II SA/Ke 492/24

II SA/Ke 492/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Krzysztof Armański
Renata Detka /sprawozdawca/
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148 par. 2, art. 149 par. 3, art. 34 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2809
art. 184 par. 1 i 2,
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] stycznia 2024 r., [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 stycznia 2024 r., [...], Wojewoda po rozpatrzeniu zażalenia R. K., na podstawie art. 144 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta O. Ś. z 19 października 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie R. K. z pobytu stałego w O. Ś., os. Ogrody [...]/[...].
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że postępowanie w sprawie wymeldowania R. K. toczyło się z urzędu w związku z wnioskiem P. B.. Organ I instancji podjął czynności mające na celu ustalenie miejsca pobytu skarżącego, a związku z brakiem takiej możliwości
i informacją z Ministerstwa Sprawiedliwości, Krajowego Rejestru Karnego
o poszukiwaniu ww. listem gończym, wystąpiono do sądu o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej.
Sąd Rejonowy w O. Ś. wydał postanowienie
o wyznaczeniu kuratora celem reprezentowania interesów nieobecnego skarżącego
w toczącym się postępowaniu o jego wymeldowanie. Kurator został poinformowany
o toczącym się postępowaniu i miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy oraz podjął nieskuteczną próbę ustalenia adresu, pod którym przebywa skarżący.
24 sierpnia 2022 r. do organu I instancji wpłynęło pismo skarżącego, odbywającego karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w K., dotyczące uzyskania informacji o wymeldowaniu i z prośbą o wyjaśnienie tej kwestii.
Po otrzymaniu wyjaśnień i kopii decyzji o wymeldowaniu, R. K. złożył do Wojewody odwołanie od tej decyzji. Postanowieniem
z 8 grudnia 2022 r. Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania z uwagi na wniesienie go z uchybieniem terminu.
W wyniku rozpatrzenia skargi R. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił postanowienie organu II instancji z 8 grudnia
2022 r.
K. się wskazaniami Sądu Wojewoda zwrócił się do skarżącego z pytaniem, czy pismo zatytułowane "odwołanie" z 3 października 2022 r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania, co skarżący potwierdził.
Po przekazaniu akt sprawy organowi I instancji, postanowieniem z 19 października 2023 r. Prezydent Miasta O. Ś. odmówił wznowienia postępowania uznając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wznowieniowe.
Rozpatrując wniesione zażalenie Wojewoda podniósł, że pomimo braku osobistego uczestnictwa w postępowaniu skarżący był reprezentowany jako strona przez kuratora, który był uprawniony do działania, w tym podejmowania czynności procesowych w imieniu i ze skutkami prawnymi dla nieobecnego w określonym okresie tj. od wszczęcia postępowania do jego zakończenia. W niniejszej sprawie ustanowiona kurator uczestniczyła w postępowaniu i podejmowała czynności w imieniu skarżącego, a 20 kwietnia 2016 r. potwierdziła otrzymanie decyzji organu I instancji.
Organ podniósł, że brak osobistego uczestnictwa nie był wynikiem zaniedbania organów. Nie można również uznać, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Skarżący był poszukiwany listem gończym, odbywał karę pozbawienia wolności za granicą i obecnie w kraju.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze R. K. zaskarżył postanowienie z 12 stycznia 2024 r. podnosząc, że mimo wyroku w sprawie II SA/Ke 83/23, organ I instancji "uparcie stoi na swoim stanowisku i nie zamierza ustąpić jak zarówno Wojewoda w K. utrzymuje w mocy postanowienie Prezydenta [...].".
Skarżący zauważył, że zgodnie z art. 6, 8 i 13 Konwencji o ochronie praw człowieka, każdy ma prawo do skutecznego środka odwoławczego, prawo do rzetelnego procesu, prawo do poszanowania życia prywatnego. W ocenie skarżącego te prawa w jego przypadku zostały "zdeptane".
Zdaniem skarżącego "urzędnicy zawiedli i kurator złożył nierzetelną opinię nie zgodną z prawdą", co jest w stanie udowodnić, podobnie jak to, że nie można było ustalić jego miejsca pobytu. Sąd w Ostrowcu Św. oraz Komenda Powiatowa Policji
w Ostrowcu Św. doskonale wiedzieli, gdzie on przebywa.
Skarżący zwrócił się do Sądu o "pomoc i interwencje w tej sprawie".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności postanowienia objętego skargą.
Z uwagi na fakt, że w sprawie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach należało w pierwszej kolejności zbadać, czy organ wykonał wskazania zawarte w wyroku z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 83/23. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W powołanym wyżej wyroku WSA uchylił postanowienie Wojewody z 8 grudnia 2022 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta Miasta O. Ś. z 20 kwietnia 2016 r.
o wymeldowaniu R. K. z pobytu stałego z lokalu położonego
w O. Ś. os. Ogrody [...]/[...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy organ ustalił, że decyzja od której strona złożyła odwołanie posiada walor ostateczności, co oznacza brak możliwości skutecznego zweryfikowania decyzji w tym trybie, obowiązkiem Wojewody było zwrócenie się do skarżącego z zapytaniem, czy w tych okolicznościach jego pismo z 3 października 2022 r. powinno być potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania. Tym bardziej, że z treści tego pisma, jak również z pisma skarżącego z 22 sierpnia 2022 r. znajdującego się w aktach sprawy organu II instancji wynika, że skarżący nie wiedział o toczącym się postępowaniu administracyjnym dotyczącym jego wymeldowania, jak również o wydanej w tym przedmiocie decyzji organu I instancji z 20 kwietnia 2016 r. Ponadto w treści pisma zatytułowanego "odwołanie" skarżący wyraźnie formułuje swoje stanowisko, wnosząc o ponowną weryfikację "decyzji, która jest dla mnie miażdżąca". Z tych względów organ II instancji powinien umożliwić skarżącemu wybór dalszego sposobu procedowania w tej sprawie, kierując do niego pismo wraz ze stosownymi wyjaśnieniami.
Sąd podniósł, że jeśli strona potwierdzi żądanie wznowienia postępowania
w sprawie, jej pismo z 3 października 2022 r. powinno być przekazane do organu
I instancji, który oceni dopuszczalność wznowienia tego postępowania.
Ocena prawna wyrażona w tym wyroku oraz zawarte w nim wskazania zostały uwzględnione przez organy stosownie do treści art. 153 p.p.s.a.
Z akt administracyjnych wynika, że w odpowiedzi na pismo Wojewody z 25 sierpnia 2023 r. skarżący jednoznacznie oświadczył, że jego pismo z 3 października 2022 r. zatytułowane "odwołanie" należy potraktować jako złożony przez niego wniosek o wznowienie postępowania.
Wyjaśnienia wymaga, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem skutecznego jego wszczęcia jest po pierwsze powołanie się na jedną z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a., a po drugie złożenie wniosku o wznowienie postępowania
w terminie przewidzianym m.in. w art. 148 § 1 i 2 k.p.a.
W "odwołaniu" z 3 października 2022 r. skarżący wskazał, że decyzję Prezydenta Miasta O. Ś. z 20 kwietnia 2016 r.
otrzymał 27 września 2022 r. Podnoszone przez niego okoliczności oraz bezsporny fakt, że skarżący nie brał osobiście udziału w postępowaniu zakończonym decyzją
o wymeldowaniu go z pobytu stałego, pozwalają na ocenę, że prawidłowym było przyjęcie przez oba organy podstawy wznowienia określonej art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Skarżący nie powołał się wprawdzie na ten przepis, ani na żadną inną przesłankę wznowieniową, jednak w stanie sprawy podstawa wznowienia z art. 145
§ 1 pkt 4 k.p.a. była jedyną, jaką mógł rozpatrywać organ I instancji w kontekście wniosku z 3 października 2022 r.
Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Termin ten niewątpliwie został zachowany, gdyż wedle oświadczenia skarżącego, dowiedział się o decyzji 27 września 2022 r., zaś wniosek o wznowienie złożył w piśmie z 3 października 2022 r. (data wpływu do organu I instancji - 10 października 2022 r.).
W konsekwencji, w pierwszym etapie postępowania wznowieniowego organowi I instancji pozostało do zbadania, czy podanie o wznowienie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.
Odmawiając wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. słusznie organy przyjęły, że w okolicznościach sprawy nie zachodzi podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż skarżący, mimo że nie brał osobiście udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją o wymeldowaniu, był reprezentowany przez kuratora, ustanowionego przez sąd rodzinny dla osoby nieobecnej. Jednocześnie czynności podjęte przez organ I instancji w sprawie o wymeldowanie wskazują jednoznacznie na to, że przed wystąpieniem do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora, wyczerpane zostały możliwości ustalenia miejsca pobytu skarżącego. Zdaniem Sądu, taka sytuacja wyklucza możliwość powoływania się przez stronę na przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Według art. 34 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wystąpi do sądu
z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Kuratora ustanawia sąd na podstawie art. 184 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809), zwanej dalej k.r.o, zgodnie z którym dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora (zdanie pierwsze art. 184 § 1 k.r.o.). Obowiązkiem kuratora ustanowionego przez sąd jest przede wszystkim ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomienie jej o stanie jej spraw (art. 184 § 2 k.r.o.).
Wyznaczenie w powyższym trybie przedstawiciela nieobecnej strony ma na celu zapewnienie prawidłowego toku postępowania administracyjnego, a także zagwarantowanie osobie nieobecnej należytą reprezentację. Kuratora ustanawia się bowiem dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw w postępowaniu administracyjnym. Kurator ustanowiony w trybie art. 184 § 1 k.r.o. nie jest jedynie "kuratorem dla doręczeń", lecz ma podejmować za stronę, której miejsce pobytu nie jest znane, wszystkie czynności procesowe, które są niezbędne dla obrony jej praw w toku całego postępowania. Dla uznania, że spełnione zostały przesłanki do wystąpienia przez organ z wnioskiem o ustanowienie kuratora, konieczne jest wykazanie, że nie tylko żądający ustanowienia kuratora, lecz także inne osoby, które mogą mieć informacje o miejscu pobytu strony, a w szczególności jego krewni i inne osoby bliskie, nie mają wiadomości potrzebnych do doręczenia stronie pism procesowych lub zawiadomień.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek o ustanowienie kuratora złożony do Sądu Rejonowego w O. Ś. przez organ I instancji, poprzedzony został stosownym postępowaniem wyjaśniającym. Nieobecność strony i niemożność ustalenia jej miejsca pobytu wynikała już z wniosku Prokuratora, który dołączył postanowienie o zawieszeniu dochodzenia prowadzonego przeciwko R. K., w którym wskazano, że skarżący nie przebywa w miejscu swojego zamieszkania, jest także poszukiwany do odbycia kary pozbawienia wolności orzeczonej w innej sprawie, a członkowie jego rodziny nie mają z nim żadnego kontaktu, jak też nie znają miejsca jego aktualnego pobytu. Próba doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymeldowania zakończyła się niepowodzeniem, gdyż przesyłka, mimo dwukrotnego awizowania, nie została przez niego podjęta w terminie. W aktach znajdują się także:
- informacja z Krajowego Rejestru Karnego, z której wynika, że 22 czerwca
2015 r. wydano za skarżącym list gończy oraz
- pismo Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji
w Ostrowcu Św. wskazujące, że R. K. nie zamieszkuje pod adresem os. Ogrody [...]/[...] i jego aktualne miejsce pobytu nie jest znane.
Już po ustanowieniu kuratora dla osoby nieobecnej postanowieniem Sądu Rejonowego w O. Ś. z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt III RNs [...], wyznaczona przez Sąd kurator D. C. podjęła próbę ustalenia miejsca pobytu skarżącego stosownie do art. 184 § 2 k.r.o. Ze sporządzonej przez nią notatki urzędowej z 9 marca 2016 r. wynika, że pod adresem os. O. [...] m [...] zastała S. K. – ojca skarżącego z małżonką. Kurator ustaliła
w trakcie rozmowy, że skarżący nie mieszka na stałe od 18 lat, ostatnio
w odwiedzinach był 3 lata temu. Nie utrzymuje kontaktu z rodziną, ojciec nie wie co się dzieje z jego synem, gdzie przebywa, nie zna jego adresu zamieszkania.
Wyjaśnienia skarżącego, zawarte w piśmie procesowym z 3 października
2022 r. oraz w skardze, że "był dostępny za granicą" i "wcale się tam nie ukrywał" są w tych okolicznościach mało wiarygodne, zwłaszcza wobec wystawionego 22 czerwca 2015 r. listu gończego za skarżącym.
Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy o wymeldowanie R. K. jednoznacznie wskazuje na to, że organ I instancji miał wszelkie podstawy, zarówno faktyczne jak i prawne, do zwrócenia się z wnioskiem
o ustanowienie kuratora dla nieobecnej strony, a następnie do przeprowadzenia postępowania z udziałem kuratora wyznaczonego przez sąd rodzinny. Jak słusznie zauważył Wojewoda, kurator uczestniczyła w postępowaniu, podejmowała czynności
w imieniu skarżącego, w tym wzięła udział w rozprawie przed organem I instancji
4 kwietnia 2016 r., podczas której oświadczyła, że nie udało jej się ustalić miejsca pobytu R. K.. Kurator odebrała także decyzję o wymeldowaniu
z 20 kwietnia 2016 r.
Reprezentowanie skarżącego w sprawie o wymeldowanie przez prawidłowo ustanowionego kuratora jest zatem oczywiste, co wyklucza możliwość przyjęcia, że
wniosek z 3 października 2022 r. opiera się na ustawowej podstawie wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co czyni zaskarżone postanowienie zgodnym z prawem.
Wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia art. 6 i art. 13 Konwencji
o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. 1993.61.284), statuujących odpowiednio prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego. Fakt, że skarżący wskutek składanych środków procesowych nie uzyskał satysfakcjonującego go wyniku nie oznacza, że został tych praw pozbawiony.
Nie doszło również do naruszenia art. 8 Konwencji, który stanowi o prawie do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, tym bardziej, że skarżący nie sprecyzował w jaki sposób prawo to miało by zostać naruszone
w stosunku do niego. Z pewnością nie świadczy o tym sam fakt, że został wymeldowany z pobytu stałego ostateczną decyzją administracyjną.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.