II SA/KE 521/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję ZUS o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego dla E. Z. na dziecko. Problem wyniknął, gdy oboje rodzice złożyli wnioski o świadczenie. ZUS uchylił świadczenie matce, argumentując brakiem dostarczenia dokumentów potwierdzających wyłączną lub naprzemienną opiekę nad dzieckiem, mimo że ojciec dziecka również złożył wniosek. Skarżąca zarzuciła organom niewłaściwą wykładnię postanowienia sądu o zabezpieczeniu alimentów, odmowę rozpoznania istoty sprawy oraz obrazę prawa materialnego. Sąd uznał, że organy administracji nie poczyniły wystarczających ustaleń faktycznych, aby prawidłowo rozstrzygnąć sprawę. W szczególności, nie ustalono, który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, a także błędnie zastosowano przepisy dotyczące uzupełniania wniosku (art. 19 ustawy) oraz uchylenia świadczenia (art. 27 ustawy). WSA podkreślił, że organ powinien był ustalić faktyczną opiekę nad dzieckiem, uwzględniając m.in. postanowienie sądu o zabezpieczeniu alimentów, które wskazywało na konflikt rodziców i opiekę matki. Sąd uchylił obie decyzje, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy i ustalenie, który z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących ustalania prawa do świadczenia wychowawczego w przypadku złożenia wniosków przez oboje rodziców, prawidłowego stosowania przepisów proceduralnych i materialnych przez organy ZUS, a także znaczenia postanowień sądu rodzinnego dla rozstrzygnięć administracyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu wniosków o świadczenie wychowawcze i konieczności ustalenia faktycznej opieki nad dzieckiem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej prawidłowo uchylił prawo do świadczenia wychowawczego, nie ustalając faktycznego sposobu sprawowania opieki nad dzieckiem przez rodziców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo uchylił prawo do świadczenia, ponieważ nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem przez rodziców, a także błędnie zastosował przepisy prawa materialnego i proceduralnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji miały obowiązek ustalić, który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, zwłaszcza w sytuacji konfliktu rodziców i toczącego się postępowania rozwodowego. Brak takich ustaleń oraz błędne zastosowanie przepisów stanowiło podstawę do uchylenia decyzji.
Czy wezwanie do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze, oparte na art. 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, może stanowić podstawę do uchylenia już przyznanego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 19 ustawy dotyczy sytuacji, gdy wniosek jest składany nieprawidłowo lub bez wymaganych dokumentów i może skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, a nie uchyleniem już przyznanego świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że art. 19 ustawy reguluje czynności wstępne przed merytorycznym rozpatrzeniem wniosku. W sytuacji, gdy świadczenie było już przyznane, organ wadliwie wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku w oparciu o ten przepis, a brak odpowiedzi nie mógł być podstawą do uchylenia świadczenia.
Czy art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dotyczący wstrzymania wypłaty świadczenia w przypadku braku udzielenia wyjaśnień, może być podstawą do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 23 ust. 2 ustawy dotyczy wstrzymania wypłaty, a nie uchylenia prawa do świadczenia. Podstawą do uchylenia świadczenia jest art. 27 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przedmiotem decyzji było uchylenie świadczenia, a nie jego wstrzymanie, dlatego art. 23 ust. 2 ustawy nie miał zastosowania w tej sprawie. Organ błędnie powołał się na ten przepis.
Przepisy (18)
Główne
u.p.w.d. art. 22
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie wypłaca się temu, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka jest sprawowana równocześnie przez oboje rodziców, świadczenie wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku złożenia wniosku przez drugiego rodzica, organ ustala, kto sprawuje opiekę, w tym poprzez wywiad środowiskowy.
u.p.w.d. art. 4 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.
u.p.w.d. art. 27 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Podstawa do zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej, nienależnego pobrania świadczenia lub innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję.
Pomocnicze
u.p.w.d. art. 5 § ust. 2a
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku opieki naprzemiennej nad dzieckiem rozwiedzionych rodziców, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy przysługującej kwoty.
u.p.w.d. art. 15 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Organ może zwrócić się o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.
u.p.w.d. art. 19
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepis reguluje czynności wstępne organu przed merytorycznym rozpatrzeniem wniosku, w tym możliwość pozostawienia wniosku bez rozpoznania w przypadku nieuzupełnienia go w terminie.
u.p.w.d. art. 23 § ust. 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba otrzymująca świadczenie odmówiła udzielenia lub nie udzieliła w wyznaczonym terminie wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia.
u.p.w.d. art. 25 § ust. 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicje przypadków nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi ani podstawą prawną.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania przez organy w celu zaspokojenia słusznych interesów obywateli.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do załatwienia sprawy na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie ustaliły prawidłowo, który z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem. • Organy błędnie zastosowały art. 19 ustawy, który nie może być podstawą do uchylenia już przyznanego świadczenia. • Organy błędnie zastosowały art. 23 ust. 2 ustawy, który dotyczy wstrzymania wypłaty, a nie uchylenia świadczenia. • Organy nie odniosły się do postanowienia sądu o zabezpieczeniu alimentów, które mogło mieć znaczenie dla ustalenia opieki. • Decyzje organów nie zawierały wystarczającego uzasadnienia i nie wyjaśniały podstawy prawnej rozstrzygnięcia w powiązaniu ze stanem faktycznym.
Godne uwagi sformułowania
Organy nie poczyniły bowiem ustaleń wystarczających dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie właściwie zastosowanego przepisu prawa materialnego. • Przepis ten reguluje bowiem czynności wstępne organu poprzedzające merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego i ma zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek został złożony nieprawidłowo... • Nawet przy założeniu, że wezwanie z 13 lutego 2024 r. miało faktycznie na celu wyjaśnienie okoliczności, o jakich mowa w przywołanych wyżej: art. 22 zdanie trzecie w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, to brak udzielenia odpowiedzi na to wezwanie nie mógł stanowić podstawy do uchylenia przyznanego skarżącej świadczenia... • Podstawę prawną do uchylenia lub zmiany świadczenia wychowawczego stanowi art. 27 ust. 1 ustawy, którego nie przywołuje jednak żaden z organów. • Całkowicie pominął organ zatem to, że przedmiotem decyzji objętej odwołaniem nie było wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego lecz jego uchylenie, a co za tym idzie art. 23 ust. 2 ustawy nie miał zastosowania.
Skład orzekający
Sylwester Miziołek
przewodniczący
Renata Detka
sprawozdawca
Jacek Kuza
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania prawa do świadczenia wychowawczego w przypadku złożenia wniosków przez oboje rodziców, prawidłowego stosowania przepisów proceduralnych i materialnych przez organy ZUS, a także znaczenia postanowień sądu rodzinnego dla rozstrzygnięć administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu wniosków o świadczenie wychowawcze i konieczności ustalenia faktycznej opieki nad dzieckiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia, a jej rozstrzygnięcie pokazuje typowe błędy popełniane przez organy administracji, co jest cenne dla prawników i obywateli.
“ZUS uchylił świadczenie wychowawcze. Sąd: Błąd proceduralny i brak ustaleń!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.