępowaniu o wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów rozstrzyganie przez Starostę jako organ prowadzący ewidencję gruntów zaistniałego sporu co do własności pasa gruntu znajdującego się pomiędzy granicą wynikającą z ewidencji gruntów z 1969r. a granicą wynikającą z ewidencji z 1983r. Takie zaś wytyczne zostały zawarte w uzasadnieniu decyzji Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Błędne wskazówki odnośnie okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy powodują, że naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, jakie miały miejsce przy wydaniu decyzji przez organ II instancji, mają istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA w Gdańsku – sygn. akt II SA/Gd 2090/98 z dnia 4 marca 2000r.).
Wykonanie zawartych w zaskarżonej decyzji wytycznych doprowadziłoby także do naruszenia m. in. art. 29 i 30 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, które to przepisy przewidują szczególny tryb postępowania rozgraniczeniowego i powierzają prowadzenie tego typu postępowań innym aniżeli Starosta organom.
Natomiast zasadnie organ II instancji w uzasadnieniu wskazał, iż organ I instancji naruszył art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie dotyczy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów odnośnie czterech nieruchomości. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów dot. nieruchomości, w skład której wchodzi m. in. działka 4328, jako podmioty ewidencyjne figurują oprócz biorącej w sprawie udział G.C. ,J.C., W.C. i D.C.. Z uzasadnienia organu I instancji wynika, że J.C. zmarła w 1968r. oraz że nie żyje także jej syn. Pozostaje D.C., która w sprawie nie brała udziału. Odnośnie działki Nr 4324 z ustaleń organu I instancji wynika, że jej współwłaścicielami są M.J. i W.J.. Ta ostatnia także nie brała udziału w sprawie. Słusznie więc organ II instancji wskazał, że decyzja Starosty zapadła z naruszeniem art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja organu II instancji podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c, zaś decyzja organu I instancji na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt c ustawy p.p.s.a.
Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku I.D. o odroczenie rozprawy. Nie został także uwzględniony jej wniosek, aby zażądać z Sądu Rejonowego w K. akt sprawy I C 124/04 z powództwa A.F. o eksmisję ,,celem zapoznania się przez Sąd Wojewódzki z bogatym materiałem dowodowym tam zgromadzonym, w szczególności z dokumentami geodezyjnymi", zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może przeprowadzić tylko dowód z dokumentu. Ponadto z wniosku skarżącej wynika, iż przeprowadzenie dowodu z akt sprawy miało mieć na celu ustalenie przez Sąd, w którym miejscu powinna przebiegać granica. To jednak nie należy do kompetencji Sądu administracyjnego.