II SA/KE 467/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2024-04-24
NSAbudowlaneWysokawsa
nadzór budowlanysamowola budowlanarozbiórkapozwolenie na budowęwarunki zabudowywznowienie postępowaniaspadkobiercyprawo budowlanepostępowanie administracyjne

WSA w Kielcach uchylił własny wyrok z 2022 r. w sprawie o rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego, uwzględniając skargę o wznowienie postępowania z powodu pozbawienia udziału w sprawie małoletniej spadkobierczyni.

Sprawa dotyczyła skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Kielcach, który utrzymał w mocy decyzję o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego. Skarżące wniosły o wznowienie, argumentując m.in. pozbawieniem możliwości działania małoletniej spadkobierczyni zmarłej strony. Sąd uznał tę przesłankę za zasadną, stwierdzając nieważność postępowania i uchylając swój poprzedni wyrok. Następnie, ponownie rozpoznając sprawę, sąd oddalił pierwotną skargę na decyzję o rozbiórce, uznając ją za zgodną z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 9 lutego 2022 r., który oddalił skargę na decyzję o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego. Skarżące wniosły o wznowienie, podnosząc m.in. że małoletnia K. P., będąca spadkobierczynią zmarłej strony M. D., została pozbawiona możliwości działania w postępowaniu. Sąd uznał tę przesłankę za zasadną, stwierdzając nieważność postępowania z powodu naruszenia art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) i uchylił swój wyrok z 2022 r. Sąd podkreślił, że ustalenie kręgu spadkobierców po zmarłej M. D. przez sąd było niezgodne ze stanem prawnym, gdyż nie uwzględniono testamentu powołującego do spadku K. P. Po wznowieniu postępowania, sąd ponownie rozpoznał pierwotną skargę na decyzję o rozbiórce. Analizując merytorycznie sprawę, sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę budynku wybudowanego samowolnie bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sąd odrzucił argumenty skarżących dotyczące błędnego zakwalifikowania obiektu jako samowoli budowlanej, wskazując, że zgłoszenie budowy altany nie uprawniało do budowy budynku mieszkalnego o znacznie większych gabarytach i przeznaczeniu. Sąd stwierdził również, że brak decyzji o warunkach zabudowy nie stanowił przeszkody do wydania nakazu rozbiórki, a protokolarne ustalenia organów były wystarczające do podjęcia decyzji. W konsekwencji, sąd oddalił pierwotną skargę na decyzję o rozbiórce.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, pozbawienie strony możliwości działania w postępowaniu, w tym małoletniego spadkobiercy, stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pominięcie małoletniej spadkobierczyni K. P. w postępowaniu, która została powołana do spadku po zmarłej stronie M. D., skutkowało nieważnością postępowania i stanowiło podstawę do jego wznowienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_wyrok_i_oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 271 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 282 § par. 1-2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.bud. art. 48 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.bud. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 270

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 273 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 277

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 128 § par. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.bud. art. 3 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.bud. art. 2 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.bud. art. 81 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozbawienie małoletniej spadkobierczyni możliwości działania w postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Brak przeprowadzenia oględzin budynku. Niewyjaśnienie parametrów budynku i odstępstw od zgłoszenia. Niewyjaśnienie kwestii uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Błędne ustalenie kręgu spadkobierców po zmarłej stronie. Późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych (postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego).

Godne uwagi sformułowania

realizacja robót znacząco odbiegających od warunków dokonanego zgłoszenia uprawnia organ nadzoru budowlanego do przypisania mu chęci obejścia prawa brak decyzji o warunkach zabudowy nie jest przeszkodą dla rozstrzygnięcia sprawy legalizacji samowoli budowlanej, a jedynie dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku inwestora o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych

Skład orzekający

Anna Żak

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Pędziwilk-Moskal

członek

Krzysztof Armański

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu spadkobierców w postępowaniu sądowoadministracyjnym, skutki prawne pozbawienia strony możliwości działania, zasady stosowania przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej i legalizacji obiektów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania z powodu pominięcia małoletniego spadkobiercy oraz interpretacji przepisów Prawa budowlanego w kontekście samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia wznowienia postępowania z powodu pominięcia małoletniego spadkobiercy, co ma istotne znaczenie proceduralne. Dodatkowo, analizuje kwestię samowoli budowlanej i interpretacji przepisów Prawa budowlanego.

Sąd uchyla własny wyrok: małoletni spadkobierca zyskał drugą szansę w sprawie o rozbiórkę budynku.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 467/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-04-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Anna Żak /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Pędziwilk-Moskal
Krzysztof Armański
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II OSK 2408/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-20
II OZ 31/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-06
II OZ 363/24 - Postanowienie NSA z 2024-07-24
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 700/18 i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 270, art. 282 par. 1-2, art. 271 pkt 2, art. 128 par. 1 pkt 1, art. 277, art. 273 par. 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 48 ust. 1 i 4, art. 3 pkt 3, art. 2 pkt 2, art. 28 ust. 1, art. 81 ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi I. D. i K. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 lutego 2022 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 700/18 ze skargi I. D. i J. C. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 17 września 2018 r. znak: WINB-WOA.7721.14.34.2018 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 700/18; II. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 17 września 2018 r., znak: WINB-WOA.7721.14.34.2018, Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (ŚWINB), po rozpatrzeniu odwołania M. D., I. D. i J. C., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce (PINB) z 27 lipca 2018 r., znak: PINB-SO.5160.23.2016.III, nakazującą M. D., I. D., J. C., jako spadkobierczyniom po F. D., oraz E. Z., jako współwłaścicielce nieruchomości nr ewid. [...] przy ul. P. w Kielcach, rozbiórkę budynku mieszkalnego wybudowanego samowolnie na ww. działce.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu 23 maja 2014 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę, w toku której stwierdzili, że na działce nr ewid. [...] przy ul. P. w Kielcach posadowiony jest budynek mieszkalny, parterowy, murowany, niepodpiwniczony, z poddaszem użytkowym i dachem o konstrukcji drewnianej, dwuspadowym, krytym blachą trapezową. Od strony wschodniej budynek posiada taras na parterze ze schodami wejściowymi i taras na piętrze. Wymiary budynku w rzucie wynoszą około 5,26 x 5.29 m, a wymiary tarasu około 5,29 x 2,04 m. Do budynku doprowadzone jest przyłącze elektroenergetyczne, woda doprowadzona jest ze studni głębinowej, ścieki odprowadzane są do zbiornika na nieczystości ciekłe. Organ ustalił, że właścicielami działki nr ewid. [...] są E. Z. i F. D., który nie przedstawił dokumentów dotyczących budowy budynku.
Postanowieniem z 3 lipca 2014 r. organ I instancji, działając na podstawie m.in. art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), dalej "p.bud.", wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie ww. budynku mieszkalnego, ponieważ roboty te wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie do 31 grudnia 2014 r. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a w terminie do 30 stycznia 2015 r. innych dokumentów wymienionych w tym postanowieniu. W toku postępowania zmarł F. D., a za strony postępowania zostali uznani jego spadkobiercy: żona M. D. oraz córki I. D. i J. C . Postanowieniem z 31 sierpnia 2015 r. organ I instancji zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie do czasu rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej ustalenia warunków zabudowy. W lutym 2017 r. M. D. poinformowała organ, że nie ma możliwości uzyskania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na odległość budynku od rzeki i obszar chronionego krajobrazu. W związku z tym organ I instancji podjął zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z 13 marca 2017 r. nakazał M. D., I. D. i J. C., jako współwłaścicielkom nieruchomości nr ewid. [...] oraz spadkobierczyniom po nieżyjącym inwestorze, wykonać rozbiórkę budynku mieszkalnego. Decyzja ta została uchylona decyzją ŚWINB w Kielcach z 10 maja 2017 r. z powodu pominięcia współwłaścicielki obiektu E. Z .
Postanowieniem z 19 października 2017r. PINB wstrzymał spadkobierczyniom po nieżyjącym inwestorze oraz E. Z. - jako współwłaścicielce nieruchomości nr ewid. [...], roboty budowlane polegające na budowie budynku mieszkalnego na tej posesji, ponieważ roboty te wykonane zostały bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę oraz nałożył obowiązek przedstawienia opisanych w postanowieniu dokumentów w terminie do 30 maja 2018 r., w tym ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w terminie do 20 czerwca 2018r. Pomimo upływu wyznaczonych terminów zobowiązane nie przedłożyły organowi I instancji żądanych dokumentów. W tej sytuacji organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 27 lipca 2018 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że według przepisów obowiązujących do 27 czerwca 2015 r. nie tylko budynki mieszkalne, ale i budynki letniskowe wymagały pozwolenia na budowę, a więc wybudowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego wymagało pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem robót, którego jednak nie uzyskano. Dodał, że dokonanie 28 kwietnia 2010 r. zgłoszenia zamiaru budowy altany o wysokości do 2,5 m i powierzchni do 25 m² uprawniało inwestora do wybudowania altany, a nie do wybudowania budynku mieszkalnego o powierzchni 38,617 m². Dlatego fakt zgłoszenie nie zmienia sytuacji prawnej inwestycji - jest to samowolna budowa budynku mieszkalnego. Zatem zasadne było zastosowanie w niniejszym postępowaniu art. 48 "p.bud."
W skierowanej do tut. Sądu skardze M. D., I. D. i J. C., domagając się uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zarzuciły jej naruszenie:
– art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym niewyjaśnienie jakie parametry posiada sporny budynek, jakiego rodzaju odstępstwa względem zgłoszenia robót budowlanych cechują ten budynek, jaki jest inny wariant doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem oraz niewyjaśnienie czy zostało zainicjowane postępowanie w sprawie uzyskania warunków zabudowy dla tego budynku;
– art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności pismu z 10 września 2018 r. wraz z załącznikami, z których wynikało, że skarżące zainicjowały postępowanie w przedmiocie uzyskania decyzji o warunkach zabudowy;
– art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., polegające zwłaszcza na niewykonaniu czynności oględzin na terenie działki zlokalizowanej na ul. P., przez co nie ustalono przesłanek do zastosowania art. 48 ustawy Prawo budowlane w odniesieniu do konkretnego budynku;
– art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego do spornego budynku zastosowano art. 48 p.bud.
W uzasadnieniu podniesiono, że wbrew twierdzeniom organu, budynek będący przedmiotem postępowania, nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 48 p.bud. Przepis ten nie ma zastosowania do tych obiektów i budynków, przy budowie których w sposób istotny odstąpiono od ustaleń i warunków określonych w odpowiednich przepisach prawa. W sprawie nie przeprowadzono oględzin budynku, które zmierzałyby chociażby do weryfikacji warunków technicznych budynku, jego parametrów i innych cech istotnych w związku z postępowaniem. Nadto organ nie podjął żadnych czynności, zmierzających do wyjaśnienia kwestii uzyskania przez skarżące decyzji o warunkach zabudowy. Nie uwzględniono choćby pisma z 10 września 2018 r., w którym wskazały okoliczności i dokumenty, z których wynikało, że zainicjowano postępowanie zmierzające do uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla spornego budynku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznając skargę postanowieniem z 18 kwietnia 2019 r., sygn. II SA/Ke 700/18 zawiesił postępowanie, do czasu rozpatrzenia kolejnego wniosku skarżących o ustalenie warunków zabudowy, jaki został złożony do Prezydenta Miasta Kielce 17 kwietnia 2019 r. W dniu 17 stycznia 2022 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie, po czym na rozprawie 9 lutego 2022 r. ponownie je zawiesił, tym razem z powodu śmierci w dniu 25 grudnia 2021 r. skarżącej M. D . Po ustaleniu jednak w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty w postaci: podpisanego przez wszystkie trzy ówczesne skarżące pisma z 20 listopada 2016 r. oraz pełnomocnictwa z 1 lipca 2015 r. udzielonego przez J. C. jej siostrze I. D. z jej podpisem notarialnie poświadczonym, że następcami prawnymi zmarłej skarżącej M. D. są jej córki I. D. i J. C. będące również współskarżącymi w niniejszej sprawie, Sąd na rozprawie 9 lutego 2022 r. postanowił podjąć zawieszone postępowanie z ich udziałem jako następców prawnych zmarłej w toku postępowania skarżącej M. D . Sąd uznał przy tym, że ze względu na powyższe ustalenia oparte na podpisanych przez skarżące dokumentach oraz ze względu na brak odmiennych twierdzeń na temat następców prawnym M. D., w tym również wyrażonych w piśmie fachowego pełnomocnika skarżącej z 7 lutego 2022 r., powyższe ustalenie następców prawnych M. D. można uznać za uprawdopodobnione i w związku z tym podjąć zawieszone postępowanie z udziałem I. D. i J. C . Treść art. 128 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("p.p.s.a.") nie wyklucza bowiem możliwości zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego bez udokumentowania tego postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia.
Wyrokiem z 9 lutego 2022 r. tut. Sąd oddalił skargę I. D. i J. C. na decyzję ŚWINB z 17 września 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z 27 lipca 2018r. nakazującą rozbiórkę przedmiotowego budynku mieszkalnego jako wybudowanego bez pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu wyroku m.in. wskazał, że organy prawidłowo przeprowadziły w sprawie procedurę legalizacyjną przewidzianą w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. W sprawie doszło do wydania 19 października 2017 r. postanowienia wstrzymującego roboty budowlane, którym także zobowiązano M. D., I. D., J. C. oraz E. Z. do przedstawienia w PINB dla Miasta Kielce w stosownych terminach, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy oraz czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu. Postanowienie to stało się ostateczne, ponieważ żadna ze stron nie wniosła na nie zażalenia. Mimo upływu wyznaczonych terminów oraz podjęcia przez strony próby uzyskania decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, żaden z dokumentów określonych w postanowieniu z dnia 19 października 2017 r. nie został złożony. Sąd stwierdził, że strony w konsekwencji przedłużającego się z różnych przyczyn postępowania, w istocie dysponowały wielokrotnie dłuższym, niż wyznaczony, terminem przedstawienia żądanych dokumentów. Ponadto w sprawie doszło do wydania ostatecznej i wykonalnej na datę wyrokowania decyzji w dniu 1 grudnia 2021r. odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce położonej w Kielcach nr [...], obręb [...]. Świadczy to dodatkowo o tym, że skarżące nie zdołały wypełnić warunków legalizacji przedmiotowego budynku ze względu na wybudowanie go na terenach wyłączonych z zabudowy z powodu usytuowania w granicach Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu ustanowionego uchwałą Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego Nr XLI/729/10 z 27 września 2010 r. (Dz.Urz. Woj. Świętokrzyskiego Nr 293. Poz. 3020), w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek Sufraganiec i Bobrza (w odległości od 35 do 85 m od rzeki Sufraganiec i ok. 70 m od rzeki Bobrzy). Odnosząc się do kwestii złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Kielce z dnia 1 grudnia 2021 r., a także odwołania od tej decyzji, Sąd wyjaśnił, że wydanie wspomnianej decyzji, o której ostateczności uzyskał informację 13 stycznia 2022 r., potwierdzoną przez fakt złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, spowodowało podjęcie 17 stycznia 2022 r. postępowania w niniejszej sprawie. Decyzja ostateczna podlega co do zasady wykonaniu, o ile nie doszło do wstrzymania jej wykonania w odpowiednim trybie, przy czym wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może dotyczyć tylko takich z nich, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania, co odnośnie analizowanej decyzji z 1 grudnia 2022 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy jest wątpliwe. Dalej Sąd wyjaśnił, że brak decyzji o warunkach zabudowy nie jest przeszkodą dla rozstrzygnięcia sprawy legalizacji tego budynku, a jedynie dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku inwestora o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, który jest przewidzianym w art. 48 ust. 5 p.bud. koniecznym etapem legalizacji samowolnie wybudowanego budynku. Innymi słowy, nieprzedłożenie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, o której mowa w art. 48 ust. 3 pkt 2 p.bud., dla samowolnie wybudowanego budynku, nie stanowi przeszkody w zakończeniu takiej sprawy poprzez odmowę legalizacji następującą w drodze decyzji rozbiórkowej z art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 p.bud., w związku z czym nie można uznać decyzji w przedmiocie warunków zabudowy za prejudykat warunkujący możliwość rozstrzygnięcia sprawy samowoli budowlanej, a przez to nie można uznawać zasadności zawieszenia postępowania w sprawie takiej samowoli z powodu braku decyzji o warunkach zabudowy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i skargę oddalił Wyrok powyższy uprawomocnił się 15 kwietnia 2022 r.
W dniu 10 sierpnia 2023 r. I. D. oraz małoletnia K. P. reprezentowana przez matkę I. D., działając na podstawie art. 272 pkt 2 w zw. z art. 273 § 2 w zw. z art. 275 w zw. z art. 277 w zw. z art. 279 "p.p.s.a.", wniosły skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem. Zawarły w niej żądanie uwzględnienia skargi o wznowienie w całości oraz uchylenia w całości: wyroku z 9 lutego 2022 r. oraz decyzji ŚWINB z 17 września 2018 r., a także o rozważenie uchylenia w całości decyzji PINB z 27 lipca 2018 r.
Skarżące wniosły o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
• 3 aktów notarialnych z 6 czerwca 2023 r., rep A Nr [...], [...] i [...], na okoliczność wykazania, że małoletnia K. P. jest stroną niniejszego postępowania pozbawioną dotychczas możliwości działania, z uwagi na ogłoszenie 6 czerwca 2023 r. testamentu, z którego wynika, że M. D., będąca wcześniej stroną postępowania sądowoadministracyjnego, pozostawiła testament, w którym do całości spadku powołała swoją wnuczkę K. P., a to oznacza, że małoletnia jako spadkobierczyni M. D. pozbawiona została dotychczas bez własnej winy możliwości działania, co stanowi podstawę wznowienia niniejszego postępowania;
• postanowienia Prezydenta Miasta Kielce z 26 kwietnia 2023 r., znak: UA-III.6730.2.7.2022.NMP, na okoliczność wykrycia środka dowodowego, który może mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie postanowienia podejmującego z urzędu postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Kielce z 1 grudnia 2021 r., znak: UA-III.6730.1.139.2019.NMP, odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji: budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...] obr. [...], przy ul. P. w Kielcach, która z kolei stała się podstawą oddalenia skargi przez tut. Sąd wyrokiem z 9 lutego 2022 r.
Skarżące wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazano, że powodem oddalenia skargi w sprawie II SA/Ke 700/18 było wydanie przez Prezydenta Miasta Kielce ww. decyzji z 1 grudnia 2021 r. Podstawą wydania tej decyzji było nieuzupełnienie braków formalnych wniosku. W dniu 4 lutego 2022 r. I. D. wystąpiła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego omawianą decyzją, z powodu zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.. Tym samym, tut. Sąd rozstrzygając sprawę oparł się na decyzji, co do której istnieją wątpliwości, czy pozostanie ona w obrocie prawnym.
Sądowi zarzucono nienależyte ustalenie kręgu spadkobierców po zmarłej M. D. Ujawnienie K. P. jako podmiotu, który powinien być stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a która bez własnej winy nie brała w nim udziału, nastąpiło na skutek odnalezienia przez J. C. testamentu M. D., która został przekazany I. D. 21 maja 2023 r. W dniu 6 czerwca 2023 r. przed notariuszem A. R. ww. testament, powołujący do całości spadku K. P., został otwarty i ogłoszony. Sąd samodzielnie ustalił, że następcami prawnymi M. D. są jej córki I. D. i J. C., nie biorąc pod uwagę, że zmarła mogła pozostawić testament, czym naruszył art. 128 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.
Dodatkową przesłanką wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jest okoliczności wydania przez Prezydenta Miasta Kielce postanowienia z 26 kwietnia 2023 r. podejmującego z urzędu postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 1 grudnia 2021 r.
Na rozprawie 24 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że postępowanie w sprawie warunków zabudowy zostało wznowione postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r., wszelkie braki formalne zostały uzupełnione i sprawa jest rozstrzygana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 9 lutego 2022r. w sprawie II SA/Ke 700/18 zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podane w niej podstawy wznowienia okazały się zasadne.
Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Stosownie do treści art. 280-282 p.p.s.a. rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania następuje w dwóch etapach. Na pierwszym z nich sąd bada pod względem formalnym (na posiedzeniu niejawnym) dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania, tj. czy skarga została wniesiona w terminie oraz czy skarżący wskazał ustawową przyczynę uzasadniającą żądanie wznowienia. Na tym etapie sąd nie bada ani rzeczywistego istnienia podstawy, ani jej trafności, a jedynie fakt jej powołania. Podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania. W sytuacji, gdy skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna, została wniesiona w terminie i istnieje powoływana w niej podstawa wznowienia, rozpoczyna się drugi etap postępowania - sąd rozpoznaje na rozprawie sprawę merytorycznie. Przedmiotem wznowionego postępowania jest ocena wpływu wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia na treść poprzedniego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd oddala skargę o wznowienie albo ją uwzględnia stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie lub uchyla zaskarżone orzeczenie i skargę odrzuca lub postępowanie umarza (§ 2). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania musi się wiązać z ustaleniem, czy stwierdzona podstawa wznowienia miała wpływ na treść uprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Zasada ta nie obejmuje jednak podstaw wznowienia wynikających z art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Ustaleń takich nie prowadzi się więc, jeżeli skarga o wznowienie postępowania opiera się na zarzucie nieważności postępowania zakończonego uprzednio wydanym w sprawie orzeczeniem. W przypadku nieważności postępowania bada się jedynie, czy w chwili wydania prawomocnego orzeczenia zaistniała przyczyna nieważności. Taka sytuacja zdarzyła się w niniejszej sprawie.
Za uzasadnioną należało uznać podstawę wznowienia z powodu nieważności, opartą na treści art. 271 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na pozbawienie strony możliwości działania w następstwie pominięcia następcy prawnego zmarłej skarżącej M. D. w osobie małoletniej K. P . W sprawie zostało wykazane, że jedyną spadkobierczynią M. D., zmarłej 25 grudnia 2021 r., w świetle aktu poświadczenia dziedziczenia z 6 czerwca 2023 r., Rep A nr [...], jest właśnie K. P., która nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wyrokiem z 9 lutego 2022 r. Zgodnie z art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia w razie śmierci strony - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach wynikających z prowadzenia jego przedsiębiorstwa, albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Z powyższego wynika, w razie śmierci strony, obowiązek prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem następców prawnych strony, chyba że w razie śmierci strony postępowanie nie zostało zawieszone, ponieważ przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego (art. 124 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie tut. Sąd ustalił samodzielnie krąg następców prawnych po skarżącej M. D., tymczasem okazało się, że ustalenie to było niezgodne ze stanem prawnym. Należy więc uznać, że K. P. wskutek naruszenia przepisów prawa pozbawiona była możliwości działania w sprawie zakończonej wyrokiem z 9 lutego 2022 r.
W sprawie zachowany został termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. termin ten wynosi trzy miesiące, liczone od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W niniejszej sprawie przedstawiciel ustawowy K. P., jej matka I. D. dowiedziała się o testamencie M. D. od swojej siostry 21 maja 2023 r. Skargę o wznowienie wniosła zaś 10 sierpnia 2023 r.
Powyższe ustalenia stanowią podstawę do uznania, że postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu z 9 lutego 2022 r. dotknięte jest wadą nieważności, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., co skutkuje wznowieniem postępowania sądowego i koniecznością uchylenia ww. wyroku, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., ponieważ każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności powinno być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończonego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia.
Brak było natomiast podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa wznowienia opisana w art. 273 § 2 p.p.s.a., tj. późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W literaturze przedmiotu jak i w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że przez okoliczności faktyczne lub środki dowodowe (które zostały później wykryte) należy rozumieć tylko takie okoliczności lub dowody, które istniały przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które miałoby zostać wznowione (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 6. wydanie, wyd. Wolters Kluwer, s. 1183; wyroki NSA: z 22 września 2017 r. sygn. II FSK 679/17; z 21 września 2021 r. sygn. II OSK 1719/21; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: cbois.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie we wniosku o wznowienie postępowania pełnomocnik skarżących wskazał, że tym później wykrytym środkiem dowodowym jest postanowienie Prezydenta Miasta Kielce z 26 kwietnia 2023 r., którym organ ten postanowił podjąć z urzędu postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją własną z 1 grudnia 2021 r. odmawiającą ustalenia warunków zabudowy. Postanowienie to nie mogło stanowić skutecznej podstawy do wznowienia postępowania, ponieważ zostało wydane już po wyroku z 9 lutego 2022 r. i w związku z tym nie mogło być uważane za środek dowodowy w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. Poza tym wznowienie postępowania w sprawie ostatecznej decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy z 1 grudnia 2021r. nie zmienia oceny, że w dacie podejmowania decyzji rozbiórkowej strony nie dysponowały ostateczną decyzją ustalającą warunki zabudowy dla samowolnie wzniesionego budynku mieszkalnego, co podkreślił Sąd w uzasadnieniu wyroku z 9 lutego 2022r. Wskazać też należy, że wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku o wznowienie postępowania sądowego, podstawą rozstrzygnięcia Sądu nie była decyzja z 1 grudnia 2021r. odmawiająca ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowego budynku. Sąd dodatkowo tylko odnotował, że skarżące nie zdołały wypełnić warunków legalizacji przedmiotowego budynku, ponieważ wybudowały budynek mieszkalny na terenach wyłączonych z zabudowy z powodu usytuowania w granicach Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu ustanowionego uchwałą Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego Nr XLI/729/10 z 27 września 2010 r. (Dz.Urz. Woj. Świętokrzyskiego Nr 293. Poz. 3020), w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek Sufraganiec i Bobrza (w odległości od 35 do 85 m od rzeki Sufraganiec i ok. 70 m od rzeki Bobrzy).
Uwzględnienie skargi o wznowieniu postępowania w niniejszej sprawie na podstawie przesłanki z art.271 pkt 2 p.p.s.a. oznacza konieczność przeprowadzenia ponownej kontroli sądowej decyzji ŚWINB z 17 września 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB z 27 lipca 2018 r., nakazującą M. D., I. D., J. C. oraz E. Z., rozbiórkę budynku mieszkalnego wybudowanego samowolnie na działce nr ewid. [...] przy ul. P. w Kielcach.
W ocenie Sądu skarga na ww. decyzję ŚWINB z 17 września 2018 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać także trzeba, że skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie nie zawiera żadnej dodatkowej argumentacji podważającej zasadność decyzji ŚWINB z 17 września 2018 r., wykraczającej poza zarzuty skargi wniesionej w sprawie II SA/Ke 700/18.
Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji był art. 48 ust. 1 i 4 p.bud. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro postępowanie zostało wszczęte 23 maja 2014 r., to zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 443), do spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej czyli przed dniem 28 czerwca 2015 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, oceny naruszenia prawa budowlanego organy dokonują według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzję według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji (por. wyroki NSA: z 2 grudnia 2010 r., akt II OSK 1974/10, z 22 maja 2020 r., II OSK 3132/19). W dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji, a także w dacie wydawania przez PINB postanowienia z 19 października 2017 r., obowiązywały przepisy p.bud. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz.U. poz. 2255). Zgodnie natomiast z art. 26 ust. 2 tej ustawy, w sprawach, o których mowa w art. 36a, art. 48 i art. 49b ustawy zmienianej w art. 5, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 36a, art. 48 i art. 49b ustawy zmienianej w art. 5, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Oznacza to, że o ile zasadnie ocena przez organy administracji zaistnienia w sprawie samowoli budowlanej następowała na podstawie przepisów prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 27 czerwca 2015 r., to usuwanie skutków tej stwierdzonej samowoli powinno następować na podstawie ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, czyli w brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.bud. w powyższym brzmieniu, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 2). Stosownie do art. 48 ust. 3 p.bud. w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4).
W rozpoznawanej sprawie organy umożliwiły skarżącym legalizację przedmiotowego obiektu, stosując procedurę przewidzianą w art. 48 ust. 2 i 3 p.bud. Najpierw wydane zostało postanowienie z 19 października 2017 r. wstrzymujące roboty budowlane, w którym nałożono obowiązek przedstawienia w PINB w stosownych terminach, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy oraz czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu, a także oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowienie zawierało pouczenie, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonych terminach nałożonych obowiązków, na podstawie art. 48 ust. 1 p.bud. zostanie wydana decyzja nakazująca rozbiórkę. Postanowienie to stało się ostateczne, ponieważ żadna ze stron nie wniosła na nie zażalenia.
Pomimo upływu wyznaczonych terminów oraz podjęcia przez strony próby uzyskania decyzji określającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, żaden z dokumentów określonych w postanowieniu z 19 października 2017 r. nie został przedłożony, mimo że strony dysponowały, z uwagi na przedłużające się postępowanie o wiele dłuższym niż wyznaczony terminem przedstawienia żądanych dokumentów. Jak wynika z materiału sprawy skarżące nie wypełniły warunków legalizacji przedmiotowego budynku wynikające z w/w postanowienia ze względu na wybudowanie go na terenach wyłączonych z zabudowy z powodu usytuowania w granicach Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu ustanowionego uchwałą Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego Nr XLI/729/10 z 27 września 2010 r. (Dz.Urz. Woj. Świętokrzyskiego Nr 293. Poz. 3020), w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek Sufraganiec i Bobrza (w odległości od 35 do 85 m od rzeki Sufraganiec i ok. 70 m od rzeki Bobrzy). Ostateczną decyzją z 1 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta Kielce odmówił ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
Okoliczność, że 4 lutego 2022 r. I. D. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z 1 grudnia 2021 r., a postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta Kielce podjął z urzędu postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją, nie mógł stanowić podstawy do wyeliminowania z obrotu decyzji ŚWINB z 17 września 2018 r. skoro organy na datę podejmowania decyzji w przedmiocie rozbiórki, mimo prawidłowego nałożenia na skarżące obowiązku, nie dysponowały dokumentacją umożliwiającą legalizację robót budowlanych. Brak decyzji o warunkach zabudowy nie jest przeszkodą dla rozstrzygnięcia sprawy legalizacji samowoli budowlanej, a jedynie dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku inwestora o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, który jest przewidzianym w art. 48 ust. 5 p.bud. koniecznym etapem legalizacji samowolnie wybudowanego budynku. Tak więc, zakończenie postępowania legalizacyjnego nie jest uzależnione od uzyskania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy. Uzyskanie takiej decyzji jest oczywiście konieczne, jeśli inwestycja ma być zalegalizowana. Skoro w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego skarżące takiej decyzji nie przedstawiły, obowiązkiem tych organów było wydanie nakazu rozbiórki budynku wybudowanego bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę.
Odnosząc się do zarzutów skargi zmierzających do wykazania, że przedmiotowy budynek nie został wzniesiony samowolnie, ale na podstawie zgłoszenia, przy przekroczeniu jedynie warunków w nim określonych, w związku z czym nie mogły mieć do niego zastosowania przepisy art. 48 ust. 1 i 4 p.bud., Sąd uznaje za trafny pogląd wyrażony w tej kwestii przez organ odwoławczy, że dokonanie przez inwestora F. D. 28 kwietnia 2010 r. zgłoszenia zamiaru budowy altany o wysokości do 2,5 m i powierzchni do 25 m², uprawniało inwestora do wybudowania altany, a nie do budowy budynku mieszkalnego o powierzchni 38,617 m². Należy podzielić prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że realizacja robót znacząco odbiegających od warunków dokonanego zgłoszenia uprawnia organ nadzoru budowlanego do przypisania mu chęci obejścia prawa i uznania, że jego zamiarem od samego początku była realizacja inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę. Ocena, czy w danym przypadku inwestor jedynie wykroczył poza zakres zgłoszenia w niewielkim stopniu, czy też wykonał roboty znacząco odbiegające od zgłoszenia na tyle, że taki zamiar można mu przypisać, w każdym przypadku jednak zależy od stanu faktycznego sprawy (por. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2004 r., sygn. OSK 108/04; z 9 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 732/16).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi sytuacja przekroczenia zakresu zgłoszenia z 28 kwietnia 2010 r., ale świadomego zamiaru obejścia prawa i zrealizowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagane było pozwolenie na budowę. Pojęcie altany nie zostało zdefiniowane w ustawie Prawo budowlane ani w rozporządzeniach wydanych na jego podstawie. Wprowadzone w 2015 r. do ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2021, poz. 1073 ze zm.) pojęcie "altany działkowej" nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W tej sytuacji, poszukując definicji pojęcia altana należy odwołać się do Słownika Języka Polskiego i poglądów orzecznictwa. Według Słownika Języka Polskiego PWN (https://sjp.pwn.pl) altana to "niewielka budowla ogrodowa, zwykle drewniana o ażurowych ścianach". W orzecznictwie sądów administracyjnych altana ze względu na podobieństwo konstrukcyjno-architektoniczne i funkcjonalne utożsamiana jest z wiatą (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r. sygn. II OSK 1875/12). Innymi słowy, przez altanę należy rozumieć - niebędącą budynkiem, altaną działkową i obiektem małej architektury - niewielkich rozmiarów zadaszoną budowlę, zazwyczaj ogrodową o lekkiej konstrukcji, bez trwałych przegród zewnętrznych - wykonywaną w celu zaspokojenia potrzeb wypoczynkowych lub rekreacyjnych. W tej sytuacji obiektu letniskowego - budynku rekreacji indywidualnej nie można uznać za altanę, tj. budowlę odpowiadająca definicji legalnej zawartej w art. 3 pkt 3 p.bud. (por. wyroki NSA: z 24 listopada 2016 r., sygn. II OSK 397/15; z 9 maja 2014 r. sygn. II OSK 2955/12).
W świetle powyższego, nie można mieć wątpliwości co do tego, że przedmiotowy obiekt budowlany nie jest altaną. Jak wynika z protokołu kontroli z 23 maja 2014 r. oraz dokumentacji fotograficznej (k. I-6 i I-7 akt organu I instancji), jest to budynek w rozumieniu art. 2 pkt 2 p.bud. o przeznaczeniu mieszkalnym, którego wyposażenie, funkcjonalność i gabaryty zasadniczo odbiegają od objętej zgłoszeniem altany. W konsekwencji, jego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 1 p.bud. w brzmieniu obowiązującym do 27 czerwca 2015 r., roboty budowlane można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 tej ustawy, a z jej przepisów art. 29 i 30 wynikało, że budowa budynku mieszkalnego, niezależnie od jego wielkości i położenia na działce nie była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto, do 27 czerwca 2015 r. nie tylko budynki mieszkalne, ale i budynki letniskowe wymagały pozwolenia na budowę. Spełniona więc w sprawie została również określona w art. 48 ust. 1 p.bud. przesłanka obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, a więc stanowiącego samowolę budowlaną.
Chybione są również pozostałe zarzuty skargi, tj. naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania przez niewykonanie czynności oględzin na terenie działki zlokalizowanej przy ul. P. i niewyjaśnienie, jakie parametry posiada znajdujący się tam budynek oraz jakiego rodzaju odstępstwa względem zgłoszenia robót budowlanych go cechują. Zgodnie z art. 81 ust. 4 p.bud. organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. W konsekwencji, gdy w toku kontroli, o jakiej mowa w przywołanym przepisie okaże się, że będący przedmiotem kontroli obiekt budowlany narusza przepisy prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do wszczęcia postępowania administracyjnego, a dokonane w trakcie kontroli ustalenia, odnotowane w protokole, stanowią w świetle art. 81 ust. 4 p.bud. materiał dowodowy wystarczający do podjęcia stosownej decyzji kończącej postępowanie (por. pogląd dotyczący nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego wyrażony w wyroku NSA z 11 marca 2011 r., sygn. II OSK 458/10). Zaprotokołowane ustalenia poczynione w trakcie owych czynności korzystają z mocy dowodowej jak inne dowody w postępowaniu administracyjnym (por. M. Wincenciak, Komentarz LEX do art. 81 ustawy - Prawo budowlane, Teza 5).
W świetle powyższego, protokolarne ustalenia dokonane przez inspektora PINB w czasie kontroli z 23 maja 2014 r., przeprowadzonej na podstawie art. 81 ust. 4 p.bud., stanowiły dostateczną podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego, o czym stanowi zdanie drugie przywołanego przepisu. Zakres tych ustaleń był wystarczający dla oceny rodzaju obiektu budowlanego będącego przedmiotem sprawy. Skoro przy tym w sprawie nie mogło być mowy o przekroczeniu zakresu dokonanego zgłoszenia, ale o samowoli budowlanej, to ustalenia co do "rodzaju odstępstw względem zgłoszenia robót budowlanych" były bezprzedmiotowe.
Niezasadne były również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania mającego polegać na niewyjaśnieniu czy zostało zainicjowane postępowanie w sprawie uzyskania warunków zabudowy oraz odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności pism dotyczących zainicjowania i przebiegu postępowania o wspomniane warunki zabudowy. W tym kontekście kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma bowiem okoliczność, że mimo upływu wyznaczonego terminu, decyzja taka nie została przedstawiona. Nie doszło również do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji niezgodnie z wymogami tego przepisu, a w szczególności nieustalenie przesłanek zastosowania art. 48 p.bud. i niedostateczne uargumentowanie decyzji. Organy obu instancji prawidłowo bowiem zastosowały art. 48 ust. 1 i 4 p.bud. i wystarczająco wyjaśniły motywy swych rozstrzygnięć.
Odnosząc się do argumentu skargi, że "rozstrzygnięcie organu jest w sposób oczywisty krzywdzące dla skarżących Sąd wyjaśnia, że taka argumentacja nie ma wpływu na stosowanie przepisów prawa budowlanego, które mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a ich stosowanie nie jest zależne od zasad współżycia społecznego.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI