II SA/Ke 468/24

II SA/Ke 468/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Krzysztof Armański
Renata Detka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 1 pkt 2 i 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. P. i H. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 12 lipca 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 12 lipca 2024 r. [...], po rozpatrzeniu wszczętej na wniosek T. P. i H. P. sprawy o stwierdzenie nieważności postanowienia Burmistrza Stąporkowa z 30 sierpnia 2021 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4, art. 158 § 1 w związku z art. 126 kpa, odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Stąporkowa z 30 sierpnia 2021 r.
W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że decyzją z 30 sierpnia 2021 r. Burmistrz Stąporkowa orzekł w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonej w obrębie 0012 Gustawów, gm. S., pow. konecki, woj. świętokrzyskie, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i [...], stanowiącej własność R. J. oraz jego żony Ł. z nieruchomością sąsiednią oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], stanowiąca własność T. P. oraz jego żony H..
Sprawa zakończona powyższą decyzją została przekazana Sądowi Rejonowemu w K.. Natomiast postanowieniem z 30 sierpnia 2021 r. Burmistrz ustalił koszty postępowania w wysokości [...] zł w sprawie o rozgraniczenie i zobowiązał R. i Ł. małż. J. do uiszczenia kosztów w wysokości [...] zł oraz T. i H. małż. P. do uiszczenia kosztów w wysokości [...] zł. Wnioskiem z 19 stycznia 2024 r. T. P. i H. P. wnieśli o stwierdzenie nieważności tego postanowienia, powołując art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa.
Po przeanalizowaniu akt sprawy Kolegium stwierdziło, że postanowienie stanowiące przedmiot postępowania o stwierdzenie nieważności nie jest dotknięte żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. Odnośnie rażącego naruszenia prawa wskazało, że organ przeprowadził postępowanie rozgraniczeniowe, wydał decyzję w sprawie, a następnie ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego. Powołany w ramach postępowania administracyjnego biegły wykonał czynności, do których został zobowiązany zgodnie z zawartą z Gminą umową. Zatem, organ uprawniony był do wydania przedmiotowego postanowienia. Koszty postępowania ponosiłaby Gmina tylko wtedy, gdyby postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte i toczyło się z urzędu. Wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów dotyczy tylko tych kosztów, które zostały poniesione przez organ w interesie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Niewątpliwie kosztami takimi są koszty postępowania rozgraniczeniowego. Warunkiem wydania postanowienia w przedmiocie kosztów jest wykazanie przez organ faktu ich poniesienia, co też zostało w niniejszym postępowaniu uczynione.
Z kolei badając wystąpienie wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, Kolegium stwierdziło, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości zostało wszczęte na skutek wniosku R. J. i Ł. J., którzy wystąpili o rozgraniczenie stanowiącej ich własność nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i [...] z nieruchomością sąsiednią oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], stanowiącą własność T. P. oraz jego żony H. . Dalsze postępowanie, w tym wszelkie czynności geodezyjne odbywały się przy udziale ww. stron postępowania. Także decyzja w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości została skierowana do stron.
Kolegium dalej zaznaczyło, że z wniosku o stwierdzenie nieważności wynika, że z opinii sporządzonej przez biegłego sądowego pomiędzy działkami wnioskodawców i uczestników znajduje się pas gruntu Skarbu Państwa, część działki nr [...], którą F. P. i A. P. zdali na Skarb Państwa, a ten pas nie wszedł w skład działki nr [...] i [...], które są własnością wnioskodawców. W opinii tej także wskazano, że działka ta obecnie nie jest ujawniona w ewidencji gruntów i budynków dlatego geodeta ustalił dla niej nowy numer [...] [...], działka ta zostanie ujawniona w ewidencji gruntów i budynków w pozycji rejestrowej Skarbu Państwa. Z powyższych względów strona uznała, że skoro wnioskodawcy nie graniczą z uczestnikami, a pomiędzy nimi znajduje się pas gruntu należący do Skarbu Państwa, to ten podmiot winien być stroną postępowania. W tej sytuacji postanowienie ustalające koszty postępowania nie może się ostać.
Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że wadliwość co do stron postępowania zostanie naprawiona przez sąd powszechny, który po przekazaniu mu sprawy, rozpatrzy ją i na podstawie opinii wydanej przez biegłego sądowego orzeknie o rozgraniczeniu. Natomiast kwestia poniesienia przez wnioskodawców kosztów postępowania administracyjnego czy też ich odzyskanie w sytuacji gdyby się okazało, że czynności biegłego geodety w ramach postępowania administracyjnego zostały wykonane wadliwie, może się odbywać na gruncie prawa cywilnego w drodze powództwa kierowanego przez wnioskodawców do sądu powszechnego.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, T. P. i H. P., zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:
a. art. 156 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w sprawie nie zachodziła podstawa do stwierdzenia nieważności postanowienia z uwagi na jego skierowanie do podmiotu niebędącego stronę postępowania tylko na tej podstawie, że skarżący zostali ustaleni przez organ I instancji jako strona, co jednak nastąpiło na skutek błędnego niezauważenia przez organy i geodetę, że pomiędzy nieruchomością wnioskodawców, a nieruchomością skarżących znajduje się inna nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postanowienia z 30 sierpnia 2021 r. z uwagi na brak podstaw prawnych i dopuszczalności rozgraniczenia nieruchomości, które nie graniczą ze sobą, i tym samym nie pozwala na uznanie skarżących za stronę postępowania, a w konsekwencji ziszczenia się przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 kpa w postaci jej skierowania do osób niebędących stroną postępowania - co zostało potwierdzone w związku z uchyleniem przez Sąd decyzji Burmistrza Stąporkowa z 30 sierpnia 2021 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości;
b. art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że postanowienie z 30 sierpnia 2021 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy skarżący zostali obciążeni kosztami, mimo że nigdy nie weszli w spór co do granicy nieruchomości, nadto biorąc pod uwagę fakt wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości niesąsiadujących ze sobą, nie posiadających wspólnych punktów granicznych, która nadto została uchylona, powoduje, że obciążenie skarżących kosztami postępowania rozgraniczeniowego w sytuacji gdy nie powinni zostać uznani za stronę jawi się jako rażące naruszenie prawa – stanowi bowiem orzeczenie, które nie odzwierciedla stanu faktycznego sprawy.
W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że w trakcie postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, Sąd Rejonowy w K. dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu geodezji na okoliczność sporządzenia mapy granicy między działkami oznaczonymi numer [...] a [...] i [...]. Jak wynika z tej opinii pomiędzy działkami wnioskodawców i uczestników znajduje się pas gruntu Skarbu Państwa, część działki numer [...]. Działka ta obecnie nie jest ujawniona w ewidencji gruntów i budynków dlatego w Starostwie Powiatowym w K. geodeta ustalił dla niej nowy numer [...]. Zgodnie z obecnymi przepisami nowa działka nr [...] zostanie ujawniona w ewidencji gruntów i budynków w pozycji rejestrowej Skarbu Państwa. W tym stanie faktycznym nie można zgodzić się z decyzją wydaną przez Burmistrza Stąporkowa 30 sierpnia 2021 r. Wnioskodawcy nie graniczą ze skarżącymi, bowiem pomiędzy nimi znajduje się pas gruntu należący do Skarbu Państwa. Wydana decyzja w powyższej sprawie zawierała więc wadę powodująca jej nieprawidłowość - w tym przedmiocie został także wydany wyrok tutejszego Sądu z 12 czerwca 2024 r. II SA/Ke 128/24. Ponadto w tej samej sprawie prowadzonej przez Burmistrza Miasta Stąporkowa geodeta nie ustalił granicy według stanu prawnego wynikającego z AWZ (nie zbadał stanu prawnego), zatem wykonał pracę niezgodnie ze sztuką, a co za tym idzie przyznane wynagrodzenie za wykonane pracę nie jest mu należne, a już na pewno nie powinno się nimi obciążać skarżących, którym nie przysługiwał przymiot strony postępowania. Tym samym postanowienie z 30 sierpnia 2021 r. przyznające biegłemu wynagrodzenie w wysokości [...] zł jako nieodpowiadające prawu oraz w związku z faktem uchylenia decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, nie może się ostać.
Zaskarżone postanowienie zostało więc wydane z rażącym naruszeniem prawa oraz skierowane zostało do podmiotów, które nie były stroną postępowania.
Kończąc wnoszący skargę podniósł, że ponieważ decyzja Burmistrza Stąporkowa z 30 sierpnia 2021 r. jest niezgodna ze stanem faktycznym wynikającym z treści ustaleń w sprawie - została skierowana do podmiotów niebędących stroną postępowania, nadto została wyrokiem tutejszego Sądu z 12 czerwca 2024 r. II SA/Ke 128/24 wyeliminowana (uchylona) z obrotu prawnego, a postępowanie administracyjne w sprawie zostało umorzone, wydane w sprawie postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego i obciążenie nimi wnioskodawców, którzy nie są i nigdy nie byli stroną postępowania, winno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia jego nieważności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie z 22 listopada 2024 r. uczestnicy postępowania wskazali, że przed Sądem Rejonowym w K. toczy się postępowanie I Ns [...], w którym R. J. i jego żona Ł. występują jako właściciele działki nr [...] i [...] sąsiadujących z działką nr [...] stanowiącą własność skarżących. Najbliższe posiedzenie w tej sprawie zostało wyznaczone na 3 grudnia 2024 r. W tej sytuacji, zdaniem autorów pisma, skarga o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji jest przedwczesna. Nadto w piśmie wskazano, że działka nr [...] nie jest ujawniona w ewidencji gruntów i budynków pozycji rejestrowej Skarbu Państwa w obrębie 0012 Gustawów, gmina S., powiat konecki, województwo świętokrzyskie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W niniejszej sprawie skarżący domagali się stwierdzenia nieważności postanowienia z 30 sierpnia 2021 r., którym Burmistrz S. ustalił w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie 0012 Gustawów, gm. S., pow. konecki, woj. świętokrzyskie, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i [...], stanowiącej własność R. J. oraz jego żony Ł. z nieruchomością sąsiednią oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], stanowiącą własność T. P. oraz jego żony H., koszty postępowania w wysokości [...] zł i zobowiązał R. i Ł. małż. J. do uiszczenia tych kosztów w wysokości [...] zł oraz T. i H. małż. P. do uiszczenia kosztów w wysokości [...] zł.
Skarżący zarzucali, że powyższe postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) oraz, że zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 kpa). Uzasadniając zaistnienie powyższych wadliwości skarżący powoływali się na okoliczność, że ze sporządzonej - w ramach toczącej się przed sądem powszechnym sprawy o rozgraniczenie - opinii biegłego sądowego wynikało, że pomiędzy działkami nr [...] a [...] i [...] znajduje się pas gruntu Skarbu Państwa, część działki nr [...], której został nadany nowy numer – [...]. W tej sytuacji, zdaniem skarżących, nie powinni być oni stroną postępowania o rozgraniczenie, gdyż ich nieruchomość nie graniczy z nieruchomością oznaczoną nr [...] i [...], lecz powinien tą stroną być Skarb Państwa. W konsekwencji nie powinni oni zostać również obciążeni kosztami postępowania rozgraniczeniowego.
Wobec tak sformułowanego poglądu skarżących należy przede wszystkim podnieść, że rozpoznając skargi na postanowienia (decyzje administracyjne), Sąd ocenia stan faktyczny sprawy istniejący w dniu wydania postanowienia (decyzji administracyjnej), w świetle stanu prawnego obowiązującego w tym dniu, a zatem nie może oceniać legalności zaskarżonego postanowienia według stanu faktycznego i prawnego występującego w dniu orzekania przez Sąd. Wynika to z faktu, że sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy, lecz o zgodności zaskarżonego postanowienia (decyzji administracyjnej) z prawem. Legalność postanowienia (decyzji administracyjnej) oceniać można tylko na podstawie tych danych, które przy należytej staranności mogły być znane organom administracji w dniu wydawania aktu oraz na podstawie prawa, które w dniu wydawania tego aktu regulowało dany stosunek materialnoprawny. Gdyby sąd administracyjny uwzględnił zmiany stanu faktycznego i prawnego powstałe po wydaniu postanowienia (decyzji administracyjnej), nie sprawowałby kontroli ich legalności, lecz orzekał o istocie sprawy administracyjnej załatwianej przez organ administracji tymi aktami.
Niewątpliwie w dniu wydawania objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia z 30 sierpnia 2021 r., z dostępnych organowi dokumentów (wypisu z rejestru gruntów oraz odpisów z ksiąg wieczystych), wynikało, że nieruchomość położona w obrębie 0012 Gustawów, gm. S., pow. konecki, woj. świętokrzyskie, oznaczona w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i [...] stanowi własność R. J. oraz jego żony Ł. i graniczy z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], która stanowi własność T. P. oraz jego żony H.. Te właśnie osoby, jako właściciele sąsiadujących ze sobą nieruchomości, zostały określone jako strony postępowania rozgraniczeniowego, w którym to postępowaniu brały aktywny udział (R. J. oraz skarżący 7 lipca 2021 r. brali udział w rozprawie granicznej, ponadto skarżący wnieśli o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu powszechnego), a następnie zostały zobowiązane do uiszczenia jego kosztów. Istotna w sprawie była bowiem ocena stanu faktycznego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, a w tej dacie organ nie dysponował dokumentem, z którego wynikałoby, że działka nr [...] i [...] nie graniczy z działką nr [...]. Opinia biegłego sądowego, na którą powołują się skarżący, została wydana po 30 sierpnia 2021 r. i nie może mieć wpływu na podważenie prawidłowości postanowienia objętego wnioskiem o stwierdzenie jego nieważności.
Zasadnym jest również zaznaczenie, że tocząca się przed sądem powszechnym sprawa rozgraniczenia powyższych nieruchomości nie została zakończona. W sprawie tej nie wydano orzeczenia, natomiast dowód z opinii biegłego będzie podlegał ocenie Sądu jak każdy inny środek dowodowy. Zatem dopiero orzeczenie sądu przesądzi sprawę rozgraniczenia, w tym i podmiotów, jakie powinny uczestniczyć w postępowaniu jako właściciele rozgraniczanych nieruchomości. Dopóki więc prawomocnie nie zakończy się sprawa o rozgraniczenie, nie ma podstaw do wszczynania jakiegokolwiek nadzwyczajnego trybu wzruszania postanowienia o ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, zwłaszcza opartego na treści art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Do tego czasu bowiem nie można uznać za niewątpliwe, że zaskarżone postanowienie istotnie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Kolejno należy również podnieść, że okoliczność, że przed sądem cywilnym toczy się postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości, nie stanowi o wszczęciu innego postępowania sądowego, którego wynik będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i w konsekwencji uzasadnia zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej zwanej: p.p.s.a. Jak już bowiem wyżej wspomniano, Sąd w tej sprawie oceniał legalność (zgodność z prawem) objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia, wydanego na podstawie stanu faktycznego ustalonego na moment rozstrzygania sprawy przez Burmistrza Stąporkowa. Z tego też względu rozstrzygnięcie sprawy cywilnej nie jest niezbędne do sformułowania oceny, czy skarżony akt jest zgodny z prawem.
Końcowo należy także zaznaczyć, że w sprawie II SA/Ke [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję z 11 stycznia 2024 r. znak: [...], którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 i 7 oraz art. 158 § 1 kpa odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Stąporkowa z 30 sierpnia 2021 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, nadto Sąd umorzył administracyjne postępowanie w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności. Błędnie więc autor skargi kilkakrotnie w niej podaje, że wyrokiem tutejszego Sądu z 12 czerwca 2024 r., II SA/Ke 128/24 została uchylona decyzja Burmistrza Stąporkowa z 30 sierpnia 2021 r. znak: [...], a postępowanie administracyjne w sprawie zostało umorzone. Podkreślenia także wymaga, że w uzasadnieniu do powyższego wyroku Sąd wskazał, jakie znaczenie ma dla bytu decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości wniesienie żądania o przekazanie sprawy sądowi powszechnemu. Ponieważ pełnomocnik skarżących otrzymał odpis powyższego uzasadnienia, a więc jego treść powinna być mu znana, Sąd orzekający w niniejszej składzie nie będzie tej treści przytaczał.
Skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd na podstawie 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.