II SA/Ke 488/23

II SA/Ke 488/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /przewodniczący/
Dorota Pędziwilk-Moskal
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1363
art. 12 ust. 5
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 344
art. 132 ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Dnia 30 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Protokolant Starszy Inspektor Sądowy Karolina Chrapkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2023 roku sprawy ze skargi Gminy Busko-Zdrój na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 28 czerwca 2023 r. znak: SPN.IV.7570.13.2023 w przedmiocie ustalenia odsetek ustawowych w wypłacie należnego odszkodowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda Świętokrzyski zaskarżoną decyzją z 28 czerwca 2023 r. znak: SPN.IV.7570.13.2023, po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój od decyzji Starosty Buskiego z 29 maja 2023 r. orzekającej w punkcie I o ustaleniu odsetek ustawowych w wypłacie należnego odszkodowania na rzecz F. Ł., w kwocie [...]zł, w punkcie 2 zobowiązującej do wypłaty ustalonych w pkt. 1 odsetek ustawowych Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty Buskiego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że Starosta Buski decyzją Nr 5/17 z 31 stycznia 2018 r., znak: AB.6740.15.5.2017 zezwolił na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia polegającego na: Rozbudowie ulicy Rokosza (KDD-G) w Busku-Zdroju na odcinku od ul. Starkiewicza do al. Kasztanowej wraz z budową małej architektury, ścieżki rowerowej, oświetlenia ulicznego i parkowego, kanalizacji deszczowej wraz z przykryciem odcinków cieku "Rów od Buska", w ramach zadania "Rozwój społeczny, gospodarczy, fizyczny i przestrzenny miasta Busko-Zdrój poprzez działania rewitalizacyjne". Następnie Starosta Buski, w postępowaniu wszczętym z urzędu, po dwukrotnym rozpoznaniu sprawy, w dniu 7 października 2020 r., znak: GKN.683.6.2018, m. in. orzekł:
- w pkt 1, o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł. za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów numerami działek [...] o pow. 0,0385 ha i [...] o pow. 0,0626 ha, położoną na terenie miasta Busko - Zdrój, obręb 13, która z mocy prawa przeszła na własność Gminy B. - Z., na podstawie ostatecznej decyzji Nr [...] Starosty [...] znak: [...] z dnia 31.01.2018r. o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej,
- w pkt 2 lit. a), wskazał, że ustalone w pkt 1 odszkodowanie należy wypłacić na rzecz [...] w Ł., [...], PI. [...] w wysokości [...] zł.,
- w pkt 3, zobowiązał Burmistrza Miasta i Gminy Busko - Zdrój do wypłaty ustalonego
odszkodowania jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Wojewoda Świętokrzyski decyzją znak: SPN.VII.7570.2.14.2020 z dnia 27 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty Buskiego z 7 października 2020 r. Tym samym decyzja ustalająca odszkodowanie stała się ostateczna w dniu 27 stycznia 2021 r., a Burmistrz Miasta i Gminy Busko-Zdrój miał obowiązek w terminie 14 dni od dnia jej ostateczności tj. do dnia 10 lutego 2021 r., wypłacić F. Ł., należne odszkodowanie w kwocie [...]zł.
W związku z ignorowaniem zobowiązania wynikającego z ostatecznej decyzji Starosty Buskiego, F. Ł. w lutym 2022 r. (a zatem po upływie roku od dnia, gdy decyzja przyznająca odszkodowanie stała się ostateczna) wystąpiła do Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju o nadanie klauzuli wykonalności ostatecznej decyzji. Klauzula wykonalności nadana została postanowieniem Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju z dnia 6 lipca 2022 r. Mimo nadania przez Sąd w/w klauzuli wykonalności, Burmistrz Miasta i Gminy Busko-Zdrój w dalszym ciągu nie wypłacił odszkodowania, w wyniku czego sprawa została skierowana na drogę egzekucji sądowej. Ostatecznie na skutek czynności egzekucyjnych dokonanych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Busku - Zdroju, w dniu 29 sierpnia 2022 roku F. Ł. otrzymała odszkodowanie w wysokości ustalonej decyzją z dnia 7 października 2020 r.,
W dniu 14 kwietnia 2023 r. do Starosty Buskiego wpłynął wniosek F. Ł. o ustalenie ustawowych odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania wynikającego z decyzji Starosty Buskiego z dnia 7 października 2020 r., za okres od dnia 11 lutego 2021 r. do dnia 29 sierpnia 2022r.
