II SA/Ke 519/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2006-07-24
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneprawo wodnestudnia głębinowasamowola budowlananakaz rozbiórkipozwolenie wodnoprawnestrefa ochronna ujęcia wodyurządzenie budowlanenadzór budowlany

WSA w Kielcach oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanej studni głębinowej, uznając ją za urządzenie budowlane podlegające przepisom Prawa budowlanego i Prawa wodnego, a jej lokalizację w strefie ochronnej za niedopuszczalną.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję nakazującą rozbiórkę studni głębinowej wybudowanej bez pozwolenia. Skarżący argumentował, że studnia podlega przepisom Prawa wodnego, a nie Prawa budowlanego. Sąd uznał studnię za urządzenie budowlane w rozumieniu Prawa budowlanego, a jej wykonanie bez zgłoszenia i pozwolenia wodnoprawnego za samowolę budowlaną. Dodatkowo, lokalizacja studni w strefie ochronnej ujęcia wody, gdzie obowiązuje zakaz budowy nowych ujęć, uniemożliwiła jej legalizację. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę Przedsiębiorstwa "A" sp. j. Gospodarstwo Ogrodnicze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanej studni głębinowej. Skarżący podnosił, że sprawa powinna być regulowana wyłącznie przez Prawo wodne i Prawo geologiczne, a nie Prawo budowlane, kwestionując kwalifikację studni jako urządzenia budowlanego. Sąd uznał, że studnia głębinowa, służąca do poboru wody dla budynków szklarni i mieszkalnych, spełnia definicję urządzenia budowlanego zgodnie z art. 3 ust. 9 Prawa budowlanego. Wykonanie takiej studni wymagało zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej (art. 29 ust. 2 pkt 10 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Ponadto, pobór wody przekraczający 5 m³ na dobę (w tym przypadku ok. 150 m³ na dobę) stanowił szczególne korzystanie z wód, wymagające pozwolenia wodnoprawnego (art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Sąd podkreślił, że pozwolenie wodnoprawne jest jednocześnie pozwoleniem na wykonanie urządzeń wodnych. Kluczowym argumentem było stwierdzenie, że studnia została wybudowana w III strefie ochronnej ujęcia wody, gdzie obowiązuje zakaz wykonywania nowych ujęć, co uniemożliwiło jej legalizację. Wobec braku możliwości legalizacji, organ był uprawniony do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów KPA o udziale strony w postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Studnia głębinowa, służąca do poboru wody dla budynków, jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego. Jej wykonanie wymaga zgłoszenia, a pobór wody przekraczający określone normy wymaga pozwolenia wodnoprawnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że studnia głębinowa wpisuje się w definicję urządzenia budowlanego, a jej wykonanie podlega przepisom Prawa budowlanego. Jednocześnie, szczególne korzystanie z wód wymaga pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z Prawem wodnym. Brak tych formalności stanowi samowolę budowlaną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pr. bud. art. 51 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki w przypadku samowoli budowlanej, gdy legalizacja jest niemożliwa.

pr. wod. art. 122 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód.

Pomocnicze

pr. bud. art. 3 § ust. 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja urządzenia budowlanego.

pr. bud. art. 29 § ust. 2 pkt 10

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę - obudowy ujęć wód podziemnych.

pr. bud. art. 30 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obowiązek zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wykonania obudowy ujęć wód podziemnych.

pr. bud. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Stosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 do sytuacji z art. 50 ust. 1.

pr. wod. art. 36 § ust. 3 pkt 2

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Definicja szczególnego korzystania z wód - pobór powyżej 5 m³ na dobę.

pr. wod. art. 37 § ust. 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód.

pr. wod. art. 122 § ust. 3

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód jest jednocześnie pozwoleniem na wykonanie urządzeń wodnych.

pr. wod. art. 58 § ust. 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Ustanawianie stref ochronnych ujęć wody.

pr. geol. i górn. art. 1

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze

pr. geol. i górn. art. 4 § pkt 1

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze

Wyłączenie stosowania ustawy do korzystania z wód w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Studnia głębinowa jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego. Wykonanie studni bez zgłoszenia i pozwolenia wodnoprawnego stanowi samowolę budowlaną. Lokalizacja studni w strefie ochronnej ujęcia wody uniemożliwia jej legalizację. Organy prawidłowo zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Odrzucone argumenty

Studnia podlega wyłącznie przepisom Prawa wodnego i Prawa geologicznego, a nie Prawa budowlanego. Organy nie wyjaśniły należycie zakresu zastosowania poszczególnych ustaw. Nie zastosowano art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (legalizacja). Naruszenie art. 8 i 10 KPA poprzez brak czynnego udziału strony.

Godne uwagi sformułowania

studnia głębinowa stanowi urządzenie budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 9 Prawo budowlane wybudowana studnia głębinowa została zlokalizowana w III strefie ochrony ujęcia wód "K", co jest sprzeczne z pozwoleniem wodnoprawnym w rejonie III obowiązuje zakaz i ograniczenie w wykonywaniu nowych ujęć wody nie istnieje możliwość legalizacji powyższej samowoli budowlanej nie można mieć co do tego najmniejszych wątpliwości z uwagi na treść art. 29 ust. 2 pkt. 10 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo budowlane

Skład orzekający

Anna Żak

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Chobian

sędzia

Beata Ziomek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i Prawa wodnego w kontekście budowy studni głębinowych, kwalifikacja samowoli budowlanej i jej konsekwencje, znaczenie stref ochronnych ujęć wody."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy studni głębinowej w strefie ochronnej ujęcia wody. Interpretacja przepisów może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między przepisami prawa budowlanego a wodnego w kontekście samowoli budowlanej, co jest częstym problemem praktycznym. Pokazuje, jak ważne jest uzyskanie odpowiednich pozwoleń i przestrzeganie stref ochronnych.

Studnia głębinowa: Prawo budowlane czy wodne? Kiedy samowola kończy się rozbiórką?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 519/05 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2006-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Anna Żak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1994 nr 27 poz 96
art.1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze.
Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art.3 ust.9, art.30 ust.1 pkt 2 w zw. z art.29 ust.2 pkt 10
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Sekretarz sądowy Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lipca 2006 sprawy ze skargi "A" sp. j. Gospodarstwo Ogrodnicze w S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/ Ke 519/05
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] znak: [...], wydaną po uprzednim uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nakazał Przedsiębiorstwu "A" Sp. J. Gospodarstwo Ogrodnicze, T.K., B.K., P. K. Zakład w S. gm. B. rozbiórkę samowolnie wybudowanej studni głębinowej zlokalizowanej na działce 820/15 położonej w miejscowości S. poprzez: zaczopowanie odwiertu, demontaż urządzeń do poboru wody wraz z wykonanym przyłączem instalacji elektrycznej oraz rozbiórkę prefabrykowanego obiektu, w którym zamontowano urządzenia. Jako podstawę prawną swej decyzji organ wskazał art. 51 ust 1 pkt.1 w związku z art. 51 ust 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz 2016).
Organ I instancji ustalił, iż na działce należącej do Przedsiębiorstwa "A" spółka jawna wybudowany został obiekt ujęcia wody, w którego skład wchodzi odwiert obudowany rurą stalową oraz pomieszczenie z zainstalowanymi urządzeniami do poboru wody. Pomieszczenie to wykonane z prefabrykowanego żelbetowego elementu zlokalizowane zostało poniżej poziomu terenu i zaopatrzone zostało w dwa otwory z osadzonymi przykrywami żeliwnymi, z których jeden służy jako właz do pomieszczenia. We wnętrzu pomieszczenia znajduje się końcówka odwiertu z zamontowanymi na jej peryferiach urządzeniami do poboru wody zasilanymi energią elektryczną doprowadzoną do pomieszczenia przyłączem kablowym. Teren wokół obiektu został ogrodzony stalową siatką przymocowaną do słupków stalowych zabetonowanych w gruncie. Organ ustalił również, iż przy zainstalowanych urządzeniach wydajność ujęcia wynosi około 90m3 na godzinę, a około 150m3 na dobę, przy czym wspomniane ujęcie zaopatruje również w wodę pobliskie osiedle mieszkaniowe, którego zapotrzebowanie wynosi około 20 m3 na dobę . Na budowę przedmiotowej studni głębinowej inwestor nie uzyskał żadnych pozwoleń, ani nie dokonał jego zgłoszenia do organu nadzoru budowlanego. Organ I instancji przyjął, iż wybudowana studnia głębinowa stanowi urządzenie budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 9 Prawo budowlane. Konsekwencją powyższego było przyjęcie, iż wybudowany obiekt stanowi samowolę budowlaną, do której będzie miał zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego.
Nadto organ I instancji przyjął, iż nie istnieje możliwość legalizacji powyższej samowoli budowlanej, w trybie przewidzianym przez art. 51 ust 1 pkt. 2 Prawa budowlanego. Wybudowana bowiem przez Przedsiębiorstwo "A" studnia głębinowa została zlokalizowana w III strefie ochrony ujęcia wód "K, co jest sprzeczne z pozwoleniem wodnoprawnym nr [...] objętym decyzją z dnia [...], wydanym Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w K. na pobór wód w tym ujęciu. Decyzją tą ustanowiono strefę pośrednią ochrony sanitarnej ujęcia wody w K., dla miejscowości S.w rejonie III / pkt.IV decyzji/, a zgodnie z punktem V decyzji w rejonie III obowiązuje zakaz i ograniczenie w wykonywaniu nowych ujęć wody dla szczególnego korzystania z wód podziemnych, dla których wymagane jest pozwolenie wodnoprawne, poza studniami ujęcia miejskiego. Dlatego też z uwagi na brak możliwości legalizacji popełnionej samowoli organ od razu wydał decyzję o rozbiórce w zgodzie z art. 51 ust 1 pkt. 1 Prawa budowlanego.
Niezależnie od powyższej oceny organ I instancji zauważył, iż do budowy studni głębinowej wymagane jest uzyskanie zezwolenia wodnoprawnego o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt. 1 w zw z art. 37 ustawy z 18 lipca 2001r., Prawo wodne – które przewiduje taki obowiązek w przypadku budowy studni głębinowej, która jest przypadkiem szczególnego korzystania z wód.
Od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. odwołanie wniósł B. K.
W wyniku jego rozpatrzenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa. decyzją z dnia [...] znak [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, iż prawidłowo zakwalifikowano wybudowaną studnię głębinową jako urządzenie budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Konsekwencją zaliczenia studni głębinowej do urządzeń budowlanych jest stosowanie w sprawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994r. i związanych z nią rygorów. Wybudowanie studni głębinowej wymagało zgłoszenia właściwemu organowi, zgodnie z treścią art.29 ust.2. pkt.10 oraz art.30 ust.1 pkt.2 Prawa budowlanego z 1994r. Realizacja przedmiotowego urządzenia budowlanego nastąpiła, bez stosownego zgłoszenia wobec tego należy je traktować jako samowolę budowlaną i orzec zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 51 Prawa budowlanego. Z uwagi na brak możliwości zalegalizowania przedmiotowej studni, gdyż znajduje się ona w strefie, w której zakazane jest wykonywanie nowych ujęć wód podziemnych trafnie organ I instancji wydał decyzję w trybie art. 51 ust 1 pkt. 1 Prawa budowlanego, gdyż w tym przypadku niemożliwe jest skorzystanie z przepisu art. 51 ust 2 tej ustawy. Organ odwoławczy powołując treść art..122 ust.1 pkt.3 i ust.3 ustawy Prawo wodne z 18 lipca 2001r. podkreślił, że wykonanie tej studni wymagało pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód , które jest jednocześnie pozwoleniem na wykonanie urządzeń służących do tego korzystania.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł B. K. – pełnomocnik Przedsiębiorstwa "A" spółka jawna zarzucając, iż organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób należyty zakresu w jakim w przedmiotowej sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994., Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), a w jakim ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2001r., Nr 115 poz 1229 z póź zm) oraz ustawy z dnia 4 lutego 1994r., Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 1994r.Nr 27 poz. 96 z poź zm). Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994., Prawo budowlane, przepisów tej ustawy nie stosuje się do spraw regulowanych ustawą z dnia 18 lipca 2001r., - Prawo wodne oraz ustawy z dnia 4 lutego 1994r., Prawo geologiczne i górnicze.
Zdaniem skarżącego kwestię realizacji studni głębinowych reguluje ustawa prawo wodne, a nie prawo budowlane. Prawo budowlane w art. 29 b ust. 2 pkt. 10 odnosi się jedynie do wykonania i remontów ujęć wód śródlądowych, powierzchniowych o wydajności poniżej 50m3/h oraz obudowy ujęć wód podziemnych, nie zaś do wykonania ujęć wód podziemnych. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że w przedmiotowej sprawie w ogóle nie powinno mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego a zasadniczą kwestią jest dokonanie rozstrzygnięcia legalności ujęcia wodnego, które powinno być na gruncie prawa wodnego i geologicznego.
Skarżący zarzucił, że orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły w sposób należyty, dlaczego wykonaną studnię należy traktować jako urządzenie budowlane czy też, jak to było poprzednio w sprawie przyjmowane obiekt budowlany. Nie wyjaśniły również, dlaczego w sprawie został zastosowany art. 51 i 50 prawa budowlanego a nie art. 48 i 49b wymienionej ustawy. Nadto podniósł, że skoro organy nadzoru budowlanego zastosowały w sprawie przepisy art. 51 ust 1 Prawa budowlanego winny one ustalić, czy w sprawie istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, co nakazuje art. 51 ust. 1 pkt. 2 cyt ustawy. Dopiero uznanie, że nie ma możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem uprawniałoby do wydania nakazu rozbiórki z art. 51 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Tymczasem nie dokonano w tym zakresie żadnych ustaleń i błędnie przyjęto iż w sprawie należy zastosować decyzję Urzędu Wojewódzkiego w K. – Wydział Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii znak [...] z dnia [...] . wydaną dla Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K. określającą pobór wód z ujęcia "K". W szczególności skarżący zauważył, że powyższa decyzja dotyczy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K. i jej postanowienia nie mogą odnosić skutku wobec jego spółki.
Skarżący zarzucił także , że organ administracyjny rażąco naruszył art. 8 i 10 kpa poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił jej wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, wywodząc merytorycznie jak w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że przedmiotem decyzji jest studnia głębinowa zaliczana do urządzeń budowlanych, dlatego obudowa odwiertu, rurociągi i przyłącza podlegają regulacji zawartej w ustawie Prawo Budowlane. Wykonanie samego odwiertu winno być zgodne z przepisami ustawie Prawo geologiczne i górnicze, zaś pozyskiwanie wody -z uwagi na ilość jej poboru - podlega ustawie Prawo wodne. Tak więc wykonanie studni jako całość urządzeń do poboru wody zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 10 oraz art. 30 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego wymagało zgłoszenia organowi administracji architektoniczno- budowlanej. Z uwagi na powyższe zaniedbanie inwestycję należy traktować jako samowolę budowlaną co przy braku podstaw prawnych do jej legalizacji uprawniało organ do wydania od razu decyzji w trybie art. 51 ust. 1 ustawy prawo budowlane.
Nadto organ II instancji stwierdził, że bezpodstawny jest zarzut skarżącego naruszenia art. 8 i 10 kpa.. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. pismem z dnia 29 listopada 2004r., pouczył skarżącego, ze zgodnie z art. 10 kpa może zapoznać się z aktami sprawy w Wojewódzkim Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma oraz składać ewentualne zastrzeżenia i uwagi. Z powyższego prawa skarżący nie skorzystały. Organ II instancji podniósł również, że przepisy postępowania administracyjnego nie przewidują obowiązku złożenia przez stronę końcowego oświadczenia przed podjęciem decyzji przez organ administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną /art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. zwanej dalej uppsa/.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, będącej przedmiotem skargi / art. 145 § 1 uppsa/.
Skarżący zarzucił, iż organy obu instancji nie wyjaśniły zakresu w jakim w przedmiotowej sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane a w jakim ustawy Prawo wodne oraz ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Zdaniem skarżącego kwestię realizacji studni głębinowych reguluje ustawa prawo wodne a nie prawo budowlane, w związku z czym w przedmiotowej sprawie w ogóle nie powinny mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego
Zakres zastosowania ustawy z dnia 4 lutego 1994r., Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 1994r.Nr 27 poz. 96 ze zm.) wyjaśnia art. 1, w myśl którego ustawa ta określa m.in. zasady i warunki wykonywania prac geologicznych oraz wydobywania kopalin ze złóż. Przez wykonywania prac geologicznych należy rozumieć projektowanie i wykonywanie badań w celu ustalenia budowy geologicznej, a zwłaszcza poszukiwania i rozpoznawania złóż kopalin oraz wód podziemnych (art. 6. 2. cyt. ustawy). Przytoczona definicja prac geologicznych kładzie nacisk na ich poznawczy (badawczy) charakter, natomiast pojęcie to nie obejmuje korzystania z wód, dając w tym zakresie prymat uregulowaniom odrębnym. Jest o tym mowa wprost w art. 4 pkt. 1 cytowanej ustawy który wprowadza zasadę, że ustawy prawo geologiczne i górnicze nie stosuje się do korzystania z wód w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami. Dlatego też wykonanie studni głębinowej służącej do poboru wód podziemnych nie jest pracą geologiczną w rozumieniu wymienionej ustawy. Skarżący za pomocą wybudowanej studni nie wydobywa solanki, wody leczniczej ani termalnej, dlatego nie można uznać że wydobywa on kopaliny (art. 5 ust. 4 cytowanej ustawy). Tym samym działalność wykraczająca poza poszukiwanie wód podziemnych nie będzie regulowana przepisami prawa geologicznego i górniczego.
Gospodarowanie wodami, rozumiane jako korzystanie z wód, ich pobór i ochrona jest przedmiotem regulacji zawartej w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.). Kolizję pomiędzy ustawą prawo wodne a ustawą prawo geologiczne i górnicze określa art. 8 ust. 1 prawa wodnego stanowiąc, że w zakresie uregulowanym w przepisach prawa geologicznego i górniczego, ustawy prawo wodne nie stosuje się do poszukiwania i rozpoznawania wód podziemnych. Z kolei ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, z późn. zm.) normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych z tym, że przepisy prawa budowlanego nie naruszają przepisów prawa geologicznego i górniczego - w odniesieniu do obiektów budowlanych zakładów górniczych, oraz przepisów prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych (art. 1 i 2 cytowanej ustawy). Podkreślić trzeba, że Prawo wodne w dziale IV zawiera przepisy dotyczące budownictwa wodnego, lecz w powyższej regulacji brak jest samodzielnych unormowań odnośnie budowy studni głębinowych, a art. 62 ust. 2 ustawy prawo wodne wprost stanowi, że wymienione unormowania nie naruszają przepisów prawa budowlanego. Reasumując pomiędzy omawianymi ustawami nie ma żadnej konkurencji.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy w niej orzekające słusznie uznały, że w sprawie będą miały zastosowanie przepisy prawa budowlanego, a przeciwne twierdzenia skarżącego nie znajdują podstaw prawnych i faktycznych. Nie można mieć co do tego najmniejszych wątpliwości z uwagi na treść art. 29 ust. 2 pkt. 10 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo budowlane który stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na wykonywaniu ujęć wód śródlądowych powierzchniowych o wydajności poniżej 50 m3/h oraz obudowy ujęć wód podziemnych, a przeprowadzenie powyższych robót winno być poprzedzone zgłoszeniem właściwemu organowi.
W świetle ustalonego prawidłowo przez ograny stanu faktycznego, niekwestionowanego też przez skarżącego, w latach 2000-2003 zrealizował on inwestycję w postaci wybudowania ujęcia wody podziemnej tj. studnię głębinową , w której skład wchodzi odwiert obudowany rurą stalową oraz pomieszczenie z zainstalowanymi urządzeniami do poboru wody, a wydajność powyższego ujęcia wynosi około 150m3 na dobę. Teren wokół obiektu został ogrodzony. Całość tak powstałej studni głębinowej została połączona rurami z budynkami prowadzonej przez skarżącego szklarni oraz budynkami mieszkalnymi / 4 bloki mieszkalne i hotel jak wyjaśnił na rozprawie przed sądem skarżący/ zaopatrując wymienione obiekty w wodę. Skarżący zarzucił, że wybudowana przez niego studnia bezpodstawnie została zaliczona przez organy administracyjne jako urządzenie budowlane. Z powyższym stwierdzeniem nie sposób się zgodzić.
Poprzez urządzenie budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki (art. 3 ust. 9 ustawy). Wybudowana przez skarżącego studnia głębinowa dokładnie wpisuje się w definicję urządzenia budowlanego. Jest ona urządzeniem technicznie związanym z obiektami budowlanymi w postaci budynków szklarni i budynków mieszkalnych, a doprowadzając wodę do wymienionych obiektów zapewnia możliwość ich użytkowania zgodnie z ich przeznaczeniem. Dlatego organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że wybudowana studnia głębinowa odpowiada definicji urządzenia budowlanego dokonując trafnej interpretacji art. 3 ust. 9 ustawy prawo budowlane z 1994r., a ustalenie powyższe, wbrew temu co zarzucono w skardze, zostało w sposób właściwy uzasadnione.
Konsekwencją zaliczenia wybudowanej studni do urządzeń budowlanych jest poddanie powyższej inwestycji wszystkim rygorom określonym w ustawie prawo budowlane. W szczególności inwestor planujący roboty budowlane w postaci obudowy ujęcia wód podziemnych winien dokonać ich zgłoszenia właściwemu organowi, co wprost wynika z art. 30 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 29 ust. 2 pkt. 10 ustawy prawo budowlane. Inwestor takiego zgłoszenia nie dokonał. Przedmiotowe zgłoszenie nie ma jedynie charakteru formalnego lecz jest ważną czynnością w procesie inwestycyjnym, gdyż organ może wyrazić sprzeciw i zablokować całą inwestycję gdy stwierdzi, że nie spełnia ona ustawowych wymagań. Zgodnie art. 30 ust 2 ustawy prawo budowlane do zgłoszenia należy dołączyć miedzy innymi pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami.
Jak wyjaśniono wyżej, kwestie korzystania i poboru wód określa ustawa prawo wodne. Powyższa ustawa stanowi, że korzystanie z wód dzieli się na powszechne, zwykłe lub szczególne (art. 31 ust. 3 ustawy prawo wodne z dnia 18 lipca 2001r. Dz.U. z 2001r. nr 115, poz.129 ze zm- dalej Prawo wodne). Korzystanie szczególne z wód polega na poborze wody powierzchniowej lub podziemnej w ilości większej niż 5 m3 na dobę (art. 36 ust. 3 pkt. 2 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy prawo wodne). W przedmiotowej sprawie pobór wody z przedmiotowej studni przez skarżącego wynosi 150 m3 na dobę co oznacza, że korzysta on z wód w sposób szczególny. Zatem prowadzona przez niego działalność wymagała uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, co wprost wynika z art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo wodne. Zatem organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że skarżący winien uzyskać stosowane pozwolenie wodnoprawne zezwalające na korzystanie z wód podziemnych – głębinowych.
Zgodnie z art.122 ust. 3 ustawy Prawo wodne, w brzmieniu obowiązującym w dacie zrealizowania przedmiotowej studni, pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód / pobór wód głębinowych w ilości większej niż 5 m sześciennych na dobę/ jest jednocześnie pozwoleniem na wykonanie urządzeń wodnych służących do tego korzystania. W świetle zatem unormowania art. 122 ust.3 ustawy Prawo wodne, uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód wyklucza obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę urządzeń wodnych służących do tego korzystania. W takiej sytuacji stosownie do treści art. 29 ust. 2 pkt. 10 w zw. z art. 30 ust.1 pkt.2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. konieczne jest zgłoszenie wykonania obudowy ujęć wód podziemnych.
Analiza wskazanych wyżej przepisów wskazuje, iż błędnie organ odwoławczy uznał, iż budowa studni głębinowej wymaga zgłoszenia robót budowlanych na podstawie art. 29 ust. 2 pkt. 10 w zw. z art. 30 ust.1 pkt.2 ustawy Prawo budowlane z 1994r., uchybienie to nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Istotne jest to, że skarżący nie uzyskał także pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, nie miał tym samym pozwolenia na budowę urządzeń wodnych do ujęcia wody podziemnej - głębinowej.
Powyższa sytuacja faktyczna i prawna, jak trafnie to przyjęły organy nadzoru budowlanego rodzi konsekwencje opisane w art. 50 i art. 51 ustawy prawo budowlane. Z brzmienia Art. 51 ust. 7 wynika, iż przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 art.51 tej ustawy stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Należy wyjaśnić odpowiadając na zarzuty skargi, że przepisy art. 48 i 49b ustawy prawo budowlane dotyczą sytuacji, gdy roboty budowlane wykonywane są bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia a nadto roboty te nie dotyczą urządzeń budowlanych. Dlatego wymienione przepisy nie mogły mieć zastosowania w sprawie.
Nie sposób również zgodzić się z zarzutem skarżącego, że w sposób sprzeczny z prawem organy administracyjne nie zastosowały art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy prawo budowlane i nie podjęły żadnych działań w celu nałożenia na skarżącego obowiązków, które doprowadziłyby wykonane roboty do stanu zgodnego z prawem. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organów administracji, że w przedmiotowej sprawie niemożliwe było prowadzenie postępowania legalizacyjnego z art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy prawo budowlane, co uprawniało organ do wydania od razu decyzji o rozbiórce z mocy art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo budowlane.
Jak zaznaczono wyżej, ustawa prawo wodne reguluję również ochronę wód i przewiduje możliwość ustanawiania stref ochronnych ujęć wody (art. 51, 52 i następne ustawy prawo wodne). Strefę ochronną ujęcia wody ustanawia się na wniosek właściciela ujęcia wody i wskazuje się w nim zakazy, nakazy, ograniczenia oraz obszary, na których one obowiązują (art. 58 ust. 1 ustawy prawo wodne). Taką właśnie strefę ochronną ustanowiono decyzją Urzędu Wojewódzkiego– Wydział Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii znak [...] z [...]-ważną do końca 2005r.- dla ujęcia wody w K., gdzie dla rejonu III, do którego należy obszar S. i gdzie właśnie skarżący wybudował studnie, ustanowiono zakaz wykonywania nowych ujęć wody, dla których wymagane jest pozwolenie wodnoprawne, poza studniami ujęcia miejskiego. Faktem jest że powyższa decyzja została wydana na wniosek Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K., lecz obowiązujące w niej zakazy związane z ustanowioną strefą ochronną ujęcia dotyczą każdego podmiotu, w tym również skarżącego. Dlatego w błędzie jest skarżący twierdząc, że postanowienia wymienionej decyzji nie mogą odnosić skutku wobec jego spółki.
Powyższe unormowanie wodno-prawne zakazuje wykonywania nowych ujęć wody w miejscu, w którym wykonał je skarżący i dlatego Sąd w pełni podziela stanowisku organów administracji, że legalizacja przeprowadzonej inwestycji nie była możliwa.
Co do zarzutu naruszenia art. 10 kpa to nie ulega wątpliwości, że skarżący otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie, którego dowód doręczenia znajduje się w aktach postępowania administracyjnego. Z treści zawiadomienia wynika, że skarżący pouczony został o możliwości składania wyjaśnień, a także iż strony mogą zapoznać się z aktami sprawy oraz złożyć ewentualne zastrzeżenia i wnioski co do zebranych dowodów. Z przysługujących mu uprawnień skarżący nie skorzystała, pozostając biernym do czasu wydania rozstrzygnięcia. W świetle powyższego nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi dotyczącego naruszeniu art. 10 kpa.
Skarżący zarzucił również naruszenie przez organ art. 8 kpa zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Powyższego zarzutu skarżący w żaden sposób nie uzasadnił, dlatego trudno się do tego zarzutu odnieść. Sąd nie znajduje jednak żadnych podstaw do twierdzenia, że w sprawie nastąpiło naruszenie art. 8 kpa.
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego orzekły zgodnie z obowiązującymi przepisami, dokonały prawidłowych ustaleń, a podjęta przez nich decyzja nie budzi wątpliwości co do zgodności z prawem.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI