II SA/Ke 502/23

II SA/Ke 502/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-11-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza
Krzysztof Armański
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1836
par. 5 ust. 2 i 3, par. 5 ust. 1, par. 6 ust. 1,
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Dz.U. 2022 poz 1510
art. 235(1) i (2),
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 80, art. 84 par. 2, art. 24 par. 3, art. 78 par. 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 106 par. 3 i 5, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach M. Ł. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w S. na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 czerwca 2023 r., [...], Inspektor Sanitarny (dalej ŚPWIS) po rozpatrzeniu odwołania P. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w S. z 10 marca 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia u A. N. choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, wymienionej w pozycji 19.5 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w złożonym odwołaniu P. S. zarzuciła obrazę przepisów: art. 84 § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a., art. 86 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i § 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75
§ 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. W oparciu o postawione zarzuty strona wniosła o:
a) przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, przesłuchania świadka, uzupełnienia przed ponownym wydaniem decyzji Karty oceny narażenia zawodowego, jak również wydanie ponownego orzeczenia lekarskiego;
b) uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz ze wskazaniem, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu, ewentualnie uchylenie decyzji organu
I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy odnośnie do braku podstaw dla stwierdzenia choroby zawodowej.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym ŚPWIS przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, wyjaśnił prawne pojęcie choroby zawodowej, wskazał na § 4 ust. 1a, § 5 i § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdził, że PPIS w S. kierując się wskazaniami organu odwoławczego, zawartymi w decyzji kasacyjnej z 12 sierpnia 2022 r., przeprowadził postępowanie uzupełniające i zgromadził materiał dowodowy wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Na podstawie zebranej dokumentacji ŚPWIS ustalił, że pracę w narażeniu na czynnik, który wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej z poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych tj. sposób jej wykonywania, A. N. świadczyła na stanowisku montera wiązek elektrycznych w:
- S. S. (montaż na terenie [...] Sp. z o.o., obecnie [...] Sp. z o.o. w S.) w okresie 25 czerwca 2007 r. – 12 października 2007 r.,
- P. S., w okresach zatrudnienia:
1) 12 listopada 2007 r. – 7 lutego 2009 r., z tym. że w okresie od 12 listopada 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. pracowała dla [...] Sp. z o.o., który
z dniem 31 grudnia 2008 r. przekazał pracownika w trybie art. 231 K.p. do [...] G. P. Sp. z o.o.,
2) 22 lutego 2010 r. – 28 lutego 2013 r.,
- [...] Sp. z o.o. (zlikwidowana), miejsce pracy P. S. w okresie zatrudnienia 12 września 2013 r. – 30 września 2013 r.,
- [...] [...] Sp. z o.o. Agencja Pracy Tymczasowej z siedzibą w W., miejsce pracy P. S. w okresach zatrudnienia: 1 października 2013 r. – 22 grudnia 2013 r. oraz 14 stycznia 2014 r. –
19 stycznia 2014 r.,
- [...] Sp. z o.o., miejsce pracy [...] G. P. Sp.
z o.o. w S. w okresach zatrudnienia: 1 lipca 2014 r. – 4 sierpnia 2014 r. oraz 20 sierpnia 2014 r. – 30 lipca 2015 r.,
- P. S. w okresie zatrudnienia: 1 sierpnia 2015 r. – 5 marca 2021 r.
Okres zatrudnienia na stanowisku montera wiązek elektrycznych wynosił ok. 11 lat, a okres narażenia na czynnik, który wskazuje się jako przyczynę powstania choroby zawodowej z poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych tj. sposób jej wykonywania wynosił ok. 10 lat.
Organ odwoławczy wskazał, że w zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się Karta oceny narażenia zawodowego, którą PPIS sporządził zgodnie z § 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych na podstawie posiadanego materiału dowodowego i przesłał ją 29 lipca 2021 r. do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (dalej WOMP).
Z Karty tej wynika, że na stanowisku pracy montera wiązek elektrycznych A. N. wykonywała pracę obciążającą układ ruchu i wykonywała ruchy monotypowe. Z uwagi na brak normatywów higienicznych określających bezpieczne warunki pracy w zakresie przeciążenia kończyn górnych, analiza przeprowadzona przez organy prowadzące postępowanie oparta jest na wiedzy eksperckiej i praktyce orzeczniczej. Praca osoby wykonującej zadania na stanowisku montera wiązek elektrycznych mieści się w pojęciu sposobu wykonywania pracy rozumianego jako narażenie stwarzające ryzyko powstania choroby zawodowej. W niniejszej sprawie
z całą pewnością mamy do czynienia z przeciążeniem kończyn górnych tj. z zespołem zjawisk spowodowanych sposobem wykonywania pracy, które mogły doprowadzić do zmian chorobowych, co jednoznacznie wynika z opisu zawartego w Karcie oceny narażenia zawodowego. A. N. obowiązywała ściśle określona i narzucona dzienna norma wykonania wiązek elektrycznych, a z opisu czynności wynika, że do ich wykonania pracownik potrzebował ciągłego zaangażowania pracy rąk - koniecznego do wykonania czynności montażu trwającego przez zmianę roboczą.
Organ przytoczył treść § 6 ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i podniósł, że lekarz, który wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, jeżeli zakres informacji zawartych w wynikach przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, występuje do określonych podmiotów o uzupełnienie ww. dokumentacji. Z akt sprawy wynika, że jednostka orzekająca w sprawie nie występowała do PPIS w S., zatem należy przyjąć, że uznała sporządzoną przez organ I instancji ocenę narażenia zawodowego za wystarczającą do wydania orzeczenia.
Analizując treść orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia, ŚPWIS stwierdził, że WOMP dokonał kompleksowej analizy narażenia zawodowego i stanu zdrowia pacjentki, kilkukrotnie poddając uczestniczkę postępowania badaniom i konsultując. Jednostka orzecznicza wykluczyła pozazawodowe (reumatoidalne bądź anatomiczne) podłoże rozpoznanej jednostki chorobowej.
WOMP stwierdził w orzeczeniu, że na podstawie komisyjnej analizy dokumentacji dotyczącej oceny narażenia zawodowego oraz danych
z wywiadu, badań i dokumentacji medycznej, rozpoznaje chorobę zawodową tj. przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego prawej kości ramiennej (poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych).
Organ przytoczył obszerne fragmenty orzeczenia WOMP podkreślając, że po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego, a w szczególności z charakterystyką wykonywanych czynności lekarz orzecznik stwierdził, że sposób wykonywania pracy z wysokim prawdopodobieństwem mógł spowodować wystąpienie przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego prawej kości ramiennej. Oceniono, że praktycznie wszystkie czynności wykonywane przy montażu wiązek wymagały powtarzalnych ruchów zginania i prostowania kończyn górnych w stawach łokciowych z jednoczesnymi czynnościami manipulacyjnymi rąk, co predysponowało do wystąpienia stwierdzonej choroby, z większym prawdopodobieństwem wystąpienia objawów w ręce dominującej.
Nadto jednostka orzecznicza odniosła się w swoim orzeczeniu do przyznanego stopnia niepełnosprawności. Wywiad chorobowy wskazuje na skłonność pacjentki do rozwoju chorób związanych etiologicznie z przeciążeniem układu ruchu, co bezpośrednio przekłada się na zwiększone ryzyko wystąpienia chorób zawodowych układu ruchu w sytuacji zawodowego przeciążenia kończyn górnych.
Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że orzeczenie WOMP ma charakter opinii biegłego spełniając wymóg art. 84 § 1 k.p.a.
i nie budzi wątpliwości co do swej rzetelności i wiarygodności. Wydane orzeczenie
w jasny sposób wyjaśnia okoliczności zajętego stanowiska.
W ocenie organu II instancji zebrany materiał dowodowy, a przede wszystkim ustalenia uprawnionej jednostki orzeczniczej, nie pozwalają na żadne odmienne wnioski, niż wniosek o rozpoznaniu u A. N. choroby zawodowej.
ŚPWIS uznał, że zarzuty odwołującej nie zasługują na uwzględnienie i stanowią jedynie polemikę z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym. Właściwie sporządzono Kartę oceny narażenia zawodowego, uwzględniając obowiązujące przepisy. W związku z faktem, że postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, ocenę warunków pracy przeprowadzono bezpośrednio u pracodawcy. Przekazane do WOMP informacje, zawarte w Karcie oceny narażenia zawodowego, są tożsame z tymi przekazanymi przez pracodawców. Wobec powyższego, powoływanie świadków w przedmiocie ustalenia warunków pracy A. N. jest niezasadne. Ponadto PPIS w S. 10 stycznia 2023 r. otrzymał od WOMP skorygowane orzeczenie, w którym jednostka podtrzymała swoje stanowisko i wskazała w nim [...] II Sp. z o.o. jako miejsce zatrudnienia, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę podejrzenia choroby zawodowej w okresie świadczenia tam pracy od 25 czerwca 2007 r. do 12 października 2007 r.
Reasumując, Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że w toku niniejszego postępowania nie zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo i stanowią wystarczającą podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze P. S. zaskarżyła decyzję z 20 czerwca
2023 r. w całości zarzucając:
1. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. w zw.
z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe orzeczenia lekarskiego wydanego przez tego samego lekarza, który wcześniej zawiadomił o podejrzeniu wystąpienia choroby zawodowej, a zatem na wcześniejszym etapie postępowania miał styczność ze sprawą;
2. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez przesłuchanie uczestniczki postępowania bez zawiadomienia skarżącej i bez zapewnienia jej możliwości udziału w tej czynności;
3. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez zaniechanie przeprowadzenia chronometrażu czynności, które mogły powodować nadmierne obciążenie organizmu uczestniczki, co było warunkiem koniecznym dla przyjęcia choroby zawodowej;
4. naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.
w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez uznanie za zasadne pominięcia zgłoszonych przez skarżącą wniosków dowodowych
o dopuszczenie dowodu z dokumentacji medycznej uczestniczki, zgromadzonej
w postępowaniu o stwierdzenie niepełnosprawności, i dowodu z przesłuchania świadka, na okoliczność warunków wykonywanej pracy, pomimo, że zgłoszone wnioski dowodowe dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,
a okoliczności, których dotyczyły nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Skarżąca podkreśliła, że organ II instancji ocenił, że pominięcie zgłoszonych przez nią wniosków dowodowych było zasadne w oparciu o przesłanki, które nie zostały wymienione w art. 78 k.p.a., na który organ się powoływał;
5. naruszenie art. 2351 Kodeksu pracy poprzez nieuzasadnione zakwalifikowanie schorzeń uczestniczki jako choroby zawodowej, podczas gdy nie wykazano, że bezspornie lub też z wysokim prawdopodobieństwem została ona "spowodowania działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy sposobem wykonywania pracy."
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie o braku podstaw dla stwierdzenia
u uczestniczki choroby zawodowej, ewentualnie o zobowiązanie organu do wydania decyzji i wskazanie mu sposobu załatwienia sprawy, w szczególności konieczności ponownego przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego oraz uzyskania nowego orzeczenia lekarskiego, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie:
I. orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, sygn. [...] (wezwanie do przedstawienia akt na adres: Powiatowy Zespół Orzekania ds. Niepełnosprawności, ul. [...] a, [...]) oraz [...] (wezwanie do przedstawienia akt na adres: Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Świętokrzyskim, al. [...], [...]), dla wykazania stopnia wpływu pozazawodowych schorzeń uczestniczki na powstanie u niej schorzenia określonego w pkt 19.5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, uniemożliwiającego przyjęcie domniemania o zawodowym charakterze schorzenia. Istnienie takiego wpływu zostało uprawdopodobnione, co wprost wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji;
II. przesłuchania świadka P. M. (wezwanie na adres skarżącej) dla wykazania warunków pracy A. N., niewykonywania przez nią ruchów monotypowych, braku przeciążenia układu ruchu w związku z wykonywaną pracą;
III. uzupełnienie Karty oceny narażenia zawodowego poprzez wskazanie,
z którymi konkretnymi czynnościami organy administracji wiążą nadmierne obciążenie uczestniczki pracą, wskazanie parametrów związanych z ilością, częstotliwością wykonywania i długotrwałością wykonywania przez uczestniczkę tych czynności, określenia sposobu, w jaki miały powodować nadmierne obciążenie organizmu uczestniczki, zgodnie z wcześniejszymi wnioskami skarżącej.
W obszernym uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały rozwinięte wraz
z przedstawieniem argumentacji, mającej świadczyć o ich zasadności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 16 listopada 2023 r., na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał postanowienie o połączeniu do wspólnego rozpoznania sprawy o sygn. akt:
II SA/Ke 501/23, II SA/Ke 502/23 (sprawa niniejsza) i II SA/Ke 503/23. Protokół
z przebiegu rozprawy obejmującej łączne rozpoznanie tych spraw sporządzony został w sprawie II SA/Ke 501/23.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej spółki cofnął wniosek o przesłuchanie świadka, podtrzymał natomiast pozostałe wnioski dowodowe.
Prokurator wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności
z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę decyzji objętej skargą stanowią przepisy: art. 235ą oraz 2352 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca
2009 r. w sprawie chorób zawodowych (w brzmieniu obowiązującym na datę podjęcia zaskarżonej decyzji, opublikowanym w Dz.U.2022, poz. 1836 t.j.), zwanego dalej rozporządzeniem. Stan prawny stanowiący wzorzec kontroli sądowej należy uzupełnić o treść § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 czerwca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych z dniem 15 lipca 2021 r. (Dz. U. poz. 1287; przytaczanego w dalszym ciągu jako rozporządzenie nowelizujące). Wedle tego przepisu, do postępowań w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia nowelizującego (czyli przed 15 lipca 2021 r.) stosuje się przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z dnia 23 czerwca 2021 r., z uwzględnieniem dokumentacji sporządzonej lub przekazanej w ramach tych postępowań na podstawie przepisów dotychczasowych, w tym zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, oceny narażenia zawodowego, karty oceny narażenia zawodowego oraz skierowania na badania. Przywołany przepis ustawy nowelizującej ma znaczenie w kontekście tego, że kontrolowane postępowanie zostało wszczęte przed 15 lipca 2021 r.
Zgodnie z art. 235ą oraz 2352 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Jak wynika z powyższych regulacji, obowiązkiem organu orzekającego
w przedmiocie choroby zawodowej jest rozpoznanie lub nierozpoznanie u pracownika (byłego pracownika) choroby, o jakiej mowa w art. 235ą K.p. Jedynymi przesłankami wydania pozytywnej decyzji na podstawie obu zacytowanych wyżej przepisów jest stwierdzenie wystąpienia choroby wymienionej w załączniku do rozporządzenia, co do której można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte
w rozporządzeniu stanowią lex specialis wobec przepisów k.p.a. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia (wedle brzmienia obowiązującego w dacie wszczęcia postępowania), właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Skierowania na badania do jednostki orzeczniczej I stopnia nie stosuje się, jeżeli zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane przez lekarza tej jednostki (§ 4 ust. 2).
Właściwymi do orzekania w zakresie chorób zawodowych są jednostki medyczne wymienione w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia – do których zalicza się Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., który wypowiadał się w niniejszej sprawie co do choroby zawodowej A. N..
Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej orzeczeniem lekarskim, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
W aktach sprawy znajduje się Karta oceny narażenia zawodowego z 29 lipca 2021 r., w której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. przedstawił przebieg zatrudnienia A. N. poczynając od 1 września 1992 r. (k. 349 – 362 akt administracyjnych). Z Karty oceny narażenia zawodowego wynika, że od 25 czerwca 2007 r., z przerwami, uczestniczka zatrudniona była na stanowisku montera wiązek elektrycznych w różnych zakładach pracy: [...] II Sp. z o.o.
w S., [...] [...] Sp. z o.o. w S., P. S., [...] People Sp. z o.o. w Ł. (miejsce pracy P. S.), [...] [...] Sp. z o.o. Agencja Pracy Tymczasowej w W. (miejsce pracy [...] G. P. Sp.
z o.o. w S.), T. S. (miejsce pracy P. S.). Ostatnim miejscem pracy na stanowisku montera wiązek elektrycznych była skarżąca spółka [...] G. P., gdzie A. N. pracowała do 5 marca 2021 r.
To właśnie sposób wykonywania pracy na stanowisku montera wiązek elektrycznych wskazano w orzeczeniu lekarskim wydanym w sprawie jako czynnik narażenia zawodowego stanowiący przyczynę choroby zawodowej.
W Karcie oceny narażenia zawodowego szczegółowo opisano czynności, jakie A. N. wykonywała na stanowisku montera wiązek elektrycznych we wskazanych wyżej zakładach pracy. Ocenę narażenia zawodowego dotyczącego zatrudnienia w skarżącej spółce, sporządzono bezpośrednio u pracodawcy 18 lutego 2021 r.
Przykładowo, w spółce [...] II w S. uczestniczka rozwieszała przewody na tablicy, wedle gotowego, przyklejonego na niej rysunku,
i donosiła części – kostki, opaski i blokady. Przewody miały różne długości ok. 5-10 metrów. Rozwieszała przewody na hakach tablicy i kolejno wykonywała: rozdzielanie odejść, kostkowanie i wpinanie blokad oraz opaskowanie ręczne, a następnie obcinanie końcówek opasek pistoletem ręcznym, zwinięcie i pakowanie wiązki. Montowała wiązki z kilku przewodów i kilku kostek (6-8 sztuk). Opasek szło na wiązkę ok. 10-15 sztuk. Norma wynosiła 90 sztuk wiązek na 8 godzin pracy. Montowała także trudniejsze wiązki o kilkunastu przewodach i kilku gotowych podzespołach, przygotowanych przez innych pracowników.
W [...] Sp. z o.o. oraz w [...] G. P. Sp. z o.o. montowała wiązki samochodowe na stołach montażowych na placówce AP1. Pobierała wiązkę główną razem z podzespołami z przygotowanej palety na środku hali. Rozkładała główną wiązkę (ok. 5-6 m) danego samochodu na stole i montowała magnesy. Wpinała obudowy już zamontowane na wiązce w odpowiednie moduły znajdujące się na stole, następnie wpinała gotowe podzespoły przeznaczone do tej wiązki w obudowy, według instrukcji na komputerze. Zakładała bezpieczniki, przywiązywała je opaską do obudowy, zakładała zabezpieczenia obudowy, opaskowała (ok. 120 opasek małych i dużych na 1 wiązkę) oraz zakładała blokady na obudowy. Wykonywała różne wiązki, o różnej długości czasu pracy: ok. 100 minut, 120 minut, 150 minut lub 80 minut. Ilość wykonywanych wiązek na zmianę roboczą zależała od czasu wyznaczonego na daną wiązkę i od normy narzuconej przez zakład pracy. Normy były ustnie przekazywane przez kierownika wydziału. Norma przy przyjęciu do pracy wynosiła 4-6 wiązek na zmianę roboczą (z przerwą śniadaniową 20 minut), a pod koniec zatrudnienia była większa. Po wykonaniu wiązki na stole należało ją zdjąć i zapakować do wyznaczonego pojemnika, przełożyć folią lub pianką dla zabezpieczenia oraz odstawić na paletę. Były wiązki bardzo ciężkie, które zdejmowały ze stołu 2 osoby.
A. N. pracowała także na placówce [...] (od sierpnia do grudnia 2014 r.). Wykonywała podzespoły dla innych stanowisk pracy. Przynosiła przewody ok. 1,5 - 18 metrów długości i zawieszała je na kracie unosząc ręce nad głowę. Zakładała na przewody rurki, rękaw ochronny o różnych długościach i wielkościach
w zależności od wiązki. Wykonywała siłowanie (zaślepianie) obudów i wpinanie przewodów w obudowy (kostkowanie) oraz taśmowanie, zapięcie adaptera,
a następnie ściąganie przewodów z haków i zwijanie wiązki, spięcie rzepem i odłożenie kraty dla karuzeli do montażu na bieżąco.
Następnie ok. 15 grudnia 2014 r. została przeniesiona na inną karuzelę też
w placówce [...], gdzie montowała także gotowe podzespoły przygotowane przez innych pracowników.
W Karcie oceny narażenia zawodowego opisano również, na podstawie pisma pełnomocnika [...] G. P. Sp. z o.o. z 13 kwietnia 2021 r., kolejność czynności wykonywanych na stanowiskach AP1 oraz [...] (k. 354 i 353 akt administracyjnych).
Podano także czas wykonania różnego rodzaju przykładowych wiązek wykonywanych przez A. N.: [...] 2034715 (1 wiązka ponad 10 minut), [...] 2155308 (40 sztuk - 7 godzin 46 minut), wiązka 81254586270 gr. 13 ( prawie 9 minut), wiązka VOLVO ( ponad 5 minut) - k. 352 akt administracyjnych.
Z Karty wynika, że A. N. używała w pracy następujących narzędzi: nożyce do taśmy, obcinaczki tnące boczne, wkrętak elektroniczny (szpilorek), płaskoszczypce, pistolet do opasek, otwieracz do adapterów, dopychacze do sili (mały i duży) i dopychacze przewodów (k. 351 akt administracyjnych).
We wnioskach organ I instancji stwierdził, że A. N. łącznie przez ponad 11 lat narażona była, z uwagi na sposób wykonywania pracy, na przeciążenie układu ruchu. W szczególności narażenie stanowiły takie czynności, jak wpięcia przewodów w obudowy, wpięcia blokad do obudów, montaż opaski zaciskowej, obcinanie opasek pistoletem – zaciąganie opaski pistoletem, owijanie przewodu taśmą. Czynności te wymagały chwytania w palce przewodów i blokad, zaciągnięcia pistoletem, zginania i prostowania rąk w nadgarstkach, ruchów skrętnych. Montaż przy tablicach i karuzeli montażowej wiązał się z unoszeniem rąk, nawet do wysokości 170 m (wysokość tę mierzono w zakładzie) oraz przy rozwieszaniu przewodów na hakach (najwyższe haki były na wysokości 190 cm) obok stanowiska pracy (k. 350 akt administracyjnych).
W oparciu o Kartę oceny narażenia zawodowego WOMP w K. wydał
4 marca 2022 r. orzeczenie lekarskie nr PMLO-KCHZ [...], w którym stwierdzono u A. N. przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej – prawostronne. Wskazano, że w czasie badania w WOMP we wrześniu 2019 r. w wywiadzie chorobowym pacjentka zgłaszała dolegliwości bólowe kończyn górnych występujące od kilku lat. W 2013 r. była operowana z powodu zespołu de Querveina prawostronnego, następnie wystąpiło zapalenie nadkłykcia bocznego ręki prawej leczone zachowawczo, w 2017 r. dołączyły się dolegliwości ze strony barków, początkowo lewego, następnie prawego. Dolegliwości utrzymują się z okresami zaostrzeń i poprawy, nie ma całkowitego ich ustąpienia. Pacjentka nie zgłaszała żadnych urazów, natomiast już w toku obserwacji w WOMP podała, że od wielu lat występują dolegliwości ze strony kręgosłupa szyjnego, piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego, a także bóle stawów kolanowych, z nasileniem w kwietniu 2019 r. – bez związku z pracą. Dostarczona dokumentacja z tego okresu z poradni reumatologicznej wskazuje na rozpoznanie zmian w kręgosłupie jako przyczyny tych dolegliwości.
W wywiadzie dotyczącym przebiegu zatrudnienia i warunków pracy pacjentka podała, że w latach 2010 – 2013 pracowała przy opaskowaniu wiązek i tę czynność wskazała jako najbardziej uciążliwą, powodującą wystąpienie dolegliwości bólowych kciuka prawego. Następnie, jak stwierdzono w orzeczeniu, "pracowała na karuzeli rozwieszała przewody, wysokość nad głową, zakładała na nie »skarpetę« kostkowała je i zwijała – wystąpiło wówczas zapalenie nadkłykcia kości ramiennej prawej."
Lekarz orzecznik podał, że A. N. przedstawiła m.in. dokumentację leczenia z Poradni Ortopedycznej ZOZ w S., w której znajduje się potwierdzenie rozpoznania i leczenia z powodu przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego prawej kości ramiennej (tzw. łokcia tenisisty) od lutego do października
2015 r., następnie w lutym i sierpniu 2019 r. W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, po zapoznaniu z oceną narażenia zawodowego, w szczególności z charakterystyką wykonywanych czynności oceniono, że sposób wykonywania pracy z wysokim prawdopodobieństwem mógł spowodować wystąpienie stwierdzonej u pacjentki choroby tj. przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego prawej kości ramiennej. W orzeczeniu podkreślono, że praktycznie wszystkie czynności wykonywane przy montażu wiązek wymagały powtarzalnych ruchów zginania i prostowania kończyn górnych w stawach łokciowych z jednoczesnymi czynnościami manipulacyjnymi rąk. Takie czynności, jak pobieranie przewodów, odmierzanie ich długości, układanie przewodów na kracie lub tablicy, czynności manipulacyjne (w tym wymagające użycia narzędzi ręcznych) przy opaskowaniu, owijaniu taśmą, zdejmowanie i zwijanie wiązek, predysponowały do wystąpienia przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznych kości ramiennych z większym prawdopodobieństwem wystąpienia objawów w ręce dominującej.
W czasie badań pacjentki w WOMP potwierdzono kliniczne oraz w badaniach radiologicznych, rozpoznanie choroby zawodowej oraz wykluczono jej tło pozazawodowe (reumatoidalne bądź anatomiczne). W swoim orzeczeniu jednostka wskazała, że A. N. miała przyznany stopień niepełnosprawności ze względu na dolegliwości ze strony układu ruchu, ale z analizy dokumentacji leczenia wynika, że przed rokiem 2013 były to tylko problemy z kręgosłupem, dolegliwości ze strony kończyn górnych dołączyły się w latach następnych. Wywiad chorobowy wskazuje na skłonność pacjentki do rozwoju chorób związanych etiologicznie
z przeciążeniem układu ruchu, co bezpośrednio przekłada się na zwiększone ryzyko wystąpienia chorób zawodowych układu ruchu w sytuacji zawodowego przeciążenia kończyn górnych (k. 369 akt administracyjnych).
Taką ocenę jednostka orzecznicza podtrzymała w drugim orzeczeniu z 27 grudnia 2022 r., w którym jako miejsce zatrudnienia lub wykonywania pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, wskazano dodatkowo S. S. (k. 661 akt administracyjnych).
W ocenie Sądu, wydane w sprawie orzeczenie lekarskie, prawidłowo ocenione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako wiarygodne, przekonujące i jasne, łącznie
z oceną narażenia zawodowego przedstawioną w Karcie oceny, dawały organom inspekcji sanitarnej podstawy do stwierdzenia u A. N. choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy, o której mowa w pozycji 19.5 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia.
Nie są zasadne zarzuty skargi.
Ad.1 Bezspornym w sprawie pozostaje okoliczność, że orzeczenie lekarskie WOMP w K. z 4 marca 2022 r. i z 27 grudnia 2022 r. sporządził ten sam lekarz, który zgłosił podejrzenie choroby zawodowej.
Formułując omawiany zarzut skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 i art. 24 § 3 k.p.a. Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 80 stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zgodnie z art. 84 § 2 k.p.a., biegły podlega wyłączeniu na zasadach
i w trybie określonym w art. 24. Poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków. Art. 24 § 3 k.p.a. stanowi natomiast, że bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo
z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.
Uzasadniając ten zarzut autor skargi przywołał fragmenty wyroków WSA:
w Rzeszowie z 5 lipca 2005 r., II SA/Rz 362/04 i we Wrocławiu z 1 kwietnia 2008 r.,
III SA/Wr 5/08. Oba orzeczenia zapadły jednak w odmiennych stanach faktycznych
i prawnych, co powoduje, że nie mogą stanowić wsparcia dla zasadności zarzutu
o wyłączeniu lekarza zatrudnionego w WOMP w K., zgłaszającego podejrzenie choroby zawodowej, od sporządzenia orzeczenia lekarskiego wydawanego przez tę jednostkę orzeczniczą (jednostkę I stopnia).
W wyroku sygn. akt II SA/Rz 362/04 Sąd uznał bowiem, że standard obiektywizmu w wydawaniu orzeczenia przez jednostkę orzeczniczą II stopnia – Instytut Medycyny Pracy nie został zachowany w sytuacji, gdy opinia wydana przez pracownika tego Instytutu - Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych stanowiła m.in. podstawę orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o braku stwierdzenia podstaw do uznania istnienia choroby zawodowej.
Z kolei w sprawie III SA/Wr 5/08 Sąd zarzucił naruszenie zasady bezstronności określonej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy ci sami lekarze wydali najpierw orzeczenie lekarskie w jednostce orzeczniczej II stopnia,
a następnie podpisali się pod opinią uzupełniającą, o wydanie której zwrócił się organ odwoławczy do Konsultanta K. w Dziedzinie Medycyny Pracy, który miał rozstrzygnąć wątpliwości związane z odmiennymi stanowiskami prezentowanymi
w wydanych orzeczeniach przez jednostki orzecznicze I i II stopnia.
Sam fakt, że w przywołanych w skardze orzeczeniach sądy dopuściły,
w odmiennych stanach faktycznych, możliwość wyłączenia lekarza orzecznika od wydania orzeczenia lekarskiego na podstawie przepisów k.p.a., nie powoduje zasadności omawianego zarzutu, tym bardziej, że w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z innym przypadkiem.
Zgodnie z treścią art. 235 § 2 i § 21 K.p., każdy lekarz zatrudniony w jednostkach orzeczniczych uprawnionych do wydania orzeczenia lekarskiego, o jakim mowa w § 6 rozporządzenia, w razie podjęcia informacji stanowiącej podstawę do podejrzenia choroby zawodowej ma obowiązek zgłoszenia tego faktu właściwemu inspektorowi sanitarnemu i skierowania pracownika (byłego pracownika) na badania w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. W razie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej, właściwy organ inspekcji sanitarnej nie wydaje skierowania do jednostki orzeczniczej (§ 4 ust. 2 rozporządzenia).
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie, gdyż wraz
z przesłaniem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej do PPIS pismem z 13 września 2019 r., WOMP w K. zwrócił się do organu I instancji
o przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego (k. 2 i 3 akt administracyjnych),
a następnie po jego otrzymaniu wydał orzeczenie lekarskie.
Takie normatywne ukształtowanie postępowania związanego ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce medycznej, o jakiej mowa w § 5 rozporządzenia, nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, aby lekarz dokonujący zgłoszenia podlegał wyłączeniu w wydaniu orzeczenia lekarskiego. Nie można bowiem przyjąć, aby sam fakt zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej mógł wywołać wątpliwość co do jego bezstronności (art. 24 § 3 k.p.a.). Rozwiązania przyjęte w tym zakresie przez prawodawcę opierają się na założeniu, że w sformalizowanym postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej ta część procedury, która polega na zdiagnozowaniu choroby i zbadaniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tą chorobą a narażeniem zawodowym, należy tylko i wyłącznie do lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, wymienionych w § 5 rozporządzenia. Lekarze ci są jednocześnie niejako "z urzędu" zobowiązani do zgłoszenia każdego ujawnionego przypadku podejrzenia choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie bazuje na wiedzy medycznej i doświadczeniu zawodowym lekarzy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się wprawdzie, że orzeczenia lekarskie podlegają ocenie pod kątem logiki, czytelności i jasności wypowiedzi podobnie jak opinie biegłych, jednak nie dotyczy to merytorycznej zawartości orzeczenia lekarskiego i nie oznacza, że lekarz orzecznik podlega wyłączeniu w takim przypadku, z jakim mamy do czynienia w sprawie, a konkretnie wtedy, gdy wypełniając ustawowy obowiązek nałożony w art. 235 § 2 K.p. zgłosił właściwemu inspektorowi sanitarnemu fakt podejrzenia choroby zawodowej. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim specyfika omawianego postępowania i tryb orzekania w przedmiocie choroby zawodowej ukształtowany przepisami rozporządzenia i Kodeksu pracy.
Ad. 2, 3, 4 i 5. W aktach sprawy znajdują się protokoły złożenia przez A. N. "oświadczenia w sprawie przebiegu pracy zawodowej" z 30 grudnia 2020 r., a także z 12 lipca 2021 r., które stanowiły m.in. źródło informacji zawartych w Karcie oceny narażenia zawodowego.
Zebranie informacji od pracownika w zakresie sposobu wykonywania pracy nie jest czynnością niedopuszczalną w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej. Przepis § 6 ust. 4 rozporządzenia, w brzmieniu przed 15 lipca 2021 r., obowiązującym w dacie dokonywania czynności z 30 grudnia 2020 r., wskazywał przy wykorzystaniu jakiej dokumentacji sporządza się kartę oceny narażenia zawodowego, co nie oznacza, że organ inspekcji sanitarnej nie może w tym zakresie przeprowadzić innych dowodów, co jest celowe zwłaszcza wówczas, gdy dokumentacja, o jakiej mowa w tym przepisie, nie została złożona lub jest niewystarczająca do sporządzenia karty oceny.
Zasada ta powtórzona została w obowiązującej od 15 lipca 2021 r. treści § 4 ust. 1a rozporządzenia.
Przypomnieć należy, że z mocy § 2 rozporządzenia nowelizującego
czynność przeprowadzona 30 grudnia 2020 r. i sporządzony z niej protokół pozostaje w mocy i może stanowić dokumentację, na podstawie której przeprowadzone było postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej.
