II SA/Ke 475/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2020-08-26
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamiinwestycja celu publicznegolinia elektroenergetycznaograniczenie prawa własnościpozwolenie na budowępostępowanie administracyjneWSAprawo rzeczowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, uznając, że pozwolenie na budowę nie zastępuje konieczności uzyskania zgody na ograniczenie prawa własności w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przebudowy linii energetycznej. Wojewoda uznał postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ istniała już decyzja o pozwoleniu na budowę. WSA uznał to stanowisko za błędne, podkreślając, że pozwolenie na budowę nie zastępuje zezwolenia na ograniczenie prawa własności w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które jest niezbędne, gdy właściciel nie wyraża zgody na prace.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Sprawa dotyczyła wniosku o zezwolenie na przebudowę linii elektroenergetycznej na działce nr B., gdzie właściciel nie wyraził zgody na prace. Starosta wydał decyzję zezwalającą na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Wojewoda uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, argumentując, że skoro istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, to postępowanie w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest bezprzedmiotowe. WSA uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Sąd podkreślił, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie zastępuje zezwolenia na ograniczenie prawa własności w trybie art. 124 u.g.n., które jest niezbędne, gdy właściciel nie wyraża zgody na przeprowadzenie prac związanych z inwestycją celu publicznego. Sąd zaznaczył, że ograniczenie prawa własności na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę pozbawiłoby właścicieli ochrony przewidzianej w przepisach u.g.n. WSA odrzucił również argument Wojewody, że inwestor nie może ubiegać się o zezwolenie, ponieważ decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego została wydana dla innego podmiotu, wskazując na odmienny charakter tych decyzji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę nie zastępuje zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. Jest to odrębne postępowanie, a decyzja o pozwoleniu na budowę nie stanowi tytułu umożliwiającego przymusowe wejście na teren.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 124 u.g.n. reguluje szczególną sytuację, w której właściciel nie wyraża zgody na prace związane z inwestycją celu publicznego. Ograniczenie prawa własności w tym trybie zapewnia właścicielowi ochronę prawną, której pozbawiony byłby, gdyby ograniczenie następowało bezpośrednio na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1, 2, 4-7

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Starosta może ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości w drodze decyzji, udzielając zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Pomocnicze

u.g.n. art. 124 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Dotyczy rokowań między inwestorem a właścicielem nieruchomości w celu uzyskania zgody na udostępnienie nieruchomości.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji umarza postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż określone w art. 105 § 1 K.p.a.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i wydać rozstrzygnięcie reformatoryjne albo uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

u.p.z.p. art. 63 § 5

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Dotyczy przenoszenia decyzji o warunkach zabudowy.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwolenie na budowę nie zastępuje zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. Decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest przenoszalna na inny podmiot.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja administracyjna wydana w oparciu o przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. zastępuje bowiem zgodę właściciela na realizację inwestycji i jest podstawą do wystąpienia przez inwestora do właściwego organu z wnioskiem o pozwolenie na budowę. Stanowisko takie nie zasługuje na uwzględnienie. Ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę nie stanowi zaś tytułu, który umożliwiałby inwestorowi przymusowe wejście na teren działek objętych inwestycją. Ograniczenie zaś tego prawa bezpośrednio na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę pozbawiałoby właścicieli nieruchomości możliwości skorzystania z ochrony przewidzianej w przepisach u.g.n.

Skład orzekający

Krzysztof Armański

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Pędziwilk-Moskal

członek

Agnieszka Banach

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja relacji między pozwoleniem na budowę a zezwoleniem na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n., a także kwestia przenoszalności decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczenia prawa własności na cele publiczne, gdy właściciel nie wyraża zgody.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji prawa własności z interesem publicznym w kontekście inwestycji infrastrukturalnych, co jest częstym problemem w praktyce.

Pozwolenie na budowę to nie wszystko – jak chronić swoje prawo własności przed inwestycjami celu publicznego?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 475/20 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2020-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Dorota Pędziwilk-Moskal
Krzysztof Armański /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2912/20 - Wyrok NSA z 2024-03-12
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 124 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 293
art. 63 ust. 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych – tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania
z nieruchomości i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
[...], działając jako pełnomocnik A. (dalej A.), wnioskiem z dnia 2 września 2019 r. wystąpił do Starosty [...] o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr B., poprzez udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji celu publicznego polegającej na wykonaniu przebudowy linii napowietrznej SN 15 kV relacji [...], zlokalizowanej na działce nr. W uzasadnieniu wskazano na brak porozumienia i w efekcie niepodpisanie umowy cywilnoprawnej pomiędzy inwestorem a właścicielami gruntu, załączając dokumentację z prowadzonych rokowań.
Decyzją z dnia [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 124 ust. 1, 2, 4-7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., oraz art. 104 K.p.a. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie [...], stanowiącej własność [...], poprzez udzielenie A. zezwolenia na przebudowę napowietrznej linii SN 15 kV relacji [...] krzyżującej się z linią napowietrzną [...] na działce nr B., polegającej na demontażu istniejącej linii napowietrznej SN i budowie linii kablowej SN 15 kV w pasie o pow. 29 m2 i szerokości po ok. 1,5 m od osi linii SN 15 kV, która przecina wschodnią granicę działki nr B. w odległości ok 12,5 m od południowej granicy działki nr B. i ok. 7,0 m od północnej granicy działki nr B., do słupa znajdującego się na działce nr B. w odległości ok. 8,0 m od wschodniej granicy działki nr B. oraz ok. 8,5 m od południowej granicy działki nr B. i ok. 10,0 m od północnej granicy działki nr B., przy czym powierzchnia terenu trwale ograniczonego wynosi 0,0029 ha. W punkcie 2 zobowiązano właścicieli nieruchomości do udostępnienia części nieruchomości w zakresie wskazanym w punkcie 1, w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń do przesyłania energii elektrycznej, tj. linii elektroenergetycznej 15 kV relacji [...]– [...]. W punkcie 3 rozstrzygnięcia organ I instancji zobowiązał A. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót wymienionych w pkt 1, a jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, w odrębnej decyzji ustalone zostanie odszkodowanie za wynikłe z tego tytułu szkody (pkt 4). Zgodnie z pkt 5 decyzja służy za podstawę wpisu w księdze wieczystej.
W odwołaniu od tej decyzji C. E. i D. E. zarzucili organowi I instancji naruszenie art. 29 K.p.a. poprzez uznanie za stronę będącą wnioskodawcą jednostkę organizacyjną nieposiadającą podmiotowości prawnej, tj. oddziału spółki A., a także naruszenie art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a., domagając się stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia. Ponadto decyzja została wydana w sytuacji złożenia przez inwestora wniosku pomimo nieprzeprowadzenia prawidłowych rokowań w trybie art. 124 ust. 3 u.g.n.
Wojewoda [...], wydając na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. opisane na wstępie rozstrzygnięcie, wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta decyzją Starosty [...] z dnia 11 września 2017r. znak: B-II.6740.61.9.2017 zatwierdzającą projekt budowalny i udzielającą D. pozwolenia na budowę sieci elektroenergetycznej średniego napięcia 15kV w ramach zadania "Demontaż i budowa sieci elektroenergetycznej SN 15 kV - kolizja nr 11 z proj. linią 220 kV w m-ści [...]", inwestycja na działkach nr ewid.: [...] oraz rozbiórka istniejących elementów sieci na działce ewid. [...]. Starosta [...] działając na wniosek pełnomocnika A., decyzją z dnia 16 stycznia 2020 r. przeniósł decyzję Starosty [...]z dnia 11 września 2017 r. na rzecz A. Tym samym zdaniem Wojewody przesłanka zawarta w art. 124 u.g.n. mówiąca o możliwości wystąpienia (w przypadku nie uzyskania przez inwestora zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n.) do właściwego starosty o wydanie zezwolenia ograniczającego sposób korzystania z nieruchomości w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania. Decyzja administracyjna wydana w oparciu o przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. zastępuje bowiem zgodę właściciela na realizację inwestycji i jest podstawą do wystąpienia przez inwestora do właściwego organu z wnioskiem o pozwolenie na budowę. Skoro w niniejszej sprawie decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę została już wydana, to brak jest podstaw do wydania decyzji administracyjnej niezbędnej w procesie budowlanym.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy, oceniając zakwestionowaną decyzję, stwierdził, że:
