II SA/Ke 478/16

II SA/Ke 478/16 - Postanowienie WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2016-06-30
Data wpływu
2016-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Małgorzata Długońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 258 § 2 pkt 7, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 255
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadnienie
S.J. złożył formularz PPF wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem.
W złożonym formularzu wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, oboje pobierają emerytury w wysokości 1178,66 zł i 1061,62zł. Ponadto skarżący działalność gospodarczą, z której w 2015 r. wykazał stratę w wysokości 3067,58 zł. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz współwłasności wraz z żona domu wielkości 76 m² o wartości około 160000zł na działce wielości 1100 m² w K. oraz samochodu osobowego marki [...] z 2003 r. wartości około 8000 zł. Za akt sprawy wynika, że S.J. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Wnioskodawca podał następujące stałe wydatki i zobowiązania miesięczne: 500 zł – spłata raty pożyczki zaciągniętej na zakup sprzętu domowego, opłaty za media - 500 zł, ponadto wydaje 4000 zł rocznie na zakup opału na zimę. Skarżący oświadczył, że jego emerytura jest w części przeznaczana na opłacenie energii i wody w lokalu prowadzonej działalności gospodarczej. Wnioskodawca wraz z żona pomagają wnuczkowi E. J.- uczniowi IV klasy technikum.
W toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadzono dowód z akt sprawy sygn. II SA/Ke 370/16, w której zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 kwietnia 2016 r. doręczonym w dniu 12 maja 2016 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270), zwanej dalej "p.p.s.a." wezwano S.J. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie oświadczenia precyzującego, na czym polega pomoc materialna świadczona wnukowi E. J. z podaniem wysokości miesięcznych wydatków na ten cel oraz wskazaniem z kim wnuk prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zeznania podatkowego S.J. za rok 2015 r., wyciągów z rachunków bankowych w walucie polskiej i obcej należących do S.J. i jego żony z okresu ostatnich 3 miesięcy.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał zeznanie podatkowe za rok 2015, z którego wynika, że przychód z działalności gospodarczej S.J. wyniósł 44087,92 zł, koszty uzyskania przychodu – 47155,50zł, co przyniosło stratę w wysokości 3067,58zł. Z rozliczenia podatkowego za rok 2015 dodanego wspólnie z małżonką A. J. wynika, że należy im się do zwrotu kwota 2142 zł. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że pomoc jego i żony dla wnuka - ucznia IV klasy Technikum Mechanicznego, polega na tym, że zapewniają mu codziennie obiad i kolację, kupują potrzebne rzeczy z ubrań i obuwia, opłacają wycieczki szkolne i inne wydatki związane ze szkołą. Wnuk mieszka razem ze swym ojcem M.J. – synem skarżącego w mieszkaniu własnościowym o pow. 34 m2. Opłaty związane z mieszkaniem wynoszą około 700 złotych miesięcznie. Wnuk nie ma po zmarłej matce renty rodzinnej. Syn M. J. zarabia od 1600 do 1700 złotych miesięcznie. Według skarżącego jego pomoc dla wnuka jest niezbędna. Wynosi od 400 do 600 złotych miesięcznie w zależności, czy wydatki dotyczą jedynie wyżywienia czy też w danym miesiącu są inne wydatki związane z nauką, wypoczynkiem czy ubraniem. Syn późno wraca z pracy, pracuje poza miejscem zamieszkania, dlatego obiady i kolacje wnuk ma zapewnione w ich domu. Jednocześnie S.J. oświadczył, że on sam jak i jego żona nie posiadają żadnych rachunków bankowych i nigdy nie posiadali.
Zgodnie z art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem.
Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę.
W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych. Skarżący osiągają wraz z żoną stałe dochody z dwóch emerytur w wysokości 2240,28 zł miesięcznie, co umożliwia planowanie wydatków. Wnioskodawca dodatkowo prowadzi w ramach działalności gospodarczej pijalnię piwa. Pokrywane z emerytury skarżącego wydatki na opłacenie energii i wody w lokalu pijalni piwa nie mogą być traktowane jako wydatki zmniejszające zdolność płatniczą wnioskodawcy w świetle kryteriów przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wymienione przez skarżącego wydatki stanowią koszt uzyskania przychodu z działalności gospodarczej, które następnie podlegają odliczeniu przy rozliczeniu podatkowym przedsiębiorcy. Wykazana przez skarżącego strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy, zwłaszcza, że skarżący rozliczył podatek dochodowy łącznie z żoną i uzyskał do zwrotu kwotę 2142 zł.
Osiągany dochód wystarcza skarżącemu i jego żonie do zapewnienia ich podstawowych warunków życiowych, w tym na kosztów leczenia. Potrzeby mieszkaniowe wnioskodawcy i jego żony są na bieżąco zaspokojone. Przy osiąganych dochodach skarżący jest w stanie wraz z żoną regularnie spłacać pożyczkę, stać go na utrzymanie samochodu, udzielanie pomocy materialnej wnukowi 400-600 złotych miesięcznie oraz korzystanie z usług adwokata z wyboru z Warszawy w postępowaniach karnoskarbowym, administracyjnym i sądowoadministracyjnym.
Pomoc finansowa świadczona przez S.J. i jego żonę dla wnuka nie może być uznana za niezbędny wydatek utrzymania koniecznego, zwłaszcza, że obejmuje ona, miedzy innymi, opłacenie wycieczek szkolnych. Należy zauważyć, że E. J. mieszka w odrębnym mieszkaniu razem z ojcem i prowadzi wspólne z nim gospodarstwo domowe. Ponadto na podstawie podanych informacji trzeba przyjąć, że wnuk ze względu na wiek i przygotowanie zawodowe (IV klasa technikum mechanicznego) ma możliwość podjęcia dorywczej pracy zarobkowej, zwłaszcza w okresie wakacyjnym.
Należy podkreślić, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego, gdyż niedopuszczalna byłaby sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, zatrudnia adwokata z wyboru, a żąda by Skarb Państwa pokrywał za nią koszty sądowe.
Uznano zatem, że przy racjonalnym gospodarowaniu dochodem z dwóch emerytur, prowadzonej działalności gospodarczej oraz posiadanym majątkiem, skarżący jest w stanie uzyskać środki finansowe na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 720 zł i ponieść ewentualne inne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania, które nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł, z wyjątkiem wpisu sadowego od skargi kasacyjnej wynoszącego 360zł.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.