Starosta Buski rozpatrując wniosek ustalił, że należne F. Ł. odszkodowanie w kwocie [...]zł. zostało wypłacone w dniu 29 sierpnia 2022 r., w wyniku egzekucji komorniczej. W następstwie tego Starosta Buski decyzją z dnia 29 maja 2023 r., znak: GKN.683.1.2023, orzekł:
- w pkt 1, o ustaleniu odsetek ustawowych w wypłacie należnego odszkodowania na rzecz F. Ł., w kwocie [...]zł.
- w pkt 2 zobowiązał do wypłaty ustalonych w pkt 1 odsetek ustawowych Burmistrza Miasta i Gminy Busko - Zdrój, jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym
decyzja stanie się ostateczna.
Rozpatrując odwołanie Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój od tej decyzji Wojewoda Świętokrzyski stwierdził, że roszczenie o ustawowe odsetki za opóźnienie w wypłacie odszkodowania jest pochodną roszczenia o wypłatę odszkodowania, a zatem skoro odszkodowanie jest ustalane w drodze decyzji administracyjnej, to także obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Zgodnie z art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344) - dalej ugn, do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania określa art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022r. poz. 1360 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zatem sam fakt opóźnienia w zapłacie odszkodowania przesądza o tym, że wierzycielowi należą się odsetki. Dlatego poza rozważaniami pozostają przyczyny niewypłacania odszkodowania zawarte w treści uzasadnienia odwołania Burmistrza Miasta i Gminy Busko - Zdrój, bowiem odsetki w przypadku opóźnienia w wykonaniu zobowiązania należą się niejako automatycznie, bez względu na ewentualny brak winy dłużnika. W orzecznictwie i judykaturze prezentowany jest niekwestionowany pogląd, zgodnie z którym odsetki należą się od dnia wymagalności długu, czyli od dnia następnego po dniu, w którym dłużnik miał wykonać zobowiązanie. Uwzględniając poczynione ustalenia i przytoczone regulacje Wojewoda uznał za niebudzące wątpliwości to, że od dnia 27 stycznia 2021 r. na Burmistrzu Miasta i Gminy Busko-Zdrój ciążył prawny obowiązek wypłaty należnego odszkodowania. Ocenił też, że Starosta Buski prawidłowo określił okres oraz wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie należnego odszkodowania na rzecz F. Ł. w wysokości [...] zł, kierując się co do ich wysokości za poszczególne okresy wysokością odsetek ustawowych za opóźnienie określoną w kolejnych Obwieszczeniach Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie ogłaszanych w Monitorze Polskim.
Na koniec organ II instancji stwierdził, że skoro Burmistrz [...] i G. B. spóźnił się z wypłatą należnego odszkodowania, to [...] w Ł., jako wierzyciel, miała prawo do żądania odsetek za opóźnienie i nie ma tutaj znaczenia, czy brak zapłaty odszkodowania był efektem niezależnych od dłużnika okoliczności. Przy tym podany w odwołaniu zakres ewentualnych nieprawidłowości dotyczących numeru rachunku bankowego, czy udzielonego pełnomocnictwa mógł być wyjaśniony niezwłocznie. Tymczasem wypłata odszkodowania nastąpiła dopiero na skutek egzekucji komorniczej, po upływie półtora roku, co świadczy o braku woli wypłacenia należnego odszkodowania.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję Gmina Busko-Zdrój zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 354 § 2 k.c. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że Burmistrz Miasta i Gminy Busko-Zdrój opóźnił się w wypłacie odszkodowania [...]" z siedzibą w Ł. w sytuacji, gdy to zwłoka wierzyciela spowodowała niemożność spełnienia świadczenia, co zwalnia dłużnika z obowiązku zapłaty odsetek za opóźnienie od dnia jej wystąpienia.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonych decyzji organu I i II instancji poprzez ich uchylenie.
W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że niezwłocznie po wydaniu przez Wojewodę Świętokrzyskiego decyzji z 27 stycznia 2021 r. utrzymującej w mocy ustalenie odszkodowania za przejęte z mocy prawa przez Gminę Busko-Zdrój działki, tj. w dniu 29 stycznia 2021 roku Gmina zwróciła się do Federacji o wskazanie numeru konta, na który powinno zostać przekazane odszkodowanie w celu dokonanie jego wypłaty, w celu wypłacenia odszkodowanie z dochowaniem 14 dniowego terminu wskazanego w decyzji Wojewody Świętokrzyskiego.
Wówczas doszło do zupełnie niezrozumiałej sytuacji, albowiem dwoma odrębnymi pismami, zostały wskazane dwa różne rachunki do przelewu (jedno pismo podpisane było przez władze Federacji, a drugie przez Dyrektora [...] - J. P.), co też stanowiło dla Gminy asumpt do wyjaśnienia powodu tych rozbieżności, szczególnie, że była to sytuacja niepokojąca z uwagi na wysoką kwotę odszkodowania. Ponadto z informacji uzyskanych wówczas od władz Federacji wynikało, że nieruchomość stanowi jej własność, a ówczesny Dyrektor [...] nie jest upoważniony do reprezentowania Federacji w
zakresie spraw związanych z własnością nieruchomości, a tym samym nie był upoważniony do działania w zakresie postępowania dotyczącego samego ustalenia odszkodowania. Skoro tak, to w ocenie Gminy Busko-Zdrój zaistniały przesłanki przemawiające za wycofaniem decyzji odszkodowawczych z obrotu prawnego, albowiem to D. J. P. poprzez swojego pełnomocnika występował w postępowaniu o ustalenie odszkodowania. W związku z powyższym w dniu 26 lutego 2021 roku Gmina Busko-Zdrój złożyła do Ministra Rozwoju i Technologii wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Buskiego w sprawie ustalenia odszkodowania oraz dalszych decyzji wydanych w toku prowadzonego postępowania wraz z żądaniem wstrzymania wykonalności decyzji Wojewody Świętokrzyskiego znak: SPN.VII.7570.2.14.2020 z dnia 27 stycznia 2021 r. W zakresie wniosku nie były podejmowane żadne czynności w Ministerstwie przez bardzo długi okres czasu, mimo monitów Gminy. Sprawa ta trafiła obecnie wraz ze skargą Gminy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zdaniem autora skargi Federacja nie złożyła żadnych wyjaśnień w zakresie przedłożonych dwóch różnych rachunków bankowych, nie wycofała jednego z pism z błędnym rachunkiem bankowym i przez prawie rok nie podjęła żadnych czynności w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Dopiero w dniu 22 grudnia 2021 roku pełnomocnik Federacji [...] wezwał Gminę Busko-Zdrój do wypłaty odszkodowania nie wskazując jednak numeru rachunku bankowego, na który to odszkodowanie miało zostać wypłacone, a następnie skierował przeciwko Gminie egzekucję komorniczą.
W dniu 28 lipca 2022 r. Gmina Busko-Zdrój wpłaciła na konto komornika należne odszkodowane wraz z kosztami komorniczymi.
W konkluzji skarżąca uznała, że Federacja celowo wprowadziła w błąd Gminę i zaniechała prowadzenia działań w celu wyjaśnienia rozbieżności, a następnie wystąpiła o egzekucję komorniczą.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 10 listopada 2023 r. pełnomocnik uczestnika wniósł o:
- oddalenie skargi w całości;
- zasądzenie od Skarżącego na rzecz Federacji zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się do zarzutów skargi uczestnik wyraził zdziwienie, że organ administracji, jakim jest Burmistrz Miasta i Gminy Busko-Zdrój twierdzi, że mając do dyspozycji dwa rachunki bankowe Wierzyciela, nie może spełnić świadczenia, gdyż jest to przeszkoda w wypłacie odszkodowania. W obrocie prawnym nie jest bowiem niczym niespotykanym posiadanie dwóch i więcej rachunków bankowych, co powinno być oczywiste również dla Skarżącego chociażby z tego względu, że Gmina Busko-Zdrój też posiada kilka rachunków bankowych. Jest przy tym oczywistym, że spełnienie świadczenia na którykolwiek z rachunków bankowych Wierzyciela jest skuteczne i prowadzi do wygaśnięcia wierzytelności.
Ponadto Burmistrzowi Miasta i Gminy Busko-Zdrój powinna być znana instytucja złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu (uregulowana w art. 467 kodeksu cywilnego), która ma zastosowanie m.in. wówczas, jeżeli z powodu innych okoliczności dotyczących osoby wierzyciela świadczenie nie może być spełnione. Nawet gdyby więc uznać, że Burmistrz Miasta i Gminy Busko-Zdrój nie mógł spełnić świadczenia z uwagi na brak wiedzy co do rachunku bankowego wierzyciela, to wówczas powinien był kwotę należnego Federacji odszkodowania złożyć do depozytu sądowego.
Ponadto uczestnik zauważył, że rzeczywistą przyczyną braku wypłaty odszkodowania było dążenie przez Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój do unieważnienia decyzji ustalającej odszkodowanie, a nie wątpliwości, na który rachunek spełnić świadczenie. Wynika to z treści pisma z dnia 25 lutego 2021 roku, którym Burmistrz Miasta i Gminy Busko-Zdrój zawiadomił Federację, że w związku ze złożonym do Ministra Infrastruktury wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Świętokrzyskiego, do czasu wydania rozstrzygnięcia wstrzymuje wypłatę odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022.2492 t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią
inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu sądowo- administracyjnym badaniu podlega, po pierwsze – prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, a po drugie – trafność wykładni tych przepisów. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023.1634 t.j. ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na decyzję (postanowienie), uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, w związku z czym z urzędu dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych w tym przepisie.
Przedmiotem skargi była decyzja utrzymująca w mocy decyzję ustalającą odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie odszkodowania ustalonego ostatecznie w decyzjach Starosty Buskiego z 7 października 2020 r. i Wojewody Świętokrzyskiego z 27 stycznia 2021 r., wydanych na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U.2020.1363 t.j. ze zm.), dalej specustawa drogowa. Zgodnie z art. 12 ust. 5 tej ustawy, do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a (tj. odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, czyli nieruchomości stających się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych - z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna), stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18, który nie reguluje jednak kwestii zwłoki lub opóźnienia w zapłacie tego odszkodowania. Do kwestii tej odnosi się natomiast art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2023.344 t.j. ze zm.), dalej u.g.n. Cały przepis art.132 u.g.n. reguluje kwestie związane z zapłatą odszkodowania za odjęcie prawa własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego. Przewiduje on, że zapłata ustalonego w decyzji organu odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1 b (ust. 1). W myśl ust. 1a i 1 b tego artykułu w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna, natomiast gdy wydano decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości na wniosek osoby wywłaszczanej wypłaca się zaliczkę w wysokości 70% odszkodowania ustalonego przez organ I instancji w decyzji o wywłaszczeniu. Zapłata zaliczki następuje jednorazowo w terminie 50 dni licząc od dnia złożenia wniosku o wypłatę zaliczki. Wysokość odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości pomniejsza się o kwotę wypłaconej zaliczki. Przepis art. 132 ust. 2 u.g.n. stanowi natomiast, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania za wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Jednak sprawa, której przedmiotem jest żądanie odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, również tych objętych decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej opartą na przepisach specustawy drogowej - jest sprawą administracyjną. Skoro bowiem obowiązek zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powstaje na tle stosunku administracyjnoprawnego, to również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Odesłanie w art. 132 ust. 2 u.g.n. do przepisów Kodeksu cywilnego nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia. Pozwala ono jedynie na odpowiednie posługiwanie się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym na użytek rozpoznawanej sprawy administracyjnej (zob. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 525/05, Baza Orzeczeń LEX nr 198159; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 232/12, Baza Orzeczeń LEX nr 1115964; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1026/13, Baza Orzeczeń LEX nr 1512768; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1993 r., sygn. akt III CZP 50/93, publ. OSNCP 1993, Nr 12, poz. 221; E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2018).
Powyższe oznacza, że organy prawidłowo przyjęły w niniejszej sprawie, że żądanie Federacji Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych Przemysłu Lekkiego w Łodzi dotyczące przyznania odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania ustalonego ostatecznie decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z 27 stycznia 2021 r. za przejęcie z mocy prawa na rzecz gminy Busko-Zdrój własności nieruchomości oznaczonych numerami 118/9 o pow. 0,0385 ha i 118/11 o pow. 0,0626 ha położonej w Busku-Zdroju, obręb 13, powinno zostać rozstrzygnięte w drodze władczej decyzji organu administracji kończącej postępowanie administracyjne.
Powyższe uwarunkowania nie były w niniejszej sprawie sporne. Spór sprowadzał się bowiem do tego, czy przy niespornym ustaleniu wysokości odszkodowania należnego F. Ł. od Gminy Busko-Zdrój, niespornej dacie wymagalności całego tego odszkodowania (14 dni od daty wydania przez Wojewodę Świętokrzyskiego ostatecznej decyzji z 27 stycznia 2021 r.) i niespornej dacie jego zapłacenia w dniu 28 lipca 2022 r. - rzeczywiście doszło do opóźnienia w jego wypłacie w sytuacji, gdy, zdaniem skarżącej gminy, to zwłoka wierzyciela spowodowała niemożność spełnienia świadczenia w terminie.
Odnosząc się do takiej istoty sporu należy wyjaśnić, że skutki opóźnienia w zapłacie odszkodowania określa art. 481 § 1 k.c. Zgodnie z nim jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Tak więc żądanie odsetek nie jest zależne od poniesienia przez wierzyciela szkody jako następstwa opóźnienia. Wynika z tego, że odsetki należą się wierzycielowi w każdym wypadku opóźnienia niejako automatycznie i stanowią dla dłużnika sankcję za sam fakt niespełnienia świadczenia w terminie, chociażby dłużnik nie popadł w zwłokę (wyrok NSA z dnia 7 maja 2002 r., I SA 2378/00, Lex nr 81740). Stosownie do treści art. 486 k.c. w razie zwłoki wierzyciela dłużnik może żądać naprawienia wynikłej stąd szkody; może również złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego. Wierzyciel dopuszcza się zwłoki, gdy bez uzasadnionego powodu bądź uchyla się od przyjęcia zaofiarowanego świadczenia, bądź odmawia dokonania czynności, bez której świadczenie nie może być spełnione, bądź oświadcza dłużnikowi, że świadczenia nie przyjmie.
Wskazanymi w skardze powodami mającymi uzasadniać zwłokę wierzyciela, była domniemana wątpliwość co do numeru rachunku bankowego, na który skarżący miał wpłacić należne odszkodowanie oraz - w następstwie odkrycia przez skarżącego przyczyn tej wątpliwości - kolejna wątpliwość dotycząca ważności decyzji ustalającej odszkodowanie, od którego odsetki były przedmiotem niniejszej sprawy. Żaden z tym powodów nie uzasadniał jednak przyjęcia w sprawie zwłoki wierzyciela.
Odnośnie pierwszego z nich trzeba wyjaśnić, że nie tylko skarżąca Gmina, ale również wierzyciel przedmiotowego odszkodowania przyznał, że Gmina Busko-Zdrój uzyskała informację o dwóch różnych numerach rachunków bankowych, na które miała wpłacić należne odszkodowanie; jeden został wskazany przez F. Ł., a drugi przez Dyrektora [...] Wbrew jednak wywodom skargi, nie mogło to stanowić asumptu do wstrzymania się z zapłatą odszkodowania, którego termin płatności upłynął i to z kilku niezależnych od siebie powodów.
Po pierwsze trzeba zauważyć, że określonym w decyzji Starosty Buskiego z 7 października 2020 r., utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z 27 stycznia 2021 r., beneficjentem odszkodowania ustalonego w tych decyzjach, była F. Ł., [...], Pl. [...], a nie Sanatorium [...] w B. Z. , które, jak wynika z wyjaśnienia pełnomocnika tej Federacji złożonego na rozprawie przed WSA w Kielcach, nie jest odrębnym podmiotem prawa, ale składnikiem majątku tej Federacji, o czym skarżąca gmina, tocząc przez kilka lat spory z tą Federacją, najprawdopodobniej wiedziała, a z pewnością mogła się łatwo dowiedzieć, w tym również już po powzięciu wskazanej wątpliwości. Dlatego mając nawet wątpliwość co do tego, na czyj rachunek bankowy przelać kwotę odszkodowania, skarżąca Gmina mogła łatwo wybrać właściwy rachunek.
Po drugie Gmina Busko-Zdrój, dysponując dwoma numerami rachunków bankowych, na które miała wpłacić odszkodowanie, mogła w istocie tego dokonać na dowolny z nich według swojego wyboru. Ma bowiem rację uczestnik, o ile twierdzi w piśmie z 10 listopada 2023 r., że w obecnych realiach gospodarczych posiadanie przez jeden podmiot dwóch lub więcej rachunków bankowych, nie jest niczym nadzwyczajnym, a spełnienie świadczenia na którykolwiek z nich jest skuteczne i prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania.
Po trzecie, zgodnie z art. 133 u.g.n. odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli: 1) osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody lub
2) odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.
Trzeba wyjaśnić, że choć sytuacje, w których dłużnik uprawniony jest do złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, określone zostały przede wszystkim w art. 467 k.c., to należy przyjąć, że złożenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (w tym również wywłaszczone na podstawie przepisów specustawy drogowej) do depozytu sądowego jest możliwe jedynie w przypadkach określonych w art. 133 u.g.n., stanowiącym lex specialis w stosunku do art. 467 k.c. Ten pogląd jest powszechnie akceptowany w literaturze (zob. M. Wolanin, w: W. Jaworski, A. Prusarczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa..., 2011, s. 1012; E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa..., s. 772; J. Szachułowicz, Gospodarka nieruchomościami, 2005, s. 198). Jest on o tyle uzasadniony, że sposób określenia przyczyn złożenia do depozytu w komentowanym artykule obejmuje okoliczności wskazane w art. 467 k.c. (P. Wojciechowski [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, red. P. Czechowski, Warszawa 2015, art. 133).
Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki, jak spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia (art. 470 k.c.). Dlatego osoba uprawniona do odebrania odszkodowania nie może wystąpić z roszczeniem o odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie odszkodowania, jeżeli złożone ono zostało do depozytu sądowego. Z chwilą złożenia odszkodowania do depozytu sądowego następuje bowiem zwolnienie dłużnika z zobowiązania, a także ze skutków zwłoki lub opóźnienia w wypłacie oraz z waloryzacji na dzień wypłaty (o ile przekazanie do depozytu sądowego nastąpiło w terminie wypłaty odszkodowania) - Bończak-Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany Opublikowano: LEX/el. 2023. Komentarz do art. 133 u.g.n. Teza 1.
Jeżeli więc skarżąca gmina uważała, że w sprawie zachodziły okoliczności wskazane w art. 133 pkt 1 u.g.n., mogła złożyć kwotę odszkodowania, której wysokości i wymagalności nie kwestionowała, do depozytu sądowego. Niespornie jednak, nic takiego w sprawie nie nastąpiło.
Po czwarte w końcu można zauważyć, że skarżąca przyznała w skardze, że w
okresie, gdy dwoma odrębnymi pismami wskazano jej dwa różne rachunki bankowe do przelewu; jeden od władz F. Ł., a drugi od Dyrektora [...] w B. Z. , otrzymała wyjaśnienie od władz tej Federacji, że nieruchomość, za którą ustalone zostało odszkodowanie stanowi jej własność, a ówczesny Dyrektor [...] nie jest upoważniony do reprezentowania Federacji w zakresie spraw związanych z własnością tej nieruchomości. Oznacza to więc w istocie, że Gmina Busko-Zdrój dysponowała informacją co do tego, na czyją rzecz powinna uiścić odszkodowanie ustalone ostateczną decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z 27 stycznia 2021 r. Również z tego powodu nie mogło być w sprawie mowy o jakiejkolwiek zwłoce wierzyciela mającej powodować niemożność spełnienia przez skarżącą Gminę jej świadczenia wobec F. Ł..
Odnośnie drugiego z motywów zwłoki Gminy Busko-Zdrój w zapłacie ustalonego odszkodowania, tj. powziętych wątpliwości co do ważności decyzji ustalającej odszkodowanie, od którego odsetki były przedmiotem niniejszej sprawy, należy wyjaśnić, że również w żadnym stopniu nie usprawiedliwiał on wstrzymania się przez skarżącą Gminę z zapłatą ustalonego odszkodowania.
Jak wynika z niespornych w sprawie okoliczności, pismem z 25 lutego 2021 r., a więc dwa tygodnie po upływie terminu do wypłaty przedmiotowego odszkodowania, Gmina Busko-Zdrój wniosła do Ministra Rozwoju i Technologii o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z 23 kwietnia 2020 r. dotyczącej uchylenia decyzji Starosty Buskiego z 24 grudnia 2019 r., a także dalszych decyzji dotyczących tego odszkodowania wydanych w toku postępowania, z uwagi na zaistnienie przesłanki opisanej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Decyzją z 23 maja 2023 r. Minister Rozwoju i Technologii odmówił stwierdzenia nieważności wskazanych w tym wniosku decyzji. W toku tego postępowania, mimo wniosku złożonego przez Gminę Busko-Zdrój na podstawie art. 159 § 1 k.p.a., nie doszło do wstrzymania wykonania ustalającej wysokość przedmiotowego odszkodowania decyzji Starosty Buskiego z 7 października 2020 r., utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z 27 stycznia 2021 r. Dlatego wszczęcie tamtego postępowania nieważnościowego nie mogło być podstawą do wstrzymania się przez Gminę Busko-Zdrój z zapłatę ostatecznie ustalonego odszkodowania. Trzeba dodać, że jak wynika z wypowiedzi pełnomocnika skarżącej gminy złożonej na rozprawie przed WSA w Kielcach w dniu 30 listopada 2023 r., to właśnie wątpliwości strony skarżącej co do ważności decyzji odszkodowawczej były główną przyczyną odmowy uiszczenia tego odszkodowania. Taki motyw poddaje jednak w wątpliwość wiarygodność zarzutów strony skarżącej dotyczących wątpliwości co do numeru rachunku bankowego, na który skarżący miał wpłacić należne odszkodowanie.
Uwzględniając powyższe rozważania trzeba stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły doprowadzić do jej uwzględnienia. Ponieważ wysokość ustalonych odsetek nie była w sprawie sporna, a nadto została poprawnie wyliczona z uwzględnieniem wysokości odsetek ustawowych określonych w stosownych Obwieszczeniach Ministra Sprawiedliwości za poszczególne okresy pomiędzy datą wymagalności przedmiotowego odszkodowania, a datą jego wypłaty, a powody zwłoki w jego wypłacie okazały się nieusprawiedliwione, skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.