II SA/Ke 455/25

II SA/Ke 455/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-01-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Beata Ziomek
Krzysztof Armański /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 134, art. 129 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. L. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 13 czerwca 2025 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 czerwca 2025 r. [...] Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach, po dokonaniu czynności kontrolnych w sprawie dopuszczalności odwołania złożonego przez Z. L. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z 16 kwietnia 2025 r. umarzającej wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024r. poz. 572), dalej: "k.p.a." i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji, cytując treść art. 129 § 2 k.p.a. wskazał, że w niniejszym przypadku czternastodniowy termin do złożenia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z 16 kwietnia 2025 r., odebranej przez skarżącą 18 kwietnia 2025 r., upłynął 2 maja 2025 r., odwołanie zaś zostało złożone bezpośrednio w siedzibie organu I instancji 12 maja 2025r., zatem dziesięć dni po upływie terminu do jego złożenia.
Organ podkreślił, że uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest okolicznością obiektywną i w razie jej wystąpienia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe rozstrzygnięcie, Z. L., zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1. art. 134 w zw. z art 58 § 1 i 2 oraz art. 129 § 2 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie przez organ II instancji postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, ponieważ złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a ponadto uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy oraz dokonała w tej dacie czynności, której uchybiła, a więc złożyła odwołanie od decyzji z 16 kwietnia 2025 r., co uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz merytoryczne jego rozpoznanie;
2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art 36 ust. 1 i art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 nr 7 poz. 46) w związku z § 136 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i brak merytorycznego rozpoznania odwołania i stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji uznającej, wbrew treści art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, że w sprawie nie doszło do samowoli budowlanej, mimo że właściciele nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania nie dysponują dokumentami świadczącymi o legalności budynku, podczas gdy decyzja ta wydana została z ewidentnym rażącym naruszeniem prawa, bowiem budynek mieszkalny usytuowany jest w zbyt bliskiej odległości od granicy z sąsiednią działką, co uzasadnia twierdzenie, że budynek ten został wybudowany nielegalnie, a w konsekwencji wydana decyzja obciążona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
3. art. 6 w zw. z art. 8 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, zasady budowania zaufania obywatela do władzy publicznej oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu polegające na:
a) braku poprzedzenia wydania decyzji zawiadomieniem o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z nim, przez co strona została zaskoczona zarówno faktem wydania decyzji jak i kierunkiem zawartego w niej rozstrzygnięcia,
b) wydaniu decyzji tak, aby strona otrzymała ją w okresie "świąteczno-majówkowym" utrudniającym obiektywnie sprawne reakcje procesowe,
c) stronniczym uznaniu, że skarżąca przyczyniła się do niedotrzymania terminu wniesienia odwołania, podczas gdy, uprawdopodobniła ona, że w okresie biegu terminu do jego wniesienia miała przeprowadzony zabieg dentystyczny, który z uwagi na poważne powikłania wyłączył ją z jakichkolwiek aktywności do 5 maja 2025 r. - czyli dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, od której należy liczyć bieg terminu do złożenia wniosku o jego przywrócenie,
- które to naruszenia stoją w sprzeczności z utartą praktyką urzędniczą organów nadzoru budowlanego oraz z nałożonym na organ administracji obowiązkiem prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, od której wymaga się szczególnej staranności działania oraz zachowania standardów na najwyższym poziomie rzetelności i uczciwości.
Podnosząc takie zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie – taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy. Sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z 13 czerwca 2025 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z 16 kwietnia 2025 r. Sąd nie badał zatem zgodności z prawem powyższej decyzji, a więc wszelkie zarzuty skargi odnoszące się do niej są w niniejszym postępowaniu bezprzedmiotowe.
Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z kolei warunkiem skuteczności wniesienia przez stronę odwołania jest zachowanie czternastodniowego terminu do jego wniesienia, rozpoczynającego bieg od doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2 k.p.a.).
Organ odwoławczy jest zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od kwestionowanej przez stronę decyzji zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku uchybienia terminu - do stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Rozpoznanie bowiem odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Nie było w sprawie kwestionowane, że decyzja wydana 16 kwietnia 2025 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce, zawierająca prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania, została doręczona skarżącej 18 kwietnia 2025 r. (odbiór korespondencji zawierającej tę decyzję potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym poświadczeniu odbioru dorosły domownik – M. L.). Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął zatem skarżącej 2 maja 2025 r. Natomiast odwołanie to zostało złożone bezpośrednio w siedzibie organu I instancji w dniu 12 maja 2025 r., a więc 10 dni po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.
Zgodnie z utrwalonym i jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., co wynika wprost z treści tego przepisu (zob. przykładowo wyrok NSA z 29 lipca 2025 r., sygn. III OSK 1340/23, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 14 maja 2025 r., sygn. II OSK 1793/23, dostępny: jw.).
Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 134 k.p.a. do stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji. Oznacza to, że weryfikacja takiej decyzji w postępowaniu odwoławczym nie jest możliwa.
Nie jest zasadny zarzut skargi, że organ II instancji wydał zaskarżone postanowienie, podczas gdy skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, gdyż złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w którym uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wniosek o przywrócenie terminu składany wespół z odwołaniem rozpatrywany jest - gdy doszło do uchybienia terminu - odrębnym postanowieniem, które strona może zaskarżyć do sądu. Złożony w tej sprawie jednocześnie z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został rozpatrzony negatywnie postanowieniem organu z 13 czerwca 2025r. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 14 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Ke 456/25, oddalił skargę na to postanowienie.
Skoro podniesione zarzuty nie odniosły zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które należało wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.