II SA/KE 488/24

II SA/Ke 488/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza
Krzysztof Armański
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1, art. 200, art. 205 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 148 par. 1, art. 149 par. 1-3, art. 145 par. 1 pkt 5,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2016 poz 703
art. 6 ust. 1 i 2, art. 8b,
Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi G. P. i S. P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz G. P. i S. P. solidarnie kwotę [...] (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 czerwca 2024 r., [...], Wojewoda po rozpatrzeniu zażalenia G. P. i S. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z 17 kwietnia 2024 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z 2 czerwca 2020 r., orzekającą o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi C. na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (wg. brzmienia obowiązującego na datę podjęcia tej decyzji, opublikowanego w Dz. U. z 2016 r. poz. 703), zwanej dalej ustawą.
W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że G. P. i S. P. skierowali do Starosty [...] wniosek z 21 marca 2024 r.
o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami Starosty [...]:
- z 26 kwietnia 2005 r. znak: [...] ustalającą, że grunty położone we wsi C. oznaczone jako działki Nr: [...] stanowią wspólnotę gruntową,
- z 2 czerwca 2020 r. znak: [...], orzekającą o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi C. na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych,
- z 12 października 2021 r., orzekającą o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi C. w trybie art. 6a ust. 1 pkt 2 ustawy
o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
W związku z tym, że ww. wniosek dotyczył trzech różnych postępowań administracyjnych, Starosta [...], wydał trzy odrębne postanowienia.
Rozpatrywane w niniejszej sprawie zażalenie dotyczy postanowienia Starosty [...] z 17 kwietnia 2024 r. znak: [...], którym rozpatrzono wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 2 czerwca 2020 r.
We wniosku o wznowienie podniesiono, że skarżący, jako następcy prawni B. G., współwłaściciela działki Nr [...], powinni być stronami postępowania zakończonego decyzją z 2 czerwca 2020 r., która nie została im doręczona i dowiedzieli się o niej dopiero z pisma Urzędu Gminy S. z 14 lutego 2024 r., doręczonego im 23 lutego 2024 r.
W ocenie wnioskodawców wobec osób, które nie mają udziału we wspólnocie gruntowej, a twierdzą, że w skład wspólnoty gruntowej wchodzą grunty stanowiące ich własność, nie można stosować trybu doręczeń przewidzianego w art. 8 ust. 6 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, lecz powinno się stosować ogólne zasady przewidziane dla doręczeń w przepisach k.p.a.
Wskazano, że działka nr [...] stanowi własność prywatną, zgodnie z aktem notarialnym nr [...] z 10 lipca 1939 r., co powoduje, że nieruchomość ta nie spełnia przesłanek koniecznych do uznania jej za wspólnotę gruntową.
Starosta [...] postanowieniem z 17 kwietnia 2024 r. znak: [...] odmówił wznowienia postępowania podnosząc, że:
- decyzja została doręczona prawidłowo, zgodnie z art. 8b ustawy, brak było podstaw by doręczać ją zainteresowanym w sposób indywidualny, w związku z tym brak jest podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.,
- dołączona do wniosku kopia aktu notarialnego nr [...] z 10 lipca 1939 r. (znak 842- 127) nie pozwala na zidentyfikowanie działek, których dotyczy w nawiązaniu do aktualnej ewidencji gruntów. Ponieważ treść dokumentu nie odnosi się do działki
nr [...] położonej w obrębie C., brak jest podstaw do uznania, że jest to nowy dowód w sprawie nieznany organowi, który wydał decyzję.
W złożonym zażaleniu skarżący zarzucili organowi I instancji:
- brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nieustalenie jakich nieruchomości dotyczy akt notarialny nr [...] z 10 lipca 1939 r.,
- błędne ustalenie, że decyzja z dnia 2 czerwca 2020 r. została doręczona wszystkim stronom oraz, że nie wystąpiła okoliczność, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Rozpatrując wniesione zażalenie Wojewoda podniósł, że decyzja została doręczona zgodnie z wymogami art. 8b ustawy, tj. poprzez wywieszenie na okres 14 dni tj. od 15 czerwca 2020 r. do 29 czerwca 2020 r. (włącznie) na tablicy ogłoszeń: wsi C., Starostwa Powiatowego we W. i Urzędu Gminy S.. Decyzja ta zawiera klauzulę stwierdzającą, że stała się ostateczna w dniu 16 lipca 2020 r.
Odnosząc się do twierdzeń zawartych we wniosku o wznowienie postępowania Wojewoda wyjaśnił, że art. 8b ustawy jest przepisem szczególnym, wyłączającym zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o doręczeniu decyzji. Skoro ustawodawca przesądził w tym artykule, że ogłoszenie w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz wywieszenie w urzędzie gminy oraz starostwa na okres 14 dni, jest równoznaczne z doręczeniem, to upływ tego okresu wyznacza dzień, w którym strony dowiedziały się o decyzji. Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do kwestionowania przepisu rangi ustawowej. Przyjęcie poglądu wnioskujących, że mimo tego doręczenia o zachowaniu prawa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania decyduje data w której rzeczywiście dowiedzieli się o decyzji, podważałoby sens przyjętej przez ustawodawcę regulacji. Przepisy wprowadzające możliwość wzruszenia ostatecznych decyzji, wbrew zasadzie ich trwałości (art. 16 k.p.a.) muszą być interpretowane w sposób ścisły. Nie można więc twierdzić, że strona, którą prawidłowo (bo w sposób prawem określony) powiadomiono o decyzji, dowiedziała się o niej po upływie kilku lat.
W związku z powyższym organ odwoławczy ustalił, że decyzja Starosty [...] z 2 czerwca 2020 r. została doręczona wszystkim osobom, które mogą mieć interes prawny w sprawie, w tym również wnioskodawcom, 29 czerwca 2020 r. Od tego dnia należy liczyć 1-miesięczny termin wskazany w art. 148 § 2 k.p.a. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w zakresie zarzutu, że strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu. Rozpatrywany wniosek wpłynął do organu I instancji 28 marca 2024 r., a więc został złożony z uchybieniem ustawowego terminu z art. 148 § 2 k.p.a. i nie może zostać uwzględniony.
Drugą wskazaną przez skarżących podstawą wznowieniową jest okoliczność, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał. Jako dowód wnioskodawcy wskazali umowę zawartą w formie aktu notarialnego z 10 lipca 1939 r. podnosząc, że jej treść świadczy o tym, że działka nr [...] stanowiła własność prywatną, a więc nie spełniała przesłanek koniecznych do uznania jej za wspólnotę gruntową. Z umowy wynika, że udział w prawie własności wskazanych w niej nieruchomości nabył m.in. B. G.. S. P. i G. P. są wnukami tej osoby
i uważają się za aktualnych współwłaścicieli nieruchomości.
W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, że:
- postępowanie stanowiące przedmiot wniosku dotyczyło ustalenia osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi C.. Przedmiotem rozstrzygnięcia nie było ustalenie, które nieruchomości tworzą wspólnotę, w związku z czym dowód zgłoszony na okoliczność, że działka nr [...] została nieprawidłowo uznana za wspólnotę gruntową, nie ma żadnego znaczenia dla wyniku sprawy,
- Starosta [...] przywołał treść i oznaczenie aktu notarialnego nr [...]
w swojej decyzji z 26 kwietnia 2005 r., w której ustalił, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową wsi C.. Wynika z tego, że dokument ten był znany organowi prowadzącemu postępowanie zakończone wydaniem decyzji z 2 czerwca 2020 r.,
- wnioskodawcy, którzy swoje prawo własności do działki nr [...] wywodzą z ww. aktu notarialnego wskazali, że pismo Urzędu Gminy S. z 14 lutego 2024 r. zostało wysłane, gdy G. P. zaczął dochodzić, w jaki sposób gmina weszła
w posiadanie nieruchomości, której jest właścicielem. Również S. P., poinformowany o treści ww. pisma, był zaskoczony, że jego grunt został przejęty przez gminę w sytuacji, gdy jest on właścicielem. Z oświadczeń wnioskodawców wynika wiec jednoznacznie, że mieli wiedzę o istnieniu i treści aktu notarialnego z 10 lipca 1939 r. na pewno przed 14 lutego 2024 r.
Zdaniem Wojewody, nie sposób uznać, że wnioskodawcy dowiedzieli się
o okoliczności, która w ich ocenie stanowiła podstawę do wznowienia postępowania
z pisma Urzędu Gminy S. z 14 lutego 2024 r., gdyż w treści tego pisma nie jest wspomniany akt notarialny z 10 lipca 1939 r.
Organ odwoławczy uznał, że nie został dotrzymany termin 1 miesiąca, przewidziany w art. 148 § 1 k.p.a. na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, liczony od dnia dowiedzenia się przez wnioskodawców o dowodzie, który ma stanowić podstawę wznowienia postępowania. Ponadto przywołany dowód nie dotyczył przedmiotu sprawy i nie mógł mieć wpływu na treść decyzji oraz był znany organowi wydającemu tę decyzję. W tej sytuacji nie było potrzebne ustalenie, których działek, w nawiązaniu do aktualnej ewidencji gruntów, przedłożony dowód dotyczy.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze G. P. i S. P. zarzucili postanowieniu z 28 czerwca 2024 r.:
- naruszenie art. 28 i 29 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8b ustawy przez przyjęcie, iż w sprawie winien mieć zastosowanie art. 8b ustawy, a nie ogólne zasady dla doręczeń przewidziane w przepisach k.p.a, w sytuacji, gdy w sprawie pominięto, że nie można pozbawić możliwości ochrony swoich praw strony, która nie ma udziału we wspólnocie, a wykazuje, że wspólnotą gruntową objęte są grunty stanowiące jej własność. Wobec takiej osoby należy zastosować ogólne zasady przewidziane dla doręczeń w k.p.a.. czyli zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a. doręczyć stronom decyzję na piśmie;
- rażące naruszenie art. 148 § 1 i 2 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż termin do złożenia podania o wznowienie liczony jest od dnia, kiedy strona dowiedziała się o decyzji, nie zaś kiedy mogła dowiedzieć się o jej wydaniu, w sytuacji, gdy zgodnie z najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ ma ustalić, kiedy strona dowiedziała się o decyzji, nie zaś kiedy mogła dowiedzieć się o jej wydaniu, co skutkowało bezpodstawną odmową wznowienia postępowania
i utrzymani w mocy postanowienia organu I instancji;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 i art. 149
§ 1 i 3 k.p.a. przez brak wznowienia postępowania w sprawie, nie zbadanie przesłanek pozytywnych warunkujących uchylenie decyzji Starosty [...] z 2 czerwca 2020 r., znak [...], w trybie wznowieniowym, bowiem organ całkowicie błędnie zinterpretował art. 148 § 1 i 2 k.p.a. przyjmując, że termin do złożenia podania o wznowienie liczony jest od dnia, kiedy strona dowiedziała się
o decyzji, nie zaś kiedy mogła dowiedzieć się o jej wydaniu, co skutkowało "bezpodstawną odmową wznowienia postępowania i utrzymaniem w mocy postanowienia organu I instancji";
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 148 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, iż nie zachodzi przypadek, że strona bez własnej winy nie brała udziału w sprawie
i dokonano prawidłowego ogłoszenia w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości C., poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy S., co powoduje, że decyzja została doręczona wnioskodawcom 29 czerwca 2020 r., a więc wniosek o wznowienie został złożony z uchybieniem ustawowego terminu wskazanego w art. 148 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy zachodziły okoliczności powodujące zastosowanie ogólnego trybu dla doręczeń przewidzianego w art. 109 § 1 k.p.a.. co powoduje, iż strona, bez swojej winy nie brała udziału w sprawie, a o decyzji z 2 czerwca 2020 r. dowiedziała się z pisma Urzędu Gminy S. z dnia 14 lutego 2024 r., a więc w terminie złożyła wniosek o wznowienie, co prawidłowo ustalił organ I instancji, a co skutkowało bezpodstawną odmową wznowienia postępowania w sprawie;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. przez przyjęcie, że strona złożyła wniosek o wznowienie postępowaniu z przekroczeniem 1- miesięcznego terminu, a w sprawie nie ujawniły się istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, w sytuacji, gdy wnioskodawca o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia dowiedział się z pisma Urzędu Gminy S. z 14 lutego 2024 r., bowiem wtedy dowiedział się, że były prowadzone postępowania o utworzeniu wspólnoty gruntowej C., "ustaleniu o nieorzekaniu wykazu uprawnionych do udziału" na podstawie art. 6 ust 2 ustawy i orzekaniu o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi C. w trybie art. 6a ust. 1 pkt 2, w sytuacji, gdy są oni właścicielami działki numer [...] położonej w obrębie ewidencyjnym C. na podstawie aktu notarialnego numer [...] z 10 lipca 1939 r. (znak 842-127), w sytuacji, gdy organ I instancji stwierdził tylko, że nie zgadza się numeracja działek zawartych w ww. akcie notarialnym z numeracją działek wskazaną w ewidencji gruntów i budynków, nie przeprowadzając żadnego postępowania dowodowego w tej sprawie;
- naruszenie art. 6, 7, 8 § 1 w zw. z art. 75 "ust. 1" i art. 77 "ust. 1", art. 80 w zw. z art. 136 i art. 149 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 w zw. z art. 147 k.p.a., polegające na braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego
i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes obywateli poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o niepełny materiał dowodowy i niepodjęcie czynności dowodowych niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, bez przeprowadzenia opinii niezależnego biegłego geodety, a wręcz wykazanie bezczynności dowodowej, odmawiającej wznowienia postępowania, co stanowi dodatkowo naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, podczas gdy status strony skarżącego wynika zarówno z art. 28 k.p.a. jak i wskazanego w art. 144 k.c. prawa własności działki skarżących, znajdującej się w zasięgu oddziaływania inwestycji celu publicznego, co do których utworzono wspólnotę gruntową.
Z ostrożności procesowej skarżący wskazali na zarzut naruszenia art. 6 w zw. z art. 6a w zw. z art. 8 ustawy poprzez nieuwzględnienie w wykazie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi C., wnioskodawców (skarżących) Pawlusińskich i bezpodstawne zastosowanie art. 6 ust. 2 ustawy w sytuacji, gdy stanowią oni osoby fizyczne, które spełniały warunki do tego, aby objąć ich w wykazie wspólnoty gruntowej.
Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu
I instancji w całości, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia
i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skarżący rozwinęli powyższe zarzuty, przywołując argumenty oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, mające świadczyć o ich zasadności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Postanowienie będące przedmiotem skargi zapadło w następstwie złożenia przez skarżących podania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z 2 czerwca 2020 r., orzekającą o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi C..
Postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem skutecznego jego wszczęcia jest po pierwsze powołanie się na jedną z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a., a po drugie złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. lub odpowiednio w art. 145a § 2, art. 145aa § 2 i 145b § 2 k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się
o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145
§ 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Na wstępnym etapie postępowania wznowieniowego organ zobowiązany jest zbadać przesłanki o charakterze formalnym tj. ustalić, czy podanie złożyła strona, czy opiera się ono na ustawowej podstawie wznowienia oraz, czy zachowany został termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Ten pierwszy, formalny etap postępowania wznowieniowego kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) albo o odmowie jego wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.).
Postanowienie podjęte na podstawie tego ostatniego przepisu kończy postępowanie wznowieniowe już na jego wstępnym etapie, przez co nie dochodzi do badania przez organ okoliczności dotyczących przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
W niniejszej sprawie G. P. i S. P. we wniosku z 21 marca 2024 r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego we W. 28 marca 2024 r.) wskazali jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a.
Zgodnie z tymi przepisami w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie:
- jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.);
- jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).
Zdaniem skarżących, zostali oni pominięci w toczącym się postępowaniu związanym z uznaniem za wspólnotę gruntową działki nr [...] w C., będącej – jak stwierdzili – ich własnością, oraz w dwóch kolejnych postępowaniach, w tym
w postępowaniu zakończonym ww. decyzją ostateczną z 2 czerwca 2020 r.
o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału w tej wspólnocie. Z podania
o wznowienie wynika także, że skarżący dowiedzieli się o tym, że "ich grunty zostały uznane za wspólnotę gruntową i nieodpłatnie nabyte przez Gminę Secemin" z pisma "Urzędu Gminy" z 14 lutego 2024 r., doręczonego G. P.
23 lutego 2024 r. Pismo to, podpisane z upoważnienia Wójta Gminy S. przez Kierownika Referatu Inwestycji i Gospodarki Komunalnej, złożone zostało wraz
z podaniem o wznowienie postępowania. Stanowi ono odpowiedź na pismo G. P. z 15 stycznia 2024 r. w sprawie wyjaśnienia okoliczności nabycia przez Gminę S. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] o pow. 12,54 ha położonej w C.. W piśmie poinformowano o wydaniu decyzji Starosty [...] z 26 kwietnia 2005 r. o uznaniu działek oznaczonych numerami [...] w C. za wspólnotę gruntową, a także o decyzji tego samego organu z 2 czerwca 2020 r. o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału w tej wspólnocie.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, przyczyną odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 2 czerwca 2020 r. było ustalenie, że podanie złożone zostało po upływie terminu 1 miesiąca, przewidzianego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Zdaniem Wojewody, w przypadku podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., termin ten należało liczyć od daty doręczenia decyzji stronom zgodnie z treścią art. 8b ustawy. Organ ustalił, że decyzja z 2 czerwca 2020 r. doręczona została skarżącym 29 czerwca 2020 r., tj. po upływie 14 dni od dnia wywieszenia jej na tablicy ogłoszeń wsi C., Starostwa Powiatowego we W. i Urzędu Gminy S., co nastąpiło 15 czerwca 2020 r. W konsekwencji Wojewoda uznał, że podanie złożono z uchybieniem jednomiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 148 § 2 k.p.a.
Decyzja z 2 czerwca 2020 r. została podjęta na podstawie art. 8a ust. 7 ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, starosta wydaje decyzję o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie na podstawie art. 6 ust. 1 lub 2. Zgodnie zaś z art. 8b, decyzje, postanowienia oraz inne pisma w sprawach, o których mowa m.in. w art. 8a ust. 7, doręcza się poprzez ogłoszenie w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, wywieszenie w urzędzie gminy oraz starostwa na okres 14 dni. Po upływie tego okresu pismo uważa się za doręczone.
Przepis art. 8b ustawy przewiduje szczególny tryb doręczenia decyzji polegający na przyjęciu skutku doręczenia wraz z upływem określonego w nim terminu publicznego ogłoszenia o treści decyzji. Tryb ten jest wyjątkiem od zasady doręczania pism stronie, ustanowionej w art. 39 k.p.a. Zdaniem Sądu, określony w art. 8b ustawy skutek doręczenia decyzji, przyjmujący swoistą "fikcję doręczenia", nie może być utożsamiany z datą dowiedzenia się przez stronę o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. Należy podkreślić, że doręczenie ma bezpośredni wpływ np. na związanie organu decyzją (art. 110 k.p.a.), czy też termin wniesienia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.). Z przepisów tych wprost wynika, że zdarzeniem istotnym jest doręczenie decyzji. Natomiast w hipotezie art. 148 § 2 k.p.a. nie ma mowy o doręczeniu decyzji lub zawiadomieniu strony o decyzji. Wprowadzone w art. 8b ustawy rozwiązanie w postaci "fikcji doręczenia" nie może być więc uznawane za tożsame z dowiedzeniem się przez stronę o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. Z upływem tego terminu organ może uznać, że decyzja została doręczona bądź, że strony zostały zawiadomione o czynnościach organu. Natomiast późniejszy ewentualny wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zobowiązuje właściwy organ do dokonania oceny, czy w danej, konkretnej sprawie administracyjnej, upływ terminu przewidzianego w art. 8b ustawy spowodował skutek nie tylko w postaci doręczenia decyzji, ale również dowiedzenia się o niej przez podmiot występujący z podaniem o wznowienie postępowania.
Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie na tle wykładni
i zastosowania art. 148 § 2 k.p.a. w zw. z art. 49 § 2 i art. 49a k.p.a., które to przepisy zawierają analogiczną regulację ustawową jak ta z art. 8b ustawy, uzależniającą skutek doręczenia od upływu 14 dni od daty publicznego obwieszenia (por. wyroki NSA: z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 308/21, z 23 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 2517/10, z 15 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1191/14, z 4 marca 2015 r. sygn. akt II OSK 1686/13, z 8 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1162/16, z 15 marca 2018 r. sygn. II OSK 481/18, z 12 stycznia 2018 r. sygn. II OSK 791/16, z 21 listopada 2017 r. sygn. II OSK 145/17; wyroki WSA: w Krakowie z 17 października 2019 r. II SA/Kr 923/19 i z 24 października 2019 r. II SA/Kr 937/19, w Łodzi z 28 listopada 2023 r. II SA/Łd 846/23, w Warszawie z 28 listopada 2022 r. VII SA/Wa 1704/22; dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również w przypadku doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. przyjmuje się, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z doręczeniem decyzji w trybie zastępczym, przewidzianym w powyższym przepisie (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 22 grudnia 2023 r. II SA/Gl 1544/23, dostępny jak wyżej).
Przedstawiony wyżej pogląd Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela
i przyjmuje jako własny, mając jednocześnie świadomość, że w orzecznictwie prezentowane jest także odmienne stanowisko (np. wyroki NSA z 4 kwietnia 2023 r.,
II OSK 1058/23 oraz z 10 listopada 2016 r. II OSK 307/15, dostępne j.w.).
Regulacja zawarta w art. 8b ustawy oparta jest na tzw. fikcji prawnej, co nie może pozbawić strony możliwości wykazania, że o decyzji dowiedziała się później niż w ciągu 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. Faktem pociągającym za sobą skutki prawne w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. jest bowiem rzeczywiste dowiedzenie się przez stronę o decyzji, a nie skutek doręczenia przewidziany w art. 8b ustawy.
W stanie kontrolowanej sprawy organ nie wykazał, aby doręczenie skarżącym decyzji w trybie powyższego przepisu oznaczało, że z upływem 14 dni od publicznego obwieszenia faktycznie dowiedzieli się oni o treści decyzji z 2 czerwca 2020 r., co uzasadniałoby przyjęcie, że podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a.
Co się zaś tyczy liczenia biegu jednomiesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie, opartego o podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. wykrycia nowego dowodu w postaci aktu notarialnego nr [...] z 10 lipca 1939 r., to bez prawnego znaczenia pozostaje to, w jakiej dacie wnioskodawcy nabyli wiedzę o tym dokumencie, skoro nie wiedzieli o wydaniu decyzji z 2 czerwca 2020 r., a co za tym idzie nie mogli tej wiedzy spożytkować w ramach ww. podstawy wznowienia. Nie mogli więc złożyć wniosku o wznowienie postępowania wskazując na nowy dowód, skoro nie wiedzieli o wydaniu decyzji stanowiącej przedmiot wznowienia.
W przypadku zbiegu podstaw wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a., bieg terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, o jakim mowa w art. 148 § 1 k.p.a., rozpoczyna się nie wcześniej, niż z datą dowiedzenia się strony o decyzji. W tym przypadku skarżący wskazali we wniosku, że G. P. dowiedział się o wydaniu decyzji z 2 czerwca 2020 r. - w dniu 23 lutego 2024 r., kiedy otrzymał opisane wyżej pismo z Urzędu Gminy w S., o czym "kilka dni później" poinformował swojego brata S.. Z okoliczności tych wynika zatem, że dla każdego ze skarżących data dowiedzenia się o decyzji z 2 czerwca 2020 r. była inna, co ma znaczenie dla ustalenia, kiedy upływały im terminy jednomiesięczne do złożenia podania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 2 czerwca 2020 r.
Podanie o wznowienie datowane jest na 21 marca 2024 r., jednak organy nie ustaliły, czy nadesłane zostało pocztą, czy też złożone osobiście. Mając na uwadze treść art. 57 § 5 k.p.a., sama pieczęć Starostwa Powiatowego we W. informująca, że podanie wpłynęło 28 marca 2024 r., jest niewystarczająca dla oceny dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., zwłaszcza przez G. P., dla którego termin do złożenia wniosku o wznowienie upłynął 25 marca 2024 r.
Konsekwencją naruszenia przez organy art. 148 § 1 i 2 k.p.a. i błędnego przyjęcia, że termin do złożenia przez skarżących podania o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg wraz z doręczeniem decyzji w trybie art. 8b ustawy, było nieustalenie wskazanych wyżej okoliczności i naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponieważ naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił oba zapadłe w sprawie postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II wyroku), na którą składa się wpis sądowy w kwocie 200 zł
i wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).
Rozpoznając sprawę ponownie organ ustali, w jakiej dacie S. P. dowiedział się o decyzji z 2 czerwca 2020 r., a co za tym idzie – kiedy
w stosunku do niego nastąpił upływ terminu do wniesienia podania o wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją. Ponadto organ wyjaśni, czy wniosek datowany na 21 marca 2024 r. nadany został pocztą czy też złożony osobiście
w Starostwie Powiatowym we W.. W zależności od tego organ oceni, czy wniosek o wznowienie złożony został w terminie pamiętając, że jego bieg – zgodnie ze stanowiskiem prawnym wiążącym organ, wyrażonym w niniejszym wyroku – rozpoczyna się z datą dowiedzenia się każdego ze skarżących o decyzji z 2 czerwca 2020 r. Jeżeli okaże się, że podanie o wznowienie złożone zostało w terminie organ wyda postanowienie na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., a dopiero w kolejnym etapie postępowania wznowieniowego przeprowadzi postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy tj. oceni, czy wskazane we wniosku podstawy wznowienia rzeczywiście zaistniały w sprawie, a jeśli tak, czy miały wpływ na jej wynik. W przeciwnym wypadku, tj. w razie ustalenia, że podanie złożone zostało z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., organ odmówi wznowienia postępowania.