II SA/KE 459/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Zespołu Opieki Zdrowotnej, potwierdzając chorobę zawodową pielęgniarki zakażonej SARS-CoV-2 w miejscu pracy, mimo prób wykazania, że zakażenie mogło nastąpić poza szpitalem.
Sąd rozpatrzył skargę Zespołu Opieki Zdrowotnej (ZOZ) na decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u pielęgniarki A. Z., zakażonej wirusem SARS-CoV-2. ZOZ argumentował, że zakażenie mogło nastąpić poza miejscem pracy, a objawy pojawiły się przed potwierdzeniem zakażeń u pacjentów. Sąd oddalił skargę, uznając, że praca pielęgniarki na oddziale neurologicznym, gdzie wystąpiło ognisko zakażeń, stwarzała wysokie prawdopodobieństwo narażenia zawodowego, a różnica jednego dnia w wynikach testów lub wystąpieniu objawów nie wyklucza związku przyczynowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę Zespołu Opieki Zdrowotnej (ZOZ) na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u pielęgniarki A. Z. Chorobą tą były choroby zakaźne lub pasożytnicze, konkretnie zakażenie wirusem SARS-CoV-2. ZOZ w swojej skardze podnosił zarzuty naruszenia przepisów K.p.a., twierdząc, że organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności i oparły decyzję jedynie na orzeczeniu lekarskim, pomijając możliwość zakażenia poza miejscem pracy. Argumentowano również, że objawy u pracownicy pojawiły się przed potwierdzeniem zakażeń u pacjentów na oddziale, gdzie pracowała. Sąd oddalił skargę, podkreślając, że zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy, chorobę zawodową można stwierdzić, gdy można ustalić z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Sąd uznał, że praca pielęgniarki na Oddziale Neurologii, gdzie wystąpiło ognisko zakażeń SARS-CoV-2 na początku pandemii, stwarzała takie wysokie prawdopodobieństwo. Sąd zwrócił uwagę, że okres inkubacji wirusa jest zmienny, a bezobjawowy przebieg zakażeń utrudnia precyzyjne ustalenie momentu zakażenia. Fakt, że pacjenci byli zakażeni już przed 18 marca 2020 r., a pierwsze objawy u pielęgniarki wystąpiły 23 marca, nie wykluczał związku przyczynowego z pracą, zwłaszcza że oddział był pierwszym w województwie z ogniskiem zakażeń. Sąd podkreślił, że w przypadku chorób zakaźnych trudne jest wytypowanie pierwotnego źródła zakażenia, ale nie może to prowadzić do wniosku o braku związku przyczynowego, gdy warunki pracy niewątpliwie narażały na zakażenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zakażenie wirusem SARS-CoV-2 u pracownika ochrony zdrowia może zostać uznane za chorobę zawodową, jeśli można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że praca pielęgniarki na oddziale neurologicznym, gdzie wystąpiło ognisko zakażeń SARS-CoV-2, stwarzała wysokie prawdopodobieństwo narażenia zawodowego. Różnica jednego dnia w wynikach testów lub wystąpieniu objawów, a także możliwość zakażenia poza pracą, nie wyklucza związku przyczynowego, zwłaszcza w początkowej fazie pandemii, gdy występowały trudności w ustaleniu źródła zakażenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p. art. 235¹
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p.a. art. 84 § § 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca pielęgniarki na oddziale neurologicznym, gdzie wystąpiło ognisko zakażeń SARS-CoV-2, stwarzała wysokie prawdopodobieństwo narażenia zawodowego. Różnica jednego dnia w wynikach testów lub wystąpieniu objawów nie wyklucza związku przyczynowego z pracą. W początkowej fazie pandemii, przy bezobjawowym przebiegu zakażeń, trudne jest precyzyjne ustalenie źródła zakażenia, co nie może prowadzić do obalenia domniemania związku przyczynowego.
Odrzucone argumenty
Zakażenie wirusem SARS-CoV-2 mogło nastąpić poza miejscem pracy z uwagi na powszechny rozwój epidemii. Objawy zakażenia u pracownicy pojawiły się przed wystąpieniem pierwszych zakażeń u pacjentów na oddziale. W szpitalu stosowano środki ochrony indywidualnej, co powinno minimalizować ryzyko zakażenia.
Godne uwagi sformułowania
ustalić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego (...) zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników
Skład orzekający
Agnieszka Banach
przewodniczący
Beata Ziomek
członek
Krzysztof Armański
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie związku przyczynowego między chorobą zakaźną (COVID-19) a narażeniem zawodowym w ochronie zdrowia, zwłaszcza w kontekście początkowej fazy pandemii i interpretacji przesłanki 'wysokiego prawdopodobieństwa'."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności początku pandemii i ogniska zakażeń na konkretnym oddziale. Może wymagać uwzględnienia zmian w wiedzy medycznej i procedurach bezpieczeństwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy uznania COVID-19 za chorobę zawodową u pracownika medycznego, co było kluczowe na początku pandemii. Pokazuje trudności w udowodnieniu związku przyczynowego w specyficznych warunkach i interpretację przepisów przez sądy.
“Czy COVID-19 to choroba zawodowa pielęgniarki? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię z początku pandemii.”
Sektor
ochrona zdrowia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 459/22 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2022-10-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Agnieszka Banach /przewodniczący/ Beata Ziomek Krzysztof Armański /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6200 Choroby zawodowe Hasła tematyczne Ochrona zdrowia Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 1320 art. 235 1 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] (zwany dalej "PWIS") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (zwanego dalej "PPIS") z [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 17.12.2021 r. PPIS otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u A. Z. (zwanej też dalej "stroną"), dotyczące jednostki chorobowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, tj. choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa. W toku prowadzonego postępowania ustalono przebieg zatrudnienia strony oraz czynniki jej narażenia zawodowego, wskazane jako przyczynę choroby zawodowej. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że ww. pracowała w Zespole Opieki Zdrowotnej w [...] (zwany dalej "ZOZ"), w którym podczas wykonywania pracy narażona była na czynnik biologiczny - SARS-CoV-2. Przygotowaną Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej PPIS przesłał do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] (dalej zwany "WOMP"), który po analizie dokumentacji medycznej i narażenia zawodowego wydał orzeczenie lekarskie z 4.03.2022 r. znak: PMLO- KCHZ 63/2021 o rozpoznaniu choroby zawodowej. Decyzją z 4.05.2022 r. PPIS stwierdził u A. Z. chorobę zawodową: choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". W odwołaniu od ww. decyzji ZOZ podniósł zarzuty naruszenia: art. 7, 15, 77 i 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i oparcie decyzji jedynie na treści orzeczenia lekarskiego oraz art. 8 i 11 K.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji oraz wydanie jej na podstawie niewykazanych i niedostatecznie uprawdopodobnionych okoliczności dotyczących narażenia zawodowego strony na zakażenie wirusem SARS-CoV-2 w miejscu pracy. Objawy zakażenia pojawiły się bowiem u strony przed wystąpieniem pierwszych zakażeń u pacjentów Oddziału Neurologii, gdzie wtedy pracowała. PWIS, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wskazał że w toku niniejszego postępowania nie zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo i stanowią wystarczającą podstawę do przyjęcia, że strona w okresie zatrudnienia w ZOZ pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania zdiagnozowanej jednostki chorobowej. W tym zakresie przeanalizowano zgromadzoną w aktach sprawy dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia, warunków i narażenia zawodowego strony oraz wydane w sprawie ww. orzeczenie lekarskie – które nie budzą wątpliwości w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy w kontekście wymogów prawa, w tym w szczególności treści rozporządzenia oraz załącznika do niego, gdzie pod poz. 26 figuruje rodzaj chorób zawodowych określonych jako "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa". W odniesieniu do narażenia zawodowego strony uwzględniono rodzaj wykonywanych przez nią prac oraz warunki, w jakich wykonywała swoje obowiązki. Czynności zawodowe strony polegały na bezpośrednim i bliskim kontakcie z pacjentami przebywającymi na Oddziale Neurologii, które – zdaniem organu – zdecydowanie mogą sprzyjać przenoszeniu się wirusa SARS-CoV-2, co jak powszechnie wiadomo następuje drogą kropelkową. Ponadto na oddziale szpitala, w którym pracowała strona, przebywali pacjenci zakażeni wirusem SARS-CoV-2. Z informacji przekazanych 16.04.2022 r. w postaci raportu wstępnego o podejrzeniu lub wystąpieniu ogniska epidemicznego dotyczącego Oddziału Neurologii, 24.03.2020 r. o godz. 15:00 powzięto podejrzenie wystąpienia ogniska epidemicznego, a 25.03.2020 r. o godz. 12:00, potwierdzono epidemiczny wzrost liczby zakażeń - wymazy z gardła w dniu 24.03.2020 r. pobrano od pięciu pacjentów Oddziału Neurologii oraz dwóch osób z personelu medycznego, w tym od strony. Jak wskazuje powyższy raport oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez PPIS, strona uzyskała pozytywny wynik, stwierdzający zakażenie wirusem SARS-CoV-2 25.03.2020 r., w związku z czym w okresie od 25.03. do 2.04.2020 r. przebywała w szpitalu, a następnie objęta została izolacją domową do 23.04.2020 r., która od 23.04.2020 r. do 1.05.2020 r. była izolacją w warunkach szpitalnych. Sporządzona na potrzeby przedmiotowego postępowania Karta oceny narażenia zawodowego (zwana dalej "Kartą") wykazała, że strona w okresie zatrudnienia była narażona na czynniki biologiczne, w tym na czynnik SARS-CoV-2 wywołujący chorobę COVID-19, pracując na stanowisku pielęgniarki. Prawidłowo za stronę uznano ZOZ, a w Karcie prawidłowo wskazano, że strona w ww. szpitalu była narażona na czynniki biologiczne. Sporządzoną Kartę przekazano do WOMP, który jako jednostka orzecznicza I stopnia, wskazana w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, wydał orzeczenie lekarskie z 4.03.2022 r., spełniające wymagania formalne w tym zakresie. Podstawą do wydania przedmiotowego orzeczenia była Karta, dane z wywiadu chorobowego, dokumentacja medyczna zgromadzona w WOMP oraz opinia konsultującego lekarza specjalisty chorób zakaźnych. Zdaniem PWIS uzasadnienie ww. orzeczenia jest szczegółowe w zakresie zawartego w nim rozstrzygnięcia, spójne, logiczne i ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i tym samym pozwala na ocenę jego rzetelności. Dlatego słusznie PPIS uznał, że jest ono dowodem, który wiąże organ co do poczynionych w nim ustaleń, iż choroba została spowodowana działaniem czynników ze środowiska pracy. Opinia jest wyczerpująca, jasna i w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnia podstawy zajętego stanowiska. Postępowanie diagnostyczno-orzecznicze zostało przeprowadzone z wykorzystaniem wszystkich wskazanych w przepisach prawa elementów, a prezentowane w sprawie stanowisko jednostki orzeczniczej ma, zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a., cechy opinii biegłego i wystarczająco uzasadnia podstawy do rozpoznania u strony choroby zawodowej. Odnosząc się do zarzutów odwołania PWIS powołał się na art. 2351 K.p. oraz przepisy rozporządzenia, stwierdzając że organy inspekcji sanitarnej nie rozstrzygają ani w kwestii tego, w którym miejscu pracy doszło do powstania schorzenia mającego związek z narażeniem zawodowym, ani stopnia przyczynienia się określonego zakładu pracy do powstania u pracownika lub byłego pracownika choroby zawodowej, lecz jedynie mają za zadanie ocenić, w których zakładach pracy mogło dojść do narażenia z uwagi na warunki wykonywania pracy. Znaczenie dla rozstrzygnięcia ma stwierdzenie występowania czynników szkodliwych w środowisku pracy. Występowanie czynnika narażającego na powstanie schorzenia także poza środowiskiem zawodowym nie przesądza o tym, że rozpoznana choroba zawodowa nie może być stwierdzona. W ocenie PWIS na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przesłanka "wysokiego prawdopodobieństwa" zakażenia wirusem SARS-CoV-2 A. Z. podczas wykonywania czynności pracy na Oddziale Neurologii została udowodniona – wynik badania potwierdzającego zakażenie jest datowany na 25.03.2020 r., tj. w dniu potwierdzenia epidemicznego wzrostu liczby zakażeń na Oddziale Neurologii. Ze względu na możliwość bezobjawowego przebiegu zakażeń SARS-CoV-2 nie sposób wykluczyć, że do zakażenia tym czynnikiem mogło dojść na skutek kontaktu z pacjentami w szpitalu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skierował ZOZ, podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 7 , 15, 77 i 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i oparcie decyzji jedynie na treści orzeczenia lekarskiego WOMP z 4.03.2022 r. z pominięciem, że narażenie na zakażenie wirusem SARS-CoV-2 mogło nastąpić także z dużym prawdopodobieństwem poza miejscem pracy z uwagi na powszechny rozwój epidemii i występowanie ognisk zakażeń w miejscach publicznych; 2. art. 8 i 11 K.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji oraz jej wydanie na podstawie niewykazanych i niedostatecznie uprawdopodobnionych okoliczności dotyczących narażenia zawodowego u strony na zakażenie wirusem SARS-CoV-2 w miejscu pracy, bowiem objawy zakażenia u pracownicy pojawiły się przed wystąpieniem pierwszych zakażeń u pacjentów Oddziału Neurologii, gdzie wtedy pracowała. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że samo stwierdzenie zachorowania na chorobę, która została ujęta w obowiązującym wykazie nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, gdyż koniecznym jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą a wykonywaną pracą. W niniejszym przypadku zaś nie można ustalić związku przyczynowego pomiędzy chorobą występującą u A. Z. a narażeniem na zachorowanie w miejscu pracy. Organy zupełnie pominęły, że pozytywny wynik badania pracownica otrzymała jeszcze przed uzyskaniem pozytywnych wyników testów w kierunku koronawirusa u pacjentów Oddziału Neurologii. Nie zostało ustalone, od kiedy wystąpiły objawy choroby u A. Z. i czy miała w tym czasie (lub okresie wcześniejszym) kontakt z chorymi na koronawirusa pacjentami przebywającymi na Oddziale. Zaakcentowano również, że w tamtym czasie w Szpitalu stosowano już środki ochrony indywidualnej takie jak maseczki czy przyłbice, wymagano również od personelu szczególnej dbałości o kwestie higieniczno-sanitarne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 328 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia zakwestionowanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W celu oceny, czy dany przypadek choroby stanowi chorobę zawodową, należy ustalić, czy znajduje się ona w wykazie chorób zawodowych a następnie, na co słusznie zwracał uwagę skarżący, określić związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy jej powstaniem a narażeniem zawodowym. Spełnienie łącznie powyższych przesłanek umożliwia stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej. Należy zatem ustalić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, czy zarażenie nastąpiło w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, czy też nie miało związku z pracą. W sprawie bezspornym było, że choroba stwierdzona u A. Z. znajduje się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.), zwanego dalej także "rozporządzeniem", pod poz. 26, gdzie wymieniono "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa". Nie ulega wątpliwości, że choroba COVID-19 wywołana wirusem SARS-CoV-2 jest chorobą zakaźną, a zatem sama w sobie zalicza się do chorób zawodowych. Warto w tym miejscu zauważyć, że wirus SARS-CoV-2 znajduje się w wykazie szkodliwych czynników biologicznych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. poz. 716, z późn. zm.), gdzie w załączniku nr 1 został zakwalifikowany do 3. grupy zagrożenia, zaś praca w jednostkach ochrony zdrowia w załączniku nr 2 została zakwalifikowana do prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych. W toku przeprowadzonego przez organy postępowania ustalono w sposób bezsporny, że w marcu 2020 r., kiedy miało dojść do zakażenia, A. Z. była zatrudniona na Oddziale Neurologii Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...], na stanowisku pielęgniarki. Ze sporządzonej na potrzeby postępowania Karty oceny narażenia zawodowego wynika, że w czasie zatrudnienia na tym stanowisku była narażona na czynniki biologiczne, w tym na czynnik SARS-CoV-2 wywołujący chorobę COVID-19. Obecność koronawirusa stwierdzono u skarżącej na podstawie wyniku badania z dnia 25.03.2020 r., a następnie była ona hospitalizowana w okresach 25.03-2.04.2020 r. i 23.04-1.05.2020 r. Karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej została przesłana przez organ I instancji do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...], który po analizie dokumentacji medycznej i narażenia zawodowego wydał orzeczenie lekarskie z 4.03.2022 r. o rozpoznaniu ww. choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia podniesiono, że ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez PPIS potwierdziła zawodowe narażenie A. Z. na szkodliwe czynniki biologiczne, w tym wirus SARS-CoV-2. Ww. pracując jako pielęgniarka na Oddziale Neurologii ma bliski kontakt z pacjentami. PPIS potwierdził w ocenie narażenia wystąpienie na przełomie marca i kwietnia 2020 r. ogniska zakażeń na powyższym Oddziale. Pierwsze objawy zakażenia wirusem SARS-CoV-2 wystąpiły u A. Z. 23.03.2020 r. Po przechorowaniu występowały u pacjentki przewlekające się dolegliwości ze strony układu oddechowego, pokarmowego, nerwowego i krążenia. W orzecznictwie przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por. m.in. wyrok NSA z 26.05.2022 r., sygn. II OSK 3037/19, wyrok NSA z 20.05.2020 r., sygn. II OSK 3324/19). Niemniej jednak należy podzielić również pogląd o tym, że pojęcie choroby zawodowej - pomimo rozpoznawania jej w sensie medycznym przez uprawnionych lekarzy orzeczników - jest pojęciem prawnym i w związku z tym stwierdzenie konkretnej choroby zawodowej u konkretnego pracownika leży w gestii organów administracyjnych - państwowych powiatowych i wojewódzkich inspektorów sanitarnych (wyrok WSA w Łodzi z 20.04.2021 r., sygn. III SA/Łd 120/21). Zasadniczym zarzutem podnoszonym przez stronę skarżącą jest brak wykazania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzoną u A. Z. chorobą a wykonywaną pracą. Skarżący ZOZ wywodzi bowiem, że pozytywny wynik badania pracownica otrzymała jeszcze przed uzyskaniem pozytywnych wyników testów w kierunku koronawirusa u pacjentów Oddziału Neurologii, co nastąpiło dzień później, tj. 26.03.2020 r. W skardze podkreślono, że w tamtym czasie w Szpitalu stosowane już były środki ochrony indywidualnej takie jak maseczki czy przyłbice, wymagano również od personelu szczególnej dbałości o kwestie higieniczno-sanitarne. W toku postępowania nie zostało ustalone, od kiedy wystąpiły objawy choroby u A. Z. i czy miała w tym czasie (lub okresie wcześniejszym) kontakt z chorymi na koronawirusa pacjentami przebywającymi na Oddziale. W ocenie Sądu argumentacji skarżącego nie można podzielić, a ocena okoliczności tego konkretnego przypadku na podstawie zgromadzonego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego pozwala na uznanie za prawidłowe stanowiska organów co do stwierdzenia u A. Z. choroby zawodowej w rozumieniu art. 235¹ K.p. Stosownie do definicji choroby zawodowej zawartej w tym przepisie oraz przepisach rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie, a zatem wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, bez konieczności udowodnienia, że warunki te, w danym, indywidualnym przypadku ją spowodowały. Ustalenie zaistnienia warunków narażających na powstanie choroby, co do zasady, winno zatem uzasadniać stwierdzenie choroby zawodowej. W sytuacji gdy praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. m.in. wyrok NSA z 28.09.2017 r., sygn. II OSK 173/16, wyrok WSA w Gdańsku z 14.03.2019 r., sygn. III SA/Gd 35/19). Obalenie związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzoną chorobą zawodową nie może nastąpić na podstawie ogólnikowych stwierdzeń, że to nie jest wykluczone, że również zdarzenia poza wykonywaniem pracy mogły być przyczyną powstania choroby, wykluczając jej związek z narażeniem zawodowym (wyrok NSA z 21.05.2020 r., sygn. II OSK 2858/19). Ustawodawca w art. 2351 K.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (wyrok NSA z 21.10.2020 r., sygn. II OSK 2217/18, wyrok WSA w Gliwicach z 31.03.2021 r., sygn. III SA/Gl 815/20). W ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że praca na Oddziale Neurologii Szpitala Powiatowego w [...] w charakterze pielęgniarki powodowała narażenie A. Z. na czynniki biologiczne, w tym na czynnik SARS-CoV-2. Trzeba zauważyć, że chodzi tu o początkową fazę rozprzestrzeniania się tego wirusa w Polsce, przypadającą na marzec 2020 r. Wówczas to, co bezsporne, na wspomnianym Oddziale Neurologii wystąpiło ognisko zakażeń wirusem SARS-CoV-2. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów, które przyjmują, że dla stwierdzenia wystąpienia przynajmniej wysokiego prawdopodobieństwa spowodowania choroby działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy nie może mieć przesądzającego znaczenia fakt, iż pozytywny wynik badania A. Z. otrzymała dzień wcześniej (25.03.2020 r.) aniżeli pacjenci Oddziału (w ich przypadku, jak wspomniano, miało to miejsce 26.03.2020 r.). Otóż, jak wskazano choćby w piśmie przewodnim PPIS przekazanym organowi II instancji wraz z odwołaniem (k. 83 akt postępowania odwoławczego), okres inkubacji wirusa (wylęgania się, tj. czasu, który upływa od momentu zakażenia do pojawienia się pierwszych objawów) wynosi ok. 14 dni. Infekcja wirusem jest niespecyficzna i może przebiegać bezobjawowo lub z objawami, a pierwotnym szlakiem zakażenia jest najczęściej układ oddechowy. Wobec powyższego różnica jednego dnia w uzyskaniu pozytywnego wyniku badania, czy nawet fakt, że – jak wynika z orzeczenia lekarskiego z 4.03.2022 r. – pierwsze objawy zakażenia wystąpiły u A. Z. 23.03.2020 r., nie może przesądzać o tym kiedy doszło do zakażenia. Jak dalej wynika ze wspomnianego pisma PPIS z dnia 31.05.2022 r. (zatytułowanego jako "Uwagi do odwołania"), a co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, ognisko zachorowania na Oddziale Neurologii w Szpitalu Powiatowym w [...] było pierwszym w województwie świętokrzyskim. W wyniku prowadzonego wówczas postępowania ustalono, że prawdopodobnym źródłem zakażenia był personel medyczny – pielęgniarka pracująca również w szpitalu w województwie mazowieckim. Z uwagi na rozprzestrzenianie się wirusa SARS-CoV-2 Oddział Neurologii został zamknięty 26.03.2020 roku. Jednak, jak podniesiono w piśmie, to nie data zamknięcia Oddziału ani data pierwszego dodatniego wyniku świadczą o pierwotnym źródle zakażenia. Wyniki przebywających na Oddziale osób – zarówno personelu jak i pacjentów – były znane już 25.03.2020 roku. Ale wymazom osoby te były poddawane od 24.03.2020 r. Wynika to z Raportu wstępnego o podejrzeniu wystąpienia ogniska epidemicznego na oddziale Neurologii z dnia 15.04.2020 roku Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...]. Z dokumentacji będącej w posiadaniu Sekcji Nadzoru Przeciwepidemicznej i Statystyki wynika, że pacjenci, którzy zostali wypisani z Oddziału w dniu 18.03.2020 r. uzyskali w kolejnych dniach pozytywne wyniki testu w kierunku SARS-CoV-2, co może świadczyć o tym, że do zakażenia dochodziło już w tym czasie, a większość pacjentów była bezobjawowa. Przykładem był między innymi pacjent, który w dniu 18.03.2020 r. został wypisany z Oddziału Neurologii do domu i już w następnym dniu z powodu objawów zakażenia trafił do szpitala w [...], gdzie wskutek zachorowania na COVID-19 w dniu 26.03.2020 r. zmarł. Świadczy to o fakcie transmisji wirusa w Oddziale Neurologii nie od dnia pierwszego pozytywnego wyniku lecz już przed 18.03.2020 r. Przywołane wyżej okoliczności wskazują po pierwsze, że przedmiotowy Oddział był pierwszym w województwie, gdzie wystąpiło ognisko zakażeń, co świadczy o wyjątkowości badanego tu przypadku i tym większym stopniu narażenia na zakażenie w miejscu pracy, zaś po drugie że do zakażeń tych doszło także u osób, które (jako bezobjawowe) opuściły Szpital już 18.03.2020 r., co jedynie potwierdza przedstawioną wyżej tezę o tym, że data uzyskania wyniku badania, a nawet wystąpienia pierwszych objawów choroby, nie ma przesądzającego znaczenia. Nie ulega wątpliwości, że A. Z. jako pielęgniarka miała bezpośredni kontakt z chorymi, co w sposób bezsporny narażało ją na zakażenie. Ubocznie należy zwrócić uwagę, że ww. w zakresie swoich obowiązków począwszy od 15.11.2006 r. posiadała dodatkowe zadania jako pielęgniarki łącznikowej w zakresie zakażań szpitalnych (por. k. 29 akt organu I instancji), do których należał m.in. udział w obchodach lekarsko-pielęgniarskich w celu obserwacji przebiegu wizyty, obserwacji wszystkich pacjentów pod kątem czynników ryzyka do wystąpienia zakażenia, sprawdzanie warunków izolacji pacjenta lub organizacja takiej izolacji. Te wszystkie okoliczności przemawiają w ocenie Sądu za przyjęciem, że – w okolicznościach rozpatrywanego przypadku – wbrew twierdzeniu skarżącego miał miejsce związek przyczynowy pomiędzy stwierdzoną chorobą a wykonywaną pracą i istniejącym narażeniem zawodowym. Jak słusznie podniesiono we wspomnianym piśmie z 31.05.2022 r., w przypadku choroby zakaźnej wytypowanie pierwszej osoby od której pochodzi zakażenie jest trudne a często i niemożliwe. Nie można jednak w związku z tym przyjąć, że nie zachodzi (co najmniej) wysokie prawdopodobieństwo spowodowania choroby działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, skoro niewątpliwie praca na Oddziale Neurologii na stanowisku pielęgniarki wiązała się z narażeniem na czynniki biologiczne, w tym na czynnik SARS-CoV-2. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI