II SA/KE 487/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2024-11-06
NSAAdministracyjneŚredniawsa
wspólnoty gruntowewznowienie postępowaniapostępowanie administracyjnedecyzja ostatecznaterminyk.p.a.ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowychkontrola sądowaWSA

WSA w Kielcach oddalił skargę na postanowienie Wojewody odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego wspólnoty gruntowej, powołując się na przepis art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Skarżący domagali się wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 2005 r. o uznaniu gruntów za wspólnotę gruntową, powołując się na nowe okoliczności i błędy proceduralne. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie odmawiające wznowienia, wskazując na art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, który wyłącza możliwość wzruszenia decyzji po upływie 5 lat od ich uprawomocnienia. WSA w Kielcach oddalił skargę, uznając, że przepis ten wyłącza możliwość prowadzenia postępowania wznowieniowego w tej sprawie.

Sprawa dotyczyła skargi G. P. i S. P. na postanowienie Wojewody, które utrzymało w mocy postanowienie Starosty odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z 2005 r. o uznaniu gruntów za wspólnotę gruntową. Skarżący domagali się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., wskazując na brak udziału w postępowaniu i nowe dowody. Wojewoda odmówił wznowienia, powołując się na art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (u.z.w.g.), który wyłącza możliwość wzruszenia decyzji ostatecznych dotyczących wspólnot gruntowych po upływie 5 lat od ich uprawomocnienia. Sąd administracyjny w Kielcach oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody. Sąd uznał, że przepis art. 8o u.z.w.g., wprowadzony w 2016 r., ma zastosowanie również do decyzji wydanych przed jego wejściem w życie, jeśli wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie 5 lat od uprawomocnienia się decyzji. Sąd podkreślił, że celem tego przepisu jest utrwalenie stanów prawnych ukształtowanych decyzjami o wspólnotach gruntowych. Odnosząc się do zarzutów skarżących dotyczących wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sąd stwierdził, że wyrok ten dotyczył innego przepisu i nie można go stosować analogicznie do art. 8o u.z.w.g. Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały prawo, odmawiając wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przepis art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ma zastosowanie do decyzji wydanych przed jego wejściem w życie, jeśli wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie 5 lat od uprawomocnienia się decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 8o u.z.w.g. wyłącza możliwość prowadzenia postępowania wznowieniowego w sprawach dotyczących wspólnot gruntowych po upływie 5 lat od uprawomocnienia się decyzji, co ma na celu utrwalenie stanów prawnych. Przepis ten ma zastosowanie niezależnie od daty wydania decyzji, o ile wniosek o wznowienie został złożony po upływie terminu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (36)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.w.g. art. 8o

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4 i 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 146

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych art. 2

Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych art. 2 § 1

Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych art. 2 § 2

u.z.w.g. art. 8a

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

u.z.w.g. art. 6 § 2

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

u.z.w.g. art. 6a § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów art. 33 § 2

Konstytucja RP art. 190 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 29

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 109 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4 i 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4 i 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 147

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wyłącza możliwość wznowienia postępowania po upływie 5 lat od uprawomocnienia się decyzji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 28 i 29 w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. przez błędne zastosowanie art. 8 ust. 6 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych zamiast ogólnych zasad doręczania. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez przyjęcie, że nie zachodzi przypadek braku udziału strony w postępowaniu. Naruszenie art. 8o u.z.w.g. poprzez jego błędną interpretację i nieuwzględnienie wyroku TK SK 21/17. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 4,5 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. przez brak wznowienia postępowania i nie zbadanie przesłanek uchylenia decyzji. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 6, 7, 8, 75, 77, 80, 136, 149 § 3, 138 § 1 pkt 1, 145 § 1 pkt 4 i 5, 147 k.p.a.) przez brak rozpatrzenia materiału dowodowego i niepodjęcie kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

Przepis art. 8o u.z.w.g. służy utrwaleniu stanów rzeczy ukształtowanych przez decyzje administracyjne tworzące wspólnoty gruntowe poprzez ustanowienie niewzruszalności tych decyzji. Domniemanie konstytucyjności przepisu obowiązującego prawa, szczególnie rangi ustawy, wyklucza stosowanie jakichkolwiek analogii pomiędzy orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego a przepisami prawa nie poddanymi ocenie tego Trybunału.

Skład orzekający

Agnieszka Banach

przewodniczący sprawozdawca

Beata Ziomek

członek

Jacek Kuza

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i zastosowanie art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w kontekście wznowienia postępowania dotyczącego decyzji ostatecznych, a także relacja między orzecznictwem TK a przepisami prawa niebędącymi przedmiotem oceny TK."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i terminami wznowienia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia stabilności prawnej przepisu ograniczającego możliwość wzruszenia decyzji administracyjnych, co ma znaczenie dla właścicieli nieruchomości i wspólnot gruntowych.

Czy można wzruszyć starą decyzję o wspólnocie gruntowej? Sąd wyjaśnia ograniczenia prawne.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 487/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Ziomek
Jacek Kuza
Symbol z opisem
6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1 pkt 4 i 5, art. 146, art. 149 i art. 151 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi G. P. i S. P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 czerwca 2024 r. [...] Wojewoda, na skutek zażalenia G. P. i S. P., utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z 17 kwietnia 2024 r. znak: [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z 26 kwietnia 2005 r. znak: [...], orzekającą o uznaniu gruntów położonych we wsi C., gmina S., oznaczonych jako działki nr: 75, 77, 23, 43, 86, 99,103, 568, 571, 573, 574, 599 i 600 za wspólnotę gruntową.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił, że wnioskiem z 21 marca 2024 r. skarżący zwrócili się do Starosty o wznowienie postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami Starosty [...]:
1) z 26 kwietnia 2005 r. znak: [...] ustalającą, że grunty położone we wsi C. oznaczone jako działki nr: 75, 77, 23, 43, 86, 99, 103, 568, 571, 573, 574, 599 i 600 stanowią wspólnotę gruntową,
2) z 2 czerwca 2020 r. znak: [...], orzekającą o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi C. w trybie art. 6 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych,
3) z 12 października 2021r. znak: [...], orzekającą o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi C. w trybie art. 6a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.
W związku z tym, że powyższy wniosek dotyczył trzech różnych postępowań administracyjnych Starosta [...], wydał trzy odrębne postanowienia.
Wojewoda wskazał, że podstawą prawną wniosku o wznowienie postępowania skarżący uczynili art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a., które stanowią, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4), wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5).
Wojewoda powołał się na treść art. 146 § 1, art. 149 i art. 151 § 2 k.p.a.,
a także art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 140 ze zm., dalej "u.z.w.g"). Zgodnie z powyższym przepisem do decyzji ostatecznych wydanych na podstawie tej ustawy, nie stosuje się m.in. art. 154 - 156 k.p.a., jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stały się ostateczne. Wojewoda wyjaśnił, że przepis ten wprowadzony został do ustawy nowelizacją, która weszła w życie 1 stycznia 2016 r. Od tego dnia wyłączona jest możliwości wszczęcia i prowadzenia określonych w nim postępowań administracyjnych. Artykuł ten uniemożliwia prowadzenie postępowań dotyczących decyzji wydanych zarówno przed, jaki i po wejściu w życie nowelizacji. Jego celem jest utrwalenie stanów rzeczy ukształtowanych przez decyzje administracyjne tworzące wspólnoty gruntowe.
Wobec tego Wojewoda podkreślił, że rozpatrywany wniosek dotyczył wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia 26 kwietnia 2005 r. orzekającą o uznaniu nieruchomości za wspólnotę gruntową. Pierwszym zagadnieniem koniecznym do rozstrzygnięcia było zatem ustalenie, czy w sprawie należy zastosować art. 8o u.z.w.g. Zastosowanie ww. przepisu powoduje bowiem, że bezzasadne jest badanie innych okoliczności decydujących o możliwości wznowienia postępowania. Regulację art. 8o u.z.w.g stosuje się bez względu na to, które powody wznowieniowe zostały wskazane i w jaki sposób udokumentowane.
Wojewoda podniósł, że z treści decyzji Starosty z 26 kwietnia 2005 r. wynika, że została doręczona zgodnie z wymogami obowiązującego wówczas art. 8 ust. 6 u.z.w.g, tj. poprzez podanie do wiadomości uprawnionych do udziału we wspólnocie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości C. oraz przez wywieszenie w Urzędzie Gminy S.. Decyzja zawiera klauzulę stwierdzającą, że stała się ostateczna w dniu 20 czerwca 2005 r. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że decyzja ta została doręczona osobom uprawnionym do udziału we wspólnocie, co skutkuje jej wejściem do obrotu prawnego oraz uzyskaniem przymiotu ostateczności. Nie ma wątpliwości, że zostały spełnione przesłanki, o jakich mowa w art. 8o u.z.w.g tj. wydanie decyzji na podstawie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz upływ 5 lat od uzyskania ostateczności tej decyzji.
W ocenie Wojewody, zasadnym jest zatem orzeczenie o utrzymaniu w mocy postanowienia Starosty, którego dotyczy wniesione zażalenie. W rozpatrywanej sprawie należało bowiem zastosować art. 8o u.z.w.g w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. i w drodze postanowienia odmówić wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z 26 kwietnia 2005 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie upływu terminu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a, w którym możliwe było skuteczne wniesienie wniosku oraz uznania aktu notarialnego nr [...] z 10 lipca 1939 r. za nowy dowód w sprawie nieznany organowi, który wydał decyzję, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i nie powinny być przedmiotem analiz i ocen Starosty. Z uwagi na fakt, że nie jest możliwe badanie w trybie wznowieniowym, czy zaistniały przesłanki pozytywne i negatywne do uchylenia ww. decyzji, nie jest również możliwe ustalenie na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., czy decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa.
Odnosząc się zaś do twierdzenia skarżących, że istnieje obowiązek uwzględnienia racji przedstawionych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku w sprawie SK [...] i stosowania prokonstytucyjnej wykładni art. 8a u.z.w.g., która umożliwia stwierdzenie wydania ww. decyzji z naruszeniem prawa, Wojewoda stwierdził, że Trybunał Konstytucyjny w tym wyroku z 18 kwietnia 2019 r. orzekał o zgodności z Konstytucją RP wyłącznie art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Nie można zaś mocy wiążącej tego wyroku Trybunału odnosić do przepisów innych ustaw, które nie były przedmiotem orzeczenia.
Skargę na powyższe postanowienie Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnieśli G. P. i S. P., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:
1) art. 28 i 29 w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 6 ustawy z 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przez przyjęcie, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 8 ust. 6 ustawy, a nie ogólne zasady dla doręczeń przewidziane w przepisach k.p.a, w sytuacji, gdy decyzja została wydana 26 kwietnia 2005 r., czyli przed nowelizacją, która weszła w życie 1 stycznia 2016 r.
i w sytuacji takiej, gdzie pominięto, iż nie można pozbawić możliwości ochrony swoich praw strony, która nie ma udziału we wspólnocie, a wykazuje, że wspólnotą gruntową objęte są grunty stanowiące jej własność. Wobec takiej osoby należy zastosować ogólne zasady przewidziane dla doręczeń w k.p.a., czyli zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a. doręczyć stronom decyzje na piśmie;
2) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi przypadek, że strona bez własnej winy nie brała udziału w sprawie i dokonano prawidłowego ogłoszenia, w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości C., poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy S., w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły okoliczności, powodujące, zastosowanie ogólnego trybu dla doręczeń przewidzianego w art. 109 § 1 k.p.a.;
3) art. 8o u.z.w.g poprzez jego błędną interpretację i nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt SK [...], który odmówił zastosowania tego przepisu ustawy z uwagi na jego sprzeczność z aktem wyższego rzędu, tj. z Konstytucją RP, a nadto pominięcie, że na dzień wydania decyzji 26 kwietnia 2005 r. przepis art. 8o u.z.w.g nie obowiązywał;
4) art. 145 § 1 pkt 4,5 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a przez brak wznowienia postępowania w sprawie, nie zbadanie przesłanek pozytywnych warunkujących uchylenie decyzji Starosty z 26 kwietnia 2005 r., w trybie wznowieniowym bądź stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa;