Wywiad z pracownikiem przewiduje § 6 ust. 5 pkt 5 rozporządzenia, przy czym nie jest to czynność procesowa taka, jak przesłuchanie strony w rozumieniu art. 86 k.p.a., w czasie której organ zobowiązany jest zapewnić udział innych stron (pracodawców), jak twierdzi skarżąca spółka. Przeprowadzenie wywiadu
z pracownikiem nie oznacza, że pracodawca nie ma żadnego wpływu na treść przyjętej oceny narażenia dowodowego, którą sporządza się m.in. przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 K.p., o ile pracodawca taką złoży we właściwym organie inspekcji sanitarnej.
Po wszczęciu postępowania spółka [...] G. P. w S. wzywana była przez organ I instancji do przedłożenia szczegółowych danych na temat przebiegu pracy zawodowej, stanowisk pracy, zakresu obowiązków, opisu wykonywanych czynności i narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, ze szczególnym uwzględnieniem narażenia na przeciążenie układu ruchu i sposobu wykonywania pracy (pismo z 23 września 2019 r.). W odpowiedzi na powyższe skarżąca przedłożyła pismo z 4 grudnia 2019 r. wraz z załącznikami, w tym m.in. "Ocenę ryzyka zawodowego dla grupy stanowisk: monter wiązek elektrycznych – stoły i tablice monterskie". W charakterystyce pracy tego stanowiska wskazano, że wymaga "sprawności obu rąk, rytmu zmianowego, samodzielna". W pracy wykorzystywane są narzędzia ręczne: nożyce duże i małe, szczypce boczne, szczypce do muf/gumek, płaskoszczypy, wypinacze, miarka zwijana, nożyce do rur, pistolet do opasek, ampole, klucze, wkrętak/szpilorek. Przy stołach długich "pracownik zakłada szpule z nawiniętymi przewodami na stojak tzw. czołg, rozwija przewody ze szpul i układa na stole monterskim rozprowadzając odejścia, wciąga przewody w rury, zakłada części wchodzące w skład wiązki (kolanka, trójniki), obcina przewody na odejściach na wymiar, zwija wiązkę i odkłada do palety lub na wózek transportowy. Praca stojąca na trzy zmiany. Stoły krótkie – pracownik dokonuje montażu wiązki z uciętych przewodów znajdujących się na wieszaku kraty, rozkłada je na siole monterskim rozprowadzając odejścia, zakłada rury, rozgałęźniki, dokręca śruby, zakłada opaski samo-zaciskające, obcina przewody na wymiar (jeżeli nie są to gotowe przewody z zakuciami) i odkłada wiązkę do palety lub na wózek transportowy. Praca stojąco-siedząca na trzy zmiany. Tablice monterskie – do urządzeń doprowadzone jest zasilanie napięciem zmiennym (....) Pracownik pobiera ucięte przewody, podzespoły z wieszaków umieszczonych na kratach, rozprowadza je na tablicy montażowej, zakłada opaski samo-zaciskające, montuje obudowy (kostkuje), wykonuje test wiązki, zwija wiązkę i odkłada do palety. Praca stojąca na trzy zmiany." (k. 55 akt administracyjnych).
W karcie informacji o zagrożeniach na tym stanowisku wpisano m.in. jako zagrożenie: obciążenie układu ruchu mięśniowo-szkieletowego, jako źródło zagrożenia: wymuszoną pozycję ciała, wykonywanie stale powtarzalnych ruchów roboczych, dociąganie i obcinanie opasek pistoletem, podnoszenie, przenoszenie skrzynek z wiązkami, pojemników i.t.p., a jako możliwe skutki zagrożenia: długotrwałe i nawracające dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego (k. 49 akt administracyjnych).
W aktach sprawy znajduje się także charakterystyka stanowiska pracy nadesłana przez S. S., gdzie A. N. również była zatrudniona na stanowisku montera wiązek elektrycznych (k. 153).
W charakterystyce tego stanowiska w pkt 7 – Zagrożenia związane z wykonywanym zawodem stwierdzono, że praca montera wiązek elektrycznych jest związana
z wysiłkiem fizycznym. Często wykonywana jest w wymuszonej pozycji ciała i wymaga czynności powtarzalnych, co może powodować dolegliwości bólowe wynikające z przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego.
Z uwagi na fakt, że postępowanie dotyczyło aktualnego zatrudnienia A. N., organ I instancji przeprowadził ocenę narażenia zawodowego bezpośrednio u pracodawcy, zgodnie z § 6 ust. 4 rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym do 15 lipca 2021 r.). W związku z tym w piśmie z 25 stycznia 2021 r. PPIS zwrócił się do P. S. o przygotowanie materiałów zestawienia czynności wykonywanych przez A. N. na stanowisku montera wiązek elektrycznych (chronometraży) opracowanych przez komórkę [...], z uwzględnieniem czasu trwania wykonania wiązki, czasu poszczególnych operacji i ilości powtórzeń wykonywanych czynności oraz ilości wykonywanych wiązek w ciągu zmiany roboczej (k. 218).
Karta oceny narażenia zawodowego, przeprowadzonej w P. S., sporządzona została 18 lutego 2021 r. Podczas czynności obecny był pełnomocnik skarżącej, który podał m.in., że "nie ma możliwości podania ilości wiązek [...] 2034715 wykonywanych na zmianę roboczą". Takie samo oświadczenie pełnomocnik złożył co do operacji dotyczącej wiązki 81254586270 gr. 13 i wiązki VOLVO. Oświadczył także, że "nie ma możliwości podania ilości powtórzeń poszczególnych operacji" dla opisanych wyżej wiązek (k. 249-248). Do karty dołączono zlecenie z 18 lutego 2021 r. na stanowisku monter wiązek elektrycznych [...] gr. 33, schemat wiązki wykonywanej w trakcie oceny oraz zdjęcia narzędzi używanych na stanowisku pracy A. N..
W Karcie oceny z 18 lutego 2021 r. pracownicy organu podali czas wykonania poszczególnych wiązek i opisali szczegółowo czynności i operacje, które wykonywała A. N. na swoim stanowisku pracy. Ustalenia wówczas poczynione zostały wykorzystane przy sporządzeniu Karty oceny narażenia zawodowego z 29 lipca
2021 r., która obejmowała wszystkie miejsca zatrudnienia A. N..
Ostatecznie skarżąca spółka nie przedstawiła materiałów, o które zwrócił się organ I instancji w piśmie z 25 stycznia 2021 r., podnosząc w kolejnych pismach procesowych, że powinność taka spoczywała na PPIS w S. (zwłaszcza co do chronometrażu).
W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie można zasadnie twierdzić, że [...] G. P. nie miała wpływu na poczynione przez organ ustalenia co do sposobu wykonywania pracy przez A. N.. Ustalenia te organ poczynił nie tylko na podstawie wyjaśnień uczestniczki, ale także w oparciu o dokumentację przedłożoną przez skarżącą spółkę. Przeprowadzona u pracodawcy ocena narażenia zawodowego nie zawiera żadnych okoliczności, które pozostawałyby w sprzeczności z tą dokumentacją. Co więcej, opis czynności i sposób wykonywania pracy przez A. N. przyjęty przez PPIS m.in. na podstawie oświadczenia pracownicy
i czynności przeprowadzonej u pracodawcy 18 lutego 2021 r., znajduje potwierdzenie w opisanych wyżej: "Ocenie ryzyka zawodowego dla grupy stanowisk: monter wiązek elektrycznych – stoły i tablice monterskie" oraz w karcie informacji o zagrożeniach na tym stanowisku.
Nie można się także zgodzić z twierdzeniem skargi, że pracodawca – spółka [...] G. P. "została pozbawiona przez organy administracji faktycznej możliwości przedstawienia dowodów, pozwalających na ustalenie rzeczywistych warunków pracy, poprzez pominięcie dowodu z zeznań wnioskowanego świadka" P. M.. Świadek ten miałby zeznawać na okoliczność "sposobu wykonywania czynności pracowniczych" (str. 9 skargi) i "niewykonywania przez A. N. czynności monotypowych" (tak w piśmie z 26 kwietnia 2021 r. oraz
w odwołaniu) w sytuacji, gdy sposób wykonywania pracy został ustalony zarówno na podstawie dokumentacji złożonej przez skarżącą spółkę, jak i w oparciu o opis czynności wykonywanych przez A. N. 18 lutego 2021 r., podczas których obecni byli pracownicy PPIS i przedstawiciele organu, w tym pełnomocnik skarżącej.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W myśl art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ II instancji prawidłowo wskazał
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że informacje zawarte w Karcie oceny narażenia zawodowego "są tożsame z tymi przekazanymi przez pracodawcę". W tej sytuacji przesłuchanie świadka na okoliczności już wykazane w toku postępowania nie było konieczne i słusznie przyjęto w decyzji objętej skargą, że przeprowadzenie tego dowodu prowadziłoby do przewlekania postępowania.
Wynikający z akt administracyjnych opis sposobu wykonywania pracy przez A. N., mający odzwierciedlenie w Karcie oceny narażenia zawodowego przedstawionej WOMP w K., był wystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego. W sprawie ustalono bezspornie, że praca montera wiązek elektrycznych charakteryzowała się powtarzalnością ruchów zginania i prostowania kończyn górnych w stawach łokciowych z jednoczesnymi czynnościami manipulacyjnymi rąk. Nie było więc potrzeby przeprowadzania dowodu z zeznań świadka na okoliczność, że wykonywane przez uczestniczkę czynności nie były monotypowe. Ponadto, kwalifikacji sposobu wykonywania pracy jako monotypowej i jej ewentualnego powiązania z istniejącą u pracownika (byłego pracownika) chorobą dokonuje lekarz uprawniony do wydania orzeczenia lekarskiego, a nie pracodawca.
Nie jest również zasadny zarzut dotyczący braku przeprowadzenia przez organ chronometrażu czynności i niedokonanie oceny, które z nich miały doprowadzić do nadmiernego obciążenia pracą w stopniu uzasadniającym przyjęcie, że zdiagnozowane u A. N. schorzenie ma charakter choroby zawodowej.
Podczas przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego u pracodawcy pracownicy PPIS dokonali zmierzenia czasu pracy wykonywanych przez uczestniczkę wiązek i przedstawili dokładne zestawienie wykonywanych przez nią czynności.
Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych nie definiuje pojęcia chronometrażu, o którym mowa w § 6 ust. 2 pkt 5. Zgodnie z tym przepisem narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.
Chronometraż jest jedną z metod ustalania czasu potrzebnego na wykonanie danej czynności lub zadania roboczego poprzez rejestrowanie poszczególnych elementów pracy.
W sporządzonej Karcie oceny narażenia zawodowego nie ma wprawdzie konkretnych czasów przypisanych do poszczególnych czynności wykonywanych przez A. N. na stanowisku montera wiązek elektrycznych, jednak same czynności opisane są na tyle precyzyjnie i wyczerpująco, że orzekająca jednostka medyczna nie uznała za konieczne zwrócenie się do pracodawcy lub do PPIS
w S. o uzupełnienie przedłożonej dokumentacji w tym zakresie na podstawie § 6 ust. 5 pkt 1 i 4 rozporządzenia. Nie ulega więc wątpliwości, że jednostka ta dysponowała dokumentacją uznaną przez nią za wystarczającą do wydania orzeczenia, w tym Kartą oceny narażenia zawodowego i zawartym w niej szczegółowym opisem sposobu wykonywania pracy przez uczestniczkę. Brak
w Karcie oceny narażenia zawodowego szczegółowego chronometrażu czynności,
o jakim mowa w § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia, nie może się automatycznie przekładać na podważenie wiarygodności orzeczenia lekarskiego, jak próbuje to wykazać skarżąca spółka. W tym przypadku okoliczność ta nie miała bowiem żadnego wpływu na wynik sprawy (por. także prawomocny wyrok WSA w Kielcach z 21 lipca 2020, sygn. akt II SA/Ke 305/20, dotyczący choroby zawodowej stwierdzonej u innej pracownicy zatrudnionej przez skarżącą spółkę na stanowisku montera wiązek elektrycznych; wyrok dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że wiedza specjalistyczna posiadana przez lekarzy, spełniających wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 437), pozwala im na samodzielną ocenę, czy sposób wykonywania pracy na konkretnym stanowisku stanowi narażenie zawodowe. Celem oceny narażenia zawodowego, przeprowadzanej przez organy inspekcji sanitarnej, jest dokładne opisanie warunków i środowiska pracy, które mogą wskazywać na możliwość powiązania ich z konkretną jednostką chorobową wymienioną w załączniku do rozporządzenia. Natomiast zadaniem orzeczenia lekarskiego, o jakim mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia, jest stwierdzenie, czy te warunki pracy powodowały bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem chorobę zawodową zdiagnozowaną u pracownika lub byłego pracownika. W ramach opracowania orzeczenia lekarskiego konieczna jest medyczna ocena konkretnych czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, w tym sposobu jej wykonywania i to lekarz orzecznik decyduje o tym, czy z punktu widzenia medycznego przedłożona przez organ ocena narażenia zawodowego wraz z inną dokumentacją, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie, jest wystarczająca do wydania orzeczenia lekarskiego.
Nie jest również trafny powołany w ramach omawianych zarzutów argument dotyczący pominięcia przeprowadzenia dowodu z akt postępowania w przedmiocie stwierdzenia u A. N. niepełnosprawności.
Fakt posiadania przez uczestniczkę orzeczenia o przyznanym stopniu niepełnosprawności z uwagi dolegliwości ze strony układu ruchu jest niesporny. Znany był także WOMP w K., który odniósł się do tej okoliczności w orzeczeniu lekarskim przyjmując, że niepełnosprawność A. N. nie ma znaczenia dla stwierdzenia choroby zawodowej. Z orzeczenia wynika jednocześnie, że uczestniczka ma skłonność do rozwoju chorób związanych etiologicznie z przeciążeniem układu ruchu, co przekłada się bezpośrednio na zwiększone ryzyko wystąpienia chorób zawodowych układu ruchu w sytuacji zawodowego przeciążenia kończyn górnych.
Podkreślenia wymaga, że istnienie czynnika pozazawodowego, który może sprzyjać rozwojowi chorób związanych z wykonywaniem pracy nie wyklucza zawodowej etiologii takiej choroby. Jednostka medyczna orzekająca w sprawie
w sposób jednoznaczny stwierdziła, że dokumentacja związana z orzeczeniem
o niepełnosprawności nie ma znaczenia dla treści wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. W tym stanie rzeczy organ nie miał podstaw, aby przeprowadzać dowód w tym zakresie, tym bardziej, że nie byłby uprawniony do jego oceny medycznej, a tylko taka byłaby istotna w sprawie. Taką ocenę przeprowadziła natomiast jednostka wydająca orzeczenie w sprawie.
Wyjaśnienia wymaga, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do jej rozpoznania jest jednym z najistotniejszych dowodów, na podstawie których zapada decyzja w przedmiocie choroby zawodowej. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., sygn. II OSK [...]; dostępny jak wyżej). Celem postępowania w przedmiocie choroby zawodowej nie jest ustalanie konkretnej pozazawodowej etiologii stwierdzonego schorzenia. Postępowanie to ma bowiem odpowiedzieć na pytanie, czy mamy do czynienia z chorobą zawodową w rozumieniu prawnym, zdefiniowanym w art. 2351 K.p. Orzeczenie lekarskie, o jakim mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji w przedmiocie choroby zawodowej, może zakwestionować dokonane przez organ ustalenia faktyczne, co w konsekwencji prowadzi do podważenia również orzeczenia lekarskiego, ale samo orzeczenie może zakwestionować tylko pod względem formalnym np. z powodu wydania go w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź przez uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego.
Dlatego wszelkie podnoszone w skardze argumenty, dotyczące wartości dowodowej dokumentacji, którą WOMP w K. uznał za nieistotną z punktu widzenia wydanego orzeczenia lekarskiego, nie mogły zostać uwzględnione.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2).
W ocenie Sądu, Karta oceny narażenia zawodowego sporządzona została
w sposób prawidłowy i obrazowała rzetelnie sposób wykonywania przez A. N. pracy na stanowisku montera wiązek elektrycznych. Jednostka orzecznicza z kolei przyjęła, że zgromadzona dokumentacja medyczna, wywiad z pacjentką oraz przedstawiona Karta oceny narażenia zawodowego są wystarczające do wydania orzeczenia lekarskiego. Organ nie uchybił zatem § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia, gdyż materiał dowodowy był kompletny, nie było potrzeby jego uzupełnienia i stanowił podstawę do wydania decyzji.
Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 7, art. 79 § 1 i 2, art. 77
§ 1 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia, art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z § 8 rozporządzenia (zarzuty nr [...] – 4).
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 2351 K.p., gdyż wbrew twierdzeniom skargi organ miał wszelkie podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u A. N., opierając się na wydanym przez WOMP w K. orzeczeniu lekarskim oraz na Karcie oceny narażenia zawodowego (zarzut oznaczony nr [...] ). Niezasadność tego zarzutu wynika z nieuwzględnienia przez Sąd wszystkich pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. Podkreślić należy, że prawidłowe orzeczenie lekarskie musi zawierać szczegółowe uzasadnienie zawartego w nim rozstrzygnięcia, które pozwoli organowi administracji publicznej na ocenę jego rzetelności w granicach wskazanych w art. 80 K.p.a. Treść wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia WOMP w K. spełnia wskazane powyżej wymogi, a zgromadzone w aktach administracyjnych dowody i ich ocena przeprowadzona przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stanowiły w ocenie Sądu wystarczającą podstawę do uznania, że rozstrzygnięcie objęte skargą odpowiada prawu.
Oddaleniu podlegały wnioski dowodowe zawarte w skardze. Należy przy tym zaznaczyć, że wniosek o przesłuchanie świadka P. M. został cofnięty na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej Spółki.
W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów. Zgodnie z art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (§ 3). Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (§ 5). Sąd administracyjny orzeka w zasadzie na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. Art. 106 § 3 p.p.s.a. powinien być traktowany jako wyjątek od zasady, że organ administracji rozstrzygający w sprawie obowiązany jest, zgodnie z regułami k.p.a., zebrać cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia i dokonać pełnych ustaleń faktycznych, aby umożliwiało to sądowi kontrolę legalności decyzji przez sprawdzenie, czy zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego (por. T. Woś [red.], "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. VI, opubl. WK 2016, t. 5 do art. 106 i przywołane tam orzecznictwo). Przesłankami prowadzenia postępowania dowodowego są konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz niespowodowanie przez prowadzenie postępowania dowodowego nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W świetle powyższego nie mógł zasługiwać na uwzględnienie wniosek
o przeprowadzenie przez Sąd uzupełniającego postępowania dowodowego polegającego na uzupełnieniu Karty Oceny Narażenia Zawodowego poprzez wskazanie, z którymi konkretnymi czynnościami organy administracji wiążą nadmierne obciążenie uczestniczki pracą, wskazanie parametrów związanych z ilością, częstotliwością wykonywania i długotrwałością wykonywania przez uczestniczkę tych czynności, określenia sposobu, w jaki miały powodować nadmierne obciążenie organizmu uczestniczki. Badając legalność zaskarżonego aktu Sąd ocenia jedynie prawidłowość sporządzenia Karty oceny narażenia zawodowego jako części materiału dowodowego zgromadzonego przez organy, nie może natomiast w zakresie swych kompetencji dokonywać jej korekty czy uzupełnienia.
Za niezasadny Sąd uznał także wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wydanych wobec A. N., jak również z akt postępowań przeprowadzonych w tym zakresie przez odpowiednie organy. Przyczyny, dla których dowody te nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały już wskazane wyżej. Podkreślenia dodatkowo wymaga, że współistnienie czynników pozazawodowych - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym - nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. m.in. wyroki WSA w Krakowie z 7.12.2022 r., sygn. III SA/Kr 1008/22, III SA/Kr 1012/22).
Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, a które mogłyby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.