- przedmiotowa nieruchomość objęta jest decyzją nr 7/2016 Wójta Gminy [...] z dnia 2 grudnia 2016 r. znak: IRO.6733.7.2016 ustalającą lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie sieci elektroenergetycznej kablowej i napowietrznej średniego napięcia 15 kV na częściach działek nr [...], przy czym adresatem i podmiotem wskazanym w ww. decyzji jako inwestor planowanej m.in. na działce nr B. inwestycji celu publicznego są D., a podmiotem wnioskującym o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości jest A.; tym samym w niniejszej sprawie inwestor posłużył się decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, której adresatem jest inny podmiot;
- wniosek z dnia 2 września 2019 r. o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (działki nr B.) nie obejmował demontażu istniejącej na działce nr B. linii napowietrznej SN, a w aktach sprawy brak jest dodatkowych pism od pełnomocnika inwestora wskazujących na konieczność orzeczenia przez Starostę [...] o demontażu ww. linii znajdującej się na działce nr B.;
- w wyniku analizy akt sprawy nie sposób ustalić jednoznacznie, w jaki sposób została oszacowana powierzchnia trwale ograniczona na działce nr B. (0,0029 ha), podana w zakwestionowanej decyzji, przy czym z dokumentu pn. "Opis techniczny" załączonego do wniosku z dnia 2 września 2019 r. wynika, że długość linii kablowej na działce nr B. ma wynosić 7,5 m, a powierzchnia fundamentu - 2,7 m2, a szerokość pasa technologicznego linii kablowej ma wynosić 3 m, tj. po 1,5 m od osi linii kablowej; tym samym szerokość pasa przy uwzględnieniu długości wynoszącej 7,5 m daje łączną powierzchnię wynoszącą 22,5 m2, a dodając do tego powierzchnię związaną z fundamentem słupa otrzymuje się łącznie 24,2 m2.
Z uwagi na charakter podjętego rozstrzygnięcia, polegającego na umorzeniu postępowania w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., organ odwoławczy nie zajął stanowiska w kwestii zarzutów i argumentów podnoszonych w odwołaniach.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na ww. decyzję Wojewody [...] A. podniosła zarzuty naruszenia:
1. prawa materialnego, a mianowicie art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną wykładnię polegającą na:
a) uchyleniu decyzji Starosty [...], pomimo braku ab initio uprawnienia wnioskodawcy do wejścia na teren działki nr B., objętej wnioskiem z powodu niepowodzenia rokowań w celu przeprowadzenia robót budowlanych polegających na przebudowie linii napowietrznej poprzez demontaż istniejącej linii napowietrznej SN i budowie linii kablowej SN 15 kV, co spełnia podstawową przesłankę ograniczenia prawa własności w trybie art. 124 u.g.n.;
b) błędnej wykładni decyzji organu I instancji, eliminującej w ocenie organu dopuszczalność zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n., pomimo nierozpoczęcia prowadzenia robót budowlanych na działce nr B.;
c) niedopuszczalnym rozszerzeniu katalogu przesłanek ograniczających wydanie decyzji w trybie powołanego przepisu o przesłankę funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę, co doprowadziło do niezasadnego uchylenia decyzji Starosty [...] i umorzenia postępowania pierwszej instancji;
2. przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 107 § 3 w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 § 3 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego i należytego wyjaśnienia sprawy, dokonanie wybiórczej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, naruszenie obowiązującej zasady działania w granicach i na podstawie prawa, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, naruszenie zasady postępowania w odpowiedni sposób, prowadzący do pogłębiania zaufania obywateli do organów i konieczności wydania decyzji bez naruszenia prawa.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego – na podstawie ustawy Prawo budowlane – jest postępowaniem odrębnym od postępowania prowadzonego w oparciu o art. 124 u.g.n. W niniejszej sprawie A. nie posiadało zgody właścicieli działki B. na wejście na ich teren. Ze względu na odmienność trybów ww. postępowań, jak i przesłanek warunkujących wydanie pozytywnych dla wnioskodawcy decyzji, istniejąca w obrocie prawnym decyzja o pozwoleniu na budowę nie może zastąpić decyzji zezwalającej na ograniczenie prawa własności nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja celu publicznego, tym bardziej, że ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę nie stanowi tytułu, który umożliwiałby inwestorowi przymusowe wejście na teren działek objętych inwestycją. Przedmiotowa inwestycja publiczna stanowi ingerencję w prawo własności właścicieli nieruchomości zajętych w celu jej realizacji, natomiast ograniczenie tego prawa bezpośrednio na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę pozbawiałoby właścicieli nieruchomości możliwości skorzystania z ochrony przewidzianej w przepisach u.g.n. dla tego rodzaju inwestycji, czy to w formie rokowań (art. 124 ust. 3), czy kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Co się zaś tyczy niezasadnego zarzutu o braku możliwości jednoznacznego oszacowania powierzchni trwałego ograniczenia na działce B., to do wniosku z dnia 2 września 2019 r. został załączony opis techniczny inwestycji oraz mapa do celów projektowych z zaznaczonym przebiegiem inwestycji, a przedmiotowa powierzchnia została precyzyjnie określona na działce B. – wynosząc 0,0029 ha.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W piśmie procesowym z dnia 11 sierpnia 2020 r. uczestnicy postępowania C. E. i D. E. wnieśli o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie. Pierwszy z tych wniosków uzasadnili tym, że skarga została wniesiona przez oddział spółki, któremu nie przysługuje zdolność sądowa ani procesowa. Wnosząc zaś o oddalenie skargi uczestnicy podnieśli, że skoro zostało wydane pozwolenie na budowę to nie ma podstaw do wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Po drugie, w ich ocenie rokowania, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n., zostały przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, a dodatkowo przez osobę, która nie była należycie umocowana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy podnieść, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek uczestników C. E. i D. E. o odrzucenie skargi z uwagi na fakt, że – jak twierdzą uczestnicy – została ona złożona przez oddział spółki, któremu nie przysługuje zdolność sądowa ani procesowa. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że skarga w niniejszym przypadku pochodzi od A., która posiada zarówno zdolność sądową jak i procesową. Nie zmienia tego wskazanie w oznaczeniu skarżącej spółki na jeden z jej oddziałów, wykazanych w Krajowym Rejestrze Sądowym (k. 21-22), co pozwala jedynie na zobrazowanie, którego z tych oddziałów dotyczy konkretna sprawa. Należy zauważyć, że pełnomocnik spółki reprezentujący ją przed Sądem otrzymał upoważnienie do reprezentowania przed sądami administracyjnymi wszystkich instancji właśnie A. (k. 11, 76-78), a nie jej Oddziału.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi na wstępie podkreślić trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody [...], którą uchylono w całości, wydaną na podstawie art. 124 u.g.n. decyzję Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i umorzono postępowanie pierwszej instancji, uznając je za bezprzedmiotowe. Zasadniczym powodem takiego rozstrzygnięcia było to, że w obrocie prawnym istnieje decyzja Starosty [...] z dnia 11 września 2017 r. zatwierdzająca projekt budowalny i udzielająca D. pozwolenia na budowę sieci elektroenergetycznej średniego napięcia 15kV w ramach zadania "Demontaż i budowa sieci elektroenergetycznej SN 15 kV - kolizja nr 11 z proj. linią 220 kV w m-ści [...] gm. [...]", obejmująca działki o nr ewid.: [...], oraz rozbiórkę istniejących elementów sieci na działce ewid. [...], która to decyzja została następnie przeniesiona decyzją Starosty [...] na rzecz A. Zdaniem Wojewody skoro decyzja administracyjna wydana w oparciu o przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. zastępuje zgodę właściciela na realizację inwestycji i jest podstawą do wystąpienia przez inwestora do właściwego organu z wnioskiem o pozwolenie na budowę, to istnienie w obrocie prawnym decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę powoduje, że brak jest podstaw do wydania decyzji administracyjnej niezbędnej w procesie budowlanym.
Stanowisko takie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Literalna wykładnia cytowanego przepisu prowadzi do wniosku, że pozytywnymi a zarazem jedynymi przesłankami wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez jej właściciela jest zgodność inwestycji publicznej z planem miejscowym (a w przypadku jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego) oraz brak zgody właściciela na wykonanie prac. Przepis art. 124 u.g.n. ma charakter uregulowania szczególnego, które - tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych – muszą być interpretowane dosłownie. Niedopuszczalne jest w związku z tym formułowanie jakichkolwiek innych, niż określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami, przesłanek umożliwiających albo wykluczających zastosowanie ograniczenia, o jakim mowa w tym przepisie. Ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę nie stanowi zaś tytułu, który umożliwiałby inwestorowi przymusowe wejście na teren działek objętych inwestycją. W sprawie chodzi o inwestycję publiczną, której wykonanie stanowi ingerencję w prawo własności właścicieli nieruchomości zajętych w celu jej realizacji. Ograniczenie zaś tego prawa bezpośrednio na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę pozbawiałoby właścicieli nieruchomości możliwości skorzystania z ochrony przewidzianej w przepisach u.g.n. dla tego rodzaju inwestycji, czy to w formie rokowań (art. 124 ust. 3), czy kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, którą w sytuacji niepowodzenia rokowań organ administracji wydaje na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. I OSK 1570/16). Brak jest także podstaw aby sądzić, że wnioskodawca posiada zgodę właścicieli działki nr B. na wykonanie prac na ich nieruchomości.
Tym samym stanowisko organu, zgodnie z którym sam fakt objęcia nieruchomości decyzją o pozwoleniu na budowę skutkuje brakiem podstaw do zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. i koniecznością umorzenia postępowania prowadzonego w tym trybie, jest nieprawidłowe.
Podobnie nie można podzielić zapatrywania Wojewody [...] co do tego, że A. nie może ubiegać się o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. z tego względu, że decyzja ustalająca lokalizację inwestycji celu publicznego dla danej nieruchomości została wydana dla innego podmiotu.
Trzeba zauważyć, że – jak można wywnioskować z przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 293), dalej jako "u.p.z.p." – decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie podlega przeniesieniu na inny podmiot, tak jak to może mieć miejsce w przypadku decyzji o warunkach zabudowy (art. 63 ust. 5 u.p.z.p.) czy decyzji o pozwoleniu na budowę – jak to miało miejsce choćby w rozpatrywanej sprawie. Wynika to z charakteru decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, która to decyzja służy wyłącznie lokalizowaniu inwestycji mających za zadanie realizację celów publicznych, czyli celów leżących w interesie ogółu. Jej istotą jest ustalenie miejsca i rodzaju zamierzenia inwestycyjnego, nie rozstrzyga natomiast materialnoprawnie kwestii podmiotowej, dotyczącej wnioskodawcy. Z tego też powodu stanowisko Wojewody w omawianym właśnie zakresie nie zasługuje na aprobatę.
Jeśli chodzi o pozostałe kwestie poruszone przez organ odwoławczy, a mianowicie fakt, że wniosek o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości nie obejmował demontażu istniejącej na działce nr B. linii napowietrznej SN (a w aktach sprawy brak jest dodatkowych pism od pełnomocnika inwestora wskazujących na konieczność orzeczenia o takim demontażu), jak również wątpliwość co do łącznej powierzchni, której ma dotyczyć decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. i sposobu jej ustalenia – nie są to z całą pewnością powody mogące przemawiać za umorzeniem postępowania przed organem I instancji. Kwestie te mogły podlegać czy to wyjaśnieniu z udziałem inwestora, czy ustaleniu w drodze postępowania dowodowego, jak też podlegać badaniu w ramach oceny treści wniosku i zgromadzonych dowodów.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzając naruszenie wskazanych przepisów prawa materialnego, a także przepisów postępowania (art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.), które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy rozpatrzy wniesione odwołanie, mając także na uwadze przedstawione wyżej uwagi. Jednocześnie należy zaznaczyć, że dotychczasowy sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, polegający na umorzeniu postępowania, czyni przedwczesnym odnoszenie się do pozostałych kwestii zawartych w piśmie uczestników z dnia 11 sierpnia 2020 r., dotyczą one bowiem zagadnień, które nie podlegały jak dotąd ocenie organu II instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. w pkt II wyroku. Na zasądzone koszty złożyła się kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2015r. poz. 1800), a nadto kwota wpisu w wysokości 200 zł oraz 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa.
-----------------------
4

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI