II SA/KE 501/23

II SA/Ke 501/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-11-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza
Krzysztof Armański /sprawozdawca/
Renata Detka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 106 § 3 i 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 79 § 1  i 2, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 24 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1836
§ 6 ust. 1, § 8 ust. 1, 2, z § 6 ust. 2 pkt 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Dz.U. 2022 poz 1510
art. 235 § 2, § 2 z 1, art. 235 z 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Dz.U. 2022 poz 1836
§ 6 ust. 1, § 8 ust. 1, 2, § 6 ust. 2 pkt 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Magdaleny Łukawskiej sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 20 czerwca 2023 r. znak: NSPiNCH.906.1.11.2023 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 20.06.2023 r. znak: NSPiNCH.906.1.11.2023 Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Kielcach (zwany dalej "ŚPWIS") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (zwanego dalej "PPIS") z 10.03.2023 r. znak: SE III a - 413/22/19 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z 18.08.2022 r. ŚPWIS, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję PPIS z 18.05.2022 r. w przedmiocie stwierdzenia u A. N. (zwanej dalej "stroną", bądź "pracownikiem") choroby zawodowej w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mógł mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazano na rozbieżności wynikające z informacji przekazanych przez pracownika i pracodawcę, co uznano za uchybienie procedurze administracyjnej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu PPIS zwrócił się pismem z 21.09.2022 r. do A sp. z o.o. o wyjaśnienia oraz weryfikację prawidłowości podanych danych o zatrudnieniu pracownika. W związku z treścią § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 1836), zwanego dalej "rozporządzeniem" i zawartym tam nakazem ustawodawcy, polecającym właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu przesłanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej to wskazanie przez jednostkę orzeczniczą A sp. z o.o. (uzupełnione orzeczenie WOMP, data wpływu do PPIS 10.01.2023 r.) jako miejsca pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę podejrzenia choroby zawodowej, stanowiło podstawę do nadania A sp. z o.o. przymiotu strony.
W odpowiedzi na powyższe A sp. z o.o. poinformował, że strona pracowała w firmie tylko na podstawie umowy zlecenia od 25.06.2007 r. do 12.10.2007r., jak również wyjaśnił, iż okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę został wskazany omyłkowo. Wobec powyższego PPIS pismem z 4.10.2022 r. zawiadomił ww. pracodawcę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, informując o stosownych uprawnieniach jako strony zgodnie z art. 10 k.p.a. Następnie swoje ustalenia dotyczące zatrudnienia pracownika w A sp. z o.o. PPIS przekazał do jednostki orzekającej w sprawie z prośbą o weryfikację wydanego orzeczenia. W odpowiedzi otrzymano od Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Kielcach (dalej "WOMP"), skorygowane orzeczenie z 3.03.2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, w którym podtrzymano dotychczasowe stanowisko, wskazując A sp. z o.o. jako miejsce zatrudnienia, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę podejrzenia choroby zawodowej w okresie świadczenia tam pracy od 25.06.2007 r. do 12.10.2007 r.
Mając na uwadze powyższe PPIS wydał decyzję z 10.03.2023 r., stwierdzając u strony chorobę zawodową, tj. przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki w pozycji 19.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia.
W odwołaniu od ww. decyzji B sp. z o.o. (zwana dalej "Spółką") podniosła zarzuty naruszenia:
- art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe orzeczenia lekarskie wydane przez tego samego lekarza, który wcześniej zawiadomił o podejrzeniu wystąpienia choroby zawodowej, zatem na wcześniejszym etapie postępowania miał styczność ze sprawą;
- art. 86 w zw. z art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez przesłuchanie pracownika postępowania bez zawiadomienia Spółki i bez zapewnienia jej możliwości udziału w tej czynności;
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia poprzez zaniechanie przeprowadzenia chronometrażu czynności, które mogły powodować nadmierne obciążenie organizmu pracownika, co było warunkiem koniecznym dla przyjęcia choroby zawodowej;
- art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przerzucenie na odwołującą się konsekwencji niedopełnienia przez organ czynności w czasie prowadzonego postępowania dowodowego i nienależytego zgromadzenia przewidzianych w rozporządzeniu dowodów;
- art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia poprzez pominięcie zgłoszonych przez Spółkę wniosków dowodowych o dopuszczenie dowodu z dokumentacji medycznej pracownika, zgromadzonej w postępowaniu o stwierdzenie niepełnosprawności i dowodu z przesłuchania świadka na okoliczność warunków wykonywanej pracy, pomimo że zgłoszone wnioski dowodowe dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a okoliczności których dotyczyły nie zostały dostatecznie wyjaśnione;
- art. 2351 Kodeksu pracy (dalej "K.p.") poprzez nieuzasadnione zakwalifikowanie schorzeń uczestniczki jako choroby zawodowej, podczas gdy nie wykazano, że bezspornie lub też z wysokim prawdopodobieństwem została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, sposobem wykonywania pracy.
Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła o:
- przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, przesłuchania świadka, uzupełnienia przed ponownym wydaniem decyzji Karty oceny narażenia zawodowego, jak również o wydanie ponownego orzeczenia lekarskiego;
- uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz ze wskazaniem, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu, ewentualnie uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy odnośnie braku podstaw dla stwierdzenia choroby zawodowej.
ŚPWIS, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, przytoczył art. 2351 i art. 2352 K.p., § 4 ust. 1 a, § 5, § 6 ust. 1, § 6 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia, stwierdzając – w oparciu o te regulacje prawne, znajdujące zastosowanie w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej – że PPIS zgromadził materiał dowodowy wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W tym zakresie wskazano, że istotnym w sprawie było ustalenie czy szeroko ujęty w pojęciu czynnik szkodliwy występował w zakładach pracy, w których strona świadczyła pracę. Na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, w tym świadectw pracy, ŚPWIS ustalił, że pracę w narażeniu na czynnik, który wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej z poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych tj. sposób jej wykonywania pracownik świadczył na stanowisku montera wiązek elektrycznych w:
1. A Sp. z o.o. w [...] (montaż na terenie C Sp. z o.o., obecnie D sp. z o.o. w [...]) w okresie 25.06.2007r. - 12.10.2007 r.;
2. B Sp. z o.o. w [...], w okresach zatrudnienia:
- 12.11.2007 r. - 7.02.2009 r., z tym, że w okresie 12.11.2007 r. - 31.12.2008 r. pracował dla C Sp. z o.o. (obecnie D Sp. z o.o. w [...]), który z dniem 31.12.2008 r. przekazał pracownika w trybie art. 231 K.p. do B Sp. z o.o. – okres narażenia: 12.11.2007 r. - 07.02.2009 r. (ok. 15 miesięcy) (wyłączając łącznie 11 dni z okresów bezskładkowych, najdłuższy okres wynosił 4 dni);
- od 22.02.2010 r. do 28.02.2013 r. – okres narażenia: od 22.02.2010 r. do 28.02.2013r. (ok. 36 miesięcy), wyłączając łącznie 55 dni z okresów bezskładkowych, najdłuższy okres wynosił 7 dni;
3. E Sp. z o.o. (zlikwidowana), miejsce pracy B Sp. z o.o. w [...] w okresie zatrudnienia: 12.09.2013 r. – 30.09.2013 r. - okres narażenia: 12.09.2013 r. - 30.09.2013 r. (ok. 1 miesiąca);
4. F Sp. z o.o. Agencja Pracy Tymczasowej z siedzibą w [...], miejsce pracy B sp. zo.o. w [...] w okresach zatrudnienia: 1.10.2013 r. - 22.12.2013 r. oraz 14.01.2014 r. - 19.01.2014 r. - okres narażenia: 1.10.2013 r. - 22.12.2013 r. oraz 14.01.2014 r. - 19.01.2014 r. (ok. 3 miesięcy);
5. G Sp. z o.o., miejsce pracy B Sp. z o.o. w [...] w okresach zatrudnienia: 1.07.2014 r. - 04.08.2014 r. oraz 20.08.2014 r. - 30.07.2015 r. - okres narażenia: 01.07.2014 r. - 03.08.2014 r. oraz 20.08.2014 r. - 30.07.2015 r. (ok. 13 miesięcy);
6. B Sp. z o.o. w [...], w okresie zatrudnienia: 01.08.2015 r. - 05.03.2021 r. - okres narażenia: 01.08.2015 r. - 29.09.2015 r. (ok. 2 miesięcy), 26.10.2015 r. - 18.12.2017 r. (ok. 26 miesięcy), 1.01.2018 r. - 4.03.2018 r. (ok. 2 miesiące), 10.03.2018 r. - 15.07.2018 r. (ok. 4 miesiące), 4.09.2018 r. - 23.06.2019 r. (ok. 10 miesięcy), 23.12.2019 r. – 2.03.2020 r. (ok. 2 miesiące), 14.07.2020 r. - 16.08.2020r. (ok. 1 miesiąca), 1.09.2020 r. - 14.09.2020 r. (14 dni), 5.03.2021 r. (wyłączając łącznie 591 dni z okresów bezskładkowych, najdłużej okresy wynosiły 181, 170 oraz 132 dni).
Uwzględniając powyższe ŚPWIS stwierdził, że okres zatrudnienia strony na stanowisku monter wiązek elektrycznych wynosił przeszło 11 lat, a okres narażenia na czynnik, który wskazuje się jako przyczynę powstania choroby zawodowej z poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych tj. sposób jej wykonywania wynosił ok. 10 lat. Wskazano ponadto, że w zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się Karta oceny narażenia zawodowego, którą PPIS sporządził zgodnie z § 4 rozporządzenia na podstawie posiadanego materiału dowodowego i przesłał ją pismem z dnia 29.07.2021r. do WOMP. W przedmiotowej karcie organ I instancji stwierdził, że na stanowisku pracy montera wiązek elektrycznych strona wykonywała pracę obciążającą układ ruchu i wykonywała ruchy monotypowe. Z uwagi na brak normatywów higienicznych określających bezpieczne warunki pracy w zakresie przeciążenia kończyn górnych, analiza przeprowadzona przez organy prowadzące postępowanie oparta jest na wiedzy eksperckiej i praktyce orzeczniczej. Brak określenia normatywów higienicznych powoduje, że pojęcie sposobu wykonywania pracy jako przyczyny powstania choroby zawodowej podlega eksplikacji. Należy interpretować je jako sposób wykonywania pracy stwarzający istotne ryzyko, większe niż przeciętne obciążenie dla kończyn. Tak pojęty sposób wykonywania pracy - jako czynnik niosący poważne ryzyko powstania choroby zawodowej wynika z wieloletniego doświadczenia klinicznego i naukowego w dziedzinie medycyny pracy. Praca osoby wykonującej zadania na stanowisku montera wiązek elektrycznych, mieści się w pojęciu sposobu wykonywania pracy rozumianego jako narażenie stwarzające ryzyko powstania choroby zawodowej, interpretowanym jak wyjaśniono wyżej. W przedmiotowej sprawie z całą pewnością mamy do czynienia z przeciążeniem kończyn górnych, tj. z zespołem zjawisk spowodowanych sposobem wykonywania pracy, które mogły doprowadzić do zmian chorobowych, co jednoznacznie wynika z opisu zawartego w Karcie oceny narażenia zawodowego. Stronę obowiązywała ściśle określona i narzucona dzienna norma wykonania wiązek elektrycznych, a z opisu czynności wynika, iż do ich wykonania pracownik potrzebował ciągłego zaangażowania pracy rąk - koniecznych do wykonania czynności montażu trwającego przez zmianę roboczą.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie ŚWPIS zwrócił uwagę, że to lekarz uprawniony do orzekania w zakresie chorób zawodowych ma wiedzę specjalistyczną, która pozwala mu ocenić, czy zebrany został materiał niezbędny do wydania orzeczenia lekarskiego. Z akt sprawy wynika, że jednostka orzekająca uznała sporządzoną przez PPIS ocenę narażenia zawodowego za wystarczającą i wydała orzeczenie stwierdzające chorobę zawodową. ŚPWIS przeanalizował również zgromadzoną w aktach sprawy dokumentację dotyczącą stanowiska orzeczniczego, tj. wydane w sprawie orzeczenie lekarskie wraz z jego korektą w kontekście powołanych wyżej wymogów prawa. W tym zakresie wskazano, że w orzeczeniu lekarskim z 3.03.2022 r. (wraz z korektą, którą 10.01.2023 r. otrzymał PPIS) WOMP stwierdził w podsumowaniu, że na podstawie komisyjnej analizy dokumentacji dotyczącej oceny narażenia zawodowego oraz danych z wywiadu, badań, dokumentacji medycznej rozpoznaje chorobę zawodową wymienioną w pozycji poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych. W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego WOMP wnikliwie przeanalizował ocenę narażenia zawodowego, dostarczoną przez stronę dokumentację leczenia w poradni ortopedycznej prowadzoną od 2010 r., dokumentację leczenia w placówce podstawowej opieki zdrowotnej prowadzoną od 2010 r., dokumentację leczenia w poradni neurologicznej z lat 2014-2015, dokumentację leczenia w poradni reumatologicznej od 2019 r., dokumentację z badań profilaktycznych, oraz kilkukrotnie przeprowadził badania strony wraz z wykonaniem niezbędnych dodatkowych badań i konsultacji. Jednostka orzecznicza, w wyniku wnikliwej oceny narażenia zawodowego, a w szczególności charakterystyki wykonywanych czynności doszła do wniosku, że sposób wykonywania pracy z wysokim prawdopodobieństwem mógł spowodować wystąpienie zespołu de Quervaina kciuka prawego. Szczególnie czynności kostkowania, opaskowania i obcinania opasek pistoletem, obwijania przewodów taśmą i obcinania taśmy nożycami do taśmy, a także odmierzania przewodów istotnie przyczyniły się do zapalenia pochewki ścięgnistej kciuka ręki dominującej prawej. W czasie badań pacjentki w WOMP potwierdzono kliniczne rozpoznanie powyższej choroby oraz wykluczono jej tło pozazawodowe (reumatoidalne bądź anatomiczne). Ponadto, analiza dokumentacji medycznej dostarczonej przez pracownika, m.in. dokumentacji leczenia z Poradni Ortopedycznej dała WOMP podstawę do stwierdzenia, że w maju 2013 r. rozpoznano w ww. Poradni u strony zespół de Quervaina (czyli jednostkę chorobową wymienioną w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych – strona 1 orzeczenia i jego korekty "Pełna nazwa rozpoznanej choroby zawodowej"). WOMP, odnosząc się do przyznanego stronie stopnia niepełnosprawności ze względu na dolegliwości ze strony układu ruchu, wskazał że z analizy dokumentacji leczenia wynika, że przed 2013 r. były to tylko problemy z kręgosłupem, a dolegliwości ze strony kończyn górnych dołączyły się w latach następnych. Wywiad chorobowy wskazuje na skłonność pacjentki do rozwoju chorób związanych etiologicznie z przeciążeniem układu ruchu, co bezpośrednio przekłada się na zwiększone ryzyko wystąpienia chorób zawodowych układu ruchu, w sytuacji zawodowego przeciążenia kończyn górnych.
ŚPWIS, stwierdził, że ww. orzeczenie, jak i jego korekta mają charakter opinii biegłego, spełniając wymóg art. 84 § 1 k.p.a. i nie budzą wątpliwości co do swej rzetelności i wiarygodności. PPIS otrzymał od WOMP skorygowane orzeczenie, w którym jednostka podtrzymała swoje stanowisko i wskazała w nim A sp. z o.o. jako miejsce zatrudnienia, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę podejrzenia choroby zawodowej w okresie świadczenia tam pracy od dnia 25.06.2007 r. do dnia 12.10.2007 r. Przekazane przez PPIS do WOMP informacje dot. wyłącznie okresu zatrudnienia, który w Karcie oceny został wskazany jako okres pracy w D sp. z o.o. którą de facto strona tam wykonywała, ale na rzecz A sp. z o.o., co nie wymagało sporządzenia nowej Karty oceny narażenia zawodowego.
Organ, wydając decyzję, podkreślił że jest związany treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie poczynionych w nim ustaleń, tj. dotyczących schorzenia i jego przyczyn. Tym samym, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Jak wynika z treści orzeczeń ich wydanie poprzedzono badaniami lekarskimi, analizą dokumentacji medycznej i Kartą oceny narażenia zawodowego. Jednostka orzecznicza w swym orzeczeniu odniosła się do dokumentacji medycznej dot. przyznanego stopnia niepełnosprawności. Wobec powyższego za niezasadny uznano zarzut Spółki dotyczący pominięcia analizy dokumentacji w przedmiocie stopnia niepełnosprawności. Zarzuty odwołującej się nie znajdują usprawiedliwienia w realiach niniejszej sprawy i stanowią jedynie polemikę z prawidłowo ustalonym przez organy stanem faktycznym. Kartę oceny narażenia zawodowego sporządzono właściwie, uwzględniając obowiązujące przepisy. Ocenę narażenia zawodowego sporządzono na formularzu określonym w przepisach, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej przez pracodawców strony oraz jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Nadto, w związku z faktem, że postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, ocenę warunków pracy przeprowadzono bezpośrednio u pracodawcy i uwzględniono ocenę ryzyka zawodowego. Przekazane do WOMP informacje w Karcie oceny narażenia zawodowego są tożsame z tymi przekazanymi przez pracodawców. Wobec powyższego powoływanie, jak wskazuje odwołująca, świadków w przedmiocie ustalenia warunków pracy strony, jest niezasadne.
Reasumując, ŚPWIS stwierdził, że w toku niniejszego postępowania nie zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo i stanowią wystarczającą podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej. Tym samym zgłoszone w odwołaniu wnioski dowodowe oraz stanowisko przedstawione w piśmie z 30.05.2023 r. nie mogą zostać uwzględnione. O tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne dla załatwienia sprawy, decydują prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego, a nie subiektywne przekonanie. W ocenie organu PPIS zebrał materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. Żadne inne dowody niż te zgromadzone w sprawie nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Tym samym zostały spełnione przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczone definicją sformułowaną w art. 2351 K.p.
W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, Spółka podniosła zarzuty naruszenia:
1. art. 7 w zw. z art. 80 w zw. z art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe orzeczenia lekarskiego wydanego przez tego samego lekarza, który wcześniej zawiadomił o podejrzeniu wystąpienia choroby zawodowej, a zatem na wcześniejszym etapie postępowania miał styczność ze sprawą;
2. art. 7 w zw. z art. 86 w zw. z art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez przesłuchanie uczestniczki postępowania bez zawiadomienia skarżącej i bez zapewnienia jej możliwości udziału w tej czynności;
3. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez zaniechanie przeprowadzenia chronometrażu czynności, które mogły powodować nadmierne obciążenie organizmu uczestniczki, co było warunkiem koniecznym dla przyjęcia choroby zawodowej;
4. art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez uznanie za zasadne pominięcia zgłoszonych przez skarżącą wniosków dowodowych o dopuszczenie dowodu z dokumentacji medycznej uczestniczki, zgromadzonej w postępowaniu o stwierdzenie niepełnosprawności i dowodu z przesłuchania świadka na okoliczność warunków wykonywanej pracy, pomimo, że zgłoszone wnioski dowodowe dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a okoliczności, których dotyczyły nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Skarżąca podkreśla, że organ II instancji ocenił, że pominięcie zgłoszonych przez nią wniosków dowodowych było zasadne w oparciu o przesłanki, które nie zostały wymienione w art. 78 k.p.a., na który organ się powoływał;
5. art. 2351 K.p. poprzez nieuzasadnione zakwalifikowanie schorzeń uczestniczki jako choroby zawodowej, podczas gdy nie wykazano, że bezspornie lub też z wysokim prawdopodobieństwem została ona spowodowania działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, sposobem wykonywania pracy.
Na podstawie powyższych zarzutów skarżąca wniosła o:
1. uchylenie decyzji organów obu instancji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia u uczestniczki choroby zawodowej;
2. z uwagi na naruszenie art. 235¹ K.p., które miało wpływ na wynik sprawy, zobowiązanie organu do wydania decyzji i wskazanie mu sposobu załatwienia sprawy, w szczególności wskazanie konieczności ponownego przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego oraz uzyskania nowego orzeczenia lekarskiego;
3. przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego:
- orzeczeń o stopniu niepełnosprawności – wraz z wezwaniem do przedstawienia akt Powiatowego Zespołu Orzekania ds. Niepełnosprawności w [...] i Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności – dla wykazania stopnia wpływu pozazawodowych schorzeń uczestniczki na powstanie u niej schorzenia określonego w pkt 19.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych uniemożliwiającego przyjęcie domniemania o zawodowym charakterze schorzenia; istnienie takiego wpływu zostało uprawdopodobnione, co wprost wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji;
- przesłuchania świadka P. M. dla wykazania warunków pracy A. N., niewykonywania przez nią ruchów monotypowych, braku przeciążenia układu ruchu w związku z wykonywaną pracą;
- uzupełnienie Karty Oceny Narażenia Zawodowego poprzez wskazanie, z którymi konkretnymi czynnościami organy administracji wiążą nadmierne obciążenie uczestniczki pracą, wskazanie parametrów związanych z ilością, częstotliwością wykonywania i długotrwałością wykonywania przez uczestniczkę tych czynności, określenia sposobu, w jaki miały powodować nadmierne obciążenie organizmu uczestniczki, zgodnie z wcześniejszymi wnioskami skarżącej;
4. rozpoznanie sprawy na rozprawie;
5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Spółka wniosła również do tut. Sądu skargi na dwie odrębne decyzje ŚWPIS w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej (sprawy o sygn. akt II SA/Ke 502/23 i II SA/Ke 503/23).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumentację.
Na rozprawie sądowej 16.11.2023 r.:
- Sąd postanowił – na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.", zarządzić połączenie spraw II SA/Ke 501/23, II SA/Ke 502/23 i II SA/Ke 503/23 w celu ich łącznego rozpoznania;
- pełnomocnik Spółki poparł skargę i zawarte w niej wnioski, za wyjątkiem wniosku o przesłuchanie świadka, cofając ten wniosek;
- pełnomocnik organu wnosi o oddalenie skargi;
- Prokurator wniósł o oddalenie skargi, podzielając argumentację organu;
- Sąd postanowił – na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – oddalić wnioski dowodowe zawarte w skargach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę decyzji objętej skargą stanowią przepisy: art. 235¹ oraz 2352 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (w brzmieniu obowiązującym na datę podjęcia zaskarżonej decyzji, opublikowanym w Dz.U.2022, poz. 1836 t.j.), zwanego dalej rozporządzeniem. Stan prawny stanowiący wzorzec kontroli sądowej należy uzupełnić o treść § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 czerwca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych z dniem 15 lipca 2021 r. (Dz.U. poz. 1287; przytaczanego w dalszym ciągu jako rozporządzenie nowelizujące). Wedle tego przepisu, do postępowań w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia nowelizującego (czyli przed 15 lipca 2021 r.) stosuje się przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z dnia 23 czerwca 2021 r., z uwzględnieniem dokumentacji sporządzonej lub przekazanej w ramach tych postępowań na podstawie przepisów dotychczasowych, w tym zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, oceny narażenia zawodowego, karty oceny narażenia zawodowego oraz skierowania na badania. Przywołany przepis ustawy nowelizującej ma znaczenie w kontekście tego, że kontrolowane postępowanie zostało wszczęte przed 15 lipca 2021 r.
Zgodnie z art. 235¹ oraz 2352 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Jak wynika z powyższych regulacji, obowiązkiem organu orzekającego w przedmiocie choroby zawodowej jest rozpoznanie lub nierozpoznanie u pracownika (byłego pracownika) choroby, o jakiej mowa w art. 235¹ K.p. Jedynymi przesłankami wydania pozytywnej decyzji na podstawie obu zacytowanych wyżej przepisów jest stwierdzenie wystąpienia choroby wymienionej w załączniku do rozporządzenia, co do której można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu stanowią lex specialis wobec przepisów k.p.a. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia (wedle brzmienia obowiązującego w dacie wszczęcia postępowania), właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Skierowania na badania do jednostki orzeczniczej I stopnia nie stosuje się, jeżeli zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane przez lekarza tej jednostki (§ 4 ust. 2).
Właściwymi do orzekania w zakresie chorób zawodowych są jednostki medyczne wymienione w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia – do których zalicza się Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Kielcach, który wypowiadał się w niniejszej sprawie co do choroby zawodowej A. N.
Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej orzeczeniem lekarskim, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
W aktach sprawy znajduje się Karta oceny narażenia zawodowego z 29 lipca 2021 r., w której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] przedstawił przebieg zatrudnienia A. N. poczynając od 1 września 1992 r. (k. 349 – 362 akt administracyjnych). Z Karty oceny narażenia zawodowego wynika, że od 25 czerwca 2007 r., z przerwami, uczestniczka zatrudniona była na stanowisku montera wiązek elektrycznych w różnych zakładach pracy: A Sp. z o.o. w [...], C Sp. z o.o. w [...], D Sp. z o.o. w [...], E Sp. z o.o. w Łodzi (miejsce pracy B Sp. z o.o. w [...]), F Sp. z o.o. Agencja Pracy Tymczasowej w [...] (miejsce pracy B Sp. z o.o. w [...]), G Sp. z o.o. w [...] (miejsce pracy B Sp. z o.o. w [...]). Ostatnim miejscem pracy na stanowisku montera wiązek elektrycznych była skarżąca spółka B, gdzie A. N. pracowała do 5 marca 2021 r.
To właśnie sposób wykonywania pracy na stanowisku montera wiązek elektrycznych wskazano w orzeczeniu lekarskim wydanym w sprawie jako czynnik narażenia zawodowego stanowiący przyczynę choroby zawodowej.
W Karcie oceny narażenia zawodowego szczegółowo opisano czynności, jakie A. N. wykonywała na stanowisku montera wiązek elektrycznych we wskazanych wyżej zakładach pracy. Ocenę narażenia zawodowego dotyczącego zatrudnienia w skarżącej spółce, sporządzono bezpośrednio u pracodawcy 18 lutego 2021 r.
Przykładowo, w spółce A w [...] uczestniczka rozwieszała przewody na tablicy, wedle gotowego, przyklejonego na niej rysunku, i donosiła części – kostki, opaski i blokady. Przewody miały różne długości ok. 5-10 metrów. Rozwieszała przewody na hakach tablicy i kolejno wykonywała: rozdzielanie odejść, kostkowanie i wpinanie blokad oraz opaskowanie ręczne, a następnie obcinanie końcówek opasek pistoletem ręcznym, zwinięcie i pakowanie wiązki. Montowała wiązki z kilku przewodów i kilku kostek (6-8 sztuk). Opasek szło na wiązkę ok. 10-15 sztuk. Norma wynosiła 90 sztuk wiązek na 8 godzin pracy. Montowała także trudniejsze wiązki o kilkunastu przewodach i kilku gotowych podzespołach, przygotowanych przez innych pracowników.
W D Sp. z o.o. oraz w B Sp. z o.o. montowała wiązki [...] na stołach montażowych na placówce AP1. Pobierała wiązkę główną razem z podzespołami z przygotowanej palety na środku hali. Rozkładała główną wiązkę (ok. 5-6 m) danego samochodu na stole i montowała magnesy. Wpinała obudowy już zamontowane na wiązce w odpowiednie moduły znajdujące się na stole, następnie wpinała gotowe podzespoły przeznaczone do tej wiązki w obudowy, według instrukcji na komputerze. Zakładała bezpieczniki, przywiązywała je opaską do obudowy, zakładała zabezpieczenia obudowy, opaskowała (ok. 120 opasek małych i dużych na 1 wiązkę) oraz zakładała blokady na obudowy. Wykonywała różne wiązki, o różnej długości czasu pracy: ok. 100 minut, 120 minut, 150 minut lub 80 minut. Ilość wykonywanych wiązek na zmianę roboczą zależała od czasu wyznaczonego na daną wiązkę i od normy narzuconej przez zakład pracy. Normy były ustnie przekazywane przez kierownika wydziału. Norma przy przyjęciu do pracy wynosiła 4-6 wiązek na zmianę roboczą (z przerwą śniadaniową 20 minut), a pod koniec zatrudnienia była większa. Po wykonaniu wiązki na stole należało ją zdjąć i zapakować do wyznaczonego pojemnika, przełożyć folią lub pianką dla zabezpieczenia oraz odstawić na paletę. Były wiązki bardzo ciężkie, które zdejmowały ze stołu 2 osoby.
A. N. pracowała także na placówce L (od sierpnia do grudnia 2014 r.). Wykonywała podzespoły dla innych stanowisk pracy. Przynosiła przewody ok. 1,5 - 18 metrów długości i zawieszała je na kracie unosząc ręce nad głowę. Zakładała na przewody rurki, rękaw ochronny o różnych długościach i wielkościach w zależności od wiązki. Wykonywała siłowanie (zaślepianie) obudów i wpinanie przewodów w obudowy (kostkowanie) oraz taśmowanie, zapięcie adaptera, a następnie ściąganie przewodów z haków i zwijanie wiązki, spięcie rzepem i odłożenie kraty dla karuzeli do montażu na bieżąco.
Następnie ok. 15 grudnia 2014 r. została przeniesiona na inną karuzelę też w placówce L, gdzie montowała także gotowe podzespoły przygotowane przez innych pracowników.
W Karcie oceny narażenia zawodowego opisano również, na podstawie pisma pełnomocnika B Sp. z o.o. z 13 kwietnia 2021 r., kolejność czynności wykonywanych na stanowiskach AP1 oraz L (k. 354 i 353 akt administracyjnych).
Podano także czas wykonania różnego rodzaju przykładowych wiązek wykonywanych przez A. N.: L 2034715 (1 wiązka ponad 10 minut), L 2155308 (40 sztuk - 7 godzin 46 minut), wiązka 81254586270 gr. 13 (prawie 9 minut), wiązka O ( ponad 5 minut) - k. 352 akt administracyjnych.
Z Karty wynika, że A. N. używała w pracy następujących narzędzi: nożyce do taśmy, obcinaczki tnące boczne, wkrętak elektroniczny (szpilorek), płaskoszczypce, pistolet do opasek, otwieracz do adapterów, dopychacze do sili (mały i duży) i dopychacze przewodów (k. 351 akt administracyjnych).
We wnioskach organ I instancji stwierdził, że A. N. łącznie przez ponad 11 lat narażona była, z uwagi na sposób wykonywania pracy, na przeciążenie układu ruchu. W szczególności narażenie stanowiły takie czynności, jak wpięcia przewodów w obudowy, wpięcia blokad do obudów, montaż opaski zaciskowej, obcinanie opasek pistoletem – zaciąganie opaski pistoletem, owijanie przewodu taśmą. Czynności te wymagały chwytania w palce przewodów i blokad, zaciągnięcia pistoletem, zginania i prostowania rąk w nadgarstkach, ruchów skrętnych. Montaż przy tablicach i karuzeli montażowej wiązał się z unoszeniem rąk, nawet do wysokości 170 m (wysokość tę mierzono w zakładzie) oraz przy rozwieszaniu przewodów na hakach (najwyższe haki były na wysokości 190 cm) obok stanowiska pracy (k. 350 akt administracyjnych).
W oparciu o Kartę oceny narażenia zawodowego WOMP w Kielcach wydał 3 marca 2022 r. orzeczenie lekarskie nr PMLO-KCHZ 142/2019, w którym stwierdzono u A. N. przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki – prawostronny zespół de Quervaine. Wskazano, że w czasie badania w WOMP we wrześniu 2019 r. w wywiadzie chorobowym pacjentka zgłaszała dolegliwości bólowe kończyn górnych występujące od kilku lat. W 2013 r. była operowana z powodu zespołu de Querveina prawostronnego, następnie wystąpiło zapalenie nadkłykcia bocznego ręki prawej leczone zachowawczo, w 2017 r. dołączyły się dolegliwości ze strony barków, początkowo lewego, następnie prawego. Dolegliwości utrzymują się z okresami zaostrzeń i poprawy, nie ma całkowitego ich ustąpienia. Pacjentka nie zgłaszała żadnych urazów, natomiast już w toku obserwacji w WOMP podała, że od wielu lat występują dolegliwości ze strony kręgosłupa szyjnego, piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego, od kilku lat występują także dolegliwości bólowe stawów kolanowych, z nasileniem w kwietniu 2019 r. – bez związku z pracą. W 2019 r. pojawiły się również dolegliwości ze strony stawów biodrowych. Dostarczona dokumentacja z tego okresu z poradni reumatologicznej wskazuje na rozpoznanie zmian w kręgosłupie jako przyczyny tych dolegliwości. W wywiadzie dotyczącym przebiegu zatrudnienia i warunków pracy pacjentka podała, że w latach 2010 – 2013 pracowała przy opaskowaniu wiązek i tę czynność wskazała jako najbardziej uciążliwą, powodującą wystąpienie dolegliwości bólowych kciuka prawego. Następnie, jak stwierdzono w orzeczeniu, "pracowała na karuzeli rozwieszała przewody, wysokość nad głową, zakładała na nie »skarpetę« kostkowała je i zwijała – wystąpiło wówczas zapalenie nadkłykcia kości ramiennej prawej."
Lekarz orzecznik podał, że A. N. przedstawiła m.in. dokumentację leczenia z Poradni Ortopedycznej ZOZ w [...]. W maju 2013 r. rozpoznano tam zespół de Quervaina (czyli zapalenie pochewki ścięgnistej wspólnej dla ścięgna mięśnia odwodziciela długiego i prostownika krótkiego kciuka). U pacjentki rozpoznano zapalenie pochewki ścięgnistej kciuka prawego czyli ręki dominującej. W dokumentacji znajduje się potwierdzenie rozpoznania i kwalifikacji do operacji, a następnie wizyt związanych z postępowaniem po operacji. Sama operacja została przeprowadzona na Oddziale Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej Szpitala Powiatowego ZOZ w [...]. Po zabiegu operacyjnym pacjentka powróciła do pracy. W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wnikliwie zapoznano się z oceną narażenia zawodowego, a w szczególności z charakterystyką wykonywanych czynności i oceniono, że sposób wykonywania pracy z wysokim prawdopodobieństwem mógł spowodować wystąpienie zespołu de Quervaina kciuka prawego. Szczególnie czynności kostkowania, opaskowania i obcinania opasek pistoletem, obwijania przewodów taśmą i obcinania taśmy nożycami do taśmy, a także odmierzania przewodów istotnie przyczyniły się do zapalenia pochewki ścięgnistej kciuka ręki dominującej prawej.
W czasie badań pacjentki w WOMP potwierdzono kliniczne oraz w badaniach radiologicznych, rozpoznanie choroby zawodowej oraz wykluczono jej tło pozazawodowe (reumatoidalne bądź anatomiczne). W swoim orzeczeniu jednostka wskazała, że A. N. miała przyznany stopień niepełnosprawności ze względu na dolegliwości ze strony układu ruchu, ale z analizy dokumentacji leczenia wynika, że przed rokiem 2013 były to tylko problemy z kręgosłupem, dolegliwości ze strony kończyn górnych dołączyły się w latach następnych. Wywiad chorobowy wskazuje na skłonność pacjentki do rozwoju chorób związanych etiologicznie z przeciążeniem układu ruchu, co bezpośrednio przekłada się na zwiększone ryzyko wystąpienia chorób zawodowych układu ruchu w sytuacji zawodowego przeciążenia kończyn górnych (k. 368 akt administracyjnych).
Taką ocenę jednostka orzecznicza podtrzymała w drugim orzeczeniu z 27 grudnia 2022 r., w którym jako miejsce zatrudnienia lub wykonywania pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, wskazano dodatkowo A Sp. z o.o. w [...] (k. 591 akt administracyjnych).
W ocenie Sądu, wydane w sprawie orzeczenie lekarskie, prawidłowo ocenione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako wiarygodne, przekonujące i jasne, łącznie z oceną narażenia zawodowego przedstawioną w Karcie oceny, dawały organom inspekcji sanitarnej podstawy do stwierdzenia u A. N. choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy, o której mowa w pozycji 19.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia.
Nie są zasadne zarzuty skargi.
Ad.1 Bezspornym w sprawie pozostaje okoliczność, że orzeczenie lekarskie WOMP w Kielcach z 3 marca 2022 r. i z 27 grudnia 2022 r. sporządził ten sam lekarz, który zgłosił podejrzenie choroby zawodowej.
Formułując omawiany zarzut skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 i art. 24 § 3 k.p.a. Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 80 stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zgodnie z art. 84 § 2 k.p.a., biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24. Poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków. Art. 24 § 3 k.p.a. stanowi natomiast, że bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.
Uzasadniając ten zarzut autor skargi przywołał fragmenty wyroków WSA: w Rzeszowie z 5 lipca 2005 r., II SA/Rz 362/04 i we Wrocławiu z 1 kwietnia 2008 r., III SA/Wr 5/08. Oba orzeczenia zapadły jednak w odmiennych stanach faktycznych i prawnych, co powoduje, że nie mogą stanowić wsparcia dla zasadności zarzutu o wyłączeniu lekarza zatrudnionego w WOMP w Kielcach, zgłaszającego podejrzenie choroby zawodowej, od sporządzenia orzeczenia lekarskiego wydawanego przez tę jednostkę orzeczniczą (jednostkę I stopnia).
W wyroku sygn. akt II SA/Rz 362/04 Sąd uznał bowiem, że standard obiektywizmu w wydawaniu orzeczenia przez jednostkę orzeczniczą II stopnia – Instytut Medycyny Pracy nie został zachowany w sytuacji, gdy opinia wydana przez pracownika tego Instytutu - Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych stanowiła m.in. podstawę orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o braku stwierdzenia podstaw do uznania istnienia choroby zawodowej.
Z kolei w sprawie III SA/Wr 5/08 Sąd zarzucił naruszenie zasady bezstronności określonej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy ci sami lekarze wydali najpierw orzeczenie lekarskie w jednostce orzeczniczej II stopnia, a następnie podpisali się pod opinią uzupełniającą, o wydanie której zwrócił się organ odwoławczy do Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Medycyny Pracy, który miał rozstrzygnąć wątpliwości związane z odmiennymi stanowiskami prezentowanymi
w wydanych orzeczeniach przez jednostki orzecznicze I i II stopnia.
Sam fakt, że w przywołanych w skardze orzeczeniach sądy dopuściły, w odmiennych stanach faktycznych, możliwość wyłączenia lekarza orzecznika od wydania orzeczenia lekarskiego na podstawie przepisów k.p.a., nie powoduje zasadności omawianego zarzutu, tym bardziej, że w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z innym przypadkiem.
Zgodnie z treścią art. 235 § 2 i § 21 K.p., każdy lekarz zatrudniony w jednostkach orzeczniczych uprawnionych do wydania orzeczenia lekarskiego, o jakim mowa w § 6 rozporządzenia, w razie podjęcia informacji stanowiącej podstawę do podejrzenia choroby zawodowej ma obowiązek zgłoszenia tego faktu właściwemu inspektorowi sanitarnemu i skierowania pracownika (byłego pracownika) na badania w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. W razie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej, właściwy organ inspekcji sanitarnej nie wydaje skierowania do jednostki orzeczniczej (§ 4 ust. 2 rozporządzenia).
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie, gdyż wraz z przesłaniem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej do PPIS pismem z 13 września 2019 r., WOMP w Kielcach zwrócił się do organu I instancji o przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego (k. 2 i 3 akt administracyjnych), a następnie po jego otrzymaniu wydał orzeczenie lekarskie.
Takie normatywne ukształtowanie postępowania związanego ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce medycznej, o jakiej mowa w § 5 rozporządzenia, nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, aby lekarz dokonujący zgłoszenia podlegał wyłączeniu w wydaniu orzeczenia lekarskiego. Nie można bowiem przyjąć, aby sam fakt zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej mógł wywołać wątpliwość co do jego bezstronności (art. 24 § 3 k.p.a.). Rozwiązania przyjęte w tym zakresie przez prawodawcę opierają się na założeniu, że w sformalizowanym postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej ta część procedury, która polega na zdiagnozowaniu choroby i zbadaniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tą chorobą a narażeniem zawodowym, należy tylko i wyłącznie do lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, wymienionych w § 5 rozporządzenia. Lekarze ci są jednocześnie niejako "z urzędu" zobowiązani do zgłoszenia każdego ujawnionego przypadku podejrzenia choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie bazuje na wiedzy medycznej i doświadczeniu zawodowym lekarzy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się wprawdzie, że orzeczenia lekarskie podlegają ocenie pod kątem logiki, czytelności i jasności wypowiedzi podobnie jak opinie biegłych, jednak nie dotyczy to merytorycznej zawartości orzeczenia lekarskiego i nie oznacza, że lekarz orzecznik podlega wyłączeniu w takim przypadku, z jakim mamy do czynienia w sprawie, a konkretnie wtedy, gdy wypełniając ustawowy obowiązek nałożony w art. 235 § 2 K.p. zgłosił właściwemu inspektorowi sanitarnemu fakt podejrzenia choroby zawodowej. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim specyfika omawianego postępowania i tryb orzekania w przedmiocie choroby zawodowej ukształtowany przepisami rozporządzenia i Kodeksu pracy.
Ad. 2, 3, 4 i 5. W aktach sprawy znajdują się protokoły złożenia przez A. N. "oświadczenia w sprawie przebiegu pracy zawodowej" z 30 grudnia 2020 r., a także z 12 lipca 2021 r., które stanowiły m.in. źródło informacji zawartych w Karcie oceny narażenia zawodowego.
Zebranie informacji od pracownika w zakresie sposobu wykonywania pracy nie jest czynnością niedopuszczalną w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej. Przepis § 6 ust. 4 rozporządzenia, w brzmieniu przed 15 lipca 2021 r., obowiązującym w dacie dokonywania czynności z 30 grudnia 2020 r., wskazywał przy wykorzystaniu jakiej dokumentacji sporządza się kartę oceny narażenia zawodowego, co nie oznacza, że organ inspekcji sanitarnej nie może w tym zakresie przeprowadzić innych dowodów, co jest celowe zwłaszcza wówczas, gdy dokumentacja, o jakiej mowa w tym przepisie, nie została złożona lub jest niewystarczająca do sporządzenia karty oceny.
Zasada ta powtórzona została w obowiązującej od 15 lipca 2021 r. treści § 4 ust. 1a rozporządzenia.
Przypomnieć należy, że z mocy § 2 rozporządzenia nowelizującego czynność przeprowadzona 30 grudnia 2020 r. i sporządzony z niej protokół pozostaje w mocy i może stanowić dokumentację, na podstawie której przeprowadzone było postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej.
Wywiad z pracownikiem przewiduje § 6 ust. 5 pkt 5 rozporządzenia, przy czym nie jest to czynność procesowa taka, jak przesłuchanie strony w rozumieniu art. 86 k.p.a., w czasie której organ zobowiązany jest zapewnić udział innych stron (pracodawców), jak twierdzi skarżąca spółka. Przeprowadzenie wywiadu z pracownikiem nie oznacza, że pracodawca nie ma żadnego wpływu na treść przyjętej oceny narażenia dowodowego, którą sporządza się m.in. przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 K.p., o ile pracodawca taką złoży we właściwym organie inspekcji sanitarnej.
Po wszczęciu postępowania spółka B w [...] wzywana była przez organ I instancji do przedłożenia szczegółowych danych na temat przebiegu pracy zawodowej, stanowisk pracy, zakresu obowiązków, opisu wykonywanych czynności i narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, ze szczególnym uwzględnieniem narażenia na przeciążenie układu ruchu i sposobu wykonywania pracy (pismo z 23 września 2019 r.). W odpowiedzi na powyższe skarżąca przedłożyła pismo z 25 listopada 2019 r. wraz z załącznikami, w tym m.in. "Ocenę ryzyka zawodowego dla grupy stanowisk: monter wiązek elektrycznych – stoły i tablice monterskie". W charakterystyce pracy tego stanowiska wskazano, że wymaga "sprawności obu rąk, rytmu zmianowego, samodzielna". W pracy wykorzystywane są narzędzia ręczne: nożyce duże i małe, szczypce boczne, szczypce do muf/gumek, płaskoszczypy, wypinacze, miarka zwijana, nożyce do rur, pistolet do opasek, ampole, klucze, wkrętak/szpilorek. Przy stołach długich "pracownik zakłada szpule z nawiniętymi przewodami na stojak tzw. czołg, rozwija przewody ze szpul i układa na stole monterskim rozprowadzając odejścia, wciąga przewody w rury, zakłada części wchodzące w skład wiązki (kolanka, trójniki), obcina przewody na odejściach na wymiar, zwija wiązkę i odkłada do palety lub na wózek transportowy. Praca stojąca na trzy zmiany. Stoły krótkie – pracownik dokonuje montażu wiązki z uciętych przewodów znajdujących się na wieszaku kraty, rozkłada je na siole monterskim rozprowadzając odejścia, zakłada rury, rozgałęźniki, dokręca śruby, zakłada opaski samo-zaciskające, obcina przewody na wymiar (jeżeli nie są to gotowe przewody z zakuciami) i odkłada wiązkę do palety lub na wózek transportowy. Praca stojąco-siedząca na trzy zmiany. Tablice monterskie – do urządzeń doprowadzone jest zasilanie napięciem zmiennym (....) Pracownik pobiera ucięte przewody, podzespoły
z wieszaków umieszczonych na kratach, rozprowadza je na tablicy montażowej, zakłada opaski samo-zaciskające, montuje obudowy (kostkuje), wykonuje test wiązki, zwija wiązkę i odkłada do palety. Praca stojąca na trzy zmiany." (k. 33 akt administracyjnych).
W karcie informacji o zagrożeniach na tym stanowisku wpisano m.in. jako zagrożenie: obciążenie układu ruchu mięśniowo-szkieletowego, jako źródło zagrożenia: wymuszoną pozycję ciała, wykonywanie stale powtarzalnych ruchów roboczych, dociąganie i obcinanie opasek pistoletem, podnoszenie, przenoszenie skrzynek z wiązkami, pojemników i.t.p., a jako możliwe skutki zagrożenia: długotrwałe i nawracające dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego.
W aktach sprawy znajduje się także charakterystyka stanowiska pracy nadesłana przez A Sp. z o.o. w [...], gdzie A. N. również była zatrudniona na stanowisku montera wiązek elektrycznych (k. 150). W charakterystyce tego stanowiska w pkt 7 – Zagrożenia związane z wykonywanym zawodem stwierdzono, że praca montera wiązek elektrycznych jest związana z wysiłkiem fizycznym. Często wykonywana jest w wymuszonej pozycji ciała i wymaga czynności powtarzalnych, co może powodować dolegliwości bólowe wynikające z przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego.
Z uwagi na fakt, że postępowanie dotyczyło aktualnego zatrudnienia A. N., organ I instancji przeprowadził ocenę narażenia zawodowego bezpośrednio u pracodawcy, zgodnie z § 6 ust. 4 rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym do 15 lipca 2021 r.). W związku z tym w piśmie z 25 stycznia 2021 r. PPIS zwrócił się do B Sp. z o.o. w [...] o przygotowanie materiałów zestawienia czynności wykonywanych przez A. N. na stanowisku montera wiązek elektrycznych (chronometraży) opracowanych przez komórkę Work Metod, z uwzględnieniem czasu trwania wykonania wiązki, czasu poszczególnych operacji i ilości powtórzeń wykonywanych czynności oraz ilości wykonywanych wiązek w ciągu zmiany roboczej (k. 216).
Karta oceny narażenia zawodowego, przeprowadzonej w B Sp. z o.o. w [...], sporządzona została 18 lutego 2021 r. Podczas czynności obecny był pełnomocnik skarżącej, który podał m.in., że "nie ma możliwości podania ilości wiązek L 2034715 wykonywanych na zmianę roboczą". Takie samo oświadczenie pełnomocnik złożył co do operacji dotyczącej wiązki 81254586270 gr. 13 i wiązki O. Oświadczył także, że "nie ma możliwości podania ilości powtórzeń poszczególnych operacji" dla opisanych wyżej wiązek (k. 247-248). Do karty dołączono zlecenie z 18 lutego 2021 r. na stanowisku monter wiązek elektrycznych L gr. 33, schemat wiązki wykonywanej w trakcie oceny oraz zdjęcia narzędzi używanych na stanowisku pracy A. N..
W Karcie oceny z 18 lutego 2021 r. pracownicy organu podali czas wykonania poszczególnych wiązek i opisali szczegółowo czynności i operacje, które wykonywała A. N. na swoim stanowisku pracy. Ustalenia wówczas poczynione zostały wykorzystane przy sporządzeniu Karty oceny narażenia zawodowego z 29 lipca 2021 r., która obejmowała wszystkie miejsca zatrudnienia A. N..
Ostatecznie skarżąca spółka nie przedstawiła materiałów, o które zwrócił się organ I instancji w piśmie z 25 stycznia 2021 r., podnosząc w kolejnych pismach procesowych, że powinność taka spoczywała na PPIS w [...] (zwłaszcza co do chronometrażu).
W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie można zasadnie twierdzić, że B nie miała wpływu na poczynione przez organ ustalenia co do sposobu wykonywania pracy przez A. N.. Ustalenia te organ poczynił nie tylko na podstawie wyjaśnień uczestniczki, ale także w oparciu o dokumentację przedłożoną przez skarżącą spółkę. Przeprowadzona u pracodawcy ocena narażenia zawodowego nie zawiera żadnych okoliczności, które pozostawałyby w sprzeczności z tą dokumentacją. Co więcej, opis czynności i sposób wykonywania pracy przez A. N. przyjęty przez PPIS m.in. na podstawie oświadczenia pracownicy i czynności przeprowadzonej u pracodawcy 18 lutego 2021 r., znajduje potwierdzenie w opisanych wyżej: "Ocenie ryzyka zawodowego dla grupy stanowisk: monter wiązek elektrycznych – stoły i tablice monterskie" oraz w karcie informacji o zagrożeniach na tym stanowisku.
Nie można się także zgodzić z twierdzeniem skargi, że pracodawca – spółka B "została pozbawiona przez organy administracji faktycznej możliwości przedstawienia dowodów, pozwalających na ustalenie rzeczywistych warunków pracy, poprzez pominięcie dowodu z zeznań wnioskowanego świadka" P. M. Świadek ten miałby zeznawać na okoliczność "sposobu wykonywania czynności pracowniczych" (str. 9 skargi) i "niewykonywania przez A. N. czynności monotypowych" (tak w piśmie z 26 kwietnia 2021 r. oraz w odwołaniu) w sytuacji, gdy sposób wykonywania pracy został ustalony zarówno na podstawie dokumentacji złożonej przez skarżącą spółkę, jak i w oparciu o opis czynności wykonywanych przez A. N. 18 lutego 2021 r., podczas których obecni byli pracownicy PPIS i przedstawiciele organu, w tym pełnomocnik skarżącej.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W myśl art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ II instancji prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że informacje zawarte w Karcie oceny narażenia zawodowego "są tożsame z tymi przekazanymi przez pracodawcę". W tej sytuacji przesłuchanie świadka na okoliczności już wykazane w toku postępowania nie było konieczne i słusznie przyjęto w decyzji objętej skargą, że przeprowadzenie tego dowodu prowadziłoby do przewlekania postępowania.
Wynikający z akt administracyjnych opis sposobu wykonywania pracy przez A. N., mający odzwierciedlenie w Karcie oceny narażenia zawodowego przedstawionej WOMP w Kielcach, był wystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego. W sprawie ustalono bezspornie, że praca montera wiązek elektrycznych charakteryzowała się powtarzalnością ruchów zginania i prostowania kończyn górnych w stawach łokciowych z jednoczesnymi czynnościami manipulacyjnymi rąk. Nie było więc potrzeby przeprowadzania dowodu z zeznań świadka na okoliczność, że wykonywane przez uczestniczkę czynności nie były monotypowe. Ponadto, kwalifikacji sposobu wykonywania pracy jako monotypowej i jej ewentualnego powiązania z istniejącą u pracownika (byłego pracownika) chorobą dokonuje lekarz uprawniony do wydania orzeczenia lekarskiego, a nie pracodawca.
Nie jest również zasadny zarzut dotyczący braku przeprowadzenia przez organ chronometrażu czynności i niedokonanie oceny, które z nich miały doprowadzić do nadmiernego obciążenia pracą w stopniu uzasadniającym przyjęcie, że zdiagnozowane u A. N. schorzenie ma charakter choroby zawodowej.
Podczas przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego u pracodawcy pracownicy PPIS dokonali zmierzenia czasu pracy wykonywanych przez uczestniczkę wiązek i przedstawili dokładne zestawienie wykonywanych przez nią czynności.
Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych nie definiuje pojęcia chronometrażu, o którym mowa w § 6 ust. 2 pkt 5. Zgodnie z tym przepisem narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.
Chronometraż jest jedną z metod ustalania czasu potrzebnego na wykonanie danej czynności lub zadania roboczego poprzez rejestrowanie poszczególnych elementów pracy.
W sporządzonej Karcie oceny narażenia zawodowego nie ma wprawdzie konkretnych czasów przypisanych do poszczególnych czynności wykonywanych przez A. N. na stanowisku montera wiązek elektrycznych, jednak same czynności opisane są na tyle precyzyjnie i wyczerpująco, że orzekająca jednostka medyczna nie uznała za konieczne zwrócenie się do pracodawcy lub do PPIS w [...] o uzupełnienie przedłożonej dokumentacji w tym zakresie na podstawie § 6 ust. 5 pkt 1 i 4 rozporządzenia. Nie ulega więc wątpliwości, że jednostka ta dysponowała dokumentacją uznaną przez nią za wystarczającą do wydania orzeczenia, w tym Kartą oceny narażenia zawodowego i zawartym w niej szczegółowym opisem sposobu wykonywania pracy przez uczestniczkę. Brak w Karcie oceny narażenia zawodowego szczegółowego chronometrażu czynności, o jakim mowa w § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia, nie może się automatycznie przekładać na podważenie wiarygodności orzeczenia lekarskiego, jak próbuje to wykazać skarżąca spółka. W tym przypadku okoliczność ta nie miała bowiem żadnego wpływu na wynik sprawy (por. także prawomocny wyrok WSA w Kielcach z 21 lipca 2020, sygn. akt II SA/Ke 305/20, dotyczący choroby zawodowej stwierdzonej u innej pracownicy zatrudnionej przez skarżącą spółkę na stanowisku montera wiązek elektrycznych; wyrok dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że wiedza specjalistyczna posiadana przez lekarzy, spełniających wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 437), pozwala im na samodzielną ocenę, czy sposób wykonywania pracy na konkretnym stanowisku stanowi narażenie zawodowe. Celem oceny narażenia zawodowego, przeprowadzanej przez organy inspekcji sanitarnej, jest dokładne opisanie warunków i środowiska pracy, które mogą wskazywać na możliwość powiązania ich z konkretną jednostką chorobową wymienioną w załączniku do rozporządzenia. Natomiast zadaniem orzeczenia lekarskiego, o jakim mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia, jest stwierdzenie, czy te warunki pracy powodowały bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem chorobę zawodową zdiagnozowaną u pracownika lub byłego pracownika. W ramach opracowania orzeczenia lekarskiego konieczna jest medyczna ocena konkretnych czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, w tym sposobu jej wykonywania i to lekarz orzecznik decyduje o tym, czy z punktu widzenia medycznego przedłożona przez organ ocena narażenia zawodowego wraz z inną dokumentacją, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie, jest wystarczająca do wydania orzeczenia lekarskiego.
Nie jest również trafny powołany w ramach omawianych zarzutów argument dotyczący pominięcia przeprowadzenia dowodu z akt postępowania w przedmiocie stwierdzenia u A. N. niepełnosprawności.
Fakt posiadania przez uczestniczkę orzeczenia o przyznanym stopniu niepełnosprawności z uwagi dolegliwości ze strony układu ruchu jest niesporny. Znany był także WOMP w Kielcach, który odniósł się do tej okoliczności w orzeczeniu lekarskim przyjmując, że niepełnosprawność A. N. nie ma znaczenia dla stwierdzenia choroby zawodowej. Z orzeczenia wynika jednocześnie, że uczestniczka ma skłonność do rozwoju chorób związanych etiologicznie z przeciążeniem układu ruchu, co przekłada się bezpośrednio na zwiększone ryzyko wystąpienia chorób zawodowych układu ruchu w sytuacji zawodowego przeciążenia kończyn górnych.
Podkreślenia wymaga, że istnienie czynnika pozazawodowego, który może sprzyjać rozwojowi chorób związanych z wykonywaniem pracy nie wyklucza zawodowej etiologii takiej choroby. Jednostka medyczna orzekająca w sprawie w sposób jednoznaczny stwierdziła, że dokumentacja związana z orzeczeniem o niepełnosprawności nie ma znaczenia dla treści wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. W tym stanie rzeczy organ nie miał podstaw, aby przeprowadzać dowód w tym zakresie, tym bardziej, że nie byłby uprawniony do jego oceny medycznej, a tylko taka byłaby istotna w sprawie. Taką ocenę przeprowadziła natomiast jednostka wydająca orzeczenie w sprawie.
Wyjaśnienia wymaga, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do jej rozpoznania jest jednym z najistotniejszych dowodów, na podstawie których zapada decyzja w przedmiocie choroby zawodowej. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1056/15; dostępny jak wyżej). Celem postępowania w przedmiocie choroby zawodowej nie jest ustalanie konkretnej pozazawodowej etiologii stwierdzonego schorzenia. Postępowanie to ma bowiem odpowiedzieć na pytanie, czy mamy do czynienia z chorobą zawodową w rozumieniu prawnym, zdefiniowanym w art. 2351 K.p. Orzeczenie lekarskie, o jakim mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji w przedmiocie choroby zawodowej, może zakwestionować dokonane przez organ ustalenia faktyczne, co w konsekwencji prowadzi do podważenia również orzeczenia lekarskiego, ale samo orzeczenie może zakwestionować tylko pod względem formalnym np. z powodu wydania go w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź przez uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego.
Dlatego wszelkie podnoszone w skardze argumenty, dotyczące wartości dowodowej dokumentacji, którą WOMP w Kielcach uznał za nieistotną z punktu widzenia wydanego orzeczenia lekarskiego, nie mogły zostać uwzględnione.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2).
W ocenie Sądu, Karta oceny narażenia zawodowego sporządzona została w sposób prawidłowy i obrazowała rzetelnie sposób wykonywania przez A. N. pracy na stanowisku montera wiązek elektrycznych. Jednostka orzecznicza z kolei przyjęła, że zgromadzona dokumentacja medyczna, wywiad z pacjentką oraz przedstawiona Karta oceny narażenia zawodowego są wystarczające do wydania orzeczenia lekarskiego. Organ nie uchybił zatem § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia, gdyż materiał dowodowy był kompletny, nie było potrzeby jego uzupełnienia i stanowił podstawę do wydania decyzji.
Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 7, art. 79 § 1 i 2, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia, art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z § 8 rozporządzenia (zarzuty nr 2 – 4).
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 2351 K.p., gdyż wbrew twierdzeniom skargi organ miał wszelkie podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u A. N., opierając się na wydanym przez WOMP w Kielcach orzeczeniu lekarskim oraz na Karcie oceny narażenia zawodowego (zarzut oznaczony nr 5 ). Niezasadność tego zarzutu wynika z nieuwzględnienia przez Sąd wszystkich pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. Podkreślić należy, że prawidłowe orzeczenie lekarskie musi zawierać szczegółowe uzasadnienie zawartego w nim rozstrzygnięcia, które pozwoli organowi administracji publicznej na ocenę jego rzetelności w granicach wskazanych w art. 80 K.p.a. Treść wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia WOMP w Kielcach spełnia wskazane powyżej wymogi, a zgromadzone w aktach administracyjnych dowody i ich ocena przeprowadzona przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stanowiły w ocenie Sądu wystarczającą podstawę do uznania, że rozstrzygnięcie objęte skargą odpowiada prawu.
Oddaleniu podlegały wnioski dowodowe zawarte w skardze. Należy przy tym zaznaczyć, że wniosek o przesłuchanie świadka P. M. został cofnięty na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej Spółki.
W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów. Zgodnie z art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (§ 3). Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (§ 5). Sąd administracyjny orzeka w zasadzie na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. Art. 106 § 3 p.p.s.a. powinien być traktowany jako wyjątek od zasady, że organ administracji rozstrzygający w sprawie obowiązany jest, zgodnie z regułami k.p.a., zebrać cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia i dokonać pełnych ustaleń faktycznych, aby umożliwiało to sądowi kontrolę legalności decyzji przez sprawdzenie, czy zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego (por. T. Woś [red.], "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. VI, opubl. WK 2016, t. 5 do art. 106 i przywołane tam orzecznictwo). Przesłankami prowadzenia postępowania dowodowego są konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz niespowodowanie przez prowadzenie postępowania dowodowego nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W świetle powyższego nie mógł zasługiwać na uwzględnienie wniosek o przeprowadzenie przez Sąd uzupełniającego postępowania dowodowego polegającego na uzupełnieniu Karty Oceny Narażenia Zawodowego poprzez wskazanie, z którymi konkretnymi czynnościami organy administracji wiążą nadmierne obciążenie uczestniczki pracą, wskazanie parametrów związanych z ilością, częstotliwością wykonywania i długotrwałością wykonywania przez uczestniczkę tych czynności, określenia sposobu, w jaki miały powodować nadmierne obciążenie organizmu uczestniczki. Badając legalność zaskarżonego aktu Sąd ocenia jedynie prawidłowość sporządzenia Karty oceny narażenia zawodowego jako części materiału dowodowego zgromadzonego przez organy, nie może natomiast w zakresie swych kompetencji dokonywać jej korekty czy uzupełnienia.
Za niezasadny Sąd uznał także wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wydanych wobec A. N., jak również z akt postępowań przeprowadzonych w tym zakresie przez odpowiednie organy. Przyczyny, dla których dowody te nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały już wskazane wyżej. Podkreślenia dodatkowo wymaga, że współistnienie czynników pozazawodowych - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym - nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. m.in. wyroki WSA w Krakowie z 7.12.2022 r., sygn. III SA/Kr 1008/22, III SA/Kr 1012/22).
Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, a które mogłyby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.