5) art. 6, art. 7, art. 8 § 1 w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 136
i art. 149 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 w zw. z art. 147 k.p.a. polegające na braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes obywateli poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o niepełny materiał dowodowy i niepodjęcie czynności dowodowych niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, bez przeprowadzenia opinii niezależnego biegłego geodety, a wręcz wykazanie bezczynności dowodowej, odmawiającej wznowienia postępowania, co stanowi dodatkowo naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, podczas, gdy status strony skarżącej wynika zarówno z art. 28 k.p.a. jak i wskazanego w art. 144 k.c. prawa własności działki skarżących, znajdującej się w zasięgu oddziaływania inwestycji celu publicznego, co do których utworzono wspólnotę gruntową.
W uzasadnieniu skargi jej autorzy przedstawili argumentację na poparcie postawionych zarzutów, w oparciu o które wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a w przypadku nieuwzględnienia tego żądania o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji. Skarżący wnieśli również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem
art. 57d (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Jednocześnie, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym.
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji sądu administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia Wojewody.
Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący wnioskiem z 21 marca 2024 r. zwrócili się do Starosty [...]
o wznowienie m.in. postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z 26 kwietnia 2005 r. znak: [...] ustalającą, że grunty położone we wsi C. oznaczone jako działki nr: 75, 77, 23, 43, 86, 99, 103, 568, 571, 573, 574, 599 i 600 stanowią wspólnotę gruntową. Postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją, która od dnia 20 czerwca 2005 r. jest ostateczna.
W niniejszej sprawie kwestią sporną okazała się dopuszczalność zastosowania uregulowania zawartego w art. 8o u.z.w.g, obowiązującego od dnia 1 stycznia 2016 r. w odniesieniu do ww. decyzji z 26 kwietnia 2005 r. ustalającej , które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z 10 lipca 2015 r., którym wprowadzono do systemu prawa art. 8o u.z.w.g., postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z 10 lipca 2015 r. prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych, lecz nie dłużej jednak niż do dnia 31 marca 2016 r. (ust. 1) i po tym dniu postępowania te prowadzi się na podstawie ustawy w nowym brzmieniu (ust. 2). Stosownie zaś do art. 8o u.z.w.g., do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych na podstawie niniejszej ustawy nie stosuje się art. 145 - 145b oraz art. 154 - 156 k.p.a., jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie.
W okolicznościach tej sprawy postępowanie administracyjne zakończono wydaniem decyzji i uzyskaniem przez nią przymiotu ostateczności przed 31 marca 2016 r., stąd nie mogło być żadnych wątpliwości, że z uwagi na regulację zawartą w art. 8o u.z.w.g. nie jest dopuszczalne w rozpoznawanej sprawie prowadzenie postępowania wznowieniowego w trybie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., czego domagają się skarżący. Przepis art. 8o u.z.w.g. służy utrwaleniu stanów rzeczy ukształtowanych przez decyzje administracyjne tworzące wspólnoty gruntowe poprzez ustanowienie niewzruszalności tych decyzji.
Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, regulacja art. 8o u.z.w.g. wykazuje w tym zakresie podobieństwo do innych przepisów, które realizują tożsame cele w odniesieniu do innych decyzji konstytuujących stosunki własnościowe. Wypada odwołać się do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2677/14 (dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) odnośnie do art. 63 ust 2 ustawy z 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, że celem tym jest definitywna likwidacja możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących w tym przypadku uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie tej ustawy. Stwierdził też Naczelny Sąd Administracyjny, że tak rozumiany przepis musi obejmować swoim zakresem również decyzje wydane w nadzwyczajnych trybach w stosunku do aktów własności ziemi. Decyzja ta jest bowiem integralnie związana z tym aktem, co zasadnie podniesiono w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2562/15 (dostępny jw.).
W uzasadnieniu tym odwołano się także do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wskazującego na fakt, że przed wprowadzeniem art. 63 ust 2 ustawy z 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa osoby zainteresowane miały wystarczająco dużo czasu do tego, by skorzystać z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstwa rolnego jego samoistnemu posiadaczowi (por. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 137/21, dostępny jw.) .
W ocenie Sądu, powyższa argumentacja jest aktualna w niniejszej sprawie. Skarżący 21 marca 2024 r. złożyli wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty z 26 kwietnia 2005 r.
o uznaniu gruntów za wspólnotę gruntową. Żądanie skarżących niewątpliwe dąży do zmiany decyzji dotyczącej ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową.
Trafnie zatem Wojewoda zwrócił uwagę, że z dniem 31 marca 2016 r. powstała przeszkoda w zastosowaniu trybów nadzwyczajnych określonych w art. 145, art. 154, art. 155 i art. 156 k.p.a., wynikająca z art. 8o u.z.w.g., który zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 10 lipca 2015 r. znajduje od tego dnia zastosowanie w sprawie (zob. wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 19/21, dostępny jw.). Wobec tego w nowym stanie prawnym organy nie mogły wznowić postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z 26 kwietnia 2005 r. na wniosek skarżących z 21 marca 2024 r., ponieważ przepisy przejściowe wyżej wymienione wprost zakazują stosowania trybów nadzwyczajnych określonych w k.p.a. po dniu 31 marca 2016 r.
Niezasadne są zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego, w szczególności zarzut naruszenia art. 8o u.z.w.g. poprzez jego błędną interpretację i nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt SK 21/17. Wskazać bowiem należy, że mimo podobieństwa przepisów art. 33 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (w brzmieniu sprzed zmiany przepisu dokonanej przez art. 1 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. (Dz. U. z 2022, poz. 32) zmieniającej powyższą ustawę z dniem 10 lutego 2022 r., stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt SK 21/17 i art. 8o ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, do którego odwołali się skarżący, odnoszą się one do odmiennych stanów prawnych. Decyzja scaleniowa ma charakter konstytutywny w zakresie sposobu podziału gruntów w tym znaczeniu, że powoduje powstanie nowych nieruchomości. Skutkiem wydania decyzji scaleniowej jest niewątpliwie zmiana stosunków własnościowych na gruncie, przy czym strony tego postępowania zachowują swoje indywidualne uprawnienia do inicjowania postępowań nadzwyczajnych przewidzianych w k.p.a. i na warunkach przewidzianych w ustawie scaleniowej. Podkreślenia wymaga, że odmiennie kształtuje się sytuacja osób, których grunty zostały objęte w ramach wspólnoty gruntowej. Decyzja, o której jest mowa w art. 8a u.z.w.g. ma charakter deklaratywny, nie zmienia stanu prawnego nieruchomości, jak również nie kształtuje go na nowo. Stan własności i posiadania pozostaje bez zmian.
O ile zatem cytowany art. 8o u.z.w.g. jest w swojej treści zbieżny z treścią zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art. 33 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, to jednak powołany wyrok TK nie dotyczy art. 8o u.z.w.g. Zgodnie natomiast z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Mogą być zatem, co do zasady, odnoszone jedynie wobec przedmiotu zawartego w nich rozstrzygnięcia. Domniemanie konstytucyjności przepisu obowiązującego prawa, szczególnie rangi ustawy, wyklucza stosowanie jakichkolwiek analogii pomiędzy orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego a przepisami prawa nie poddanymi ocenie tego Trybunału (por. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., I OSK 137/21, publik. w CBOSA).
Postępowanie administracyjne w sprawie przeprowadzone zostało z poszanowaniem jego zasad. Z uwagi na szczególną regulację zawartą w art. 8o u.z.w.g. organy nie mogły przeprowadzić postępowania nadzwyczajnego, dlatego zarzuty naruszenia prawa procesowego wskazane w skardze okazały się chybione.
W tym stanie rzeczy podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI